Kỹ thuật chế tạo máy: Phần 2

Nối tiếp phần 1, phần 2 của tài liệu Kỹ thuật chế tạo máy tiếp tục trình bày các nội dung chính sau: Tối ưu hóa quá trình cắt gọt; Phương pháp thiết kết qui trình công nghệ chế tạo cơ khí; Qui trình công nghệ chế tạo các chi tiết điển hình; Qui trình công nghệ chế tạo bánh răng; Công nghệ lắp ráp;... Mời các bạn cùng tham khảo để nắm nội dung chi tiết.

C6NG NG~ CHETAO MAy

Chlidng 13

TIEU CHUAN HOA

399

13.1 KHAI NIJ;:M

ChuAnbi cong ngh';;che t~o san phAmcO"khfla cau noi quan trang gii1ahaiqua trlnh: thiet ke san phAm va che t~o san phAm

ChuAn bi san xuat, trong do co chuAn bi cong ngh';; cho s"n phAm CO"khf

thuang la cong vi';;cphuc tap, ton nhi~u thai gian, ti~n b~c va cong suc Do vay,

dn phai nghien cU:u,xay dlffig va ap d~ng cac phuang phap chuAn bi congngh';;tien tien, co hi';;uqua cao, vf du, ung d~ng giai phap CAP, CAPP trong kythu~t CAD/CAM de thiet ke cong ngh';;che t~o san pham co tra giup cua may

tfnh, dong thai nghien cU:ud.i tien, hoan thi';;ncac quy trlnh cong ngh';;d~ nang

cao hi';;u qua san xuat

Theo thong ke cua nhi~u nuac cong nghi';;p, co khoang 75% san pham CO"khf duqc che t~o theo quy mo san xuat hang loat vua va hang loat nho VI vay,nhfrng nam gan day, cac giai phap linh ho~t hoa va tlf dong hoa san xuat (di~ukhi~n CNC) dii duqc quan tam nghien cU:u,xay dung va U:ngd~ng d~ nang caohi';;u qua san xuat a cac quy mo do Day chuy~n san xuat linh hoat nay(Flexible Manufacturing System = FMS) duqc t<:t0l!lp til cac trung tam giacong, nguai may cong nghi';;p, may do to~ do, h';; thong van chuy~n va khochua tlf d(\ng di~u khi~n CNC la mo hlnh hi';;nd~i duqc giai thi';;u va cung captren thi tmang v~ cong c~ san xuat c(>ngnghi';;p

Bi';;nphap cO"ban d~ giam b6't tieu ton trong khau chuan bi cong ngh';;chetao san phAm CO"khf chfnh la thong nhat Ma, tieu chuan h6a v~ ket cau cua chitiet va san phAm CO"khf; d~ t~o CO"sathong nhat hoa, tieu chuAn hoa v~ congnghi';;p che tao Di~u do la tat yeu, bai VI doi tuang co ket cau gi6ng nhau se

400 Chuang 13: Tieu chuin hoa qua trinh dlng ngh~

phai c6 cong ngh{; che tao giong nhau De co the tien toi thong nhi'lt h6a, tieuchu1\n hoa ket cau cila doi tuqng san xuat, tu do thong nhat hoa va tieu chu1\nhoa qua trlnh cong ngh{;,can phili tien hanh khao sat, nghien cCru xily dung hethong philn loai doi tuqng san xuat (chi tiet, san ph1\mco khf) thong dung theodac diE!mket cau va dac diE!mcong ngM cila chung cho tUng CCiso san xuat CCikhi, cho tUng nganh, tien toi quy mo quoc gia, khu VUCva quoc te Tu do t~o li'lpngiln hang ditli{;u (databank) phil hop v6 ket cau tieu chu1\n va cong ngh{; tieuchu1\n, luu trit trang may tfnh, t~o kha nang troy dip nhanh dE!sir dung khi canthiet trang khilu chu1\n bi san xuat doi voi cae doi tuang san xuat lUCingtlI'Tren co so muc do giong nhau va tuang lUnhau ella cac doi lUqng san xuatthong dung (chi tiet, san ph1\mCCikhf), nhi1ng phuang phap t6 chuc cong ngh{;sau dily duqc ap dlJng: cong ngh{; dien hlnh, cong ngh{; nh6m, cong ngh{; t6hop (cong ngh{; Jinh ho~t)

13.2 PHAN LOAI DOl TU0NG SAN XU AT

Philn lo~i doi tuqng san xuat la CCiso chU yeu de tien hanh tieu chu1\n h6aqua trlnh cong ngh{;

Philn lo~i doi tuqng san xuat cho phep ti'lPhop mt:>tsoluCing Ian cac chitiet, bt:>phi'ln ket cau cila cac san ph1\mCCikhi lUang doi da d~ng thanh mot solo~i, kieu, co d6ng nhi'lttrang mi?t gioi han nhat djnh; t~o khii nang gia cong val:1prap chung theo mot trlnh tlI cong ngh{; t6ng quat va hop 19,t~o ti6n d6 dE!tieu chll1\nhoa toan bt:>cac yeu to cCibancila qua trlnh san xuat Khi nghien cuuxily dlJllg he; thong philn lo~i cac chi tiet, bi? phi'ln co khi, tmoc het phiii xacdjnh cac di'lc diem philn lo~i de dam bao nhi'ln d~ng doi tuqng nhanh

Trang thuc te dii co nhi6u h{;thong philn lo~i khae nhau v6 chi tiet co khfduCicnghien CUu,t~o li'lpva sir dlJng; mang tfnh chat rieng cita tUng co so, timgnganh san xuat Nhi1ng he thong philn lo~i nay theo cac quan diE!mnhu sau: - Philn lo~i theo di'lcdiem ket cau

- Philn lo~i theo di'lcdiem cong ngh~

- Philn lo~i theo di'lcdiem ket cau va cong ngh~

Noi chung, cac h~ thong philn loai chi tiet CCikhf duqc xily dung theo ciihai lo~i di'lc diem ket cau va cong ngh~ duqc coi la co hi~u qua nhi'lt; hOi VIdt:>phuc tap v6 ket cau cita cacchi tiet CCikhi g:1nli6n voi dt:>phuc t~p v6 cong ngh~che t~o

C6NG NGHt CHE TAO MAy 401

CO' sa d~ phan chia chi tiet gia cong thanh lo~i trang h~ thong phan lo~itheo cac dac di~m ket ciiu va cong ngh~ che t~o, tru(Ychetphaila cac.dac di~mket cau cua chi tiet

ca

- Con so 3 dau tien nghia la loai chi

tiet tru co 16 tren duemg truc,

- Con so 3 thu hai nghta lacachi tiet

voi kich thuoc duemg kinh trang khoimg

40-;- 80mm,

- Con so I tiep theo nghia la nhom chi tiet co rentren duemg tryc

- Con so 2 sau cling nghta la loa; vat li~u la thep cacbon tilt

Vi dy: m(>tchi tiet co rna hi~u Iii 3312

co d;:tcdit'm nhu sau:

Cae chi tiet thu(>c cling mot IO(li co sU giong nhau ve loai v*t li~u, hlnhd~ng hlnh h<:>c,d(>chinh xac, d(>nham be mat, kfch thuoc phan bo trong ph~m

vi nha't dinh Lo~i la m(rc phan cap r(>ngnhat ella h~ thong phan lo~i chi tiet giacongo Lo~igam cac chi tiet giong nhau ve hlnh th~ chun~ vii ve cac d;:tcdi~mcong ngh~ quan Ir<:>ngnha't, cM yeu Iii giong nhau ve chuc nang Iilm vi~c viidieu kien ky thu*t

Muc phan ca'p h~p han lo~i Iii kie'u chi tiet Nghia Iii ki~u nam trang pham

vi mot loai chi tiet nha't dinh Dua tren cae dac di~m cong ngh~ giong nhau t~okha nang thong nhat cac nguyen cong ve may, trang bj, dyng cu vii che do congnghe Kit'u Iii tap hqp cac chi tiet thu(>c cling m(>tloai nhung co chung mottrlnh t\l vii noi dung cong ngM Phan IOncac nguyen cong u-ngvoi cac chi tietthuoc cling mot kit'u Iii giong nhau

Nam 1965, h~ thong phan lo~i chi tiet co khi cuaTi~p Khiic da duO'cchapnhan Iii h~ thong dung chung cho cae nuoc thu(>ckhoi Lien Xo va Dong Au(bang 13.1) Theo h~ thong nay, cac chi tiet cdkhi duO'cphan chi a thilnh 10ai,

ca,nhom Nhu vay, theo h~ thong nay, co 810~i chi tiet; m6i lo~i lai chia thilnh

10cakich thuoc hay tr<:>ngluqng Theo h~ thong nay con co: 10 nhom ket caukhac nhau va 10 nhom vat lieu khac nhau Nhu vay,' m6i chi tietcO' khi ~e co rnahi~u gam 4 con so (g<:>ila 4 rna phan tir) x

L"u;

Bang 13.1 H~ thong phan lo~i eni Iii;t ea khi ella khoi D6ngAu co.

La 6 tam quay Banh ra.ng Chi tiet Chi tiet Cae chi tiet Thep c6 chAt 1L1~ng b'inh thLldng 1

C6 16 tren tam quay d~n9 kh6ng tron d~ng hOp ph~n [dn

Dveng ren

~

00

~'0

l.ilch tam :'6

>

Bang 13.2 Cau truc phan le~i va h~ lhong rna h6a cac chi liet cd khi thOng d~ng thee lac gia OPITZ

Hinh d',mg =Ilinh

(Main shape)

Ma ph8r'! ta thu ba (Digit 3) Gia cong m~t tron (Rotational machining)

Ma phsn tathlt tLf

(Digit 4) Gia cong m~t phang (Plane surface machining)

Ma phfm ta th(t nar'"

(Digit 5) Cae 10 phl,l, rang va

tCilO hinh (Additional holes, teeth and forming)

t> Hinh dCilng ehinh - Gia cong tron xoay Gia cong cae be CaeLOkhac va

(deviation) (main shape) - (rotational m~t PHANG RANG (other

machining) (machining of hoies teeth and

(special)

- Hinh d,~mgchfnh

holes, teeth and

I- p"lane surfaces) torming)

NC<4 Hinh d,;mg chfnh machining)

Mabosung: 6~ cac kich t.,uoc (dimensions); 7- vat lieu (material);

C6NG NGHE CHEf TAO MAy 405

Tnrac do da co cac h~ thong phan lo<;tikh3c do tae gia XOKOLOPXKI,DEMJANHUK, BOIZOP, v.v acac nuac nay tao l~p

Nhfrng nam giln day, khai ni~md(lng chi tiet da duqc neu ra trong IInh vucphan Io<;tichi tiet co khf Theo khai ni~m nay, cac chi tiet ca khf duqc phanthanh hai d<;tngchfnh, do.Ja chi tiet co d<;tngtron va chi tiet co dang khong tron.Cae giai phap cong nghe hi~n dai, theo mllc tieu t~p trung nguyen cong, hnhhoat va tu d(ing hoa amuc d(i cao, rihu trung tam gia cong CNC, h~ thong sanxuat linh ho<;tt(FMS) da duoc t<;toI~p va sir dllng cho hai dang chi tiet nay Nhuvay, nhfrng loai chi tiet sau day la thu(ic d<;tngchi tiet tron: trllc, b<;tc,Mnh rang,

V.V ; can thuoc dang chi tiet khong tron se la cac lo<;tichi tiet sau day: cang,bien, goi dO',h(ip, v.v

H~ thong phan lo<;tichi tiet ca khf clla tae gia OPITZ neu fa nam 1972a

T:ly Au (bang 13.2) da theo khai ni~m d<;tngchi tiet H~ thong nay la h~ thong

so hoa, nghia la dung ma hi~u con so de phan chia cae chi tiet ca khf tMnhd<;tngtron va khong tron, kem theo cae d~c trung ket cau va cong ngh~ clla

chung (d(i chfnh xac IT, d(i nham, do cfrng, v~t fi~u,kfch thuac, cac d<;tngbe

m~t, v.v )

Kien truc tbng quat clla h~ thong phan lo<;tichi "tiet ca khf dl!a tren co sacae d~c diem ket cau va cong hgh~ clla chUng duqc trlnh bay nhu sau:

Muc phan cap

I D<;tngchi tiet (tron, khOng tron)

2 Lo<;tichi tiet (trllc, b<;tc,Mnh rang, h(ip, cang, )

5 D<;tngb~mat

6 Cac d~c trung be m~t (d(i chfnh xae IT, d(i nham,

kfch thuac, vat Ii~u, d(i cfrng, )13.3 CONG NGHE DItN HINH

Ml,lc dfch clla dien hlnh hoa qua tdnh cong ngh~ la xay dl!Og m(it quy

406 Chuang 13: Tieu chuin h6a qua trinh cilng ngh~

trlnh cong ngh.; chung cho nhfrng doi lUang san xuat (chi tiet, bi) ph~n, sanphiim) co ket cau giong nhau

Co sa cua cong ngh.; dien hlnh HI.dl1avao viec phan loai chi tiet, bi) ph~nmay theo nhfrng dac diem ket cau va cong ngh.;, tu do xac dinh hoi;ict':\oI~pcac doi ttr<;mgd':\idi.;n (dien hlnh) co day du cac dac diem etta tUng kieu ho~ccO'doi tuang (vi dl1:ling vai muc phan cap 3 - kieu chi tiet ho~c m(rc ph an cap 4

- cO'chi tiet) Nha do rna qua trinh cong ngh.; gia cong cac chi tiet, hoac lap rapcae bi) ph~n, thuoc cling mot kieu ho~c cO'nhat dinh, duqc tien hanh theonhfrng quy trinh cong ngh.; dien hlnh dii duqc xae I~p tu tmac Nhfrng quy tr1nhnay dii duqc thiet ke, kiem nghi.;m dam bao cac chi tieu kinh te ky thuat theonhfrng dieu ki.;n, quy rna va tr1nh di) san xliat nhat dinh

Cong ngh.; dien hinh con t':\odieu kien tieu chuiin hoa cac nguyen cong,h':\nche sl1'da d':\ng ve ket cau va cong ngh.; cua cac doi tuqng trong cling mi)tkieu, giam b6't khoi luang cong vi.;c chuan bi san xuat, giam b6't cac tai li.;utrling I~p nhau ve ni)i dung, thl1e hi.;n chuyen man hoa san xuat de tang nangsuat che t':\o

Nhfrng ni)i dung can phili thl1chi.;n khi ap d\mg cong ngh.; dien hlnh (dienhinh hoa qua tr1nhcong ngh.;) thuang bao gam:

1- Phan lo':\i cac chi tiet hoac bi) ph~n cua san pham; nghia la phan chiacac chi tiet, bi) ph~n thanh cac kieu ho~c cO'.Trong mot kieu, cO'thl cac doituqng phili giong nhau gan nhu hoan toan ve ket cau Nha phanlo':\i nhu v~y rnacae doi tuqng san xuat duqc xep thilnh kieu, co co d':lng ket cau giong nhautrang tUng co kich thuac nhilt djnh, cho phep co the duqc gia cong hoac lap raptheo nhfrng tien tr1nh cong ngh.; giong nhau

2- Phan tieh, IlIa ch<;>nho~c t6 hqp trang tUng kieu, co co mot doi tuqng daidi~n (dien hlnh); doi tuqng d':lidi~n (dien hlnh) co the la thuc (doi tuqng cothl1c trang tUng kieu, COco soluqng toi da cac d~c diem ket cau so vai cac doituqng kMc) ho~c ao (doi tuqng co thl1c trong tUng kieu, COnhung duqc xayd\!'llgbiing cach t6 hqp cac d~c diem ket cau kMc nhau tu cac doi tuqng trangcling mi)t kieu hoac co)

3- Lap tien trlnh cong ngh~ dien hlnh cho tUng kieu, COdoi lUang, ling vaidoi lUang d':\idi~n (dien hlnh) dii xae dinh

4- Xac djnh may, trang bj, d\mg CI1va che di) cong ngh~ cho tUng kieu, COling vai tien tr1nh cong ngh~ dien hinh

" Quy trinh cong ngh~ dien hinh phili mang tinh Mn tien trong nhfrng dieu

CONG NG~ CHETAOMAy 407

ki~n san xuat nhat djnh va

phai co kha nang ciii tien sau

nay Nhu yay, quy tdnh

cong ngh~ nay phai duqc

xay d~mg tren co sa th6ng

nhat hoa cac tieu chu1\n ve

ma y, trang bj, dung c~, che

de? cong ngh~ va cae djnh

muc kinh te ky thuM; nham

dam bao cho qua trlnh san Hinh 13.1 Chi liel gia cong Irong cong ngh~ dii!n hinh

tUng bu6c tdnh de?san xuat,

d~ dat hi~u qua kinh te ky thui.\tcao hon

C6ng ngh~ di~n hlnh co th~duqc ap d~ng theo hai muc do khac nhaunhusau: Di~n hlnh hoa toan be?qua trlnh cong ngh~ cho mot ki~u hoi.\ccO"

Dien hlnh hoa tUng nguyen cong rieng bi~t ling v6i cae d6i tuqng trong

cling mot kieu hoac cO"

Hai muc de?tren day co lien h~ chi.\tchf v6i nhau, b6 sung cho nhau nhamnang cao tinh chat hang lo~t (tang s61uong che tao) trong san xuat, dong thai

6n dinh tinh chat nay d~ t~o tien de t~o Ii.\pday chuyen san xuat linh ho~t chonhieu d6i tuqng cling kieu hoac cO"0 mot vai nguyen cong quan tn.mg I~i co th~

tap trung giai quyet tat hon ve cong ngh~ (dam bao de?chinh xac cao, nang suat

cao); boi VIchi khi nao co s61uqng d6i tuqng san xuat amuc phli hqp nguai tam6i co the ap dung cae giai phap ky thui.\tsan xuat va t6 chuc san xuat tien tiennhu may tl)'dong, gia cong theo day chuyen,v.v dmuc de?di~n hlnh hoa toanbe?qua tdnh cong ngh~ cho me?tki~u hoi.\ccO"thl chi tiet gia cong duqc ph anlo~i theo sl)'gi6ng nhau hau nhu hoan toan ve ket cau; nghia Ia vat li~u che t~o,

vj tri va kich thu6c tat ci\ cac M mi.\tgia cong quan tr9ng cua cac chi tiet phaigiang nhau 0 muc de?cao, de:co th~ gia cong v6i cling me?ttien trlnh cong ngh~,

o tUng nguyen cong co th~ sir dung chung me?tloai may gia cong

D6i v6i qua trlnh cong ngh~ lii.prap thl cae san ph1\mtrang cling me?tkieuhoac cO"phai coSCIdolii.p rap gi6ng nhau, d~ co the:Hiprap v6i cling me?ttien trlnhcong ngh~ va 0 tUngnguyen c6ilg lii.prap co the:dling chung trang thiet bi lii.prap.N6i chung, d6i tuqng san xuat (chi tiet, san ph1\m) ling v6i cong ngh~ die:nhlnh chi kMc nhau rat it ve ket cau (hlnh 13.1) Bang 13.3 la vi du ve tien tdnhcong nghe die:n hlnh cua banh rang con rang th~ng

408 Chuang 13:Tieu chuin h6a qua lrinh clIng ngh~

931A

Bang 13.3 Thi dy tom tal m,;,t qua lrinh

cong ngh~ di~n hinh

gia cong banh rang

con rang th~ng

May ti~n I ,Dao tieu chuan

4

va m~t dau

8

May khoan ban MOl khoet rU9t

CONGNG~ CHI.:TAOMAy 40')

Tom l~i, cong nghi; difn hlnh, khi duac ap dung Mgia cong cac chi tiet co

khi, co nhil'ng dac difm ca ban nhu sau:

- Doi tuang gia cong thuqc cung mqt kifu, co cCikich thu6c trong ph;im vinhat dinh, ket cau giong nhau gan nhu hoim toim (giong nhau ve hlnh dang,kich thu6c, dieu kii;n ky thu~t, vat Iii;u, )

- Quy tdnh cong nghi; va day chuyen cong nghi; khong Iinh ho~t, chi U'ngv6i mqt kifu (cCi)chi tiet nhat djnh, chuyen mon hoa cao (trang thiet bi, dung

cu chuyen dung)

- Muc dq tiln dung von thai gian lam vii;c cila thiet bj khong cao.

- So Iuqng doi tuqng gia cong thuoc cung mqt kifu (cCi)phai du nhieu (sanxuat hang lo~t 100 - hang khoi)

13.4 Cong ngh~nh6m

Caso cila cong nghi; nhom la philn nhom doi tuqng san xuat theo sl! giongnhau tUng phan ve ket cau; vi dll cac chi tietahlnh 13.2 co cUng lo~i v~t lii;u, cocac 16gia cong giong nhau ve kich thu6c va vi tri, co thf duqc ghep thanh mqtnhom df gia cong tren cung mqt may, d6 ga va dllng cu, nghia la chung cochung mqt nguyen cong, g<?iiil nguyen cong nhom Nhu v~y, do vii;c ghepnhom chi tiet chi gi6i h~nanhil'ng M m~t gia cong giong nhau nen soluqng doituqng duqc gia cong a mot nguyen cong (nguyen cong nhom) se tang len,thuang amuc lUang ung v6i quy mo san xuat hang lo~t va 100 han, cho du so

luang yeu cau thl!c te doi v6i tUng doi tuang co it han (co thf chi la dan chiec,lo~t nh6) Dieu do cho phep ap d\lllg cac giai pMp cong nghi; tien tien acacnguyen cong nhom, vi du, dung may ban tl! dqng ho~c tu dqng, qua do nilng

cao muc dq khai thac thiet bi, trang bj va dung cll cong nghi;; chat luqng gia

cong khong bj phil thuqc nhieu vao thq

Theo kinh nghii;m, cong nghi; nhom chi nen ap dllng co gi6i han, thuang

la cho mot vai nguyen cong chinh cila cac doi tuang gia cong thuqc cung mqt

lo~i chi tiet (U'ng v6i muc philn cap 2 - lo~i chi tiet) Nguyen cong chinh la

nguyen cong co khoi luang lao dqng tinh theo thai gian gia cong Ia nhieu nhat.Boi VIneu ap dllng cong nghi; nhom atat ci\ cac nguyen cong thl vii;c philnnhom va quan IytUng nhom theo tUng nguyen cong va theo tUng doi tuqng giacong cu thf se rat kho khan, phuc t~p va ton kern; m~t khac, tUng doi tuqng sephai ghep nh6m nhieu Ian de gia cong

410 Chuang 13: Tieu chuan hoa qua lrinh cong ngh~

Chi tiet 2 Chi tiet 1

Chi ti~t 3

Hinh 13.2 Cae chi tiet gia cong trong cong ngh~nhom (vi dl;l).

So sanh voi cbng ngh~ di~n hlnh, cbng

nghe nhom co ph~m vi doi tlIqng san xuat

nlng hon, VI a cbng nghe nhom cac doi

tuqng duqc ghep thanh nhom chi dn co su

giong nhau tung philn ve ket cau, nghla la

chi dn co dang be m~t vac d~c trung be m~t

giong nhau (ling voi muc phan cap 5 va 6),

con a cbng ngh~ di~n hlnh cac d6i wong

phili co su gi6ng nhau hau nhu hoan loan ve

ket cau, nghla la ling voi ki~u hoacca(muc

phan cap 3 ho~c 4)

Cbng ngh~ nhom thuOng duO'c thvc

hi~natUng nguyen cbng, tren tUng may, vi

du: gia cbng nh6m tren may ti~n, may

khoan, may phay, v.v Vi~c phan chia chi tiet cO'khi thanh tlrng nhom d~ giacbng tren tung loai may Cll th~ nhu v*y segqn va de thuc hi~n han Nhom chitiet la don vi chinh Trang m'?t nh6m, cac chi tiet co qua tr1hh gia cbng rat ngand6i voi cac M mat Co'ban Noi chung, acbng nghe nhom thl cac nhom chi tietchi co chu ky giacbng tren m6t ho~c hai may cung ki~u; con acbng nghe di~nhlnh, cac chi tiet co chu ky gia cbng tren nhieu may voi ki~u lo~i may khacnhau

Cbng ngh~ nhom, khi dtrqc ap dung d~ gia cbng cac chi tiet CO'khi, conhfrng d~c di~m nhtr sau:

- D6i ttrqng gia cbng thtrOng cung m'?t dang chi tiet (muc phan cap I),co

M m*t gia cbng gi6ng nhau (M mat gi6ng nhau ve hlnh d~ng, kich thtroc, db

chinh xac, vat lieu ), nhung khac nhau ve lo~i, ki~u, ca, dtrqc tap hqp thanh

nh6m theo cac be mat giacbng gi6ng nhau (m(tc phan cap 5 va 6) (rng voi cacnguyen cbng chung (nguyen cbng nhom)

- Quy trlnh cbng ngh~ cho tUng loai, ki~u,cachi tiet la phuc tap, dan xennhau, kho quan 19va dieu himhVIco nhfrng nguyen cbng chung (nguyen cbngnhom) Cac nguyen cbng nhom co tfnh chat linh hoat (dieu chinh nhanh theotUng loai, ki~u, ca chi tiet trang nh6m)

- Muc d,?t*n dllng quy thai gian lam vi~c ella thiet bianguyen cbng nhomthuang la cao han (cao hon 90%)

CONG NGHE CHE TAO MAY 411

- Gh6p nhom doi tuqng gia c6ng HIc6ng vi~c phuc tap VI theo tung b6 mii.tgia c6ng giong nhau

- Soluqng tUng 10<J.i,ki6u, COdoi tuqng gia c6ng kh6ng c~n phai du nhi6u,thui'mg la loat nhi'>,10<J.tvua va co th6 dan chiec

D6 co th6 d<J.tduqc hieu gua tot khi ap dl)ng c6ng ngM nhom, can lllU 9cac van d6 sau:

- Trang cung mqt nhom doi tuqng san xuat, co gang toi da d610ai tru su dad<J.ng(sl! khac nhau) cua gua trlnh c6ng ngh~, c~n huang tai gua tdnh c6ngngh~ chung cho cae doi tuqng trang nhom, co khi phili sua d6i ket cau ella doituang d6 co th6 co chung m6t gua trlnh c6ng ngh~; nhu vii.yla phai nang caotfnh c6ng ngh~ trang ket cau, phili thong nhat Ma, tieu chuiln hoa ket cau cuachi tiet, bq phii.nva san ph:lm co khf noi chung

- SUdung cac loai do ga co ket cau thich hqp vai nhom doi tuqng, co khanang di6u chinh nhanh theo tung doi tlrqng cua nhom, nhu ket cau cua 10<J.ido

ga v<J.nnang di6u chinh (GVD), hoii.csu dl)ng bq linh ki~n trang bi c6ng ngh~tieu chuiln d61ap ghep, t6 hqp tMnh cac do ga v<J.nnang lap ghep (GVL) thichung vai tUng doi tuqng cua nhom

Nhfrng buac chfnh can phai thl!c hi~n d6 co th6 ap dl)ng c6ng ngh~ nhomkhi gia c6ng chi tiet COkhf gom co:

I Phan nhom chi tiet gia c6ng

2 Lii.Pguy tdnh c6ng ngh~ cho tUng nhom chi tiel

3 Thiet ke cac trang bi c6ng ngh~ (do gal nhom

13.4.1 Phan nh6m chi tiet gia cong

Phan nMm chi tiet gia c6ng la c6ng vi~c guan trang dau tien d6 chu:ln bitri6n khai ap dung c6ng ngh~ nhom Phan nhom chi tiet hqp 19 se tii.Phqp duocnhi6u dii.ctrung c6ng ngh~ chung cho mili nhom, nhu yay v6COban cung diixac dinh dung giai phap c6ng ngh~, t<J.oti6n d6 thuii.nIqi cho hai buac tiep theo

6c6ng ngh~ nMm, cac chi tiet gia c6ng duqc phan nhom kh6ng chi theodii.cdi6m ket cau va c6ng ngh~ cUa chung, rna con dl!a vao dii.cdi6m cua kieu10<J.ilhietbi cong ngh~ nhii.mdam bao qua tdnh gia cong hqp 19 v6 ky thuii.tvakinh te Nghia la phai phan nhom chi tiet gia cong tren COsacac thiet bi (may)gia c6ng cu the

412 Chuong 13: Tieu chuin hila qua trinh dIng ngh~

Nh6ni chi tiet gia cong Iii don vj cong ngM chinh, Iii co sa di! xiiy d'!J1gqua tdnh cong ngh~ Hinh 13.3 IiiSOdo phiin nh6m chi tiet gia cong tfen caeloai thiet bj (may) gia cong thong dung theo tac gi:\ MITROPHANOP

Cae chung lo~i chi liel

Cae chung IOC,Ji"chitiet din gia cong dLtqe phan chia thea cae loai may

Cae nh6m voi tien

trinh gla e6ng khep

kin tn3n mot hoac va;

may cung kieu, "'o{Ji

(Gia e6ng nh6m)

Ph,;n ehia cae lo~i chi tiet Ihanh cae nh6m

Kh6i 2

Cae nh6m voi CaG

nguyen e6ng chung (m(Jt ho?e vai

nguyen cong nh6m)

(Gia e6ng nh6m)

Kh6i 3

Cae nh6m val lien Irinh

gia c6ng khep kin trE,"

nhi6u may co kieu, IOiJIi

khae nhau

(Gia e6ng di€n hinh:

qua Irinh e6ng ngh~

nh6m e6 eel sCIla e6ng

ngh~ di€n hinh)

Hinh 13.3 Sd do phan nhom chi tiel gia cong theo cae lo~i thiet bi eua lac gia

MITROPHANOP.

CONG NGI-tE GtETAO MAy 413

Ole nhom chi tiet gia cong thuoc cac kh6i I, 2, 3 theo sa do ahlnh 13.3duac giili thich nhu sau:

Kh6i I:

Cac chi tiet gia cong chi can thuc hi~n cong ngh~ nhom trang mot hoac hainguyen cong tren mot ho~c hai may cung ki~u, lo~i la xong, vf du, chi gia c6I\gtren m'?t ho~c hai may ti~n Trong kh6i nay, s6 chi tiet duac t~p hqp trong motnhom la it han so vai kh6i 2 Tien trlnhg cho kh6i I co th~ nhu hlnh 13.4a.Kh6i 2:

Cac chi tiet gia cong trang m'?t ho~c vai nguyen cong, tren m'?t ho~c vaimay co ki~u, lo~i khae nhau; con anhU'ngnguyen cong khac, chUng lai co th~a

vao cac nhom khae nhau, hoac duac gia cong rieng bi~t (hlnh l3.4b) Caenhom chi tiet thu,?c kh6i nay duac gia cong gi6ng nhau amot ho~c vai nguyencong, nen s61uang chi tiet co th~ duqc t~p hqp trang mot nhom la nhi6u han sovai kh6i 1 Cac chi tiet akh6i nay co th~ khac nhau kha nhi6u v6 ket du (khacnhau v6 hlnh d~ng, kich thuac)

Hai kh6i I va 2 thuoc pham vi cong ngh~ nhom, cho phep co th~ gia congm'?t s61uqng Ian cac chi tiet khac nhau tren cung mot, hai,hoac vai may.Kh6i 3:

Cac chi tiet co qua trlnh gia cong chung (qua tdnh cong ngh~ nh6m) trennhi6u may co ki~u, loai khac nhau (ti~n, phay, khmin, mai, ), chUng to chungphili co ket cau gi6ng nhau nhi6u hoac hau nhu hoan toano Nhll vay, s610ai chitiet khae nhau trang m6i nhom giilm di nhi~u va tra thilnh thuoc cung mot ki~uho~c cO'chi tiet, co qua trlnh gia cong gi6ng nhau (chung) Do chfnh Iii quatdnh cong nghe di~n hlnh, thu,?c pham vi cong nghe di~n hlnh (hlnhI3.4c).Ngoai ra, vi~c phan nhom d6i tll<;mggia cong con theo nhung quan di~mkhae, vi du:

- Ghep nhom nhung chi tiet co hlnh d~ng hlnh hQc gi6ng nhau

- Ghep nhom nhung chi tiet co chu~n dinh vi gi6ng nhau

- Ghep nhom nhU'ngchi tiet co yeu cau ky thuat gi6ng nhau

v.v

Sau khi phan nhom chi tiet, can xay dlffig chi tiet d~i di~n cho nhom, bangcach xac dinh mot chi tiet thuc trang nhom co s6111ang cac b~ mat gia cong

0) Kh6i 3: COng nghe dien hlnh (qua trinh cOng nghe nh6m tren co sd oOng nghe dien hlnh)

a) Kh6i 1: cOng nghe nh6m (1, 2 nguy~n cOn9 chung)

Ch\tong 13:Tieu chu1lnh6a qua trinh cong ngh~

b) Kh5i 2: cong ngM nh6m (1, 2 nguyen c5ng chung)

Hinh 13.4 Tie" trinh cong ngh~ lrng vai cae "hom chi tiet gia cong thu9C cae khoi 1,2,3.

Tien trlhh c6ng ngh~ voi CaG nhom chi tiet gia c6ng thuqc cae kh6i 1, 2, 3:

o _ nguyen c6ng chung (nguyen c6ng nhom).

0- nguyen c6ng rieng (nguyen c6ng ca bi~t).

1, 2, 3, 4, 5~ ph6i ban dau ella CaG chi tieL l' I 2', 3', 4', 5'- chi tiet hO~lnchlnh sau khi gia cong

414

chung Ia nhieu nhilt, g,?i la chi tiet CCi sa, roi btl sung them nhO'ngbe mat khac

rna chi tiet d6 chua c6, nhung lili c6acae chi tiet khac trang nh6m each xay

dung chi tiet aili di~n cho nh6m duqc th6 hi~n nhu vi du ahlnh 13.5

Truac day, nguai ta dii xay d,!ng chi tiet dai di~n cho nh6m bang each nhu

sau: dung giily can (giily b6ng rna) ve cae chi tiet ella nh6m theo cung m<?tty

1~, roi xep chong chung len nhau, sao cho duang tam va m<?tmat dil" hay

C6NG NGHE CHE T",0 MAy 415

dui'mg bao clla

cac chi tiet do

trung nhau, d~

nh(in biet tat d

cae b6 mat gia

c6ng khac nhau

trang nhom chi

tiet dii tao l(ip

Ngay nay,

vai sl1 trq giup

clla may tinh co

kha nang do ho,!,

c6ng vit;c nay

duqc thuc hit;n

chinh xae, nhanh

va hit;U qua hO'n

13.4.2. L~ptien trlnh cong ngh~nhom

Tien tdnh c6ng nght; nhom phai thfch hqp vai bat ky chi tiel nao trangnhom, nhung co th~ cho phep thay d6i chut it tuy theo d(ic di~m rieng ella tung

chi tiet trang nhom, nghia la co th~ tang hay giam m,,?thoftc hai buac gia c6ng ho(ic them bat m6t vai dllng Cllgia c6ng nao do doi vai m,,?tchi tiet cu th~ trang

nhom

Nhom chi tiet HIcO'sa ella tien trlnh c6ng ngh(; nhom va duO'cd(ic trungbai su thong nhilt v6 thiet bi, trang bi, dung C\lc6ng nght;, giai phap di6u chinh,v.v acac nguyen c6ng chung (nguyen c6ng nhom)

Nhfrng nguyen tii.cdin dam bao khi hlp tien trlnh c6ng ngh(; nhom la:I.Th(rlUclla mlli buac c6ng nght; ho(ic nguyen c6ng phai dam b,lo co th~ gia c6ng duqc bilt ky chi -tiet nao trang nhom, phai dam bao d<:ttduO'cyeu cau

ky thuat clla tirng chi tiet trang nh6m

2 Do ga, d\lI1gqlgia c6ng, v.v duqc str dung acac nguyen c6ng nhom

phai dam bao gia c6ng duqc bal ky chi tjet nao trang nhom.

Chi tie:t dai dien cho mot nh6m chi tigt gia cbng nh6m

Bang 13.4 Vi d~ vi! gia cong nhom Iren may ti~n v~n nang

Trinh hI lien h~nh N(Ji dung gia cong Bem~it gia cong Duno cu Ky hi~u

Vitrj Lo~i dyng cy

1 Ga dfil Ian 1

Ti~n ngoaibem~l A 1 Dac ti~n phai dau cong TCVN

3 Val meD C 2 Dac lien ohai dau than(] TCVN

5 ct F 4 Dac lien 2 ben dau thann TCVN

baa ti$n dau thang TCVN

CONG NGH(i CRE TAO MAY

Bang 13.5 Thi d~ va cong ngh~ gia cong nhom Iren may li~n revonve.

LO.;ii dl,lng cl,l Vl tri go9 d~t

1 Dahph6i g€fn 1 eli xac d[nh chi€lu dai fJau rev6nve

Val mep ngoai C.F 7 Daa ti$n Ban dao trvbe Ti$n ranh A 11 Daa ti$n ranh Ban dao sau Ti8n ren B 9 Daa ti$n ren San dao trLfoc

Ti$n ngoai H 10 Daa li$n Ban dao tntac Cfltdltl I 11 Daa cal dUt San dao sau

418 Chuang 13:Tieu chuin h6a qua trinh clIng ngh~

Bang 13.6 Thi d~ c6ng ngh~ gia c6ng nhom Iren may khoan.

CONG NGHE CRET~OMAy

Bang 13.7 Thi d~ c6ng ngh~ gia c6ng tren nhom may phay

pM hqp vO'itung chi ti€t Ti€n !rloh cong ngh~ nhom can duqc I*p thanh SCid6theo thll nIcac buO'cgia congo Cac vi d\! vi! SCId6 ti€n trlnh cong ngh~ nh6mtren may ti~n may khoan, no<1)'phay duqc trlnh baybcac hang 13.4, 13.5, 13.6

va 13.7

Trong SCId6 ti€n trlnh cong ng~~ nh6m, dn S:l.px€p va b6 tri d\lng cu giacong dam hao di!-tkich thuO'cva f1ay d\!ng C\lnhanh; phai the hi~n ro !hIItv lam

vi')c clla cac d\lng C\l thea thu W cac buac cling ngh') Ngaai ra con pMi hlp

phie'u di6u chinh m;iy va sa d6 di6u chinh daa thea thu tu gia cong tUng chi tie't

trang nhO'md6i vai tUng be m~t gia cong; phai tinh thai gian de gia cong mot

chi tie't va ca la~t chi tie't, xac d!nh tili trang va hi')u suilt su d\lng may Khi tai

trang, hi')u suilt cila may qua thilp, phai xem xet de b6 tri gia cong them cac

nhO'mchi tie't khac

13.4.3 Do ga gia clIng nhOm

Cae chi tie't thuoc cung mi?t nhO'mcO'nhiing d~c diem cong ngh') gi6ng

nhau; rna quan tn;mg nhilt la sl!'gi6ng nhau v6 ga d~t khi gia cong Nhu v~y, cac

chi tie't trang cung mi?t nhO'mphili cO'b6 mat dung lam chuan djnh vj va sa d6

ga d~t khi gia cong gan nhu nhau, chi khac nhau v6 kich thuac ha~c khac nhau

chut it v6 hinh d~ng Ke't cilu cua do ga gia cong nhO'mphili cO'bo phan di6u

chinh de thich ung vai tUng chi tie't trang nhO'mva co bi? ph~n v~n nang dung

chung cha ca nhom chi tie't Cac bi? phan v~n nang chie'm khaang 80 -;-90%,

g6m: than, de', cacilu phan do, cacilu truy6n Il)'ck€;p,v.v Khi chuyen sang gia

cong mot chi tie't khae cila nhom thi bi?ph~n v~n nang khong thay dbi, con bi?

ph~n di6u chtnh cO'the duqc thay the' ha~c di6u chinh thea ke't cilu cila chi tie't

khac nay Ke't cilu nhu v~y thuang cO'ad6'ga,van,nangdi6u chinh (GVD) Su

d\lng laai d6 ga nay (GVD) se giam b6t'thai gian va phi tbn di6u chinh, giam

chi phi v6 d6 ga khi gia cong, kl16ng t6n nhi6u thai gian va cong suc de thie't ke'

va che' t~ad6 ga, rut ngfin thai gian chuan bj san xuilt.

Tuy thea ke't cilu cila chi tie't gia cong trang nhom, vi')c di6u chinh d6 ga

gia cong nhom duqc thuc hi')n thea nhiing cach khac nhau nhu sau:

_Djch chuyen (hi')u chinh) cac bo ph~n ga d~t chi tie't gia cong bang cach

dimg cac cacilu di6u chinh (eta, mam c~p, 6ng k€;pdan h6i,v.v ) thich (engvai

hinh d~ng, kich thuac cila cac chi tie't trang nhO'm,

_Thay the'vi tri cac bi? ph~n ga d~t chi tie't gia cong cha phu hqp vai tUng

chi tie't cua nhom,

_Thay dbi tUng phan ha~c taan bi?cac bi?phan ga dat chi tie't gia cong, bo

ph~n dAnhuang daa, nghia la phili su dung cac bi?ph~n thay the' nhanh nhu truc

ga, 6ng k€;pdan h6i, bac dAn thay nhanh, V.V

_Vita thay the' va vita d!ch chuyen (hi~u chinh) cac bi? ph~n ga d~t chi tie't

CONG NGll CHETAOMAy 421

hinh d"ng gi6ng

nhau; eon hai

eaeh sau thuang

dtlqcap dl,mg d6

gia eong cae ehi

tiet 'khae nhau

khoan eae ehi

tiet 'gia dO', cae

nhanh gqo 'bat

Hinh 13.6 ,Do 9a dieu chInh cho nhom chi tiet bien.

a) nh6m chi tiet gia c6ng;

b) do g3 nh6m (do g3 dieu chinh);

c) tam dan khoan tram do ga nh6m.

13.5 C6NG NGHE.T6 HOP.

Do tinh chat ph6 bien cila nganh che t':\omay la san xuat c6 quy mo hang

loat vtra va hang lo':\t nh6, rna giai phap cong ngh~ duoc nghien clin va ih1g

d~ng ttr nhieu nam nay akha nhieu nuac la qua trlnh cong ngh~ va day chuyen

san xuat linh ho':\t- tl!'d<?ngtren co sa cong ngh~ t6 hap va dieu khien toi un h~

thong vai h~ CNC

Cong ngh~ dien hlnh va cong ngh~ nh6m, neu xet rieng bi~t nhau, c6

nhilng un diem va h':\n che nhat djnh Cong ngh~ dien hlnh ih1g vai cac doi

tuqng c6 ket cau giong nhau am(lc cao, thuimg la kieu hoiic ca,nhu viiy, qua

trlnh cong nghe doi vai chUng phai giong nhau a muc cao Neu chi giai h':\n

trong m<?tkieu ho~c m<?tcadoi lUqng thl muc do sir d~ng trang thiet bi, d~ng

c~ san xuat se khong cao, lam han che hi~u qua kinh te cila day chuyen san

xuat Nghia la, cong ngh~ dien hlnh chi co the d':\thi~u qua tot neu soluqng doi

ky chi tiet nilOtmng nh6m

_Dam bao dieu chinh va thay the nhanh cac bo phiin dn thiet (mg vai bat

ky chi tiet nao trong nh6m

_ Dam bao do cih1g vihlg dn thiet va khong lam bien d':\ng chi tiet gia

congo

- Thao Hip thuan ti~n tren may gia congo

- Thao tac nh<;nhang va an toan

Ngoai ra, so vai loai do ga chuyen dung rieng bi~t cho tUng chi tiet thl do

ga gia cong nh6m thuimg kern cih1g vihlg han

Nhuviiy, neu sird~ng rang rai do ga gia cong nh6m tmng quy rna san xuat

hang lo':\t,ket hap vai cac giai phap co khi h6a va tl!'dong h6a ch(mg va lip tren

cac may gia cong thong thuimg (kMng dieu khien so NC hoac CNC) se giam

thai gian va chi phi chu&n bj san xuat nhil giam thai gian va chi phi thiet ke va

che t':\odo ga, tang nang suat gia congo

Miit khac, khi Slldung do ga gia cong nh6m can phili luu y xac djnh thu tl!'

hap Iy cila cac chi tiet tmng nh6m dua vao gia cong tren do ga nay, dam bao

sao cho t6ng thai gian dieu chinh do ga thfch ih1gvai tUng chi tiet tmng nh6m

la it nhat

ffinh 13.6 la m<?tvi d~ ve do ga gia cong ih1gvai m<?tnh6m chi tiet biel)

Chuang 13: Tieu chuin h6a qua trinh dIng ngh~

422

C6NG NGI-$ CHE TAO MAy 423

tuqng san xuAt trong cling mi;>tkitiOuhoac mi;>tco phai du nhieu, thuang phaituang U'ngvai quy m6 san xuAthimg loatl6'n va hang khoi Qua tr1nh c6ng ngh~

va day chuyen san xuAt do v~y thuang kern linh ho~t VI rilt kho thfch nghi khithay d6i doi lUang san xua'!, ngh'ia la khi chuytiOnsang kitiOuho~c co khac.C6ng ngh~ nhom I~i co CC1 sala su giong nhau tUng ph an ve ket cAu cuacac doi lUang san xuAt, vi dl,l,cac chi tiet gia c6ng thui;>ccling mi;>tdang (trimho~c kh6ng trim), co mi;>tvai M mat gia c6ng giong nhau, rna de tao ra cac Mmat nay tren tUng chi tiet co thtiOStldl,lngchung trang thiet bi, dl,lngcu va che di;>c6ng ngh~ Tai cac nguyen c6ng chung (nguyen c6ng nhom) thl hi~u suAt strdl,lng trang thiet bi, dl,lng cu c6ng ngh~ thuang amuc cao Cac nguyen c6ngnhom co tinh linh ho~t can thiet U'ngvai tUng doi lUqng san xuAt trong nhom.Tuy vay, vi~c phan nhom va giam sat san xuat doi vai timg doi tuong rat phuct~p; m~t khac, vai c6ng ngh~ nhom thuan tuy rat kho th~IChi~n hlnh thuc t6chuc san xuAt theo day chuyen (san xua! theo nguyen Iy dong chay lien tl,lc).San xuAt theo day chuyen tren CC1sa qua trlnh cong ngh~ toi UU, linh hoat

va tll di;>nghoa trong quy mo san xuat ph6 bien la hang lo~t vila va hang lo~tnho chinh la ket qua cua vi~c nghien CULlv~n dung ket hqp cac giai phap thongnhAt hoa, tieu chulln hoa ket cau cua doi tuqng san xuAt vai cong ngh~ ditiOnhlnh va cong ngh~ nhom Nhu v~y, cong nghe t6 hqp la s,! v~n d~mg ket hqpgii1acong ngh~ ditiOnhlnh va cong ngh~ nhom, rna dia ban U'ngd~mgtmac het laquy mo san xuAt hang Jo~t vila va hang lo~t nho Ngay nay, khai ni~m c6ngngh~ linh ho~t co ban chAt la c6ng ngh~ t6 hqp hien d~i

Trong quy mo san xuAt hang lo~t vila va lIang lo~t nho, chtmg lo~i doituqng san xuAt da d'.mg, soluqng cua tUng lo~i !~i kh6ng nhieu, qua trlnh chet~o tUng Jo~i l~i theo chu kyo Do vay, dtiOd~t hi~u qua kinh teky thu~t totaquy

mo san xuAt nay, tmac het phai dam bao tinh linh hoat cua qua trlnh cong righ~

va day chuyen san xuAt, nghia la dam bao kha nang thfch nghi nhanh cila quatrlnh cong ngh~, tUng nguyen c6ng, day chuyen san xuAt va tUng tram c6ngngh~ khi doi tuqng san xuAt thay d6i theo chu ky nhAt dinh

Tinh linh ho~t cua day chuyen san xuAttlOng th,!c telai doi hoi khi thiet ke

va t~o J~p no phai dam bao tinh linh ho~t cua toan bi;>qua trlnh cong ngh~ vatinh linh ho~t cua lUng nguyen c6ng Nhu v~y, tien de co ban nhill dtiOdam baotinh linh hoat cua loan bi;>qua trlnh cong ngh~ chinh la phai xilc dinh doi lllqngsan xuAt theo lu~n ditiOmcua c6ng ngh~ ditiOnhlnh; mat khilc, Mdam bao tinh

424 Chuang 13: Tieu chuin h6a qua trinh cong ngh~

~

A'B' B .

Hinh 13.7 Sddotbng quat ve tien trinh cong ngh~t6 he;tp

-G' ,_.,.~guyencong chung ella qua trlnh c.ong ngh~ chung (qua trlnh cong

.- ngh~ nhom, cong ngh~ di~n hlnh):Ltngvoj nhom Ion doi tLft;'ng gia ->;-,corg (chi tiet.gia cong),

Nguyen cong Ltng voi nhom -nho doi tvqng gia cong

A, B, C, 0, E - Cae la~i ph6i,

A', B', C', D', E' - Chi liet haan ehinh,

linh hoahJ,tirngnguyeneong l':Iiphai theoJuan diem eua eong ngh~ nh6m,Nghia la,aeong hghe t6 hap, khi xae djnh d6i lUqng san xuat phai ket hap caeluan diem eua eong ngh~ dien hlnh va eua eong ngh~ nhom, rna xuat phatdiem, vi du, co the la lo':livak-ieuchi tiet

Sctd6 t6ngquat ve tien trlnh eong ngh';;t6 hap duae the hi~nahlnh 13,7,Kh:\ nang thiGh nghi nhanh cua qm\ Irlnh c6ng ngh~, nguyen c(mg, daychuy6n gia cong v.alram c6ng ngh? ch.uyeu la do lrang thiet bj, d,!ng c,! c6ngngh? quyel,dinh vm slf h6lrqtich clfc cua'CO'cau cap ph6i, ca cau thay d\'ng c\',

< il I "

COcau v~n Cluyen, v v

De dam bilo.khi nang thfch nghi nhanh cua tlrng,tr':lm.eong nghe (may)v6i d6i tuqng gia>eong c\, the, tuy theo trlnh di? va dieu ki~n san xuat cho pheprna co the ap dt.mg cae phuang, an nhtr sau:

- Phuang an t~p trung nguyen e6ng khi trlnh d6 san xuat phat trien: sudung may dieu khien theo chuang trtnh s6 (may CNe), ho~c trung tilm giac6ng CNC

CONG NGHE CHEf TAO MAy 425

- Phuong an phan tan nguyen cong, khi tdnh d(>slm xuilt chua pMt tri~n:Slrd~mg may van nang thong thuang (khong di~u khi~n theo chuCingtrlnh s6)k€t hqp ga Hlp linh hoat (do ga di~u chinh theo nhom chi tift gia cong), hoacmay chuyen dung linh hoat co k€t cilu don gian (may chuyen dung phil hqp vainhom chi tift gia cong)

Noi chung, cong ngh~ t6 hqp (cong ngh~ linh hoat) ung vai qua trlnh giacong chi tift CCikhf co nhfrng dac di~m sau day:

- D6i tUCInggia cong co th~ thuoc cung mOt dang (tron hoac khOng tron),ho(lc thu(>ccung mot lo~i (trl)c, b~c, h(>p,ding, banh rang, v.v ), (rng vai m(rcphan cilp I ho(lc 2, co di~u ki~n ky thuM gi6ng nhau (xilp Xl nhau v~ do chinhxae, d(>nham, d(>cung, v.v )

_ Qua tdnh cong ngh~ trng vai mot d~ng hoac m(>tloai chi tift gam ki~u,

co la linh ho~t, co cac nguyen cong nhom linh hoal

_ Muc do t(ln dung quy thai gian lam vi~c cua thi€t bi san xuilt lUCingd6;t6t (khoang 75%)

_ S61uqng d6i tuqng gia cong tung kieu, co luong trng vai loat nh6, lo~tvLtanhung khOng chenh I~ch nhau nhi~u

Nhilng buac quan trang phai duqc th,!,chi~n d~ co the ap dung giai phap

cong ngh~ t6 hqp d~ gia cong chi tift CCikhi la:

I Philn loai va ghep nhom d6i lUong gia cong (co the la loai, kieu chi tift)trang ch(mg loai d6i tuqng gia cong co trong chuong trlnh san xuilt Tlrchuongtrlnh san xuilt, truac h€t phai xae dinh d~ng chi tift ph6 bi€n, rai lo~i chi tiftph6 bi€n trang dang chi tift ph6 bi€n do, ti€p theo Ia xac dinh cac thong s6 kythu(lt CCiban ph6 bi€n cua d6i tuqng gia cong trang lo~i chi ti€1 ph6 bi€n (lo~iv(ll li~u ph6 bi€n lUong duong nhau, s6 luong yeu cau ph6 bi€n, s61uClng b~m(lt ph6 bi€n, s61uong b~ m(lt gia cong khac nhau ph6 bi€n, cac yeu cau kythuilt ph6 bi€n cua b~ m(lt CCIban nhu: d(>chinh xac, do nham, do cung, kfchthuac t6ng the ph6 bi€n ; Sau do so sanh tirng d6i lUqng (ki~u, co) trang loaiph6 bi€n theo cac thong s6 ky thu(lt CCiMn ph6 bi€n de xae dinh ki~u, co chili€t trang lo~i chi li€1ph6 bi€n duCicgia cong theo li€n trlnh cong ngh~ t6 hqp

2 Xac d\nh d6i IUCIngdai di~n (dien hlnh): xac dinh kieu, co chi tift daidi~n trang IO'.lichi tift duoc gia cong theo cong ngh~ t6 hqp tren COSOdo ph(rct~p cao nhilt v~ k€t cau va cong ngh~

3 Xac dinh s61uqng quy d6i cua tUng kieu, cOchi tiet khac ra kieu, COdai

di~n thong qua h~ s6 quy d6i H~ s6 quy d6i, tinh gan dung, la h~ s6 xet den su

khac nhau ve ket cau va cong ngh~ giii'akieu, COchi tiet dang xet va kieu, COd~i

di~n Sau do tfnh t6ng s6ltrqng dil quy d6i ra kieu, COd~i di~n cua tat cii cac

kieu, COchi tiet khac duqc gia cong t6 hqp

4 Xac li).pcac phuang an t6 hqp cong ngh~ khii thi, so sanh de xae dinh

phuang an t6i uu theo gia tri tinh toan SCIbo ve thai gian dieu chinh trang thiet

bj va dung Cl!cong ngh~ khi thay d6i kieu, COchi tiet gia cong, tuy theo noi

dung va s6 Ian dieu chinh Chinh xac han, neu co the, can phai so sanh cac

phuang an khii thi theo cac dai luang sau: h~ s6 tai tr9ng trung blnh cua thietbi,

chu ky gia cong, s61uqng may can thiet, t6n hao ve thai gian dieu chinh Tuy

nhien, s6luqng cac phuang an kha thi cang nhieu thl vi~c so sanh de xac dinh

phlrang an t6t nhat se cang phuc t\lp, ma abuac dau tien I~i kho co the so sanh

tren ca sacac d~i luqng, thong s6 chfnh xae

5 Thiet ke, xily dl1llgqua trlnh cong ngh~, nguyen cong, dily chuyen gia

cong va tr~m cong ngh~ theo phuang an t6 hqp cong ngh~ t6i uu,ke ca thiet ke

d6 ga dieu chinh cho tUng nguyen cong, neu can thiel

Dieu can Ilmy adily la vi~c Il!a ch9n phuang an ti).ptrung hay philn tan

nguyen cong tuy theo tdnh do ky thui).tsan xuat thl!c te, nghia la Slrdl!ng may

hi~n dai dieu khien CNC hay la may thong thuang (khong dieu khien CNC);

ma cong vi~c thiet ke va che t~o d6 ga se dan gian hay la phuc tap Khi sir dl!ng

may CNC thl se khong dn co d6 ga di6u chinh phuc t~p nhuatruang hqp dung

may thuang

C6NG NGH$ CHE TAO MAy

Vi v*y, m(lt trong nhfrng van de mau chot ci\n giai quyet dt giam chi phigia cong lit phai nghien cUu xac dinh che do eftt toi uu cho tirng nguyen cong

(rng vai cac dieu ki~n gia cong Cl)tht dt cung cap dfr li~u cho vi~c chufln bi

cong ngh~

Theo cae soli~u d1icong bo, vi~c sir dl)ng che d(l eftt toi uu g6p phan tangtubi ben dl)ng cu tir 10 -;-15%, tang nang suat tir 8 -;-10% ToiLlU h6a qua trlnheftt got duqc nghien CUuva phat tritn rat m'.lnhacac nuac cong nghi~p tien liennhu Duc, My, Nh*t, Thuy Si, Phap 6nhling mrac nay song song vaj vi~cnghien CUutoi lru h6a che d(l eftt nguai ta tien hanh xay dlmg ngan himg du li~u

ve che d(l gia cong co dt t'.lo co sa cho vi~c tl! d(lng h6a chufln bi cong ngh~nhiim nang cao hi~u qua cila qua trlnh san xuat Vi~c ap dl)ng toi uu h6a quatrlnh eftt g<:>tvao san xuat c6 thtmo ta nhu hlnh 14.1

Theo SOdo tren hlnh 14.1, khi ci\n gia cong m(lt chi tiet nguai ta chuytn ban

ve vai day dil cac yeu ci\u ky thu*t tai bo phan kitm tra Neu chi tiet d6 da duqcnghien cUu thl can cu vao yeu ci\u ky thuat cila chi tiet (nhu d(l chinh xae ve kfch

!huac, d(l chinh xac ve hlnh dang, cap d(l nhan be m~t ), v*t li~u ph6i, yilt li~udao, dieu ki~n boi tron va lam ngu(li ngan hang dfr li~u se cung cap che do cattoiLlU doi vai tirng be m~t cung vai thai gian gia cong tirng be mat cling nhu thai

14.1, MOT" VAI KHAI NIEMVETOIVU HOAQuA TRINHC;\TGOT,

14.1.1 T6i un hOa qua trinh gia cong cat gQt

Toi Uti h6a qua trlnh gia cong ci\t g<;Jtlit phuang phap nghien CUllxae djnh

Ngan hang du li~u

ve che dg cat

Chu~nb! sim xual

Nghi€!n cau xac djnh che di? cat tei uu

Chuang 14: T6i uu h6a qua trinh elit g'?t

Ban ve chi tiet vai dtiy

du cae yeu c~u kythu~t

Hinh 14.1 So do ap dI:Jn9 tei U'U h6a qua trinh c~t 9Qt trong san xuat.

Oie ket qua nghien CUllduO'ctiep tl,lcb6 sung cho ngan hang diI Ii~u, Qua

tdnh nghien cuu Iuon Iuon duqc hoan thi~n va b6 sung vI cung vai sV tien bi?

cua khoa h<;Jc- cong ngh~, trang thvc te Iuon luon XU:lthi~n cac nhi~m vu gia

cong mai, cac lo;:tithiet bj, cac vat Ii~u gia cong cling nhu cac vilt li~u dung cu

maL D6 giam b6t khoi luang nghien CUllnguai ta phaiSlrdl,lng h~ thong phan

lo;:tichi tiel

Dva vao cac so li~u do ngan hang diI li~u cung C:lPnguai ta tien himh

chu&n :bi san XU:lL

onuac ta cho den nay van de nghien CUlltoiUti hoa qua trlnh gia cong ci\t

g<;Jtviin chua duqc diit ra, Ph:ln Ian trang qua tdnh chuiln:bisan XU:ltcac ky su

cong ngh~ viin phai dVa vao cac s6 tay d6 tra cuu, So Ii~u cho trang cac s6 lay lit

cac soli~u kinh nghi~m thu duqc trang cac dieu ki~n cong ngh~ c\l th6, VIthe

chung khong phai lit cac thong so cong ngh~ toi Uti,

428

gian gia cong toan bi?chi tiel Neu d6 Ia chi tiet mai chua d~O'cngh~en cUll,ngu~i

'ta se chuy6n cho bo ph(\n nghien cUllxae djnh che di?cat to,Uti, ': lyCnghlen CUll

duqc tien hanh dVa tren cae dieu ki~n ky thu(\t va t6 chuc Cl,lthe,

CONG NGHE CHETAOMAy 429

ehe di) cat t6i uu thong qua vi~e xay dung m6i quan h~ toan hge gifra ham muetieu kinh te voi cae thong s6 ellaehe do gia eong Ung voi mi)t h~ th6ng cae gioih(ln v6 m(lt chat luqng, ky thuat va t6 ehue ella nha may

Cae buoe CC1bim cUa vi~e nghien eUu t6i uu hoa qua trlnh gia eong cat gotbao g6m:

1- Xay dqng ham mue tieu ella qua trlnh gia eong

"

2- Xay dung cae gioi han tiI do xae djnh mi6n gioi h(ln ella biii toan.3- KMo sat, bi~n luan dt'!xae dinh ehe di) eong ngh~ hap 19.

14.1.2 Cae phuong phap toi uu hoa qua tflnh 'gia eong cat g"t

Co hai phuong phap t6i un hoa qua trlnh gia eong cat g9t: t6i uu hoa finh

va t6i Uu hoa di)ng,

T6i un hoa iinh (con g9i la t6i llUhoa truoe) la qua tdnh nghien eUu va giaiquyet bai toan t6i un dl!a tren mo hlnh finh ella qua tdnh cat

Nhuqe dit'!mco biln cUa t6i uu hoa finh la khong ehii9toi di)ng lue hge cUaqua tdnh cat, nghia la khong eM 9toi cae d(le dit'!mmang tinh chat ngiiu nhien

va thay d6i theo thai gian nhu:

- Di) eUng ella v~t li~u gia eong khong d6ng nhat

- Luqng du gia eong khong deu

- Luqng mon ella dao thay d6i theo thai gian v.v

- Sau khi xae dinh duqe ehe di) gia eong hap 19 nguai ta tien hanh dieuehinh may lam vi~e theo cae thong s6 ella ehe di) do Trang qua trlnh lam vi~ecae thong s6 nay khong duqe dieu ehinh l(li

Do cae d(le dit'!m tren day nen t6i un hoa tinh chua giai quyet van de that

tri~t dt'! Mac diiu v~y ngay nay t6i un hoa tinh viin duqe nghien euu vil ung

dl)ng ri)ng rai VI no dan gian, de ap dung va dam bilo tinh hi~u qua

T6i un hoa dong (con g9i la t6i uu bOa trang ella qua trlnh cat got) la quatdnh nghien eUu t6i un dl!a tren mo hlnh di)ng ella qua trlnh cat do do trang quatdnh nghien eUu co ehu 9toi cae d(le dit'!mmang tfnh ngiiu nhien va thay d6itheo thai gian (hlnh \4.2)

.430 Chuang 14: T6i uu h6a qua lrinh ciil g«;ll

n

s

.-H~thong tv d9n9 dieu chinh che d9 cat

Hinh 14.2 Sd do nghil~n cU'u tei lIU h6a d{mg khi ti~n.

Theo hlnh 14,2 trang qua tdnh dt h~ thong do luang do cac dai luqngthu(\c v~ chi tiet (nhu kichthuacchi tiet, sai so hlnh d(lng cua chi tieL), cae d(liluqng thu(\c v~ dao va h~ thong cong ngh~ (nhu d(\ mon dao, luc dt, nhi~t dt,rung d(\ng ctta h~ thong cong ngh~)va chuyen sang h~ thong XUly nhanh", Sau

do h~ thong xUIy nhanh xac dinh ngay che d(\ dt toi uu va chuyen ket qua chob(\ ph~n tiep theo de tI! d(\ng di~u chinh may lam vi~c theo che do dt dii duocxac djnh,

Trang qua tdnh lam vi~c m~c dau xu:!t hi~n cac yeu to ngiiu nhien va thayd6i theo thai gian nhu d(\ cung v~t li~u khong d6ng nh:!t, luqng du gia congkhong d~u, luqng mon ctta dao thay d6i theo thai gian", nhung nha co cac tinhi~u do h~ thong do luang chU d(\ng cung c:!p,Mthong xu Iy nhanh luon luonxac djnh duqc che d(\ eftt hqp ly 0 cac thai diem tuang ung, cung c:!p kjp thai

cho h~ thong di~u khien tu d(\ng dam bao cho may luon luon lam vi~c vai che

d(\ hqp Iy,

Nhu yay khac vai toi uu hoa t'inh, 0 toi uu hoa d(\ng che d(\ gia cong ch&ngnhiIng duoc di~u chinh truac rna con duqc tudong di~u chinh ngay trang quatrlnh ciit

Toi uu hoa d(\ng giai quyet v:!nd~ triet de han so vai toillU hoa t'inh nhungdIng phuc t(lP han toi uu hoa tlnh r:!t nhi~u VItoi uu h6a d(\ng gan li~n vai do

CONG NGHE CHE. TAO. MAy 431lUOngchll di)ng va dieu khien thfch nghi Tuy nhien, do tfnh hi~u qua clla no t6i

un hoa di)ng se duO'cpMt trien rat m~nh ttong the ky 21 nay

Hi~u qua clla t6i un hoa ph\! thui)c vao muc di) phil hap clla m6 hinhnghien Ct1uso vai qua trinh ci\t thl!Cva muc di) chfnh xae clla m6 hinh toan hocduqc xay dvng de m6 ta qua tdnh cilri khao sat Do do mu6n thtrc hi~n t6i uuMa~~nhgia~cfu~~x~dvng~~~~ct1ud~~~

dieu ki~n c6ng ngh~ C\!the ve m~t thl!c tien neu xct duqc dng nhieu yeu t6anh hui'mg tai qua trinh gia c6ng thi van de duqc giai quyet dng toan di~n vatri~t de nhung ve m~t toan h,?c thi qua tdnh nghien Ct1use cang phuc t~p va kho

ap d\!ng vao san xua! Nguqc l~i, neu be'>qua nhieu yeu t6 anh hui'mg tai quatdnh gia c6ng thi ket qua thu duqc kh6ng chfnh xae, hi~u qua kinh te clla vi~c

ap d\!ng t6i un hoa se thap

l11\!'cchat clla phuong phap t6i un hoa la xay dvng va giai hili toan tim cl!ctr! de xac djnh phuong an t6i uu cho qua tdnh san xuat Nh~n xct do cho thay:

- T6i uu hoa la m6t phuong pMp, la mi)t c6ng cu cho cac nha nghien clmkinh te va c6ng ngh~

- T6i un hoa giin Mn vai m6 hinh hoa, hay noi cach kliac m6 hinh hoa labuac tM nhat clla t6i un hoa

- T6i un hoa lu6n lu6n giin lien vai dieu ki~n c6ng ngh~ CIIthe, vi the mbiqu6c gia phai tl! giai quyet bai toan t6i un clla minh trang san xua!

14.2.1 M6 hinh l¥c cat

Ll!c ci\t t~i mi)t diem M trIOnlucri cfu khi ti~n co the phan tich thanh bathanh phan nhu saU (hinh 14.3):

(14.3)(14.2)(14.1 )

A- tiet di~n ngang ella phoi (mm\

a- ehitu day phoi (mm)

b=-.-Ch11ang 14: T6i 11uh6a qua trinh d.t gl?t432

t- ehi6u sau dt (mm)

Gi<itr! cae h~ so k, va so mil k, phil thuge vao cae ditu ki~n gia e6ng ell the

nhu vat Ii~u gia e6ng, v~t li~u dao, ket eau b9 ph~n dt ella dllng eu dt, ehe d9

b6i tron va lam ngu9i khi dt v.v

F - k b, - , a'+', "sm <p

CONG NGH$ cmTAOMAy 433

voi k" la cae h~ so xet toi anh huang eua cae yell to dae trung eho di~u ki~n giaeong ell thi! toi lue dt cae gia tri k" ph3i xae djnh bflhg thue nghi~m:

Cae thanh phan F, F, duqe tfnh theo F,:

Hinh 14.4 So d6 mon m~tsau cua.Clao ti~n.

14.2.2 M6 hlnh mon dlfng elf cat

Chi~lI eao

vet mon m~t sall

B eua dung ell

cat (hlnh 14.4)

duO'C dung lam

chi tieu danh gia

trong do A,; la cac h~ so xet Mn anh huang cua cac yeu to diic trung cho cac

dieu ki~n eftt c\! the toi tubi ben T, aday diic bi~t chu y toi anh huang cua cap

vat Ii~u gia cling - viitIi~u d\!ng C\! cilt

(149)

(14.10)

(14.11)(14.12)(14.13)

(14.14)

T= A,yA'.SA,T=A,yA'.SA'tA"

Luang mon mat sau B cua dao duqc xae dinh nhu sau:

voi Co, C" C" C, la cae hI\' so va so mil ph\! thuoc vao cae dieu kil\'n gia cling cu

the va duqc xae dinh biing th,!c nghil\'m

Khi luqngmon dao B=[B] (luqng mon dao cho phep) thi ,= T (tubi ben

cua dao)

Nguai ta cilng co the bieu dien tu6i ben T duoi cac dll.ng sau:

T=A,yA,

Trang do A, -0-A" la cac Mso va so mil ph\! thulic vao cac dieu kil\'n gia

cling cu the va duqc xac dinh biing thllc nghil\'m Khi eftt kim l0ll.iJulin lulin co:

A"A"A,>OA" A" A, <0

I A2 I > I A4 1 > I A,IBieu thuc (14.11) cho thay toc do cilt co anh hmJng mll.nh nhat toi tu6i ben

T Bieu thuc (14.12) va (14.13) phan anh day du anh huang cua buoc tien dao

va chieu sau cilt toi tu6i ben ella d\!ng C\! Tuy nhien so mil A, thuang rat nh6

(A, '" 0), tA" '" I, do do khi tfnh toan nguai ta b6 qua anh huang cua chieu sau

eftt toi tu6i ben va thuang lay T theo bieu thuc (14.12)

HI\' so A, duac bieu dien nhu sau:

CONG NGHE CHE T",0 MAy 435

14.3 HAM Ml)C TIEU CUA QUA TRINH TII;:N

Toi tIu h6a qua trlnh ti~n v~ thlle eMit la giai bai toan tIm elle trj trong d6e6 ft nhat I dieu ki~n bien la I bat phUOl1g trlnh Muon vi,iy can tien hanh xaydl!llg ham mue tieu xuat pMt tif cae chi tieu toi tIu eua nguyen e6ng

Ham mue tieu m6 ta moi quan h~ giai tfeh giiIa chi tieu toi tIu vai caeth6ng so e6ng ngh~ toi uu Ve nguyen tile ham mue tieu la cae chi tieu kinh tedu<;>,exay dl!llg tren co sa thai gian gia e6ng

14.3.1 Chi tieu ky thui,it ve thOi gian

Chi tieu ky thui,it ve thai gian bao gam:

- Thai gian caban 'ola thai gian can thiet de bien d6i ph6i thanh chi tiet e6hlnh d:;mg, kfeh thuae theo yeu cau Thai gian co ban '0 do may th\re hi~n vadu<;>,exac dinh dua tren sa do gia e6ng e,! the

- Thai gian ph,! 'p bao gom:

+Thai gian ph,! eua may 'pm dung dieu ehinh may ci\t dung ehieu sau ci\t tsau mbi luqt ci\t

+Thai gian phu eua dao ,,,,, la thai gian chi phf eho [Ian thay dao bao gam

thai gian thao dao, mai lili <lao va Iilp dao vao V!trf lam vi~c

T6ng thai gian ph,! eua dao ~ ,,,,, du<;>,etinh Mng tfeh so eua thai gian chiphi eho I Ian thay dao vai solan thay dao:

~TOi

LLOi

Trong bieu thue (14.15) thUOl1g so Tbieu thj solan thay dao

T6ng so thai gian co ban " va thai gian ph,! ,,, tilo thanh thai gian nguyene6ng:

(14.16)

- Thai gian phue vu "" va thai gian nghi ngai tl! nhieh ""h thuang lay theo

% thai gian nguyen e6ng Hai thanh ph an nay anh huang rat fttai ket qua euabai toan toi tIu nen eho phep boqua

- Thai gian chuan bi va ket thuc nguyen c6ngcung nhu thai gian ga diU chi

tiet kh6ng imh hui'mg tai hai toan toi uu h6a che dq cat nen cung kh6ng xet den

V(iy chi tieu ky thuat v6 thai gian ,co dang:

Trong do:

m- solan cat

'oMi- thai gian caMn cua maya Ian cat thu i

'pMi- thai gian ph~ cua maya Ian cat thrr i de di6u chinh, may cat dung

chi6u sau cat

(14.18)

(:14.17)

Chuang 14: T6i uu h6a qua trinh c;it g9t436

KML -h~ so chi phi lien quan tai khau hao may va Il1ang c6ng nMn dlmg

may trong I gia (d6ng/gia).

- Phan chi phi lien quan den dao trong I gia Kurrng vai chu ky tubi MnT

cua dao bao g6m:

+Chi phi cho thay dao K"o'

+Chi phi cho mai dao K",d'

+Chi phi cho luqng vat li~u che t<:todao bi mon K"",

Do do chi phi lien quan den dao trang I gia co dang:

14.3.2 Chi phi gia cbog khi ti~o

Chi phi gia c6ng tuang rrng vai cae thanh ph:1n thai gian gia c6ng cho a

bieu thrrc (14,17) co tM phan thanh 2 phan:

- Ph:1n chi phi trong I gia lam vi~c, ki hi~u K" (d6ng/gia), bao g6m:

+Chi phi khau hao may trong I gia KM (d6ng/ giG)

+ Chi phi luang c6ng nhan drrng may trong I giG KL(d6ng/ giG)

+Chi phi phu khac KI' nhu thai gian quet don chii lam vi~c liiy theo % cua

CONG NG~ cmTAO MAy 437

(14.19)Ket hqp (14.17), (14.18), (14.19) ta xay d'!!1gdlI,?,Cham chi phi gia congKc6 dang:

Hinh14.6 Sddoc'iltkhi ti~n.

De dcrn gian h6a biti toan ta xet trlIang hqp chi6u sau cM t khong thay d6itrong qua trlnh gia cong, khi d6 co:

Lt; = m.t =Z =>m

Trong do ,Z lit luqng du gia cong I phia, m lit solan d.t

- Thai gian gia cong co ban 'to:

438 Chuang 14: T6i uu h6a qua trinh cil.tg9t

Trong do:

L - chieu dili do~n dUOng dao di chuy<in g6m chieu dili ph6i L"h6' viichieu dili do~n du tru L,cr'.

Yd" - toc dq tien dao d9C

d, - dUOng kinh ph6i iJ Hln cat thu i.

C, - hiing so,

(14.24)

(14.25)

- Xac djnh thai gian cat thlfC , :

Thai gian cat thlfc cila IAn cat thu i (,.,) Iii thai gian dao djch chuytin doandUOng dung biing chieu dili ph6i LphO'.

ta khao sat ham chi phi gia c6ng K chi con bi<iu dii~n biihg thua so thu hai:

ML YS pM, DA3• yA,+1 SA.+1

M~t khac, th6ng so chieu sau cat t kh6ng co m~t trong bi<iu thuc (14.28)

co nghTa Iii kh6ng dn tm thOi gian phlf cila maya IAn cat thu i ( 'pM; ) Mdieu