- Yêu cầu cụ thể 1 Giải thích nội dung, ý nghĩa câu chuyện 2,0 Trong câu chuyện, có một số chi tiết tiêu biểu cần chú ý là cách những người thuyền trưởng chọn vật dụng cần thiết mang the
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐOAN HÙNG KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP HUYỆN NĂM HỌC 2022 – 2023
Ơ
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN
(Hướng dẫn chấm gồm có 04 trang)
A YÊU CẦU CHUNG
- Giám khảo phải nắm được nội dung trình bày trong bài làm của thí sinh để
đánh giá chính xác, tránh đếm ý cho điểm Vận dụng linh hoạt Hướng dẫn chấm, sử
dụng các mức điểm một cách hợp lí, khuyến khích những bài viết có cảm xúc, sáng tạo
- Thí sinh có thể làm bài theo nhiều cách nhưng nếu đáp ứng những yêu cầu cơ bản của đề, diễn đạt tốt vẫn cho đủ điểm
- Điểm toàn bài thi cho lẻ đến 0,25 điểm
B YÊU CẦU CỤ THỂ
Câu
1
(8,0đ
)
- Yêu cầu chung
+ Kiểm tra năng lực viết bài nghị luận xã hội, đòi hỏi thí sinh phải huy động những hiểu biết về đời sống và kỹ năng tạo lập văn bản để làm bài
+ Thí sinh có thể trình bày quan điểm theo nhiều cách khác nhau nhưng phải có lí lẽ và căn cứ xác đáng, có thái độ chân thành, nghiêm túc, phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội
- Yêu cầu cụ thể
1 Giải thích nội dung, ý nghĩa câu chuyện 2,0
Trong câu chuyện, có một số chi tiết tiêu biểu cần chú ý là cách những người thuyền trưởng chọn vật dụng cần thiết mang theo
để trở về quê hương và kết quả đem lại:
- Những người lựa chọn thực phẩm, vàng, ngọc,… là những vật dụng cần thiết trước mắt, những của cải vật chất quý giá ->
Cuối cùng họ mất tích ngoài khơi
- Duy nhất người thuyền trưởng nọ chỉ chọn lấy chiếc la bàn và lên thuyền, nhờ có chiếc la bàn ấy mà con tàu và đoàn thuỷ thủ của ông trở về quê an toàn
- Hình ảnh những vật dụng như: thực phẩm, vàng, ngọc, đặc biệt chiếc la bàn (dùng để tìm phương hướng) tượng trưng cho những cách lựa chọn khác nhau của mỗi người trước những ngã
rẽ, những chuyến đi trên con đường đời
=> Câu chuyện đã đem đến cho chúng ta một bài học thấm thía
về cách chọn hướng đi trong mọi lĩnh vực (học tập, nghề nghiệp, bạn bè, tình yêu…) của con người trong cuộc đời Sự lựa chọn đúng hướng hay sai hướng sẽ quyết định rất nhiều đến sự thành công hay thất bại của mỗi người
0,5
0,5
0,5
0,5
Trang 22 Bàn luận 4,0
Cuộc đời có nhiều ngã rẽ, đứng trước ngã rẽ của cuộc đời con người sẽ có nhiều lựa chọn:
- Nếu chọn đúng hướng, phù hợp với năng lực, ước mơ, khát vọng và sở thích của bản thân, đương nhiên chúng ta sẽ có một khởi đầu thuận lợi Chọn đúng hướng vẫn cần có niềm tin và bản lĩnh của chính mình thì cho dù phải trải qua muôn vàn chông gai, thử thách, sóng gió thì chúng ta vẫn đến được cái đích cuối cùng của nó như vị thuyền trưởng với chiếc la bàn nhỏ kia…
(Lấy dẫn chứng, phân tích)
- Nếu chọn sai hướng, lệch hướng:
+ Chọn sai hướng chỉ vì trông thấy cái lợi trước mắt, không nghĩ đến cái lợi lâu dài có nghĩa là ta đã đánh mất đi cơ hội của chính mình như những người thuỷ thủ đánh mất cơ hội trở về quê nhà
+ Nếu để cuộc đời của mình cho người khác lựa chọn, theo xu thế của đám đông… thì chúng ta đang đánh mất chính mình, tự
từ bỏ những đam mê khát vọng của bản thân
+ Đặc biệt, lạc hướng trong suy nghĩ và hành động sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho mỗi người (như mất niềm tin vào cuộc sống, huỷ hoại nhân cách của bản thân, thậm chí còn tác động tiêu cực tới cộng đồng, xã hội…)
(Lấy dẫn chứng, phân tích)
- Mở rộng:
+ Cũng không nên quá tự tin dẫn đến bảo thủ mà không tiếp thu,
sự góp ý, những định hướng của người đi trước
+ Phê phán những người thiếu chủ động, trông chờ vào người khác, không có chính kiến trong cách chọn hướng đi cho tương lai
1,5
1,5
1,0
- Nhận thức bài học sâu sắc về tầm quan trọng trong việc lựa chọn hướng đi, mỗi người cần đủ tỉnh táo, bản lĩnh để đưa ra cách chọn tốt nhất, biết lắng nghe con tim mình để thấy được những ước mơ, khát khao, đam mê…
- Tránh lựa chọn theo xu thế đám đông hay sự sắp đặt của người khác, đôi khi cũng cần biết tham khảo, tiếp thu sự góp ý, định hướng của những người đi trước để sự lựa chọn hướng đi của mình có hiệu quả hơn
1,0
1,0
Câu 2
(12,0đ)
- Yêu cầu chung
+ Kiểm tra năng lực viết bài nghị luận văn học của thí sinh; đòi hỏi thí sinh phải huy động kiến thức về lí luận văn học, tác phẩm văn học, kĩ năng tạo lập văn bản, khả năng cảm nhận văn chương của thí sinh để giải thích, bình luận và chứng minh vấn đề
+ Thí sinh có thể cảm nhận và kiến giải theo những cách khác
Trang 3nhau, nhưng phải có lí lẽ, căn cứ xác đáng.
- Yêu cầu cụ thể
- Nhà văn: chỉ chủ thể của quá trình sáng tạo, là người tạo nên
- Bạn đọc: chỉ chủ thể của quá trình tiếp nhận, là công chúng
của quá trình sáng tạo văn học
0,5
- Nhà văn là người cho bạn đọc cuộc sống thứ hai: Qua quá
trình tiếp nhận, người đọc được bồi đắp về nhận thức, được
giáo dục tư tưởng, tình cảm, được thưởng thức cái đẹp của tác
phẩm Đó là ba giá trị to lớn của văn chương
0,5
-> Ý kiến ngắn gọn, mang tính chất khẳng định, đề cao giá trị
của tác phẩm văn học, mang đến cho bạn đọc đời sống tư
tưởng, tình cảm phong phú
0,5
Ý kiến trên hoàn toàn đúng đắn, bởi:
- Xuất phát từ đặc trưng và giá trị của văn học: Văn học bắt
nguồn từ đời sống, được phản ánh qua lăng kính chủ quan, thể
hiện cảm xúc, tư tưởng, tình cảm và tài năng của nhà văn Được
tạo nên từ chất liệu ngôn từ nên bản thân tác phẩm nghệ thuật
là cả một thế giới phong phú, mới mẻ
0,75
- Xuất phát từ nhu cầu người đọc: Ngoài nhu cầu giải trí “ngâm
ngợi cho khuây”, phần lớn người đọc đến với tác phẩm để
khám phá cái mới mẻ, vượt qua sự hữu hạn của cuộc đời thực
để vươn tới hiểu biết cuộc sống Người đọc đến với tác phẩm
còn là để trò chuyện tâm tình, bồi đắp tình cảm, chiêm nghiệm
về cuộc sống và còn để thưởng thức tài năng nghệ thuật của tác
giả, cùng nét đặc sắc của tác phẩm “Văn chương giúp ta trải
nghiệm cuộc sống ở những tầng mức và những chiều sâu đáng
kinh ngạc Nó giúp con người sống “ra người” hơn, sống tốt
hơn… (Thanh Thảo)
0,75
- Mở rộng, lấy dẫn chứng:
+ Chỉ có những tác phẩm chân chính, ưu tú mới mang đến cuộc
sống thứ hai đẹp đẽ cho người đọc Và cuộc sống thứ hai chỉ
đến khi người đọc tiếp nhận chủ động, tích cực, sáng tạo làm
cho cuộc sống thực của con người tiến bộ, đẹp đẽ
+ Dẫn chứng: Thí sinh dẫn ra một đến hai tác phẩm nổi tiếng
(Ví dụ: Truyện Kiều của Nguyễn Du, truyện cổ tích An-đéc
xen…)
0,5
3
Chứng minh: Qua một số tác phẩm tiêu biểu cụ thể 6,0
- Khái quát hoàn cảnh, đề tài, cách khai thác đề tài, phong
cách… vị trí của tác giả, tác phẩm trong nền văn học.
0,5
- Thông qua tác phẩm, nhà văn mang đến cho người yêu văn
nghệ cuộc sống thứ hai: (Đó là cuộc sống như thế nào trong
Trang 4tác phẩm? Thí sinh hình thành hệ thống luận điểm trên cơ sở
kết hợp nội dung ý kiến và nội dung tác phẩm, phân tích chứng
minh Chú ý chọn lọc dẫn chứng.)
VD: Tác phẩm Lão Hạc (Nam Cao):
+ Thông qua tác phẩm Lão Hạc, Nam Cao đã đem đến cho ta
sự trải nghiệm về cuộc đời đầy bất hạnh, đắng cay của người nông dân trong xã hội cũ
+ Tác phẩm Lão Hạc còn giúp người đọc gặp gỡ, tâm tình để
ngợi ca, trân trọng phẩm chất đáng quý của người nông dân…
VD: Tác phẩm Đồng chí (Chính Hữu):
+ Thông qua tác phẩm Đồng chí, Chính Hữu đã đem đến cho ta
sự trải nghiệm về tình đồng chí thiêng liêng cao đẹp của những người lính bộ đội cụ Hồ trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp
+ Tác phẩm Đồng chí còn giúp người đọc gặp gỡ, tâm tình để
ngợi ca, trân trọng những phẩm chất cao quý của những người lính nông dân…
3,5
- Đến với TP, người đọc còn được thưởng thức, đắm chìm trong hình thức nghệ thuật độc đáo, mới mẻ
(Phân tích những thành công về nghệ thuật của tác phẩm)
2,0
- Khẳng định ý kiến đúng đắn và sâu sắc về giá trị của tác phẩm văn học: Không chỉ giúp nhà văn sống mãi trong lòng người đọc mà đặc biệt giúp người đọc cảm nhận chiều sâu tư tưởng, thẩm mĩ của tác phẩm, hơn hết là làm giàu tâm hồn, bồi đắp tình cảm nhân văn, cao đẹp
1,0
- Bài học sáng tạo và tiếp nhận:
+ Người nghệ sĩ: nhận rõ vai trò, trách nhiệm trong sáng tạo nghệ thuật, viết nên tác phẩm bằng tâm huyết và tài năng…
+ Người tiếp nhận: Cần có sự tri âm, đồng cảm, sống với tác phẩm bằng toàn bộ tâm hồn để sẻ chia, đồng điệu, chỉ khi đó mới thực sự sống được cuộc sống thứ hai
0,5
0,5 -Hết