ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT I/Khởi ngữ và các thành phần biệt lập 2/Bài tập: Bài tập 1: Hãy cho biết mỗi từ ngữ in đậm trong các đoạn trích sau đây là thành phần gì của câu.Ghi kết quả vào b
Trang 1Nội dung ôn tập:
1 Khởi ngữ và các thành phần biệt lập
2 Liên kết câu và liên kết đoạn văn.
ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT
Trang 2I Khởi ngữ và các thành phần biệt lập
1.Lý thuyết
a Khởi ngữ: là thành phần đứng trước chủ ngữ để nêu lên
đề tài được nói đến trong câu Trước khởi ngữ, thường có thêm các quan hệ từ: về, đối với
ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT
b.Thành phần biệt lập :là những bộ phận không tham gia
vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu.
Trang 31.* Thành phần tình thái: Được dùng để thể hiện cách nhìn của
người nói đối với sự việc được nói đến trong câu
2.* Thành phần cảm thán: Được dùng để bộc lộ tâm lí
của người nói (vui, buồn, mừng, giận )
3.* Thành phần gọi đáp: được dùng để tạo lập hoặc duy
trì quan hệ giao tiếp.
4.* Thành phần phụ chú: được dùng để bổ sung một số
chi tiết cho nội dung chính của câu.
Các thành phần biệt lập
Trang 4ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT I/Khởi ngữ và các thành phần biệt lập
2/Bài tập:
Bài tập 1: Hãy cho biết mỗi từ ngữ in đậm trong các đoạn trích sau đây
là thành phần gì của câu.Ghi kết quả vào bảng tổng kết theo mẫu
a)Xây cái lăng ấy cả làng phục dịch, cả làng gánh gạch, đập đá, làm
phu cho nó (Làng – Kim Lân)
b) Tim tôi đập không rõ Dường như vật duy nhất vẫn bình tĩnh, phớt lờ
mọi biến động chung là chiếc kim đồng hồ
(Lê Minh Khuê - Những ngôi sao xa xôi) c) Đến lượt cô gái từ biệt Cô chìa tay ra cho anh nắm, cẩn trọng, rõ
ràng, như người ta cho nhau cái gì chứ không phải là cái bắt tay Cô
nhìn thẳng vào mắt anh - những người con gái sắp xa ta , biết không
bao giờ gặp lại ta nữa, hay nhìn ta như vậy
(Nguyễn Thàng Long - Lặng lẽ Sa Pa).
d) – Thưa ông, chúng cháu ở Gia Lâm lên đấy ạ Đi bốn năm hôm mới lên đến đây, vất vả quá!
(Kim Lân – Làng)
Trang 5Tiết 138 : ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
I Khởi ngữ và các thành phần biệt lập :
a/ Xây cái lăng ấy cả làng phục dịch, cả làng gánh gạch,
làm phu hồ cho nó
1 Hãy cho biết mỗi từ ngữ in đậm trong các đoạn trích sau đây
là thành phần gì của câu Ghi kết quả phân tích vào bảng tổng kết
(Kim Lân, Làng)
Khởi
ngữ Tình thái Cảm thán Thành phần biệt lập Gọi - đáp Phụ chú
Xây
cái
lăng
ấy
Trang 6Tiết 138 : ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
I Khởi ngữ và các thành phần biệt lập :
Khởi
ngữ Tình thái Cảm thán Thành phần biệt lập Gọi - đáp Phụ chú
Xây
cái
lăng
ấy
b/ Tim tôi cũng đập không rõ Dường như vật duy nhất vẫn bình
tĩnh, phớt lờ mọi biến động chung là chiếc kim đồng hồ
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)
Dường như
Trang 7Tiết 138 : ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
I Khởi ngữ và các thành phần biệt lập :
Khởi
ngữ Tình thái Cảm thán Thành phần biệt lập Gọi - đáp Phụ chú
Xây
cái
lăng
ấy
Dường như
c/ Đến lượt cô gái từ biệt Cô chìa tay ra cho anh nắm, cẩn
trọng, rõ ràng như người ta cho nhau cái gì chứ không phải là
cái bắt tay Cô nhìn thẳng vào mắt anh - những người con gái sắp xa ta, biết không bao giờ gặp ta nữa, hay nhìn ta như
Những người con gái … nhìn ta như vậy
Trang 8Tiết 138 : ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
I Khởi ngữ và các thành phần biệt lập :
Khởi
ngữ Tình thái Cảm thán Thành phần biệt lập Gọi - đáp Phụ chú
Xây
cái
lăng
ấy
Dường như
Những người con gái … nhìn ta như vậy
d/ - Thưa ông, chúng cháu ở Gia Lâm lên đấy ạ Đi bốn năm
hôm mới lên đến đây, vất vả quá !
(Kim Lân, Làng)
Thưa ông vất vả
quá
Trang 9Bảng tổng kết về khởi ngữ và các thành phần biệt lập
KHỞI
NGỮ
THÀNH PHẦN BIỆT LẬP Tình thái Cảm thán Gọi - đáp Phụ chú
I Khởi ngữ và các thành phần biệt lập
Xây cái
Những người con gái nhìn
ta như vậy
ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT
Trang 10Bài tập(sgk/111) 3 : Nêu rõ sự liên kết về nội dung, hình thức giữa các câu trong đoạn văn
Nói về truyện ngắn: “Bến quê”là một truyện ngắn hay Nó
đi vào khám phá chiều sâu của nhân vật chính Có vẻ như, cả câu chuyện, tác giả để cho nhân vật Nhĩ tự bộc lộ những suy nghĩ sâu kín của mình về cuộc sống mà rất ít đối thoại.
ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT
* Có vẻ như - Phép nối
Trang 11Khởi ngữ
TP
câu
đứng
trước
chủ
ngữ
nêu
lên đề
tài của
câu
Các TP biệt lập
TP tình thái TP cảm thán TP phụ chú TP gọi đáp
Thể hiện cách nhìn của người nói
Bộc lộ tâm lý của người nói
Dùng để tạo lập-duy trì quan hệ giao tiếp
Bổ sung chi tiết cho ND chính của câu
I.
Trang 12- Các đoạn văn trong một văn bản cũng như các câu trong
một đoạn văn phải liên kết chặt chẽ với nhau về nội dung và hình thức
- Về nội dung:
+ Các đoạn văn phải phục vụ chủ đề chung của văn bản, các
câu phải phục vụ chủ đề của đoạn văn (liên kết chủ đề) ;
+ Các đoạn văn và các câu văn phải được sắp xếp theo một
trình tự hợp lí (liên kết lô-gíc).
- Về hình thức, các câu và các đoạn văn có thể được liên
kết với nhau bằng một số biện pháp chính: Phép lặp,
phép thế, phép đồng nghĩa, phép trái nghĩa, phép liên
tưởng, phép nối …
II Liên kết câu và liên kết đoạn văn:
ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
Trang 13- Về hình thức :
1.Phép lặp từ ngữ: Lặp lại ở câu đứng sau từ ngữ đã có ở
câu trước.
2 Phép đồng nghĩa, trái nghĩa và liên tưởng: Sử dụng ở
câu đứng sau các từ ngữ đồng nghĩa, trái nghĩa hoặc cùng trường liên tưởng với từ ngữ đã có ở câu trước
3 Phép thế: Sử dụng câu đứng sau các từ ngữ có tác dụng
thay thế từ ngữ đã có ở câu trước
4 Phép nối: Sử dụng câu đứng sau các từ ngữ biểu thị quan
hệ với câu trước
Trang 14a/ Ở rừng mùa này thường như thế Mưa Nhưng mưa đá Lúc
đầu tôi không biết Nhưng rồi có tiếng lanh canh gõ trên nóc
hang Có cái gì vô cùng sắc xé không khí ra từng mảnh vụn
Gió Và tôi thấy đau, ướt ở má
II Liên kết câu và liên kết đoạn văn:
1&2 Hãy cho biết mỗi từ ngữ in đậm trong các đoạn trích dưới đây thể hiện
phép liên kết nào ? Ghi kết quả phân tích vào bảng tổng kết.
ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)
Phép liên kết Lặp từ
Từ ngữ
tương
ứng
Nhưng, Nhưng rồi, Và
Trang 15II Liên kết câu và liên kết đoạn văn:
Phép liên kết Lặp từ
ngữ ĐN, TN và LT Thế Nối
Từ ngữ
tương
ứng
Nhưng, Nhưng rồi, Và
b/ Từ phòng bên kia một cô bé rất xinh mặc chiếc áo may ô
con trai và vẫn còn cầm thu thu một đoạn dây sau lưng chạy
sang Cô bé bên nhà hàng xóm đã quen với công việc này Nó
lễ phép hỏi Nhĩ: “ Bác cần nằm xuống phải không ạ ?”
(Nguyễn Minh Châu, Bến quê)
Trang 16II Liên kết câu và liên kết đoạn văn:
ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
Phép liên kết Lặp từ
Từ ngữ
tương
ứng
Nhưng, Nhưng rồi, Và
c/ Nhưng cái “ com – pa” kia lấy làm bất bình lắm, tỏ vẻ khinh bỉ, cười kháy tôi như cười kháy một người Pháp không biết đến Nã Phá Luân, một người
Mỹ không biết đến Hoa Thịnh Đốn vậy ! Rồi nói:
- Quên à! Phải, bây giờ cao sang rồi thì để ý đâu đến bọn chúng tôi nữa ! Tôi hoảng hốt, đứng dậy nói :
- Đâu có phải thế ! Tôi
(Lỗ Tấn, Cố hương)
thế
Trang 17II Liên kết câu và liên kết đoạn văn
LK chủ đề LK lôgic
Các
câu
phục
vụ
CĐ
của
đoạn
Các đoạn phục
vụ chủ
đề của VB
Các câu, các đoạn văn
phải
sắp xếp theo trình tự hợp lí
Các câu, các đoạn LK = biện pháp:
P lặp
từ ngữ
P Đồng nghĩa, trái nghĩa, liên tưởng
Phép thế
Phép nối
Trang 18Đoạn 1 (Thời gian vô cùng quý giá)
Thời gian là
sự sống
Thời gian là
sự sống
Thời gian là thắng lợi
Thời gian là thắng lợi
Thời gian
là tiền
Thời gian
là tiền
Đoạn 6 (Phải biết tận dụng thời gian)
Thời gian là tri thức
Thời gian là tri thức
Đo ạn
2
Đ oạ
n 3
Đ oạ
Nêu nhận định
Chứng minh
nhận định
Khẳng định,
bài học