Lý luận chung về triết lý kinh doanh và triết lý doanh nghiệp

LỜI MỞ ĐẦU Qua thực tiễn đã chứng minh, triết lý doanh nghiệp có vai trò quan trọng đối với sự thành bại của tổ chức bởi nó là bộ phận cốt lõi, cấu thành nên văn hóa quản lý của tổ chức Mục tiêu chính[.]

L I M Đ U Ờ Ở Ầ

Qua th c ti n đã ch ng minh, tri t lý doanh nghi p có vai trò quan tr ng đ i v i ự ễ ứ ế ệ ọ ố ớ

s thành b i c a t ch c b i nó là b ph n c t lõi, c u thành nên văn hóa qu n lý c a ự ạ ủ ổ ứ ở ộ ậ ố ấ ả ủ

t ch c.ổ ứ

M c tiêu chính c a doanh nghi p là l i nhu n, t i đa hóa l i ích t kinh doanh, ụ ủ ệ ợ ậ ố ợ ừ tuy nhiên đ đ t để ạ ược hi u qu cao trong kinh doanh, doanh nghi p c n xác đ nh đệ ả ệ ầ ị ược

lý tưởng, phương châm hành đ ng , h giá tr và m c tiêu chung c a doanh nghi p ộ ệ ị ụ ủ ệ Chính vì th , tri t lý kinh doanh, đ ra m c tiêu và phế ế ề ụ ương pháp mà c ng đ ng nhân ộ ồ viên ph i hả ướng t iớ

Tri t lý doanh nghi p là ph n quan tr ng c a các doanh nghi p trên th gi i ế ệ ầ ọ ủ ệ ế ớ Tuy nhiên, t i Vi t Nam tri t lý kình doanh hay tri t lý doanh nghi p v n còn khá m i ạ ệ ế ế ệ ẫ ớ

m , các doanh nghi p c a Vi t Nam, đa s là doanh nghi p nh và v a ch t p trung ẻ ệ ủ ệ ố ệ ỏ ừ ỉ ậ tìm ki m l i nhu n trế ợ ậ ước m t v i t m nhìn ng n h n Đây cũng chính là m t trong ắ ớ ầ ắ ạ ộ

nh ng lý do khi n nhi u doanh nghi p Vi t Nam ch a quan tâm đ n v n đ văn hóa ữ ế ề ệ ệ ư ế ấ ề kinh doanh, v n đ xây d ng và phát tri n văn hóa doanh nghi p hay s phát tri n b n ấ ề ự ể ệ ự ể ề

v ng c a doanh nghi p mình.ữ ủ ệ

I M T S V N Đ LÝ LU N CHUNG V TRI T LÝ KINH DOANH VÀ Ộ Ố Ấ Ề Ậ Ề Ế TRI T LÝ DOANH NGHI P Ế Ệ

1 Khái ni m ệ

a, Tri t lý ế

Tri t lý là nh ng t tế ữ ư ưởng có tính tri t h c ( t c là s ph n ánh đã đ t đ n trình ế ọ ứ ự ả ạ ế

đ sâu s c và khái quát cao ) độ ắ ược con người rút ra t cu c s ng c a mình và ch d n, ừ ộ ố ủ ỉ ẫ

đ nh hị ướng cho hành đ ng c a con ngộ ủ ười

Nh v y so v i “tri t h c”, “tri t lý” đư ậ ớ ế ọ ế ược hi u trình đ th p h n, có ph m viể ở ộ ấ ơ ạ

h p h n, ch là c s lý lu n c a m t h th ng quan đi m, m t h c thuy t và theo ẹ ơ ỉ ơ ở ậ ủ ộ ệ ố ể ộ ọ ế nghĩa m c đ cao, nó chính là nh ng quan ni m, t tở ứ ộ ữ ệ ư ưởng sâu xa nh t c a con ngấ ủ ười

v các lĩnh v c c a đ i s ng xã h i Nh ng dù hi u theo cách nào cũng có th th y ề ự ủ ờ ố ộ ư ể ể ấ

r ng, “tri t lý” không ph i là duy tâm siêu hình mà nó là k t qu c a nh ng kinh ằ ế ả ế ả ủ ữ

nghi m và l s ng c a nhi u th h trệ ẽ ố ủ ề ế ệ ước đúc k t l i.ế ạ

b, Tri t lý kinh doanh ế

- Khái ni m kinh doanh ệ

Kinh doanh” hi u theo nghĩa r ng và nói chung là m t s ho c toàn b ho t ể ộ ộ ố ặ ộ ạ

đ ng c a quá trình s n xu t, thộ ủ ả ấ ương m i, d ch v …có m c đích là đ t đạ ị ụ ụ ạ ượ ợc l i nh ânụ cho ch th ủ ể

Nh v y kinh doanh là m t hình thái đ c thù c a kinh t Nó không ch là ho t ư ậ ộ ặ ủ ế ỉ ạ

đ ng buôn bán, l u thông, mà còn bao g m các ho t đ ng s n xu t và các lo i d ch v ộ ư ồ ạ ộ ả ấ ạ ị ụ khác ( gi i trí, thông tin, du l ch…) Ch th kinh doanh cũng là m t khái ni m h ả ị ủ ể ộ ệ ệ

th ng g m nhi u c p đ (m t cá nhân, m t t p th , doanh nghi p…) cho nên tri t lý ố ồ ề ấ ộ ộ ộ ậ ể ệ ế kinh doanh chính là các tri t lý hình thành trong quá trình kinh doanh c a các ch th ế ủ ủ ể khác nhau

- Khái ni m ệ tri t lý kinh doanh ế

Kinh doanh, nh ta đa bi t là t t c nh ng hành vi và ho t đ ng có m c đích là ư ế ấ ả ữ ạ ộ ụ đem l i l i nhu n cho ch th Nh v y, ạ ợ ậ ủ ể ư ậ Tri t lý kinh doanh ế là nh ng t tữ ư ưởng tri t ế

h c ph n ánh th c ti n kinh doanh thông qua con đọ ả ự ễ ường tr i nghi m, suy ng m, khái ả ệ ẫ quát hóa c a các ch th kinh doanh và ch d n cho ho t đ ng kinh doanh.ủ ủ ể ỉ ẫ ạ ộ

c, Tri t lý doanh nghi p ế ệ

Tri t lý kinh doanh là s n ph m ph n ánh có m c đích ph c v cho ch th ế ả ẩ ả ụ ụ ụ ủ ể kinh doanh nên s khác nhau trong ngành, lĩnh v c kinh doanh c a doanh nghi p s quyự ự ủ ệ ẽ

đ nh tính đ c thù c a tri t lý kinh doanh B i vì s là s lị ặ ủ ế ở ẽ ơ ược và gi n đ n n u nghiên ả ơ ế

c u các tri t lý kinh doanh chúng ta l i b qua nh ng nét đ c thù c a khách th và môi ứ ế ạ ỏ ữ ặ ủ ể

trường kinh doanh c a ch th Vì v y c n l u ý t i th c t - trong các n n kinh t thủ ủ ể ậ ầ ư ớ ự ế ề ế ị

trường, các nhà kinh doanh thành công đ u tr thành nh ng nhà qu n lý, ch th kinh ề ở ữ ả ủ ể doanh thành đ t; cho nên tri t lý kinh doanh ch có giá tr th c s khi nó áp d ng đạ ế ỉ ị ự ự ụ ược cho doanh nghi p và t o nên b n s c cũng nh phong cách c a doanh nghi p.ệ ạ ả ắ ư ủ ệ

B i v y t đ nh nghĩa tri t lý kinh doanh, ta có th hi u ở ậ ừ ị ế ể ể Tri t lý doanh nghi p ế ệ là

lý tưởng, là phương châm hành đ ng, là h giá tr và m c tiêu chung c a doanh nghi p ộ ệ ị ụ ủ ệ

ch d n cho ho t đ ng nh m làm cho doanh nghi p đ t hi u qu cao trong kinh doanh.ỉ ẫ ạ ộ ằ ệ ạ ệ ả

2 Phân bi t ệ gi a tri t lý, tri t lý kinh doanh và tri t lý doanh nghi p ữ ế ế ế ệ

a, Đi m ể gi ng nhau ố

+ Đ u đề ược hình thành qua s t ng k t kinh nghi m th c ti n, đự ổ ế ệ ự ễ ược m i ọ

người th a nh nừ ậ

+ Đ u đ nh hề ị ướng cho ho t đ ng c a con ngạ ộ ủ ười, có ph m vi nh hạ ả ưởng sâu

r ng, t m khái quát cao t i các ch th ộ ầ ớ ủ ể

b, Đi m khác nhau ể

- Tri t lý ế :

+ Ph m vi: nh hạ ả ưởng t i m i m t c a đ i s ng con ngớ ọ ặ ủ ờ ố ười nh : tri t lý s ng, ư ế ố tri t lý marketing…ế

+ Tri t lý không ph i ch là s n ph m c a các nhà tri t h c chuyên nghi p.ế ả ỉ ả ẩ ủ ế ọ ệ

- Tri t lý kinh doanh: ế

+ Ph m vi: nh hạ ả ưởng t i các ch th ho t đ ng trong lĩnh v c kinh doanh ớ ủ ể ạ ộ ự ( h p h n tri t h c) , áp d ng chung cho các cá nhân, t ch c kinh doanhẹ ơ ế ọ ụ ổ ứ

+ Có tính chuyên môn

+ Là s n ph m c a nh ng ngả ẩ ủ ữ ười làm vi c trong lĩnh v c kinh t ệ ự ế

- Tri t lý doanh nghi p ế ệ :

+ Là s c th hóa tri t lý kinh doanh vào trong ho t đ ng s ng c a m t t ự ụ ể ế ạ ộ ố ủ ộ ổ

ch c, c quan.ứ ơ

+ Áp d ng cho t ng doanh nghi p ụ ừ ệ

+ Được hình thành t các nhà lãnh đ o và sáng l p doanh nghi p.ừ ạ ậ ệ

+ Là lý tưởng, phương châm hành đ ng, là h giá tr m c tiêu chung c a doanh ộ ệ ị ụ ủ nghi p, ch d n cho ho t đ ng kinh doanh nh m lam cho doanh nghi p đ t hi u qu ệ ỉ ẫ ạ ộ ằ ệ ạ ệ ả cao trong kinh doanh

II N I DUNG C B N C A TRI T LÝ KINH DOANH Ộ Ơ Ả Ủ Ế

1 Vai trò c a tri t lý kinh doanh và tri t lý doanh nghi p ủ ế ế ệ

a, Tri t lý doanh nghi p là c t lõi c a văn hóa doanh nghi p, t o ra ph ế ệ ố ủ ệ ạ ươ ng th c ứ phát tri n b n v ng c a nó ể ễ ữ ủ

Tri t lý doanh nghi p là c t lõi c a phong cách – phong thái c a doanh nghi p ế ệ ố ủ ủ ệ

đó Tri t lý doanh nghi p ít hi n h u v i xã h i bên ngoài; nó là tài s n tinh th n c a ế ệ ệ ữ ớ ộ ả ầ ủ doanh nghi p, là cái tinh th n “th m sâu vào toàn th doanh nghi p, t đó hình thành ệ ầ ấ ể ệ ừ

s c m nh th ng nh t”, t o ra m t h p l c hứ ạ ố ấ ạ ộ ợ ự ướng tâm chung Do v y, tri t lý doanh ậ ế nghi p là công c t t nh t c a doanh nghi p d th ng nh t hành đ ng c a ngệ ụ ố ấ ủ ệ ể ố ấ ộ ủ ười lao

đ ng trong m t s hi u bi t chung v m c đích và giá tr Tri t lý doanh nghi p góp ộ ộ ự ể ế ề ụ ị ế ệ

ph n t o nên văn hóa doanh nghi p, là y u t có vai trò quy t đ nh trong vi c thúc đ y ầ ạ ệ ế ố ế ị ệ ẩ

và b o t n n n văn hóa này; qua đó góp ph n t o nên m t ph n n i l c m nh m t ả ồ ề ầ ạ ộ ầ ộ ự ạ ẽ ừ doanh nghi p Tri t lý doanh nghi p có v trí quan tr ng nh t trong s các y u t h p ệ ế ệ ị ọ ấ ố ế ố ợ thành văn hóa doanh nghi p.ệ

b, Tri t lý doanh nghi p là công c đ nh h ế ệ ụ ị ướ ng và là c s đ qu n lý chi n l ơ ở ể ả ế ượ c

c a doanh nghi p ủ ệ

Tri t lý doanh nghi p th hi n quan đi m ch đ o c a nh ng ngế ệ ể ệ ể ủ ạ ủ ữ ười sáng l p ậ

v s t n t i và phát tri n c a doanh nghi p Đ ng th i, tri t lý doanh nghi p cũng thề ự ồ ạ ể ủ ệ ồ ờ ế ệ ể

hi n vai trò nh kim ch nam đ nh hệ ư ỉ ị ướng cho doanh nghi p, các b ph n cũng nh các ệ ộ ậ ư

cá nhân trong doanh nghi p Tính đ nh tính, s tr u tệ ị ự ừ ượng c a tri t lý kinh doanh cho ủ ế phép doanh nghi p có s linh ho t nhi u h n trong vi c thích nghi v i môi trệ ự ạ ề ơ ệ ớ ường đang thay đ i và các ho t đ ng bên trong Nó t o ra s linh đ ng trong vi c th c hi n, s ổ ạ ộ ạ ự ộ ệ ự ệ ự

m m d o trong kinh doanh Nó chính là m t h th ng các nguyên t c t o nên cái “dĩ ề ẻ ộ ệ ố ắ ạ

b t bi n ng v n bi n” c a doanh nghi p S trung thành v i tri t lý kinh doanh còn ấ ế ứ ạ ế ủ ệ ự ớ ế làm cho nó thích ng v i nh ng n n văn hóa khác nhau các qu c gia khác nhau đã ứ ớ ữ ề ở ố đem l i thành công cho các doanh nghi p Tri t lý kinh doanh là c s đ qu n lý ạ ệ ế ơ ở ể ả chi n lế ượ ủc c a doanh nghi p Nó là m t văn b n pháp lý và là c s văn hóa đ doanh ệ ộ ả ơ ở ể nghi p đ a ra nh ng quy t đ nh qu n lý quan tr ng, có tính chi n lệ ư ữ ế ị ả ọ ế ược, trong nh ng ữ tình hu ng mà s phân tích kinh t l - lãi v n ch a gi i quy t đố ự ế ỗ ẫ ư ả ế ược

c, Tri t lý doanh nghi p là m t ph ế ệ ộ ươ ng ti n đ giáo d c, phát tri n ngu n nhân ệ ể ụ ể ồ

l c và t o ra m t phong cách làm vi c đ c thù c a doanh nghi p ự ạ ộ ệ ặ ủ ệ

Tri t lý doanh nghi p cung c p các giá tr , chu n m c hành vi nh m t o nên m tế ệ ấ ị ẩ ự ằ ạ ộ phong cách làm vi c sinh ho t chung c a doanh nghi p, đ m đà b n s c văn hóa c a ệ ạ ủ ệ ậ ả ắ ủ

nó V i vi c v ch ra lý tớ ệ ạ ưởng và m c tiêu kinh doanh (th hi n rõ ph n s m nh), ụ ể ệ ở ầ ứ ệ

tri t lý kinh doanh giáo d c cho công nhân viên ch c đ y đ v lý tế ụ ứ ầ ủ ề ưởng, v công vi cề ệ

và trong m t môi trộ ường văn hóa t t, nhân viên s t giác ho t đ ng, ph n đ u vố ẽ ự ạ ộ ấ ấ ươn lên, h có lòng trung thành và tinh th n lao đ ng h t mình vì doanh nghi p Do tri t ở ọ ầ ộ ế ệ ế

lý kinh doanh đ ra m t h giá tr đ o đ c chu n làm căn c đánh giá hành vi c a m i ề ộ ệ ị ạ ứ ẩ ứ ủ ọ thành viên nên nó có vai trò đi u ch nh hành vi c a nhân viên qua vi c xác đ nh b n ể ỉ ủ ệ ị ổ

ph n nghĩa v c a m i thành viên đ i v i doanh nghi p, v i th trậ ụ ủ ỗ ố ớ ệ ớ ị ường khu v c xã ự

h i nói chung Trong tri t lý c a các công ty u tú nh ng đ c tính t t nh : trung th c, ộ ế ủ ư ữ ứ ố ư ự liêm chính, tính đ ng đ i và s n sàng h p tác, tôn tr ng cá nhân, tôn tr ng k lu t… ồ ộ ẵ ợ ọ ọ ỷ ậ

thường được nêu ra Nh có h th ng giá tr đờ ệ ố ị ược tôn tr ng, tri t lý doanh nghi p có ọ ế ệ tác d ng b o v nhân viên c a doanh nghi p – nh ng ngụ ả ệ ủ ệ ữ ườ ễ ị ươi d b th ng t n, thi t ổ ệ thòi khi người qu n lý c a h l m d ng ch c quy n ho c ác ý t thù.ả ủ ọ ạ ụ ứ ề ặ ư

2 Cách th c xây d ng tri t lý doanh nghi p ứ ự ế ệ :

a, Nh ng đi u ki n c b n cho s ra đ i c a tri t lý doanh nghi p: ữ ề ệ ơ ả ự ờ ủ ế ệ

- Đi u ki n v c ch pháp lu t ề ệ ề ơ ế ậ :

Tri t lý kinh doanh là s n ph m c a n n kinh t hàng hóa, th m chí có t n n ế ả ẩ ủ ề ế ậ ừ ề kinh t t s n t tiêu Tri t lý doanh nghi p là s n ph m c a n n kinh t th trế ự ả ự ế ệ ả ẩ ủ ề ế ị ường,

nó ra đ i khi n n kinh t th trờ ề ế ị ường đã tr i qua giai đo n s khai, đ n giai đo n phát ả ạ ơ ế ạ tri n, xu t hi n tính ch t c nh tranh công b ng thì cũng xu t hi n nhu c u v l i kinh ể ấ ệ ấ ạ ằ ấ ệ ầ ề ố doanh h p đ o lý, có văn hóa đ i v i các doanh nghi p Nh ng doanh nghi p nào ch n ợ ạ ố ớ ệ ữ ệ ọ

ki u kinh doanh có văn hóa s ph i tính đ n chuy n xác đ nh s m nh và t o l p tri t ể ẽ ả ế ệ ị ứ ệ ạ ậ ế

lý kinh doanh c a mình Đây là đi u ki n khách quan cho s ra đ i c a các tri t lý ủ ề ệ ự ờ ủ ế doanh nghi p - tri t lý công ty, t p đoàn…ệ ế ậ

Tri t lý kinh doanh và tri t lý doanh nghi p không xu t hi n trong các n n kinh ế ế ệ ấ ệ ề

t ho ch hóa t p trung.ế ạ ậ

Trong c ch kinh t hàng hóa – hình th c s khai c a n n kinh t th trơ ế ế ứ ơ ủ ề ế ị ường có

ít tri t lý kinh doanh và không có tri t lý doanh nghi p.ế ế ệ

Th ch kinh t th trể ế ế ị ường được xây d ng tự ương đ i hoàn thi n t o ra đi u ố ệ ạ ề

ki n c nh tranh công b ng, minh b ch s khuy n khích các doanh nghi p kinh doanh ệ ạ ằ ạ ẽ ế ệ

có văn hóa, có tri t lý t t đ p, cao c ế ố ẹ ả

- Đi u ki n v b n lĩnh và năng l c c a ng ề ệ ề ả ự ủ ườ i lãnh đ o doanh nghi p ạ ệ

Tri t lý doanh nghi p là s n ph m c a m t doanh nghi p nh ng các ý tế ệ ả ẩ ủ ộ ệ ư ưởng c ơ

b n bao gi cũng xu t phát t ngả ờ ấ ừ ười lãnh đ o và sáng l p doanh nghi p.ạ ậ ệ

Nhân cách và phong thái c a nhà sáng l p doanh nghi p thủ ậ ệ ường được in đ m ậ trong s c thái c a tri t lý doanh nghi p.ắ ủ ế ệ

Trong nhân cách c a nhà doanh nghi p, các y u t b n lĩnh và ph m ch t đ o ủ ệ ế ố ả ẩ ấ ạ

đ c có tác đ ng tr c ti p t i s ra đ i và n i dung c a tri t lý kinh doanh do h đ ứ ộ ự ế ớ ự ờ ộ ủ ế ọ ề

xu t N u m t nhà kinh doanh kém năng l c thì s không có c h i rút ra các tri t lý ấ ế ộ ự ẽ ơ ộ ế kinh doanh Trường h p khác, n u mà doanh nghi p có năng l c kinh doanh, th m chí ợ ế ệ ự ậ

gi i qu n lý song ông ta không dám ho c không mu n nói lên quan đi m cá nhân thì ỏ ả ặ ố ể cũng không có được tri t lý kinh doanhế

Trường h p lý tợ ưởng nh t cho tri t lý doanh nghi p ra đ i, v phía ch th ấ ế ệ ờ ề ủ ể kinh doanh là người lãnh đ o v a có năng l c v a có đ b n lĩnh và nhi t tình truy n ạ ừ ự ừ ủ ả ệ ề

bá nh ng nguyên t c, giá tr c a b n thân v i m i nhân viên Trong th c t , nh ng nhà ữ ắ ị ủ ả ớ ọ ự ế ữ

qu n tr doanh nghi p này có phong thái nh m t nhà truy n giáo, r t say s a v i s ả ị ệ ư ộ ề ấ ư ớ ứ

m nh và có ni m t hào v truy n th ng thành đ t c a công ty theo m t tri t lý đ c ệ ề ự ề ề ố ạ ủ ộ ế ặ thù c a doanh nghi p đó.ủ ệ

Tóm lai, tri t lý doanh nghi p là s n ph m c a ngế ệ ả ẩ ủ ười làm kinh doanh gi i, nói, ỏ

vi t gi i.ế ỏ

- Đi u ki n v th i gian ho t đ ng c a doanh nghi p và kinh nghi m c a ng ề ệ ề ờ ạ ộ ủ ệ ệ ủ ườ i lãnh đ o ạ

Các doanh nghi p trong nh ng năm đ u tiên m i thành l p thệ ữ ầ ớ ậ ường ph i đ i ả ố

m t v i thách th c có t n t i đặ ớ ứ ồ ạ ược hay không nên ch a đ t ra v n đ v tri t lý kinh ư ặ ấ ề ề ế doanh

M t s doanh nghi p sau khi qua giai đo n đ u bu c ph i tìm cách phát huy ộ ố ệ ạ ầ ộ ả

m i ngu n l c c a mình đ phát tri n; cùng v i vi c đ y m nh đ u t , phát tri n côngọ ồ ự ủ ể ể ớ ệ ẩ ạ ầ ư ể ngh và nâng cao hi u su t, nó cũng c n xác đ nh b n s c văn hóa c a mình, trong đó ệ ệ ấ ầ ị ả ắ ủ

có v n đ v tri t lý doanh nghi p.ấ ề ề ế ệ

Khi doanh nghi p t n t i, phát tri n càng lâu dài, s nhân viên c a nó càng ệ ồ ạ ể ố ủ nhi u h n thì v n đ văn hóa kinh doanh và tri t lý kinh doanh c a nó càng tr nên c pề ơ ấ ề ế ủ ở ấ bách h n.ơ

Các nhà sáng l p và lãnh đ o doanh nghi p có vai trò quy t đ nh đ i v i vi c ậ ạ ệ ế ị ố ớ ệ

t o l p m t tri t lý doanh nghi p c th B n thân nh ng ngạ ậ ộ ế ệ ụ ể ả ữ ười này cũng c n có kinh ầ nghi m và th i gian đ ki m nghi m, đánh giá v giá tr c a các t tệ ờ ể ể ệ ề ị ủ ư ưởng này trước khi có th công b trể ố ước nhân viên Kinh nghi m “ đ chín” c a các t tệ ộ ủ ư ưởng kinh doanh và qu n lý doanh nghi p là y u t ch quan song không th thi u đ i v i vi c ả ệ ế ố ủ ể ế ố ớ ệ

t o l p m t tri t lý doanh nghi p.ạ ậ ộ ế ệ

Trong th c ti n kinh doanh, các công ty đ c l p ph i sau 10 năm thành l p m i ự ễ ộ ậ ả ậ ớ

có được m t văn b n tri t lý c a riêng h Các công ty có ý th c xây d ng tri t lý kinh ộ ả ế ủ ọ ứ ự ế doanh ngay t giai đo n kh i nghi p và coi đó là m t chừ ạ ở ệ ộ ương trình có th rút ng n rút ể ắ

ng n th i gian c a quá trình trên song cũng ph i m t vài năm m i có th có m t văn ắ ờ ủ ả ấ ớ ể ộ

v n tri t lý th c s có giá tr ả ế ự ự ị

- Đi u ki n v s ch p nh n c a đ i ngũ cán b , công nhân viên ề ệ ề ự ấ ậ ủ ộ ộ

Tri t lý doanh nghi p mu n tr thành tri t lý chung c a toàn th doanh nghi p ế ệ ố ở ế ủ ể ệ khi được toàn th nhân s trong doanh nghi p ch p thu n.ể ự ệ ấ ậ

Mu n v y, n i dung c a tri t lý ph i đ m b o đố ậ ộ ủ ế ả ả ả ượ ợc l i ích c a t ng l p lao ủ ầ ớ

đ ng ch không ch l i ích c a t ng l p qu n lý và các nhà đ u t , nó ph i kh ng đ nhộ ứ ỉ ợ ủ ầ ớ ả ầ ư ả ẳ ị

đượ ằc r ng các l i ích mà nhân viên thu đợ ượ ẽ ỷ ệc s t l thu n v i s đóng góp c a h và ậ ớ ự ủ ọ

nh v y, công ty s có m t tờ ậ ẽ ộ ương lai lâu dài, tươi sáng

Tóm l i, doanh nghi p c n có m t môi trạ ệ ầ ộ ường bên trong lành m nh và n n văn ạ ề hóa doanh nghi p t t đ p.ệ ố ẹ

b, Xây d ng văn b n tri t lý doanh nghi p ự ả ế ệ

Th nhât : Tri t lý kinh doanh đ ứ ế ượ c hình thành d n t kinh nghi m kinh doanh ầ ừ ệ Đây là con đường hình thành tri t lý c a h u h t các doanh nghi p l n có truy n ế ủ ầ ế ệ ớ ề

th ng lâu đ i và ti p t c thành đ t cho đ n hôm nay Đây là tri t lý kinh doanh do ố ờ ế ụ ạ ế ế

nh ng ngữ ười sáng l p (ho c lãnh đ o) doanh nghi p sau m t th i gian dài làm kinh ậ ặ ạ ệ ộ ờ doanh và qu n lý đã t kinh nghi m, t th c ti n thành công nh t đ nh c a doanh ả ừ ệ ừ ự ễ ấ ị ủ nghi p đã rút ra tri t lý kinh doanh cho doanh nghi p H đã ki m nghi m r i đi đ n ệ ế ệ ọ ể ệ ồ ế

m t s tin tộ ự ưởng r ng doanh nghi p c a h c n có m t cằ ệ ủ ọ ầ ộ ương lĩnh, m t cách th c ộ ứ kinh doanh riêng và truy n bá, phát tri n cề ể ương lĩnh, cách th c này là y u t quan tr ngứ ế ố ọ

đ ti p t c thành công; c n ph i có m t tri t h c qu n lý để ế ụ ầ ả ộ ế ọ ả ược th hi n b ng văn b n,ể ệ ằ ả

g i đ n t t c các nhân viên nh m t văn b n đ o lý giáo d c cho t t c cán b nhân ử ế ấ ả ư ộ ả ạ ụ ấ ả ộ viên trong doanh nghi p.ệ

Th hai: Tri t lý kinh doanh đ ứ ế ượ ạ ậ c t o l p theo k ho ch c a ban lãnh đ o ế ạ ủ ạ Cách

th 2 đ có m t văn b n tri t lý doanh nghi p là thông qua s th o lu n c a ban lãnh ứ ể ộ ả ế ệ ự ả ậ ủ

đ o và toàn b nhân viên trong doanh nghi p Theo cách này, s nh n th c s m v vai ạ ộ ệ ự ậ ứ ớ ề trò c a tri t lý kinh doanh c a ban lãnh đ o và vi c ch đ ng xây d ng nó đ ph c v ủ ế ủ ạ ệ ủ ộ ự ể ụ ụ kinh doanh quan tr ng h n vi c t ng k t kinh nghi m c a h “Vòng chân tr i” là cách ọ ơ ệ ổ ế ệ ủ ọ ờ

th c t o ra m t văn b n pháp lý c a doanh nghi p thông qua nh ng vòng th o lu n t ứ ạ ộ ả ủ ệ ữ ả ậ ừ trên xu ng dố ưới và ngày càng lan r ng, b t đ u t ban lãnh đ o cao c p nh t c a hãng.ộ ắ ầ ừ ạ ấ ấ ủ Theo cách này, người ta c ra m t nhóm chuyên trách so n th o tri t lý Trử ộ ạ ả ế ước tiên, nhóm chuyên trách ph i ph ng v n t t c các thành viên trong ban lãnh đ o c a doanh ả ỏ ấ ấ ả ạ ủ nghi p v quan ni m cá nhân c u h đ i v i tri t lý kinh doanh c a đ ng nghi p Sau ệ ề ệ ả ọ ố ớ ế ủ ồ ệ khi l y ý ki n, nhóm chuyên trách th o lu n, bàn b c v i ban lãnh đ o nh ng đi m cănấ ế ả ậ ạ ớ ạ ữ ể

b n c a chi n lả ủ ế ược, phương hướng, phong cách và phương th c kinh doanh K t qu ứ ế ả sau bu i th o lu n đó ph i thông qua đổ ả ậ ả ược m t văn b n s th o v tri t lý c a doanh ộ ả ơ ả ề ế ủ nghi p Bệ ước 2, văn b n s th o tri t lý c a doanh nghi p đả ơ ả ế ủ ệ ược đ a xu ng th o lu n ư ố ả ậ

t i các c s , nh m thu hút càng nhi u ý ki n đóng góp c a các thành viên càng t t Và ạ ơ ở ằ ề ế ủ ố các ý ki n đó đế ược lamd thành m t văn b n và g i lên lãnh đ o doanh nghi p Bộ ả ử ạ ệ ước 3,

t ý ki n c a c ban lãnh đ o và ngừ ế ủ ả ạ ười lao đ ng, nhóm so n th o ph i phân tích, t ng ộ ạ ả ả ổ

k t và trình lên c p có th m quy n quy t đ nh m t văn b n hoàn ch nh h n Văn b n ế ấ ẩ ề ế ị ộ ả ỉ ơ ả này ph i đả ược ban lãnh đ o cao c p th o lu n thêm, b sung và hoàn thi n trạ ấ ả ậ ổ ệ ước khi phê chu n N u h ch a th c s yên tâm v i ch t lẩ ế ọ ư ự ự ớ ấ ượng c a nó thì s ti p t c tham ủ ẽ ế ụ

kh o ý ki n c a c p dả ế ủ ấ ưới, c a các chuyên gia ho c nhóm s ph i th c hi n l i t đ u.ủ ặ ẽ ả ự ệ ạ ừ ầ

III TH C TI N TRONG TRI T LÝ KINH DOANH T I VI T NAM Ự Ễ Ế Ạ Ệ

1 Đi u ki n c b n cho s ra đ i c a tri t lý doanh nghi p còn thi u th n: ề ệ ơ ả ự ờ ủ ế ệ ế ố

a, Đi u ki n v c ch pháp lu t ề ệ ề ơ ế ậ :

Tri t lý doanh nghi p là s n ph m c a n n kinh t th trế ệ ả ẩ ủ ề ế ị ường, nó ra đ i khi n n ờ ề kinh t th trế ị ường đã tr i qua giai đo n s khai, đ n giai đo n phát tri n, xu t hi n tínhả ạ ơ ế ạ ể ấ ệ

ch t c nh tranh công b ng thì cũng xu t hi n nhu c u v l i kinh doanh h p đ o lý, cóấ ạ ằ ấ ệ ầ ề ố ợ ạ

văn hóa đ i v i các doanh nghi p nh ng nố ớ ệ ư ước ta hi n nay m i b t đ u chuy n sang ệ ớ ắ ầ ể

n n kinh t th trề ế ị ường nên nh ng tri t lý kinh doanh xây d ng đữ ế ự ược còn th p.ấ

N n văn hoá qu c doanh đề ố ược xây d ng trên n n t ng dân trí th p và ph c ự ề ả ấ ứ

t p do nh ng y u t khác nh hạ ữ ế ố ả ưởng t i; môi trớ ường làm vi c có nhi u b t c p d n ệ ề ấ ậ ẫ

t i có cái nhìn ng n h n; ch a có quan ni m đúng đ n v c nh tranh và h p tác, làm ớ ắ ạ ư ệ ắ ề ạ ợ

vi c ch a có tính chuyên nghi p; còn b nh hệ ư ệ ị ả ưởng b i các khuynh hở ướng c c đoan ự

c a n n kinh t bao c p; ch a có s giao thoa gi a các quan đi m đào t o cán b qu nủ ề ế ấ ư ự ữ ể ạ ộ ả

lý do ngu n g c đào t o; ch a có c ch dùng ngồ ố ạ ư ơ ế ười, có s b t c p trong giáo d c đào ự ấ ậ ụ

t o nên ch t lạ ấ ượng ch a cao.ư

M t khác văn hoá doanh nghi p còn b nh ng y u t khác nh hặ ệ ị ữ ế ố ả ưởng t i nh :ớ ư

N n s n xu t nông nghi p nghèo nàn và nh hề ả ấ ệ ả ưởng c a tàn d đ qu c, phong ki n ủ ư ế ố ế

Tuy doanh nghi p qu c doanh v n gi vai trò quan tr ng trong vi c đ m b o ệ ố ẫ ữ ọ ệ ả ả

h u h t các s n ph m d ch v công ích, các đi u ki n h t ng c s , h t ng k thu t ầ ế ả ẩ ị ụ ề ệ ạ ầ ơ ở ạ ầ ỹ ậ cho các thành ph n kinh t , chi m t tr ng l n trong GDP và là ngu n thu ch y u c aầ ế ế ỷ ọ ớ ồ ủ ế ủ ngân sách nhà nước nh ng so v i yêu c u h i nh p thì các doanh nghi p Vi t Nam nóiư ớ ầ ộ ậ ệ ệ chung còn ph i ph n đ u r t nhi u ả ấ ấ ấ ề

b, Đi u ki n v th i gian ho t đ ng c a doanh nghi p và kinh nghi m c a ng ề ệ ề ờ ạ ộ ủ ệ ệ ủ ườ i lãnh đ o ạ

- Xu t phát đi m c a các doanh nghi p Vi t Nam còn th p ấ ể ủ ệ ệ ấ , cung cách làm ăn

còn l c h u, kém hi u qu , l i g p môi trạ ậ ệ ả ạ ặ ường vĩ mô không thu n l i nh c ch th ậ ợ ư ơ ế ị

trường ch a phát tri n, h th ng lu t pháp ch a n đ nh, th t c hành chính rư ể ệ ố ậ ư ổ ị ủ ụ ườm rà, nhiêu khê, … T t c nh ng đi u này là m t thách th c l n đ i v i Vi t Nam khi ph i ấ ả ữ ề ộ ứ ớ ố ớ ệ ả

đ i đ u v i các doanh nghi p có trình đ cao h n h n c a các nố ầ ớ ệ ộ ơ ẳ ủ ước trong khu v c và ự trên th gi i ế ớ

- Các doanh nghi p Vi t Nam s d ng nh ng công ngh còn l c h u ệ ệ ử ụ ữ ệ ạ ậ , cũ kỹ

d n đ n hao t n nhi u nhiên li u, giá thành s n ph m cao, ch t lẫ ế ố ề ệ ả ẩ ấ ượng s n ph m kém, ả ẩ khó b c nh tranh v i s n ph m cùng lo i c a các nề ạ ớ ả ẩ ạ ủ ước khác

c, Đi u ki n v b n lĩnh và năng l c c a ng ề ệ ề ả ự ủ ườ i lãnh đ o doanh nghi p ạ ệ

- Trình đ qu n lý c a cán b , trình đ chuyên môn c a ng ộ ả ủ ộ ộ ủ ườ i lao đ ng trong ộ các doanh nghi p Vi t Nam còn th p, ệ ệ ấ thi u ki n th c, thi u năng l c và t m nhìn còn ế ế ứ ế ự ầ

h n ch , thạ ế ường ch ch y theo nh ng m c tiêu trỉ ạ ữ ụ ước m t mà ít có nh ng doanh nghi pắ ữ ệ xây d ng đự ược cho mình m t đ nh hộ ị ướng chi n lế ược phát tri n trong dài h n, m t ể ạ ộ cung cách làm ăn bài b n.ả

- Các doanh nghi p Vi t Nam còn ít hi u bi t v th tr ệ ệ ể ế ề ị ườ ng th gi i, v lu t ế ớ ề ậ pháp qu c t , v cung cách làm ăn c a các đ i th c nh tranh, ố ế ề ủ ố ủ ạ v n còn có nh ng ẫ ữ doanh nghi p có t tệ ư ưởng l i, trông ch vào s bao c p, b o h c a Nhà Nỷ ạ ờ ự ấ ả ộ ủ ước, cho

r ng h i nh p là công vi c c a Chính ph , không ph i là vi c c a doanh nghi p, …ằ ộ ậ ệ ủ ủ ả ệ ủ ệ

+ Th c tr ng tài chính khó khăn ự ạ Do thi u v n, các doanh nghi p ph i đi vay ế ố ệ ả

d n đ n n vòng vo, nhi u doanh nghi p m t kh năng thanh toán n đ ng th i cũng ẫ ế ợ ề ệ ấ ả ợ ồ ờ không có kh năng thu h i đả ồ ược n ợ

+ H ưở ng đ c quy n nên thi u ch đ ng ặ ề ế ủ ộ Trên th c t các DNNN v n còn đự ế ẫ ược

hưởng nhi u đ c quy n nên t o ra s l i, b đ ng, đ ng l c b tri t tiêu V i vi c ề ặ ề ạ ự ỷ ạ ị ộ ộ ự ị ệ ớ ệ chuy n t đ c quy n nhà nể ừ ộ ề ước sang đ c quy n doanh nghi p đã làm cho giá đ u vào ộ ề ệ ầ

m t s d ch v quá cao, làm m t kh năng c nh tranh c a m t s s n ph m Vi t Nam ộ ố ị ụ ấ ả ạ ủ ộ ố ả ẩ ệ

nói chung

d, Đi u ki n v s ch p nh n c a đ i ngũ cán b , công nhân viên ề ệ ề ự ấ ậ ủ ộ ộ

Nhân viên còn l i, thi u ch đ ng, ít sáng t o trong công vi c Do đó doanh ỷ ạ ế ủ ộ ạ ệ nghi p Vi t Nam v n còn ít tri t lý kinh doanh.ệ ệ ẫ ế

2 Gi i pháp phát huy tri t lý kinh doanh c a các doanh nghi p Vi t Nam trong th i ả ế ủ ệ ệ ờ

kỳ đ i m i ổ ớ

a, Tăng c ườ ng nghiên c u, gi ng d y và qu ng bá tri t lý kinh doanh ứ ả ạ ả ế

Đi u ki n đ u tiên đ s d ng và phát huy đề ệ ầ ể ử ụ ược vai trò c a tri t lý kinhdoanh làủ ế

ph i có nh n th c đúng và đ y đ v nó, bao g m c m t m nh và m ty u, u đi m ả ậ ứ ầ ủ ề ồ ả ặ ạ ặ ế ư ể

và khuy t đi m các nế ể Ở ước có n n kinh t th trề ế ị ường phát tri n, tri tlý kinh doanh màể ế hình th c quan tr ng nh t là tri t lý doanh nghiêp đã tr thànhm t công c qu n lý ứ ọ ấ ế ở ộ ụ ả chi n lế ượ ấc r t quan tr ng, là coi c t lõi và n n t ng c a vănhóa doanh nghi p Nh ng ọ ố ề ả ủ ệ ư

n c ta hi n nay, tri t lý doanh nghi p v n còn là m tv n đ t ng đ i m i m