Viết một đoạn văn khoảng 10 câu trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của lời khen trong cuộc sống?. Câu 2: Cảm nhận của em về vẻ đẹp của thiên nhiên và con người lao động trong đoạn thơ
Trang 1TIẾT 127-128: ÔN TẬP GIỮA KÌ II
Thời lượng: 02 tiết
128 9A /03/2022
Nguyễn Thị Minh Thu
I Mục tiêu
1 Kiến thức: - Hệ thống các kiến thức các phân môn Văn, tiếng Việt, Tập làm
văn
- Tác dụng của việc sử dụng các phép tu từ trong các văn bản nghệ thuật
2 Năng lực:
- GQVĐ, tư duy sáng tạo, sử dụng ngôn ngữ
3 Phẩm chất: - Tự tin, trung thực, trách nhiệm
II Thiết bị dạy học và học liệu
- Máy tính, máy chiếu
- Bảng phụ, phiếu học tập
III Tiến trình dạy học
1 Hoạt động 1: Hoạt động mở đầu
* Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho HS tìm hiểu bài.
* Tổ chức thực hiện: GV dẫn dắt vào bài mới
2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
* Mục tiêu: HS biết hệ thống hóa các kiến thức đã học
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học
tập: Chia lớp 3 nhóm:
Với mỗi văn bản yêu cầu HS ôn tập
về:
- Tác giả, năm, hoàn cảnh sáng tác,
xuất xứ
- Thể loại (thể thơ), PTBĐ
- Nội dung, chủ đề, luận điểm
- Nghệ thuật
+ Nhóm 1: Văn bản nghị luận
+ Nhóm 2: Mùa xuân nho nhỏ- Thanh
Hải; Viếng lăng Bác- Viễn Phương
+ Nhóm 3: Sang thu- Hữu Thỉnh
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học
tập: HS suy nghĩ; GV nhắc nhở, trợ
giúp
A PHẦN VĂN HỌC
I VĂN BẢN NGHỊ LUẬN
- Bàn về đọc sách- Chu Quang Tiềm + Được in trong cuốn “Danh nhân Trung Quốc bàn về niềm vui, nỗi buồn của việc đọc sách”
+ Tác giả đã nêu 3 luận điểm cơ bản: Mục đích của việc đọc sách; cái khó của việc đọc sách; phương pháp đọc sách
II THƠ HIỆN ĐẠI
- Mùa xuân nho nhỏ (1980)- Thanh Hải
+ Vẻ đẹp trong trẻo, đầy sức sống của thiên nhiên đất trời mùa xuân và cảm xúc say sưa, ngây ngất của nhà thơ
5
10
15
20
Trang 2- Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo
luận: HS trình bày kết quả, trao đổi,
thảo luận
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV
đánh giá, kết luận, chốt kiến thức
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học
tập:
? Thế nào là khởi ngữ?
? Thế nào là thành phần biệt lập?
? Có mấy thành phần biệt lập?
? Thế nào là liên kết câu liên kết đoạn
văn?
? Thế nào là nghĩa tường minh, hàm ý?
* Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ học
tập
- HS: Làm việc cá nhân, sau đó thống
nhất kết quả trong nhóm
- GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt
nhất
* Bước 3 Báo cáo kết quả và thảo
luận: HS lên bảng trình bày kết quả
chuẩn bị của nhóm, các nhóm khác
nghe, nhận xét, bổ sung
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV
nhận xét kết quả thực hiện nhiệm vụ
của HS và kết luận
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học
tập (3 nhóm)
- Khái niệm phép phân tích và tổng
+ Sáng tạo trong việc xây dựng hình ảnh thơ, kết hợp cả hình ảnh thực, hình ảnh ẩn dụ, biểu tượng có ý nghĩa khái quát
+ Khát vọng được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời
- Viếng lăng Bác- Viễn Phương
- Sang thu- Hữu Thỉnh
B PHẦN TIẾNG VIỆT
- Khởi ngữ là thành phần câu đứng trước chủ ngữ nêu lên đề tài trong câu Trước khởi ngữ thường có các quan hệ từ: Đối với, về…
- Thành phần biêt lập là thành phần (nằm ngoài nòng cốt câu) độc lập không tham gia vào cấu trúc ngữ pháp trong câu
- Có 4 thành phần biệt lập:
+ Tình thái + Cảm thán + Gọi đáp + Phụ chú
- Các câu trong đoạn văn, các đoạn văn trong văn bản phải liên kết chặt chẽ với nhau về mặt nội dung và hình thức
- Về nội dung:
+ Các đơn vị phải phục vụ chủ đề chung của văn bản, các câu văn phục
vụ chủ đề của đoạn văn
+ Các câu văn, đoạn văn phải được sắp xếp theo trình tự hợp lí
- Về hình thức: Các câu văn, đoạn văn liên kết với nhau bằng các cách cụ thể: phép nối, phép lặp, phép thế, phép liên tưởng, phép đồng nghĩa trái nghĩa
- Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng những từ ngữ trong câu
- Hàm ý là phần thông báo không được diễn đạt trực tiếp bằng những từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những
từ ngữ ấy
C PHẦN TẬP LÀM VĂN
- Phép phân tích và tổng hợp
Trang 3- Cách làm bài nghị luận xã hội
- Cách làm bài nghị luận văn học
(dàn bài chung cho 4 dạng nghị luận đã
học ở kỳ II lớp 9)
* Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ học
tập
- HS: Làm việc cá nhân, sau đó thống
nhất kết quả trong nhóm
- GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt
nhất
* Bước 3 Báo cáo kết quả và thảo
luận: HS lên bảng trình bày kết quả
chuẩn bị của nhóm, các nhóm khác
nghe, nhận xét, bổ sung
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV
nhận xét kết quả thực hiện nhiệm vụ
của HS và kết
* Hoạt động 3: Luyện tập
* Mục tiêu: HS hoàn thiện kiến thức
vừa chiếm lĩnh được; rèn luyện kĩ năng
áp dụng kiến thức mới để giải quyết
các tình huống/vấn đề trong học tập
* Tổ chức thực hiện:
GV ra đề, hướng dẫn HS làm bài
Câu bài văn (lập dàn ý)
+ Phân tích là phép lập luận trình bày từng bộ phận, phương diện của một vấn đề nhằm chỉ ra nội dung của sự vật, hiện tượng Để phân tích nội dung của sự vật, hiện tượng người ta có thể vận dụng các biện pháp nêu giả thiết,
so sánh, đối chiếu,… và cả phép lập luận giải thích, chứng minh
+ Tổng hợp là phép lập luận rút ra cái chung từ những điều đã phân tích Không có phân tích thì không có tổng hợp Lập luận tổng hợp thường đặt ở cuối đoạn hay cuối bài, ở phần kết luận của một phần hoậc toàn bộ văn bản
- Cách làm bài nghị luận xã hội + Một sự việc hiện tượng đời sống + Vấn đề tư tưởng đạo lí
- Nghị luận văn học + Cách làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)
D LUYỆN TẬP
I PHẦN ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Sức mạnh của lời nói
Malcolm Dalkoff là một cậu bé nhút nhát, dễ bị tổn thương Cậu có rất ít bạn và luôn phải thui thủi một mình
Một lần cô giáo đọc cho cả lớp một đoạn truyện ngắn “Loài vật là bạn thân của con người”, sau đó phân công cho mỗi học sinh tự viết đoạn kết cho câu chuyện Dalkoff thích lắm, ngay chiều hôm ấy cậu đã hoàn thành bài viết của mình Nhưng mãi cậu mới có đủ tự tin đem nộp truyện của mình cho cô giáo vào buổi học tuần sau
Những gì cậu viết cũng như điểm số mà cô giáo đã cho không hề quan trọng Đối với Dalkoff, điều quan trọng nhất mà cũng là điều cậu nhớ nhất lại chính là bốn chữ cô giáo đã phê: “Em viết hay lắm!” Chỉ bốn chữ mà cũng đủ để thay đổi toàn bộ cuộc đời cậu bé Trước khi nhận được bốn chữ đó, cậu chưa bao giờ có khái niệm về bản thân hay những điều mình đã làm Còn sau buổi học hôm ấy, cậu đã chạy thật nhanh về nhà, ngồi ngay vào bàn và bắt đầu viết một
5
10
15
Trang 4câu chuyện ngắn, một câu chuyện về tất cả những điều cậu đã từng mơ tới và không bao giờ dám nghĩ mình có thể biến những giấc mơ đó thành hiện thực
Cậu viết ngày càng nhiều hơn và cứ được một chuyện cậu lại mang tới ngay cho cô giáo của mình nhận xét “Cô ấy đúng là một cô giáo tuyệt vời!”
Nhiều năm trôi qua, Malcolm Dalkoff đã trở thành một nhà văn nổi tiếng thay cho cậu bé Malcolm Dalkoff tự ti ngày nào Cậu trở về thăm trường cũ và thăm lại cô giáo ngày xưa của mình Điều cậu phải cảm ơn cô không phải vì cô
đã trở thành một người bạn của cậu mà chính là bốn chữ đầu tiên cô đã từng phê: “Em viết hay lắm!”, bởi những chữ ấy đã có thể thay đổi cả một cuộc đời (Nhiều tác giả, Trái tim có điều kì diệu, NXB Tre, 2002)
Câu 1 Hãy xác định hai phép liên kết và nêu tác dụng của chúng
Câu 2 Tìm khởi ngữ trong câu: “Đối với Dalkoff, điều quan trọng nhất mà cũng
là điều cậu nhớ nhất lại chính là bốn chữ cô giáo đã phê: “Em viết hay lắm!” Câu 3
a Vì sao lời phê của cô giáo: “Em viết hay lắm!” đã làm thay đổi toàn bộ cuộc đời Malcolm Dalkoff ?
b Em có đồng tình với điều mà Malcolm Dalkoff nghĩ về cô giáo của mình:
“Cô ấy đúng là một cô giáo tuyệt vời!” không ? Vì sao ?
PHẦN II
Câu 1 Viết một đoạn văn khoảng 10 câu trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa
của lời khen trong cuộc sống
Câu 2: Cảm nhận của em về vẻ đẹp của thiên nhiên và con người lao động trong
đoạn thơ sau:
Thuyền ta lái gió với buồm trăng Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển, Dàn đan thế trận lưới vây giăng.
Cá nhụ cá chim cùng cá đé,
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng, Cái đuôi em quẫy trăng vàng choé, Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.
Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao, Biển cho ta cá như lòng mẹ, Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
(Đoàn thuyền đánh cá – Huy Cận - Ngữ văn 9 – tập 1)
GỢI Ý
5
10
15
20
25
30
35
40
Trang 5I ĐỌC HIỂU
a phép thế: Malcolm Dalkoff- cậu
- phép lặp: Malcolm Dalkoff
- Tác dụng:
+ Kết nối các câu về mặt hình thức; giúp các câu văn mạch lạc, chăt chẽ, thuyết phục
+ Tạo ra tính liên kết về mặt nội dung Các câu văn sắp xếp theo trình tự hợp lí, tập trung thể hiện chủ đề của văn bản
b Khởi ngữ: Đối với Dalkoff
c Lời phê của cô giáo: “Em viết hay lắm!” đã làm thay đổi toàn bộ cuộc đời của
Malcolm Dalkoff vì:
- Thể hiện sự công nhận đối với những việc làm tốt của Malcolm Dalkoff
- Lời động viên, khích lệ, truyền cho Malcolm Dalkoff niềm tin vào khả năng của chính mình
d Học sinh đưa ra quan điểm riêng của mình.
Gợi ý: Đồng tình
Vì:
- Cô giáo đã truyền cho Malcolm Dalkoff cảm hứng để cậu bé tiếp tục làm những điều mình thích, tin tưởng vào năng lực của mình
- Cô dành tình yêu thương và sự quan tâm tới một học trò đặc biệt
II TẬP LÀM VĂN
Câu 1
1 Giới thiệu vấn đề: Ý nghĩa lời khen trong cuộc sống.
2 Giải thích vấn đề: Lời khen là những ngôn ngữ thể hiện sự đánh giá tốt, vừa
lòng về một người, sự vật hay hành động nào đó
=> Lời khen có ý nghĩa quan trọng trong cuộc sống con người
3 Bàn luận vấn đề:
- Ý nghĩa của lời khen trong cuộc sống:
+ Lời khen thể hiện sự công nhận của ai đó về một việc làm có ảnh hưởng tích cực của người nào đó Việc biết công nhận thành quả của người khác thể hiện người khen ngợi là một người hiểu biết và biết chia sẻ
+ Lời khen là lời động viên, truyền cảm hứng cho người được khen ngợi
+ Lời khen chân thành giúp cho người được khen ngợi có động lực để cống hiến, tin tưởng vào khả năng của mình
5
10
15
20
25
30
Trang 6- Những trường hợp xứng đáng được khen ngợi:
+ Trẻ con có thành tích học tập tốt, vâng lời cha mẹ, giúp đỡ người già,
+ Ai đó hoàn thành công việc xuất sắc so với khả năng của họ tin tưởng
- Phân biệt khen ngợi chân thành với nịnh hót
- Phê phán những người không bao giờ biết khen ngợi người khác
- Bài học nhận thức và hành động: Hãy học cách khen ngợi chân thành và thông minh Hãy sử dụng lời khen như món quà cuộc sống Đồng thời, hãy tỉnh táo, cảnh giác khi đón nhận lời khen Hãy động viên, khen ngợi kịp thời, đúng lúc, đúng người, đúng sự việc.Bên cạnh lời khen, cuộc sống vẫn rất cần những lời góp ý chân thành, mang tính chất xây dựng để giúp mỗi người khắc phục điểm yếu, hoàn thiện mình hơn
Câu 2
1 Mở bài:
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- Khái quát nội dung đoạn thơ
2 Thân bài
a Khái quát về bài thơ và đoạn thơ.
- Bài thơ được viết vào năm 1958, là kết quả chuyến đi thực tế dài ngày của nhà thơ ở vùng mỏ Hòn Gai, Quảng Ninh
- Bài thơ tập trung miêu tả cảnh đánh cá đêm trên biển của những ngư dân trong những năm đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội, bố cục theo hành trình một chuyến ra khơi của đoàn thuyền đánh cá
- Ở vị trí phần giữa của tác phẩm, đoạn thơ nổi bật với vẻ đẹp tráng lệ của biển khơi và vẻ đẹp khỏe khoắn, mạnh mẽ của đoàn thuyền, của con người trong lao động Tất cả được viết lên bằng trí tưởng tượng mãnh liệt,bằng niềm hứng khởi bay bổng và bút pháp tạo hình đầy sáng tạo
b Phân tích ba khổ thơ để thấy vẻ đẹp của thiên nhiên và con người lao động
* Cảnh đoàn thuyền đánh cá đi trên biển đêm
“Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển lặng
Ra đậu dặm xa dò bụng biển
Dàn đan thế trận lưới vây giăng”
- Đoàn thuyền đánh cá được tái hiện trên nền thiên nhiên bao la, rộng mở: chiều cao của gió trăng, chiều rộng của mặt biển và còn cả chiều sâu của lòng biển
- Với cảm hứng nhân sinh vũ trụ, Huy Cận đã xây dựng hình ảnh đoàn thuyền đánh cá rất tương xứng với không gian
+ Cách nói khoa trương phóng đại qua hình ảnh “lái gió với buồm trăng”, “lướt giữa mây cao với biển bằng” cho thấy con thuyền đánh cá vốn nhỏ bé trước biển cả bao la đã trở thành con thuyền kì vĩ, khổng lồ, hòa nhập với không gian bao la, rộng lớn của thiên nhiên, vũ trụ
5
10
15
20
25
30
35
40
Trang 7+ Khi con thuyền buông lưới thì như dò thấu đáy đại dương Rõ ràng, con
thuyền cũng như con người đang làm chủ không gian này
+ Hệ thống động từ được rải đều trong mỗi câu thơ: “lái”, “lướt”, “dò”, “dàn”, cho thấy hoạt động của đoàn thuyền và con thuyền đang làm chủ biển trời
=> Khổ thơ gợi lên một bức tranh lao động thật đặc sắc và tráng lệ Bức tranh ấy như thâu tóm được cả không gian vũ trụ vào trong một hình ảnh thơ, đồng thời nâng con người và con thuyền lên tầm vóc vũ trụ
* Vẻ đẹp của cảnh biển Hạ Long trong đêm trong đêm trăng rực rỡ, lộng lẫy như một bức tranh sơn mài Trong bức tranh có màu sắc của cá, của trăng, sao
“Cá nhụ cá chim cùng cá đé
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long”
- Bằng thủ pháp liệt kê, tác giả đã miêu tả sự phong phú và giàu có của biển cả quê hương qua những loài cá vừa quý hiếm lại vừa ngon của biển cả
- Hình ảnh ẩn dụ “cá song lấp lánh đuốc đen hồng”:
+ Tả thực loài cá song, thân dài, trên vảy có những chấm nhỏ màu đen hồng + Gợi hình ảnh về đoàn cá song như một cây đuốc lấp lánh dưới ánh trăng đêm,
đã tạo nên một cảnh tượng thật lộng lẫy và kì vĩ
- Hình ảnh nhân hóa “cái đuôi em vẫy trăng vàng chóe”:
+ Miêu tả động tác quẫy đuôi của một chú cá dưới ánh trăng vàng chiếu rọi + Gợi một đêm trăng đẹp, huyền ảo mà ánh trăng như thếp đầy mặt biển khiến cho đàn cá quẫy nước mà như quẫy trăng
- Hình ảnh nhân hóa “Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long”:
+ Tả nhịp điệu của những cánh sóng
+ Gợi nhịp thở của biển, vũ trụ lúc đêm về Biển như mang linh hồn của con người, như một sinh thể cuộn trào sức sống
* Lời hát gọi cá vào lưới và sự tri ân của người dân chài với biển quê hương:
“Lần theo đoàn thuyền đánh cá, tác giả đã mở ra sự giàu có, phong phú và nâng
tấm lòng hào phóng, bao dung của biển cả:
“Cá nhụ cá chim cùng cá đé
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long”
- Bằng thủ pháp liệt kê, tác giả đã miêu tả sự phong phú và giàu có của biển cả quê hương qua những loài cá vừa quý hiếm lại vừa ngon của biển cả
- Hình ảnh ẩn dụ “cá song lấp lánh đuốc đen hồng”:
+ Tả thực loài cá song, thân dài, trên vảy có những chấm nhỏ màu đen hồng + Gợi hình ảnh về đoàn cá song như một cây đuốc lấp lánh dưới ánh trăng đêm,
đã tạo nên một cảnh tượng thật lộng lẫy và kì vĩ
- Hình ảnh nhân hóa “cái đuôi em vẫy trăng vàng chóe”:
+ Miêu tả động tác quẫy đuôi của một chú cá dưới ánh trăng vàng chiếu rọi
5
10
15
20
25
30
35
40
Trang 8+ Gợi một đêm trăng đẹp, huyền ảo mà ánh trăng như thếp đầy mặt biển khiến cho đàn cá quẫy nước mà như quẫy trăng
- Hình ảnh nhân hóa “Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long”:
+ Tả nhịp điệu của những cánh sóng
+ Gợi nhịp thở của biển, vũ trụ lúc đêm về Biển như mang linh hồn của con người, như một sinh thể cuộn trào sức sống
- Trước sự giàu có và phong phú của biển cả, đã mở ra tâm trạng háo hức vui tươi để người dân chài lưới tiếp tục cất cao tiếng hát:
“Ta hát bài ca gọi cá vào
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao
Biển nuôi ta lớn như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào”
+ Hình ảnh so sánh biển “như lòng mẹ”:
Biển tựa như nguồn sữa khổng lồ đã nuôi dưỡng con người tự bao đời
Thể hiện sâu sắc niềm tự hào và lòng biết ơn của người dân chài với biển cả quê hương
=>Ẩn sau khổ thơ, ta thấy lòng biết ơn của con người trước ân tình của quê hương đất nước
*Đánh giá
- Nét nổi bật trong đoạn thơ là sự kết hợp giữa bút pháp hiện thực và lãng mạn Chính bút pháp lãng mạn với cảm hứng say sưa, bay bổng, với các thủ pháp khoa trương, phóng đại về hình ảnh con người, vũ trụ; sự sáng tạo trong các hình ảnh thơ; âm điệu khỏe khoắn, linh hoạt đã tạo nên vẻ đẹp độc đáo của đoạn thơ cũng như bài thơ này
c Kết bài:
- Có thể nói, với hình ảnh thơ tráng lệ, âm hưởng hào hùng,bút pháp lãng mạn, bay bổng, nhà thơ đã khắc họa thành công một bức tranh thiên nhiên thơ mộng,
và vẻ đẹp khỏe khoắn, mạnh mẽ của đoàn thuyền, của con người lao động giữa biển trời bao la
- Đọc đoạn thơ, bài thơ ta càng yêu hơn, trân trọng hơn vẻ đẹp của cảm hứng say sưa, niềm vui phơi phới trước cuộc đời và tình yêu thiên nhiên, con người thiết tha của nhà thơ Huy Cận
Hoạt động 4: Vận dụng
* Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết
những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn
* Tổ chức thực hiện: *GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
- Luyện viết đoạn mở bài, kết bài cho đề TLV trên
* Hướng dẫn về nhà: - Học bài cũ+ hoàn thiện các bài tập phần vận dụng vào
vở
5
10
15
20
25
30
35
Trang 9- Ôn tập chương trình từ đầu năm học đặc biệt từ đầu học kỳ II (Chuẩn bị kiểm tra giữa kỳ II)
5
10
15
20
25
30
35