Quýt gai - Cây thuốc thông dụng Quýt gai, thuộc họ cam, tên khác là quýt rừng, độc lực, cam trời, mến tên, tửu binh lặc.. Các bộ phận của cây quýt gai như rễ, vỏ, thân, lá, quả có vị đắn
Trang 2Quýt gai - Cây thuốc thông dụng
Quýt gai, thuộc họ cam, tên khác là quýt rừng, độc lực, cam trời, mến tên, tửu binh lặc Là một cây nhỏ, mọc hoang ở vùng thấp tại hầu hết các tỉnh đồng bằng, trung
du và hải đảo Thường gặp ở bờ bụi, gò đống, bờ ruộng, ven đường Các bộ phận của cây quýt gai như rễ, vỏ, thân, lá, quả có vị đắng, the, mùi thơm, tính ấm, không độc, được dùng làm thuốc phổ biến theo kinh nghiệm dân gian với nhiều công dụng tốt
Trang 3Quýt gai
Rễ: thu hái quanh năm, tốt nhất là vào mùa thu, rửa sạch, rễ nhỏ để nguyên, rễ to
chỉ lấy vỏ
Trang 4Chữa phong thấp, đau xương, đau mình: rễ quýt gai 16g, phối hợp với thổ phục
linh 12g, ngưu tất 12g, thiên niên kiện 8g Tất cả thái nhỏ, phơi khô, ngâm với rượu trong nhiều ngày, càng lâu càng tốt Ngày uống 2 lần, mỗi lần 1 chén nhỏ Có thể nấu thành cao rồi pha rượu mà uống
Chữa ho: rễ quýt gai 20g, vỏ cây dâu 10g, rễ hoặc lá cam thảo Nam 10g Ba thứ
thái mỏng, sắc với 400ml nước còn 100ml, uống làm 2 lần trong ngày
Chữa đinh râu: rễ quýt gai và bã rượu (lượng 2 thứ bằng nhau) giã nhỏ, hơ nóng,
đắp hằng ngày
Chữa đau răng, sâu răng: vỏ rễ quýt gai cắt nhỏ, nhai với muối, ngậm trong 5
phút, rồi nhổ nước
Vỏ, thân: quýt gai, vỏ quả lựu, vỏ quả chuối hột, rễ tầm xuân, mỗi thứ 20g, búp ổi 10g, thái nhỏ, phơi khô, sắc uống trong ngày Chữa kiết lỵ
Lá: thu hái khi cần, chỉ lấy lá non và lá bánh tẻ, lá chứa nhiều tinh dầu
Chữa cảm, cúm, nhức đầu: lá quýt gai nấu với những loại lá thơm khác như sả, cúc
tần, đại bi, hương nhu, lá bưởi dùng xông cho ra mồ hôi
Trang 5Chữa sưng tấy, ứ huyết: lá quýt gai 40g, lá bạc thau 40g, trộn chung rồi chia thành
2 phần bằng nhau, một phần đem phơi khô, sao vàng sắc uống Phần còn lại để tươi, giã đắp Dùng 3 - 4 ngày
Chữa mụn rò lâu ngày có mủ: lá quýt gai 20g, lá chanh 20g, tinh tre 10g Tất cả
phơi khô, tán nhỏ, rây bột mịn, rắc và băng làm 1 - 2 lần trong ngày
Chữa rắn cắn: lá quýt gai tươi, rửa sạch, giã nhỏ, thêm ít muối và một chén nước
đun sôi để nguội, chắt nước uống, dùng bã đắp (trong lúc chuyển bệnh nhân tới cơ
sở y tế)
Quả: chỉ dùng quả xanh còn chứa nhiều tinh dầu và chất nhầy Lấy 8 - 16 quả quýt
gai, trộn với một thìa cà phê đường kính hoặc mật ong, ít muối ăn và 5g bồ hóng (loại bồ hóng đốt bằng củi, không dùng thứ đốt bằng than tổ ong hoặc các chất liệu khác) Đem hấp cơm trong 15 phút Lấy ra, nghiền nát, trộn đều Uống 2 - 3 lần trong ngày Thuốc giảm ho, tiêu đờm