§Ò v¨n 10

§Ò v¨n 10 Ngêi ra ®Ò NguyÔn ThÞ Hång L¬ng Bé ®Ò v¨n 10 Bµi viÕt sè 2 (v¨n tù sù) Bé ®Ò 1 C©u 1 (2®) V¨n häc d©n gian ViÖt Nam cã mÊy ®Æc trng c¬ b¶n? ®ã lµ nh÷ng ®Æc trng nµo? C©u 2 (3®) ThÕ nµo lµ ho[.]

Ngời ra đề: Nguyễn Thị Hồng Lơng

Bộ đề 2:

Câu 1 (2đ):

Có mấy loại sử thi dân gian? Đó là những loại nào, cho du

ví dụ? Sử thi “Đăm Săn” thuộc loại sử thi nào?

Câu 2 (3đ):

Mỗi hoạt động giao tiếp gồm mấy quá trình? Đó là

những quá trình nào? Trong hoạt động giao tiếp có sự chiphối của các nhân tố giao tiếp nào?

Câu 3 (7đ):

V Lê-nin nói: “Tôi không sợ khó, không sợ khổ, tôi chỉ

sợ những phút yếu mềm của lòng tôi Đối với tôi chiến

thắng bản thân là chiến thắng vẻ vang nhất” Từ những

kỉ niệm của tuổi học trò, anh (chị) hãy viết bài văn kể

về câu chuyện : Một học sinh tốt phạm phải sai lầm trong

Khi viết văn tự sự trong các phơng thức sau ( miêu tả, biểu cảm, tự sự…) thì phơng thức nào là chủ đạo?

Tại sao khi viết bài văn tự sự phải chọn sự việc và chi tiết tiêu biểu?

Câu 2 (3đ)

Thế nào là hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ?

Yêu cầu trình bày đợc khái niệm:

Hoạt động giao tiếp là hoạt động trao đổi thông tin củacon ngời trong xã hội đợc tiến hành chủ yếu bằng phơng tiện ngôn ngữ ở (dạng nói hoặc dạng viết), nhằm thực hiện những mục đích về nhận thức, về tính cảm, về hành động

Câu 3 (7đ):

Viết bài văn kể về kỉ niệm sâu sắc của anh (chị) về tình cảm gia đình hoặc tình bạn, tình thầy trò theo ngôi thứ nhất

- Yêu cầu về kĩ năng:

+ H/S phải kết hợp đợc các phơng thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả, biểu cảm… trong đó phơng thức tự sự là chủ

đạo

+ Phải có ý tởng hình thành đợc cốt truyện và xây dựng

đợc dàn ý để viết bài trên cơ sở chọn đợc các chi tiết, các sự việc tiêu biểu

- Yêu cầu về kiến thức:

Kể về kỉ niệm sâu sắc nhất về tình cảm gia đình, vềtình bạn, tình thầy trò

+ Câu chuyện đó phải thật sự có ấn tợng, ghi nhớ, in

đâm trong tâm trí của mình

+ Có tác dụng giáo dục đối với bản thân và ngời đọc

VD: Kể về tình bạn:

• MB: - Trong mỗi học sinh chúng ta chắc chắn ai cũng

có một bạn thân để giúp đỡ nhau trong học tập, trong cuộc sống

- Đối với bản thân tôi thì tình bạn là một kỉ niệm vô cùng sâu sắc và thiêng liêng mỗi khi nhắc lại, hồi tởng lại

• TB:

+ Có thể kể về tình bạn măm cấp 1 có một ngời bạn thân (hình dáng, mái tóc, học tập)

- Đang cùng học với nhau thì bạn chuyển đi khỏi trờng

- Sau một năm bạn trở về quê trong dịp tết, chúng tôi lại

đợc gặp nhau

- Bạn đã tặng tôi một đóa cúc vàng…

+ Kì thi học sinh giỏi vòng tỉnh đã đến, dĩ nhiên là tôi trong đội tuyển văn: và đề thi là kể về một ngời bạn thân nhất của em

- Tôi đã viết rất hay và có cảm xúc về ngời bạn thân củatôi, tôi đã đợc giải 2 vòng tỉnh

Có mấy loại sử thi dân gian? Đó là những loại nào, cho du

ví dụ? Sử thi “Đăm Săn” thuộc loại sử thi nào?

Cần đạt các ý:

- Có 2 loại sử thi:

+ Sử thi thần thoại: nh “Để đất đẻ nớc” (Mờng), “ấm ệt luông” (Thái), “Cây nêu thần” (Mnông) kể về sự hình thành thế giới, sự ra đời của muôn loài, sự hình thành các dân tộc và các vùng c trú cổ đại của họ, sự xuất hiện nền văn minh buổi đầu

+ Sử thi anh hùng: kể về cuộc đời và sự nghiếp của các tùtrởng anh hùng VD: Đăm Dí, Xing Nhã, Khinh Dú, Đăm Săn (Ê Đê), đăm Noi (Ba –na)…

Câu 2 (3đ):

Mỗi hoạt động giao tiếp gồm mấy quá trình? Đó là

những quá trình nào? Trong hoạt động giao tiếp có sự chiphối của các nhân tố giao tiếp nào?

- Cần đạt các ý sau:

+ Mỗi hoạt động giao tiếp gồm hai quá trình: Quá trình tạo lập văn bản (do ngời nói, viết thực hiện); quá trình lĩnh hội văn bản (do ngời nghe, đọc thực hiện) Hai quá trình này diễn ra trong quan hệ tơng tác

+ Trong hoạt động giao tiếp có sự chi phối của các nhân

tố giao tiếp: nhân vật giao tiếp, hoàn cảnh giao tiếp, nội dung giao tiếp, mục đích giao tiếp, phơng tiện và cách thức giao tiếp

Câu 3 (7đ):

V Lê-nin nói: “Tôi không sợ khó, không sợ khổ, tôi chỉ

sợ những phút yếu mềm của lòng tôi Đối với tôi chiến

thắng bản thân là chiến thắng vẻ vang nhất” Từ những

kỉ niệm của tuổi học trò, anh (chị) hãy viết bài văn kể

về câu chuyện : Một học sinh tốt phạm phải sai lầm trong

- Về kiến thức:

Có thể viết về bản thân, hoặc viết về một bạn nào đó.Cốt truyện có thể diễn biến nh sau: Một bạn học sinh học tốt, ngoan, nhng do bạn bè lôi kéo không làm chủ đợc bản thân đã bỏ trờng, bỏ nhà đi chơ lêu lổng Sau đó đợc tập thể lớp thầy cô giáo tác động giúp đỡ bạn đó đã nhận thức đợc và trở lại học, cuối năm không những duy trì đợckết quả cao hơn Nh vậy bạn đã chiến thắng đợc bản thân

Cần đặt đợc nhan đề cho câu chuyện

VD: Tên truyện :Sau cơn giông.

A- Mở bài:

Mạnh (tên nhân vật) đang ngồi một mình ở nhà vì cậu

đang bị đình chỉ học tập

B- Thân bài:

- Mạnh nghĩ về những khuyết điểm, việc làm của mình trong những lúc yếu mềm đó là trốn học, đi chơi lêu lổng với bạn Chuyến đi ấy chẳng mang lại kết quả gì

- Gần một tuần bỏ học, bài vở không nắm đợc, Mạnh bị hạnh kiểm yếu liên tiếp và hạnh kiểm yếu trong kì I

- Nhờ có sự nghiêm khắc của bố mẹ, cộng với sự giúp đỡ của thầy, bạn, Mạnh đã nhìn thấy lỗi lầm của mình

- Chăm chỉ học hành, tu dỡng mọi mặt

- Kết quả Mạnh đã đạt đợc học sinh tiên tiến

C- Kết bài:

- Suy nghĩ của Mạnh sau lễ phát thởng

- Bạn rủ đi chơi xa, Mạnh đã từ chối khéo

+ An Dơng Vơng mất cảnh giác để Âu Lạc cơ đồ chìm

Câu 3:

Hẫy nhập vai vào chiếc bàn vừa mới bị gẫy chân đặt ởcuối lớp kể chuyện và tâm sự với các bạn học sinh.

Dàn ý

A- Mở bài:

- Tôi đợc đóng bằng gỗ và đợc sơn khá bóng Bốn chân của tôi làm thành bốn trụ vững trãi để đỡ mặt phẳng đểcác bạn viết bài Tôi gắn bó thân mật với các bạn học sinh hằng ngày trong các giờ học

B- Thân bài

Nói rõ với các bạn, tôi là chiếc bàn đợc làm bằng gỗ xoan Năm nay tôi mới đợc ba tuổi Mới ba tuổi thôi mà tuổi thọ của tôi đã quá suy giảm, đã bị gãy mất một chân Nếu đ-

ợc các bạn học sinh yêu quí, giữ gìn thì có lẽ tôi không phải nằm một mình tội nghiệp ở cuối lớp thế này Khi tôi còn khoẻ, các bạn kê tôi ở hàng thứ ba, dãy cửa vào Ngồi làm bạn với tôi có bốn bạn nam hay nghịch Mỗi giờ học, các bạn thờng làm cho cả thân hình tôi rung lên Thậm chí giờ ra chơi, các bạn còn giẫm chân nhảy trên mặt tôi

Cứ nh thế, mỗi ngày thân thể tôi chịu đựng sự hành hạ mỗi ngày một quá mức Thân thể tôi bị tiều tuỵ dần,

đặc biệt là bốn chân của tôi đã run rẩy đỡ cái thân

hình một cách yếu ớt, Một lần, các bạn nô nhau, xô mạnh làm tôi lăn kềnh ra, thế là cái chân tôi gãy lìa ra Các bạn

kê tôi ra một góc lớp, để tôi nằm cô đơn một mình chờ ngày chữa trị tôi mới đợc cùng các bạn học tập

C- Kết luận:

- Chiếc bàn gẫy chân nh tôi thì thật đáng tiếc các bạn ạ Nếu các bạn giữa gìn ,tôn trọng tôi thì có lẽ tôi vẫn còn khoẻ để phục vụ các bạn lâu dài hơn nữa.Tôi chiếc bàn gãy chân đem lời khuyên tới các bạn học sinh: hãy giữ gìn bàn ghế để bảo quản đợc tài sản, đồng thời cũng góp phần bảo vệ cho môi trờng cây xanh

hiền Nhng cuộc đời quả là bất hạnh, mẹ con Cám không

để cho tôi đợc sống những ngày vui trọn vẹn…”

Dựa vào những lời tâm sự trên, anh (chị) hãy viết một câu chuyện theo ngôi thứ nhất kể về cuộc đời chú cá Bống

Đề 3:

Dới thủy cung dẫu đợc biến thành châu ngọc nhng Mị

Châu vẫn không luôn tự trách mình Hãy viết một câu chuyện với nội dung kể về cuộc đời của Mị Châu theo ngôi kể thứ nhất hoặc ngôi kể thứ ba (Dựa theo thuyền thuyết “An Dơng Vơng và Mị Châu- Trọng Thủy”)

Yêu cầu cầu các đề:

VD:

+ Hành động của đôi trai gái ăn mặc sang trọng đangdùng đồ uống,ăn đắt tiền nhng khi một ông già ăn xin run rẩy đến thì duổi đi…

+ Đối lập ngời bán vé số: anh ta vuốt thẳng đồng tiền

và đa cho ông ăn xin một cách lễ phép

Hoặc tham khảo bài văn sau:

Đang gội đầu trong quán, bỗng tôi nghe cô gội đầu gọi với sang bên

- Hòa ơi, cẩn thận kìa

Nhìn sang bên hàng bánh kẹo cạnh bên, tôi thấy một chú bé chừng hơn mời tuổi, gầy gò, ăn mặc rách rới, lấm lem Chú nhìn chằm chằm vào hộp bánh kẹo, bim bim xếp ngồn ngộn một cách thèm thuồng Trông chú

nh bị bỏ rơi từ lâu Vẻ mặt ngơ ngác của chú còn nói thêm một điều: chú là đứa trẻ bị thần kinh, tật

nguyền Nghe tiếng gọi của cô làm đầu, cô hàng bánh kẹo ra ngoài, nhìn thấy thằng bé ở sát thing bánh kẹo,cô vội xua tay quầy quầy:

- Đi đi mày, đi đi

Thấy thằng bé còn chần chừ tiếc rẻ, cô ta vội vớ cái chổi

và dứ dứ chiếc cán chổi về phía nó Thằng bé lùi lại một

b-ớc rồi từ từ bỏ đi, nhng mắt vẫn không rời hộp bánh kẹo Cha kịp phản ứng gì thì tôi thấy một cô bé khác (còn béhơn cả thằng bé kia ) tiến lại gần phía thằng bé và rúi vào tay nó một gói bim bim và cả cái bánh rán mà cô bé vừa mới cắn đợc một một miếng Tôi quay lại không dám nhìn, không phải vì đứa bé bẩn thỉu, rách rới mà tôi thấy mình còn kém hơn cả cô bé kia

Đề 2:

- Về ngôi kể ngôi thứ nhất xng “tôi”

- Phải nắm đợc cốt truyện “Tấm Cám” và kết hợp với liên tởng tợng tợng

Gợi ý qua mở bài sau:

- Một hôm đợc các chị cá Mơng đa đi chơi

- Bị Tấm bắt vào giỏ

- Tiếng của một cô gái bắt đợc tôi : Ôi một chú cá bống, nhỏ nhắn xinh đẹp làm sao! (Tấm)

- Tôi nằm trong giỏ cùng với các chị cá rô, cá diếc…

- Chị Tấm bị Cám lừa, chút hết giỏ tép, còn sót mình tôi

- Chị Tấm thẻ tôi nuôi dới giếng, cho ăn cơm mỗi ngày.

- Tấm bị lừa đi chăn Trâu đồng xa, ở nhà mẹ con Cám

đã lừa tôi, gọi tôi ngoi lên và tôi bị bắt để làm thịt

• Kết bài:

Thế là tôi đã bị bắt,một bàn tay to bóp chặt lấy thântôi Máu trong miệng tôi đã trào ra Tôi nghĩ đến chịTấm Chị đang chạy theo con trâu ở trên cánh động, taychị đang chìu những giọt mồ hôi… Tôi nghĩ đến nhữnggiọt nớc mắt sẽ chảy trên khuôn mặt xinh đẹp của chị khichị về đến nhà chẳng còn thấy tôi nữa Chị Tấm ơi thế

là em chẳng còn đợc ở bên chị nứa, và tôi lịm dần, lịmdần trong tiếng cời the thé của mẹ con Cám

Đề 3:

Viết kể về cuộc đời Mị Châu theo ngôi thứ nhất thì

x-ng “Tôi”, x-ngôi thứ ba thì gọi “Mị Châu” hoặc “nàx-ng” Yêu cầu chọn đợc các chi tiết tiêu biểu về cuộc đời Mị Châu trong truyền thuyết “Truyện An Dơng Vơng và Mị Châu- Trọng Thủy”

Có thể dùng tởng tợng qua độc thoại hoặc đối thoại

Gợi ý qua mở bài sau:

* Mở bài:

- Giới thiệu quang cảnh dới thủy cung đẹp nguy nga, tráng lệ: màu sắc rực rỡ của đèn, âm thanh nhộn nhịp của các chàng ngọc trai, các cô san hô, các loài cá…

- Hôm nay Long Vơng mở hội thi kén rể Công chúa con vua Thủy Tề tròn mời tám tuổi

* Thân bài (Tởng tợng ra cuộc đối thoại giữa hai nhân

vật)

- Ngọc Châu vẫn ngồi yên lặng, nớc mắt chảy dài (máu của Mị Châu khi chết hóa thành Ngọc Trai nên gọi là NgọcChâu) Bỗng có tiếng gọi cất lên:

- Chi Châu ơi , đi xem hội đi, ngoài kia đẹp lắm! (Tiếnggọi của San Hô)

Ngọc Châu khóc không trả lời San hô hốt hoảng hỏinguyên nhân

- Ngọc Châu kể lại chuyện cuộc đời của mình của cha mình trong sự ân hận, oán trách bản thân mìnhv[

- San Hô động viên, an ủi và chia se với Ngọc Châu

Ngọc Châu phần nào đợc xoa dịu nỗi đau

- Mị Châu mơ một ngày gần đây sẽ đợc gặp cha, cùng cha đi dạo, trò chuyện với cha về cuộc sống của mình dới thủy cung…

* Kết luận:

- Âm thanh tiếng trống vang lên nh thúc dục

- Mị Châu và San Hô đi dự hội nh cùng hòa vào niềm vui của công chúa vua Thủy Tề

Bài viết số 4 (Kiểm tra học kì I)

Nêu khái niệm của ngôn ngữ sinh hoạt? Các dạng biểu hiệncủa ngôn ngữ sinh hoạt?

- Phần phiên âm bài thơ “Thuật hoài”

Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu

Tam quân tì hổ khí thôn ngu

Nam nhi vị liếu công danh trái,

Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu

- Phần dịch thơ:

Múa giáo non sông trải mấy thâu

Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu

đáp ứng những nhu cầu trong cuộc sống

- Các dạng biểu hiện của ngôn ngữ sinh hoạt: chủ yếuthể hiện ở dạng nói, nhng cũng có thể ở dạng viết.Trong văn bản văn học, lời thoại của nhân vật là dạng táihiện, mô phỏng ngôn ngữ sinh hoạt hằng ngày

Câu 3 (5đ)

- Yêu cầu về nội dung và hình thức:

+ Yêu cầu về nội dung:

Phát biểu cảm nghĩ về một nhân vật trongtruyện cổ tích, và tuyền thuyết đã đợc học: phát biểu

về một nhân vật nào đó mà mình cảm thấy có ấn ợng:

VD: Nhân vật Tấm hoặc Cám trong “Tấm Cám,nhân vật An Dơng Vơng, Mị Châu, Trọng Thủy trong

“Truyện An Dơng Vơng và Mị Châu- trọng Thủy”

Cần chọn đợc các chi tiết tiêu biểu có ý nghĩa đểphát biểu cảm xúc của mình

+ Yêu cầu về hình thức:

Bài viết phải vận dụng các thao tác tự sự, biểu cảm,nghị luận… trong đó thao tác biểu cảm là nổi trội + Bài văn phải có kết cấu 3 phần mở bài, thân bài,kết bài và hành văn phải trôi chảy, mạch lạc.

Gợi ý dàn ý khái quát

A- Mở bài (1d)

- Giới thiệu đợc câu chuyện và nhân vật

- Đánh giá nhân vật một cách khái quát

+ Mị Châu bị Rùa Vàng kết tội và bị vuacha chém đầu : Mị Châu bị một bản án tử hình nh vậyliệu có xứng đáng không?

+ Mị Châu khi chết đi đã nh đúng lờinguyền của nàng trớc khi chết: máu của nàng hóa thànhngọc trai, xác của nàng biến thành ngọc thạch: thể hiệnthái độ cảm thông bao dung của nhân dân ta Vậy em

có đồng tình với điều đó không? Cảm xúc của em quahình tợng đó?

Tập Thơ ‘Quốc âm thi tập” của Nguyễn Trãi gồm bao

nhiêu bài thơ? Và đợc chia thành mấy phần?

Câu 2 (3đ)

Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt có những đặc trng nào?

Em hiểu tính cá thể của phong cách ngôn ngữ sinh hoạt

nh thế nào?

Câu 3 (5đ)

Phân tích bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm để

cảm nhận về cuộc sống và nhân cách của nhà thơ:

Một mai, một cuốc, một cần câu,

Thơ thẩn dầu ai vui thú nào

Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ,

Ngời khôn, ngời đến chốn lao xao

Thu ăn măng trúc, đông ăn giá,

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao

Rợu, đến cội cây, ta sẽ uống,

Nhìn xem phú quí tựa chiêm bao

+ “Ngôn chí” nói lên chí hớng

+ “Mạn thuật” kể ra một cách tản mạn: Tự thán (tự than),

tự thuật (tự nói về minh)

+ “ Bảo kính cảnh giới” (Gơng báu răn mình): gồm 61bài, trong đó Cảnh ngày hè bài số 43

(Nếu ý 2 học sinh chỉ nêu đợc 4 phần, không nêu đợcchi tiết của từng phần thì đạt 1đ)

Câu 3:

1- Yêu cầu:

* Kiến thức: Nắm chắc vẻ đẹp về cuộc sống và nhâncách của Nguyễn Bỉnh Khiêm trong bài thơ

Thuộc bài thơ

* Kĩ năng kết hợp các thao tác lập luận: Phân tích, giảithích, bình luận…

- Câu 1: sự kết hợp Số từ “một” với danh từ “mai”, “cuốc”,

“cần câu” để nói t thế sẵn sàng của cụ trạng Trình khi

về quê ở ẩn

- Câu 5,6: Mùa nào thứ ấy trong sinh hoạt ăn uống cũng nhtắm táp Nhng không kham khổ mà thanh cao của thúthanh nhàn

- Câu 2: quyết định lối sống theo cách của riêng mình

Mặc ai, dầu ai vui “thú nào” song ta vẫn theo cách sống

của ta

2- Vẻ đẹp của nhân cách và tâm hồn Nguyễn Bỉnh Khiêm (Câu 3,4,7,8)

- NT đối lập: Ta- ngời, dại- khôn, vắng vẻ- lao xao: cách lựachọn sáng suốt qua cách nói ngớc của NBK

- Coi thờng danh lợi phú quí: coi danh lợi phú quí chỉ làmột giấc chiêm bao Cách nhìn của một ngời đứng trêndanh lợi phú quí để nhìn và coi thờng phú quí

* Kết luận:

- Khẳng định giá nghệ thuật và nội dung bài thơ:

+ NT đói, cách nói ngợc của bài thơ Nôm Đờng luật

+ Bài thơ khẳng định vẻ đẹp cuộc sống và nhân cáchnhà thơ khi tác giả về quê ở ẩn xa lánh vòng danh lợiquyền quí

Bài dự thi viết, vẽ :

“Phòng chống xâm hại trẻ em trong gia đình”

Câu 3( 6đ):

Cảm nhận của em khổ thơ cuối của bài thơ Tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật.

Không có kính, rồi xe không có đèn.

Không có mui xe, thing xe có xớc,

Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trớc:

Chỉ cần trong xe có một trái tim.

II- Đáp án- thang điểm:

Câu 1(2đ) :

Chép thuộc lòng hai khổ đầu bài thơ “Viếng lăng Bác”

của nhà thơ Viễn Phơng

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác

Đã thấy trong sơng hàng tre bát ngát

Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam

Bão táp ma sa đứng thẳng hàng.

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

Ngày ngày dòng ngời đi trong thơng nhớ.

Kết tràng hoa dâng bảy mơi chín mùa xuân…

+ Chép đủ, đúng chính tả, dấu câu, viết hoa… không

+ Ngợi ca tình mẹ và ý nghĩa của lời ru đối với cuộc sống

của con ngời (1đ).

+ Thành công của bài thơ: vận dụng sáng tạo ca dao, có những câu thơ đúc kết đợc những suy ngẫm sâu sắc

Không có mui xe, thùng xe có xớc,

Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trớc:

Chỉ cần trong xe có một trái tim.

- Xe vẫn chạy vì miền nam phía trớc- Chỉ cần trong xe có

một trái tim: ý chí tiến công của các chiến sĩ lái xe Trái tim chính là ý chí tiến công, là tinh thần quyết chiến,

(Tục ngữ) c- Một trái tim lớn lao đã từ giã cuộc đời

Một khối óc lớn đã ngừng sống