CÂU CẢM THÁN

Tiết 86: CÂU CẢM THÁN NỘI DUNG CẦN TÌM HIỂU: - Đặc điểm hình thức của câu cảm thán.. Đoàn Thị Điểm, Chinh phụ ngâm khúc 2 Đặt một câu cảm thán để bộc lộ cảm xúc trước tình cảm của một n

CHÀO CÁC EM HỌC SINH

GV: TRẦN THỊ LÊ TRƯỜNG THCS HOÀI HẢI

Tiết 86:

CÂU CẢM THÁN

NỘI DUNG CẦN TÌM HIỂU:

- Đặc điểm hình thức của câu cảm thán.

- Chức năng của câu cảm thán.

NỘI DUNG CẦN TÌM HIỂU:

- Đặc điểm hình thức của câu cảm thán.

- Chức năng của câu cảm thán.

PHƯƠNG PHÁP HỌC THEO GÓC

GÓC QUAN SÁT

GÓC

PHÂN TÍCH

GÓC VẬN DỤNG

Tiết 86: CÂU CẢM THÁN

Quan sát kênh hình và kênh chữ, phát

Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

Cuộc đời lão Hạc mới khổ làm sao!

1

2

3

(Nam Cao, Lão Hạc)

b) Chao ôi! Mặt trời mọc trên biển thật đẹp.

2) Khi viết đơn, biên bản, hợp đồng hay trình bày kết quả giải một bài toán, … có thể dùng câu cảm thán không? Vì sao?

GÓC VẬN DỤNG

Tiết 86: CÂU CẢM THÁN

1) Phân tích tình cảm, cảm xúc được thể hiện trong những câu sau? Hãy cho biết các câu trong những đoạn trích sau có phải đều là câu cảm thán không? Vì sao?

a) Than ôi! Sức người khó lòng địch nổi với sức trời!

(Phạm Duy Tốn, Sống chết mặc bay) b) b) Xanh kia thăm thẳm từng trên

Vì ai gây dựng cho nên nỗi này?

(Đoàn Thị Điểm, Chinh phụ ngâm khúc)

2) Đặt một câu cảm thán để bộc lộ cảm xúc trước tình cảm của một người thân dành cho mình.

PHƯƠNG PHÁP HỌC THEO GÓC

GÓC QUAN SÁT

GÓC

PHÂN TÍCH

GÓC VẬN DỤNG

Tiết 86: CÂU CẢM THÁN

Niềm vui sướng khi

được nhiều quà

Nỗi buồn bất lực, nhớ tiếc quá khứ của con hổ

Niềm xót thương cho thân phận của lão Hạc

Dấu hiệu hình thức: có từ cảm thán: ồ, than ôi, làm sao;

có dấu chấm than ở cuối câu.

KẾT QUẢ

3 2

Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

Cuộc đời lão Hạc mới khổ làm sao!

=> Câu đặc biệt

=>Phụ ngữ LƯU Ý:

KẾT QUẢ

Tiết 86: CÂU CẢM THÁN

(C1) Than ôi! Lời than thở của nhân dân trước sự

tàn phá của thiên tai.

nổi với sức trời!

Giãi bày nỗi bất lực

- Kết thúc bằng dấu chấm than.

(C3) Xanh kia

… nỗi này? Lời than thở của người chinh phụ

…

- Kết thúc bằng dấu chấm hỏi.

- Có từ ngữ cảm thán

- Kết thúc bằng dấu chấm than.

- Trong chiến tranh, có biết bao người

đã ra trận và mãi mãi không trở về.”

 Trong chiến tranh, có nhiều (rất nhiều) người đã ra trận và mãi mãi không trở về.”

LƯU Ý:

- Câu cảm thán thường có các từ

cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ôi,

hỡi ơi, chao ôi, chao ơi, trời ơi, thay, biết bao, xiết bao, biết chừng nào, …

- Khi viết, câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than

2 Chức năng: Dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nĩi (người viết), xuất hiện chủ yếu trong ngơn ngữ nĩi hăng ngày hay ngơn ngữ văn chương.

2 Đặt câu cảm thán

2 Đặt câu cảm thán

Câu nghi vấn Câu cầu

- Khi viết, kết thúc cõu bằng dấu chấm hỏi;

- Khi viết, thường kết thúc bằng dấu chấm than (hoặc dấu chấm)

- Dùng để hỏi (chính)

- Dùng để cầu khiến, khẳng

định, đe dọa hoặc bộc lộ tình cảm, cảm xúc…

Dùng để ra

nghị, khuyên bảo,…

bộc lộ trực tiếp cảm xúc của ng

ời nói (người viết).

2 Đặt câu cảm thán

4 Viết đoạn văn ngắn (4-6 câu) với chủ đề “Học sinh với an toàn giao thông”, trong đó có sử dụng các kiểu câu đã học: nghi vấn, cầu khiến, cảm thán

1 Nắm vững đặc điểm hình thức, chức năng của câu

nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán.

2 Hoàn thành bài tập viết đoạn văn.

3 Thực hiện các bài tập ở sách giáo khoa (trang 45, 56).

4 Chuẩn bị bài mới: “Câu trần thuật”:

- Đọc ví dụ, trả lời các câu hỏi.

- Tìm hiểu đặc điểm hình thức, chức năng của câu trần thuật.

- Xem trước các bài tập trang 46, 47.

1 Nắm vững đặc điểm hình thức, chức năng của câu

nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán.

2 Hoàn thành bài tập viết đoạn văn.

3 Thực hiện các bài tập ở sách giáo khoa (trang 45, 56).

4 Chuẩn bị bài mới: “Câu trần thuật”:

- Đọc ví dụ, trả lời các câu hỏi.

- Tìm hiểu đặc điểm hình thức, chức năng của câu trần thuật.

- Xem trước các bài tập trang 46, 47.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

22

? Hãy thêm các từ ngữ cảm thán và dấu chấm than để chuyển đổi các câu sau thành câu cảm thán:

a.Anh đến muộn quá.

b Trăng đêm nay đẹp.

c Chân tôi đau quá.

=> Trời ơi, anh đến muộn quá!

=> Trăng đêm nay đẹp biết bao!

=> Ôi , chân tôi đau quá !

Tiết 86: CÂU CẢM THÁN

Tiết 86: CÂU CẢM THÁN

Em hãy đặt một câu cảm thán cho mỗi bức tranh

Hình 1

Chao ôi ! Mặt trời mọc

trên biển thật đẹp Ồ, Quà nhiều quá!

Hình 2

KIỂM TRA BÀI CŨ

? Trình bày đặc điểm hình thức và chức năng của câu cầu khiến? Cho ví dụ?

TRẢ LỜI:

- Đặc điểm hình thức: có những từ cầu

khiến như: hãy, đừng, chớ, …đi, thôi, nào, …

hay ngữ điệu cầu khiến Khi viết, câu cầu khiến thường kết thúc bằng dấu chấm than, nhưng khi ý cầu khiến không được nhấn mạnh thì có thể kết thúc bằng dấu chấm.

- Chức năng: Câu cầu khiến dùng để ra lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo.

- Ví dụ: Chúng ta đừng xả rác bừa bãi !

- Cuối câu có dấu chấm hỏi (?).

- Dùng để hỏi.

- Cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe dọa, bộc lộ cảm xúc.

- Có từ cầu khiến.

- Cuối câu thường

có dấu chấm than.

- Dùng để yêu cầu, ra lệnh, đề nghị, khuyên bảo, khích lệ.

- Có từ ngữ cảm thán.

- Cuối câu thường có dấu chấm than.

- Dùng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc.

Tiết 86: CÂU CẢM THÁN

- Dù kết thúc bằng dấu chấm than và có thể cũng dùng để bộc lộ cảm xúc nhưng nếu không có từ ngữ cảm thán thì câu đó không phải là câu cảm thán.

- Cần phân biệt những từ có ý nghĩa tương đương với những từ ngữ chỉ lượng như: biết bao, nhiều, rất

thuật, đứng trước danh từ; còn từ ngữ cảm thán trong câu cảm thán thì thường đứng sau những từ ngữ mà nó bổ nghĩa (làm phụ ngữ).

LƯU Ý:

Quan sát kênh hình và kênh chữ, phát

Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

Cuộc đời lão Hạc mới khổ làm sao!

1

2

3