Nghĩa Hàm Ẩn

Nghĩa hàm ẩn Nghĩa hàm ẩnNghĩa hàm ẩn Nguyễn Thị Mỹ HươngNguyễn Thị Mỹ Hương THPT Ngô QuyềnTHPT Ngô Quyền Ví dụ 1Ví dụ 1  Biết con đang nấu cơm, Biết con đang nấu cơm, bà mẹ hỏi rằng ”Nấu bà mẹ hỏi r[.]

Nghĩa hàm ẩn

Nguyễn Thị Mỹ Hương

THPT Ngô Quyền

Ví dụ 1

 Biết con đang nấu cơm,

bà mẹ hỏi rằng :”Nấu

cơm hay nấu cháo

đấy?”

 Nghĩa tường minh : hỏi sự

việc nấu cơm hay nấu

cháo

 Có ý chê con nấu cơm

quá nhiều nước

Điều bà mẹ muốn nói là nghĩa hàm

ẩn của phát ngôn

Ví dụ 2

 Thấy con gái đi chơi về muộn, mẹ

hỏi: “Mấy giờ rồi con?”

 Nghĩa tường minh : hỏi giờ

 Dựa vào tình huống  ý mẹ :

 Sao đến giờ này mới về ?

 Trách con ham chơi , về trễ

Từ 2 ví dụ trên, em hãy cho biết nghĩa hàm ẩn khác với nghĩa tường minh về cách thức thể hiện và cách thức lãnh hội như thế nào?

I Khái niệm

 Nghĩa hàm ẩn là nghĩa không lộ ra

ngay trên câu chữ mà là nghĩa được

suy ra từ nghĩa tường minh bởi một căn

cứ nào đấy.

 Căn cứ đó là tình huống phát ngôn,

cách thức sử dụng mẫu câu, từ ngữ và qui tắc suy nghĩ hợp logic.

Phát ngôn 1 : Goethe là người ngớ ngẩn

Phát ngôn 2 : Ông mới đích thực là người ngớ ngẩn

Tôi không

nhường

đường cho

một người

ngớ ngẩn

Còn tôi thì xin nhường!

II Phân tích nghĩa hàm ẩn

1. Tình huống phát ngôn :

 Thời gian, không gian trao đổi

 Đề tài trao đổi và diễn tiến của sự trao

đổi

 Hai phía nói-nghe

VD : Em tưởng nước giếng

sâu

Em nối sợi gầu dài

Ai ngờ giếng cạn Tiếc hoài sợi dây

(Ca dao)

VD :Hà đên chơi nhà Quang Hôm ấy thời tiết rất nóng, Hà hỏi :”Bộ nhà cậu cúp điện à?”

1 Em tưởng nước giếng sâu , Em nối sợi gầu dài

2 Ai ngờ giếng cạn Tiếc hoài sợi dây

sâu sắc Đáp lại Mối tình Thắm thiết Tình yêu

Tình

II Phân tích nghĩa hàm ẩn

1. Tình huống phát ngôn :

Các tình huống cụ thể có khả năng có nghĩa hàm ẩn :

 Cố ý nói ra ngoài đề tài

 Lảng tránh trả lời trực tiếp câu hỏi

 Biết nhưng vẫn hỏi khác đi

2 Cách thức sử dụng câu chữ và

qui tắc suy nghĩ hợp logic

a “A không hơn gì B” :

 VD1 : Long học không hơn gì Thảo

b “A không kém gì B” :

 VD2 : Phú hát không kém gì Nhân

Nghĩa tường minh Nghĩa hàm ẩn

VD1 So sánh tương

đương về học lực Đánh giá Long thấp hơn Thảo

VD2 So sánh tương

đương về khả năng hát

Đánh giá Phú hát hay hơn Nhân

2 Cách thức sử dụng câu chữ và

qui tắc suy nghĩ hợp logic

c “A nhưng B” :

VD1 : “Ngôi nhà ấy xa nhưng tiện đường”

hơn “xa”)

VD2 : “Ngôi nhà ấy tiện đường nhưng xa”

ưng “tiện đường”)

d “A thì B” : A chỉ điều kiện, B chỉ kết quả

VD : Nam mà chăm học thì không đến nỗi thi trượt

Nói vậy chứ không phải vậy !!!

Luyện tập

 Phân tích nghĩa hàm ẩn trong các

phát ngôn sau đây :

1 Nhà em cách bốn ngọn đồi

Cách ba con suối, cách đôi cánh rừng Nhà em xa cách quá chừng

Em van anh đấy, xin đừng yêu em

(“Xa cách” - Nguyễn Bính)

Luyện tập

2 Bao giờ rau diếp làm đình

Gỗ lim thái ghém thì mình lấy ta (Ca dao)

3 Nếu 2+2 = 4 thì anh vô tội

Nếu anh vô tội thì chạch đẻ ngọn đa

Củng cố

 Thế nào là nghĩa hàm ẩn ?

 Nêu các căn cứ để suy ra được nghĩa hàm ẩn?

Bài tập về nhà

sau đây:

hỏi cô làm vợ để được cưới cả cô lẫn cái vốn của cô

(Nam Cao)

Sáo đẻ dưới nước thì ta lấy mình

(Ca dao)