Bài 27. Ôn tập phần Tiếng Việt (Khởi ngữ, Các thành phần biệt lập,...) - Bài giảng - Nguyễn Thị Chiến - Thư viện giáo dục Bắc Ninh

Coâ nhìn thaúng vaøo maét anh – ngöôøi ta cho nhau caùi gì chöù khoâng phaûi laø caùi baét tay. Coâ nhìn thaúng vaøo maét anh –[r]

TiÕng viÖt líp 9A

Ng êi thùc hiÖn: NguyÔn ThÞ ChiÕn

Tr êng THCS VÖ An

Phần Tiếng Việt học kì II

lớp 9

Phần Tiếng Việt học kì II

lớp 9 Khởi ngữ

Nghĩa t ờng minh, hàm ý

Liên kết câu và liên kết

đoạn văn

Các thành phần biệt

lập Những đơn vị kiến thức Tiếng Việt đ học trong ch ơng trình Ngữ văn lớp ã học trong chương trình Ngữ văn lớp

9- kì II là:

TiÕt 137 : ¤n tËp tiÕng ViÖt

Cảm thán Tình thái Gọi đáp Phụ chú

Tiết 137 : Ôn tập tiếng Việt

Các thành phần biệt lập

Dùng để thể hiện cách nhìn của người nói đối với sự

việc được nói đến trong câu

Dùng để bộc lộ tâm lý của người nói

(vui, buồn, mừng, giận)

Dùng để tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp

Dùng bổ sung một

1 số chi tiết cho nội dung chính của câu

TiÕt 137 : ¤n tËp tiÕng ViƯt

1.Hãy cho biết từ ngữ in đậm nào trong các đoạn trích sau đây là thành phần g× cđa c©u? Ghi kết quả phân tích vào bảng tổng kết.

a)

a)Xây cái lăng ấy Xây cái lăng ấy cả làng phục dịch, cả làng gánh gạch, đập đá, làm phu hồ cho

b)Tim tôi cũng đập không rõ

b)Tim tôi cũng đập không rõ Dường như Dường như vật duy nhất vẫn bình tĩnh, phớt lờ mọi

biến động chung là chiếc kim đồng hồ

( Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi )c) Đến lượt cô gái từ biệt Cô chìa tay ra cho anh nắm, cẩn trọng, rõ ràng, như

người ta cho nhau cái gì chứ không phải là cái bắt tay Cô nhìn thẳng vào mắt anh –

( Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa )d)-

d)- Thưa ông Thưa ông, chúng cháu ở Gia Lâm lên đấy ạ Đi bốn năm hôm mới lên đến đây,

vất va û quá û quá ! ( Kim Lân, Làng )

ta như vậy

A- Nói ,cô ấy nói rất hay và c ời thì rất duyên

B- Nói rất hay và c ời rất duyên là thế mạnh của cô ấy

C- Nói thì cô ấy nói rất hay và c ời thì c ời rất duyên

Tiết 137 : Ôn tập tiếng Việt

Trong các các câu sau , câu nào biến đổi có khởi ngữ ?

TiÕt 137 : ¤n tËp tiÕng ViÖt

§äc 2 c©u sau :

(1) ThÇy th× thÇy kh«ng bªnh nh÷ng

em l êi häc.

(2 )ThÇy th× sê vßi , thÇy th× sê ngµ ,

thÇy th× sê tai , thÇy th× sê ch©n , thÇy th× sê ®u«i.

tr íc “th×”trong hai c©u trªn.

ThÇy ThÇy

thÇy

thÇy thÇy thÇy

Bµi tËp 3:

Đoạn văn tham khảo :

Bài tập 3: (SGK/110)

Viết một đoạn văn ngắn giới thiệu truyện ngắn Bến quê của Nguyễn Minh Châu , trong đó có ít nhất một câu chứa khởi ngữ và một câu chứa thành phần tình thái

Một trong những tác phẩm tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật của Nguyễn

văn đã gửi gắm biết bao suy t , trải nghiệm về cuộc đời , về con ng ời vào tác

phẩm (4) Đối với ng ời đọc, giải mã đ ợc những ý nghĩa sâu sắc đó của truyện là

hai lần , thậm trí nhiều hơn thế , vẻ đẹp của truyện sẽ hé mở dần tr ớc mắt chúng

ta (6)

TiÕt 137 : ¤n tËp tiÕng ViÖt

II- Liªn kÕt c©u vµ liªn kÕt ®o¹n v¨n:

1-Lý thuyÕt :

Liªn kÕt c©u vµ liªn kÕ ®o¹n v¨n ® îc thÓ hiÖn trªn nh÷ng ph ¬ng diÖn nµo?

A- Liªn kÕt vÒ néi dung

Lớp ta có nhiều bạn học giỏi , lao động tốt (1).Các thầy , cô giáo và nhiều bậc phụ huynh của lớp ta đang rất lo buồn (2) Thế mà một số bạn trong lớp còn tỏ ra chểnh mảng học tập (3)

lớp không tốt

Lớp ta có nhiều bạn học giỏi, lao động tốt(1) Điều đó làm các thày cô giáo

và các bậc phụ huynh rất yên tâm và phấn khởi về kết quả học tập và lao

động của các bạn(2).Song bên cạnh đó cũng còn một số bạn còn chểnh mảng trong học tập(3).

Sửa l ại

(1) Buổi sáng , s ơng muối phủ trắng cành cây , bãi cỏ

(2) Gió bấc hun hút thổi (3) Núi đồi , thung lũng , bản làng chìm trong biển mây mù (4) Nh ng mây bò trên mặt đất , tràn vào trong nhà , quấn lấy ng ời đi đ ờng

Phát hiện và sửa lỗi

Liên kết:

là sự nối kết ý

nghĩa giữa câu với

câu, giữa đoạn văn

nghĩa giữa câu với

câu, giữa đoạn văn

Liên kết về nội dung:

+ Các đoạn văn phải phục vụ chủ đề chung của văn bản, các câu phải phục vụ chủ đề của đoạn văn( liên kết chủ đề)

+ Các đoạn văn và các câu phải đ ợc sắp xếp theo một trình tự hợp lý (liên kết lôgic)

-Häc thuéc phÇn lý thuyÕt

- Hoµn thµnh c¸c bµi tËp

võa lµm vµo vë bµi tËp

- ChuÈn bÞ tiÕt sau:

NghÜa t êng minh vµ hµm ý.

Phép liên kết Khái niệm

Phép lặp Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ có tác dụng thay thế từ

ngữ đã có ở câu tr ớc.

Phép thế Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ đồng nghĩa , trái nghĩa

hoặc cùng tr ờng liên t ởng với từ ngữ đã có ở câu tr ớc.

Phép nối Lặp lại ở câu đứng sau từ ngữ đã có ở câu tr ớc.

Bài tập 1- Trang 110

Hãy cho biết mỗi từ in đậm trong các đoạn trích d ới đây thể hiện phép liên kết nào? Ghi kết quả tìm đ ợc vào phiếu học tập.

a ở rừng mùa này th ờng nh thế M a Nh ng m a đá Lúc đầu tôi không biết Nh ng rồi có tiếng lanh canh

gõ trên nóc hang Có cái gì vô cùng sắc xé không khí ra từng mảnh vụn Gió Và tôi thấy đau, ớt ở má.

(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)

b Từ phòng bên kia một cô bé rất xinh mặc chiếc áo may ô con trai và vẫn còn cầm thu thu một đoạn dây sau l ng chạy sang Cô bé bên nhà hàng xóm đã quen với công việc này Nó lễ phép hỏi Nhĩ: “Bác cần

nằm xuống phải không ạ?”

(Nguyễn Minh Châu, Bến quê)

c Nh ng cái com- pa kia lấy làm bất bình lắm, tỏ vẻ khinh bỉ, c ời kháy tôi nh c ời kháy một ng ời Pháp

không biết đến Nã Phá Luân, một ng ời Mỹ không biết đến Hoa Thịnh Đốn vậy! Rồi nói:

-Quên à! Phải, Bây giờ cao sang rồi thì để ý đâu đến bọn chúng tôi nữa!

Tôi hoảng hốt đứng dậy nói:

- Đâu có phải thế! Tôi…

Tiết 137 : Ôn tập tiếng Việt

I-Khởi ngữ và các thành phần biệt lập

1-Kh i ng ởi ngữ ữ

a- Lý thuy t ết

Khi muốn nhấn mạnh bộ phận nào đó trong

câu ng ời ta đ a Khởi ngữ lên đầu câu Thông

th ờng phụ ngữ của ĐT, TT đ ợc đ a lên đầu câu

làm Khởi ngữ

Tr ờng hợp CN , VN muốn làm Khởi ngữ nó

sẽ phải đ ợc lặp lại trong câu bằng đại từ hoặc

chính nó

Chúng tôi mong đ ợc sống có ích cho xã hội

Sống , chúng tôi mong sống có ích cho xã hội

Hăng hái học tập là đức tính tốt của học sinh

Hăng hái học tập, đó đức tính tốt của học sinh

Cuối các văn bản đọc – hiểu trong SGK th ờng có những dòng chữ nhỏ đặt trong ngoặc đơn Đó là thành phần gì ? Nó có tác dụng gì ?

Đó là thành phần phụ chú , nó có tác dụng giải thích xuất xứ của văn bản về tác giả , nhà xuất bản , năm xuất bản

Đọc các câu trích sau :

(1) –Sau hôm nay chị dọn hàng muộn thế ?

Chị Tí để chõng xuống bàn , bày biện các bát uống n ớc rồi mãi mới

chép miệng trả lời Liên :

- ối chao, sớm với muộn ăn thua gì?

(Thạch Lam – Hai đứa trẻ)

(2) Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu ?

(Thế lữ - Nhớ rừng)

Xác định chức năng của từ ngữ của từ ngữ: ối chao, than ôi trong hai câu trên.A- “ối chao, than ôi”đều là thành phần cảm thán của câu

B- “ Than ôi! ” là câu cảm thán

C- “ ối chao”là thành phần tình thái

A

Bỗng nhận ra h ơng ổi

Phả vào trong gió se

S ơng chùng chình qua ngõ Hình nh thu đã về