CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

Thành phầøn tình thái: - Được dùng để thể hiện cách nhìn của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu.. + chắc chắn -> yếu tố tình thái gắn với độ tin cậy của sự việc được nói

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CƠ

VỀ DỰ GiỜ

GIÁO VIÊN: TRẦN THỊ

LÊ LỚP: 9A2

Kiểm tra bài cũ

Trả lời:

- Khởi ngữ là thành phần câu đứng trước chủ ngữ để nêu lên đề

tài được nói đến trong câu

- Dấu hiệu nhận biết khởi ngữ:

+ Là thành phần câu đứng trước chủ ngữ.+ Trước khởi ngữ có thể thêm các quan hệ

từ về, đối với…

- Khởi ngữ là gì? Nêu dấu hiệu nhận biết khởi

TiÕt 99: C¸c thµnh phÇn biƯt lËp

Ví dụ:

a Với lòng mong nhớ của anh,

chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.

b Với lòng mong nhớ của anh, anh

nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.

c Anh quay lại nhìn, con vừa khe khẽ

lắc đầu vừa cười Có lẽ vì khổ tâm đến nỗi không khóc được, nên anh phải cười vậy thôi.

d Anh quay lại nhìn, con vừa khe khẽ

lắc đầu vừa cười Vì khổ tâm đến nỗi không khóc được, nên anh phải cười vậy thôi.

TiÕt 99: CÁC THÀNH PHẦN

BIỆT LẬP

I Thành phầøn

tình thái:

- Được dùng để

thể hiện cách nhìn

của người nói đối

với sự việc được

nói đến trong câu

a Với lòng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.

b Với lòng mong nhớ của anh, anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.

c Anh quay lại nhìn, con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười Có lẽ vì khổ tâm đến nỗi không khóc được, nên anh phải cười vậy thôi.

d Anh quay lại nhìn, con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười Vì khổ tâm đến nỗi không khóc được, nên anh phải cười vậy thôi

 “Chắc”, “có lẽ” là nhận định của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu, thể hiêïn độ tin cậy

cao ở từ “chắc”, và thấp hơn ở từ “có lẽ”

? Xác định thành phần tình thái trong các

câu và ý nghĩa của chúng:

a Chắc chắn Lan là một người bạn tốt.

b Theo tôi, Lan là một người bạn tốt.

c Hình như cô mới đến

d Cô mới đến ạ.

+ chắc chắn -> yếu tố tình thái gắn với

độ tin cậy của sự việc được nói đến (độ tin cậy cao).

+ hình như -> yếu tố tình thái gắn với độ

tin cậy của sự việc được nói đến (độ tin cậy thấp).

+ theo tôi -> yếu tố tình thái gắn với ý

kiến của người nói.

+ ạ -> yếu tố tình thái chỉ thái độ của

người nói đối với người nghe.

BIỆT LẬP

TiÕt 99: CÁC THÀNH PHẦN

BIỆT LẬP

I Thành phầøn

tình thái:

- Được dùng để

thể hiện cách nhìn

của người nói đối

với sự việc được

nói đến trong câu

a Với lòng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.

b Với lòng mong nhớ của anh, anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.

c Anh quay lại nhìn, con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười Có lẽ vì khổ tâm đến nỗi không khóc được, nên anh phải cười vậy thôi.

d Anh quay lại nhìn, con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười Vì khổ tâm đến nỗi không khóc được, nên anh phải cười vậy thôi

- Lưu ý: Thành phần

tình thái trong câu có những

loại khác nhau và có những

công dụng khác nhau:

+ Những yếu tố tình thái

gắn với độ tin cậy của sự

việc được nói đến trong

câu.

Chắc chắn, chắc hẳn, chắc

là,…(chỉ độ tin cậy cao );

hình như, dường như, hầu như,

có vẻ như,…( chỉ độ tin cậy

thấp)

+ Những yếu tố tình thái

gắn với ý kiến của người

nói( theo tôi, ý ông ấy,

theo anh,…)

+ Những yếu tố tình thái

chỉ thái độ của người nói

đối với người nghe(à, ạ, a,

hử, nhé, hỉ, đây, đấy,

(đứng cuối câu)

 “Chắc”, “có lẽ” là nhận định của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu, thể hiêïn độ tin cậy

cao ở từ “chắc”, và thấp hơn ở từ “có lẽ”

TiÕt 99: CÁC THÀNH PHẦN

BIỆT LẬP

II Thành phầøn

cảm thán:

- Được dùng để

bộc lộ tâm lí của

người nói (vui,

- Lưu ý: Thành

phần cảm thán có

thể tách ra thành

một câu riêng theo

kiểu câu đặc biệt

Khi đó nó là câu

cảm thán

 Không dùng để chỉ sự vật, sự việc nào, chúng chỉ

giúp người nói giãi bày nỗi lòng của mình

 Thành phần biệt

lập: là những bộ

phận không tham gia

vào việc diễn đạt

nghĩa sự việc của

câu

Thảo luận nhóm 5’

• Hãy so sánh thành phần

tình thái và thành phần

cảm thán Khởi ngữ có

phải là thành phần biệt lập không? Vì sao?

Điểm giống và khác nhau giữa

Đ ợc dùng để bộc

lộ tâm lý của ng ời nói (vui, buồn, mừng, giận )

 Khụỷi ngửừ khoõng phaỷi laứ thaứnh

phaàn bieọt laọp, vỡ khụỷi ngửừ laứ thaứnh phaàn neõu leõn ủeà taứi ủửụùc noựi ủeỏn

trong caõu.

TiÕt 99: CÁC THÀNH PHẦN

BIỆT LẬP

II Thành phầøn

cảm thán:

- Được dùng để bộc

lộ tâm lí của người

nói (vui, buồn, mừng,

- Được dùng để thể

hiện cách nhìn của

người nói đối với sự

việc được nói đến

trong câu

1 Nhận diện các thành phần biệt lập:

 Thành phần biệt

lập: là những bộ

phận không tham gia

vào việc diễn đạt

nghĩa sự việc của

câu

Tìm các thành phần tình thái, cảm thán trong những câu sau đây:

a) Nh ng còn cái này nữa mà ông sợ, có lẽ còn ghê rợn hơn những tiếng kia nhiều

(Kim Lân,

Làng)

b) Chao ôi, bắt gặp một con ng ời nh anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác, nh ng hoàn thành sáng tác còn là một chặng đ ờng dài

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa

Pa)

c) Trong giờ phút cuối cùng, không còn đủ sức trăng trối lại điều gì, hình nh chỉ có tình cha con là không thể chết đ ợc, anh đ a tay vào túi, móc cây l ợc, đ a cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc l ợc

(Nguyễn Thành Long- Lặng lẽ Sa Pa)

c Trong giờ phút cuối cùng, không còn đủ sức trăng trối lại điều gì, hình như chỉ có tình cha con là không thể chết được, anh đưa tay vào túi, móc cây lược, đưa

cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu

(Nguyễn Quang Sáng- Chiếc lược ngà)

TiÕt 99: CÁC THÀNH PHẦN

BIỆT LẬP

II Thành phầøn

cảm thán:

- Được dùng để bộc

lộ tâm lí của người

nói (vui, buồn, mừng,

- Được dùng để thể

hiện cách nhìn của

người nói đối với sự

việc được nói đến

- Cảm thán : Chao ôi

 Thành phần biệt

lập: là những bộ

phận không tham gia

vào việc diễn đạt

nghĩa sự việc của

câu

Hãy sắp xếp những từ ngữ sau đây theo trình tự tăng dần độ tin cậy (hay

độ chắc chắn):

chắc là, d ờng nh , chắc chắn, có lẽ, chắc hẳn, hình nh , có vẻ nh

D ờng nh / hình

nh / có vẻ nh ->

có lẽ -> chắc là -> chắc hẳn ->

chắc chắn

Tiết 99: CAÙC THAỉNH PHAÀN

BIEÄT LAÄP

II Thaứnh phaàứn

caỷm thaựn:

- ẹửụùc duứng ủeồ boọc

loọ taõm lớ cuỷa ngửụứi

noựi (vui, buoàn, mửứng,

- ẹửụùc duứng ủeồ theồ

hieọn caựch nhỡn cuỷa

ngửụứi noựi ủoỏi vụựi sửù

vieọc ủửụùc noựi ủeỏn

- Caỷm thaựn : Chao oõi

 Thaứnh phaàn bieọt

laọp: laứ nhửừng boọ

phaọn khoõng tham gia

vaứo vieọc dieón ủaùt

nghúa sửù vieọc cuỷa

caõu

2 Trình tự tăng dần độ tin cậy:

D ờng nh / hình nh / có vẻ

nh -> có lẽ -> chắc là -> chắc hẳn -> chắc chắn

? Hãy cho biết, trong số những từ có thể thay thế cho nhau trong câu sau

đây, với từ nào ng ời nói phải chịu trách nhiệm cao nhất về độ tin cậy của sự việc

do mình nói ra, với từ nào trách nhiệm

nh (3)chắc

chắn

anh nghĩ rằng, con anh

sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ

ôm chặt lấy

cổ anh

Viết một đoạn văn ngắn nĩi về cảm xúc của em khi được thưởng thức một tác phẩm văn nghệ

(truyện, thơ, phim, ảnh, tượng…), trong đoạn văn

đĩ cĩ câu chứa thành phần tình thái hoặc cảm thán.

Đoạn văn tham khảo:

Trong rất nhiều các tác phẩm văn học mà em

đã được học trong chương trình Ngữ văn THCS,

em thích nhất tác phẩm “Chiếc lược ngà” của nhà

văn Nguyễn Quang Sáng Ơi, tình cảm của cha

con ơng Sáu thật thiêng liêng làm sao Khi gấp sách lại, dường như em thấy mình vừa được chứng kiến một cuộc chia ly đầy xúc động….

Các thành phần biệt lập

Không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa

sự việc của câu.

ng ời nói: vui, buồn, mừng, giận )

dùng để thể hiện

cách nhìn của người nói đối với sự việc

được

nói đến trong

câu.

Bài tập củng cố

• ? Câu nào không có thành

phần tình thái và

• cảm thán:

• A Ơi hoa sen đẹp của bùn đen!

• B Chao ôi, trời hôm nay đẹp quá!

• C Điều này ông khổ tâm hết sức.

• D Tôi không rõ, hình như bọn nó đã về rồi.

Chuẩn bị bài tiết sau:

• - Học bài; tìm ví dụ có thành phần tình

thái, thành phần cảm thán.

• - Tập đặt câu, viết đoạn có chứa thành phần tình thái, cảm thán

• Chuẩn bị bài: Các thành phần biệt

lập (tiếp):

• - Đọc các ví dụ , tìm hiểu câu hỏi ở sgk

• - Tìm hiểu: Thành phần gọi – đáp +

Thành phần phụ chú.

C¶m ¬n quý thÇy,

c« gi¸o

và c¸c em !