- Về hình thức , các câu và các đoạn văn có thể được liên kết với nhau bằng một số biện pháp chính như: Phép lặp từ ngữ, phép nối, phép thế, phép đồng nghĩa, phép trái nghĩa, phép liê[r]
Trang 1
NhiÖt nhiÖt chµo mõng c¸c thÇy c« gi¸o vÒ dù giê th¨m líp! Chóc thÇy c« søc khoÎ,
chóc c¸c em häc tèt!
GV thùc hiÖn:
§µo ThÞ Lan
Tr êng THCS Phong Khª TP
B¾c Ninh
Trang 2Các đơn vị kiến thức chính:
- Khởi ngữ và các thành phần biệt lập
- Nghĩa tường minh và hàm ý.
- Liên kết câu và liên kết đoạn văn.
I Khởi ngữ và các thành phần biệt
lập
1 Lý thuyết
Trang 3- Khởi ngữ: Là thành phần câu đứng trước chủ ngữ để nêu đề tài được nói đến trong câu.
- Thành phần tình thái: Được dùng để thể hiện cách
nhìn của người nói đối với sự việc được nói đến trong
câu.
- Thành phần cảm thán: được dùng để bộc lộ tâm lí của người nói ( vui, buồn, mừng, giận,…)
- Thành phần gọi – đáp: được dùng để tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp.
- Thành phần phụ chú: được dùng để bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu
- Thành phần biệt lập: là thành phần không tham gia vào diễn đạt nghĩa sự việc của câu.
Trang 4Nối cột A sao cho phù hợp với khái niệm ở cột B
a Được dùng để tạo lập hoặc duy
trì quan hệ giao tiếp.
b Được dùng để bổ sung một số
chi tiết cho nội dung chính của
câu.
c Được dùng để thể hiện cách
nhìn của người nói đối với sự
việc được nói đến trong câu.
d Được dùng để bộc lộ tâm lí
của người nói.
3 T/P phụ chú
2 T/P gọi - đáp
1 T/P tình thái
4 T/P cảm thán
Trang 5I Khởi ngữ và các thành phần biệt lập
1 Lý thuyết
2 Bài tập
Bài tập 1:
Trang 6Hãy cho biết mỗi từ ngữ in đậm trong các đoạn trích sau đây là
thành phần gì của câu.
a) Xây cái lăng ấy cả làng phục dịch, cả làng gánh gạch, đập đá, làm phu cho nó
(Làng – Kim Lân)
- Xây cái lăng ấy là thành phần khởi ngữ.
b) Tim tôi đập không rõ Dường như vật duy nhất vẫn bình tĩnh, phớt lờ mọi biến
động chung là chiếc kim đồng hồ
(Lê Minh Khuê - Những ngôi sao xa xôi)
- Dường như là thành phần tình thái.
c) Đến lượt cô gái từ biệt Cô chìa tay ra cho anh nắm, cẩn trọng, rõ ràng, như người
ta cho nhau cái gì chứ không phải là cái bắt tay Cô nhìn thẳng vào mắt anh -
những người con gái sắp xa ta , biết không bao giờ gặp lại ta nữa, hay nhìn ta như vậy
( Nguyễn Thàng Long - Lặng lẽ Sa Pa)
- những người con gái sắp xa ta, biết không bao giờ gặp lại ta nữa,
hay nhìn ta như vậy là thành phần phụ chú.
d) – Thưa ông , chúng cháu ở Gia Lâm lên đấy ạ Đi bốn năm hôm mới lên đến đây,
vất vả quá ! ( Làng- Kim Lân)
- Thưa ông là T/P gọi- đáp , vất vả quá là thành phần cảm thán.
Trang 7Bảng tổng kết về khởi ngữ và
các thành phần biệt lập
Khởi
ngữ
Thành phần biệt lập
Trang 8Bảng tổng kết về khởi ngữ và
các thành phần biệt lập
Khởi
ngữ
Xây cái
lăng ấy
Thành phần biệt lập Tình thái
Dường như
Cảm thán
Vất vả quá
Gọi – đáp
Thưa ông
Phụ chú
Những người con gái … nhìn
ta như vậy
Trang 9I Khởi ngữ và các thành phần biệt lập
1 Lý thuyết
2 Bài tập
Bài tập 1:
Bài tập 2:
Bài tập 2: Viết một đoạn văn ngắn giới thiệu truyện ngắn
Bến quê của Nguyễn Minh
Châu, trong đó có ít nhất một câu chứa khởi ngữ và một câu chứa thành phần tình thái.
Trang 10Đoạn văn
Bến quê là một câu chuyện về cuộc đời –
cuộc đời vốn rất bình lặng quanh ta - với những
nghịch lí không dễ gì hoá giải Hình như trong
cuộc sống hôm nay, ta có thể gặp ở đâu đó một số phận giống hoặc gần giống với số phận của nhân vật Nhĩ trong câu chuyện của Nguyễn Minh Châu Người ta có thể mải mê kiếm danh, kiếm lợi để rồi khi gần hết cuộc đời, vì một lí do nào đó phải nằm một chỗ, con người mới nhận ra rằng gia
đình chính là cái tổ ấm cuối cùng đưa tiễn ta về
cõi vĩnh hằng Cái chân lí giản dị ấy, tiếc thay!
Nhĩ chỉ kịp nhận ra vào những ngày tháng cuối
cùng của cuộc đời mình.
Trang 11I Khởi ngữ và các thành phần biệt lập
1 Lý thuyết
II Liên kết câu và liên kết đoạn văn
Trang 12Liên kết câu và liên kết đoạn văn
Các đoạn văn trong một văn bản cũng như các câu trong một đoạn văn phải liên kết chặt chẽ với nhau về nội dung và hình thức.
- Về nội dung :
+ Các đoạn văn phải phục vụ chủ đề chung của văn bản, các câu phải phục vụ chủ đề của đoạn văn (liên kết chủ đề) ;
+ Các đoạn văn và các câu văn phải được sắp xếp theo một
trình tự hợp lí (liên kết lô-gíc).
- Về hình thức , các câu và các đoạn văn có thể được liên kết với nhau bằng một số biện pháp chính như: Phép lặp từ ngữ, phép nối, phép thế, phép đồng nghĩa, phép trái nghĩa, phép liên
tưởng…
Trang 15I Khởi ngữ và các thành phần biệt lập
1 Lý thuyết
2 Bài tập
II Liên kết câu và liên kết đoạn văn
1 Lý thuyết
2 Bài tập
Bài tập 1:
Trang 16Bài tập 1: Hãy cho biết mỗi từ ngữ in đậm trong các đoạn trích dưới đây phếp liên kết nào?
a) ở rừng mùa này thường như thế Mưa Nhưng mưa đá Lúc đầu tôi không biết
Nhưng rồi có tiếng lanh canh gõ trên nóc hang Có cái gì vô cùng sắc xé không khí
ra từng mảnh vụn Gió Và tôi thấy dâu ướt ở má.
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)
- Nh ưng, Nhưng rồi, Và thuộc phép nối
b Từ phòng bên kia một cô bé rất xinh mặc chiếc áo may ô con trai và vẫn còn cầm
thu thu một đoạn dây sau lưng chạy sang Cô bé bên nhà hàng xóm đã quen với
công việc này Nó lễ phép hỏi Nhĩ: “ Bác cần nằm xuống phải không ạ ?”
(Nguyễn Minh Châu, Bến quê)
- C ô bé – Cô bé thuộc phép lặp; Cô bé – Nó thuộc phép thế.
c Nhưng cái “ com – pa” kia lấy làm bất bình lắm, tỏ vẻ khinh bỉ, cười kháy tôi như cười kháy một người Pháp không biết đến Nã Phá Luân, một người Mỹ không biết đến Hoa Thịnh Đốn vậy ! Rồi nói:
- Quên à! Phải, bây giờ cao sang rồi thì để ý đâu đến bọn chúng tôi nữa !
Tôi hoảng hốt, đứng dậy nói :
- Đâu có phải thế ! Tôi (L ỗ Tấn, Cố Hương)
- Từ thế thay thế cho cum từ “bây giờ cao sang… chúng tôi nữa” thuộc phép thế
Trang 17Phép liên kết
Lặp từ ngữ
Đồng nghĩa, trái nghĩa và liên tưởng
Từ ngữ
tương ứng
Bảng tổng kêt các phép liên kết đã học
Trang 18Phép liên kết
Lặp từ ngữ
Đồng nghĩa, trái nghĩa và liên tưởng
Từ ngữ
Và
Bảng tổng kêt các phép liên kết đã học
Trang 19Tiết 137, 138
Ôn tập phần Tiếng Việt
I Khởi ngữ và các thành phần biệt lập
1 Lý thuyết
2 Bài tập
II Liên kết câu và liên kết đoạn văn
1 Lý thuyết
2 Bài tập
III Nghĩa tường minh và hàm ý
1 Lý thuyết
thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu
không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.
2 Bài tập
Bài tập 1:
Ở dưới ấy các nhà giàu chiếm hết
cả chỗ rồi.
Hàm ý là:
- Địa ngục là nơi dành cho những kẻ nhà giàu như ông.
- Keo kiệt như ông chết sẽ bị đày xuống địa ngục
Bài tập 2
Trang 20Bài tập 2: Tìm hàm ý của các câu in đậm dưới đây Cho biết trong mỗi trường hợp, hàm ý đẫ được tạo ra bằng cách cố ý vi phạm phương châm hội thoại nào?
a) - Tớ thấy họ ăn mặc rất đẹp.
Hàm ý là:
- “Đội bóng huyện chơi không hay”.
- “Tôi không muốn bình luận về việc này”.
- Người nói cố ý vi phạm phương châm về quan hệ
b) - Tớ báo cho Chi rồi
Hàm ý là:
- “Tớ chưa báo cho Nam và Tuấn”
- Người nói cố ý vi phạm phương châm về lượng.