Kỹ thuật chế tạo máy: Phần 1

Tài liệu Kỹ thuật chế tạo máy phần 1 trình bày các nội dung chính sau: Chất lượng bề mặt gia công; Độ chính xác gia công; Chuỗi kích thước công nghệ; Lượng dư gia công; Tính công nghệ trong kết cấu; Chọn phôi và các phương pháp gia công chuẩn bị phôi; Các phương pháp gia công cắt gọt; Các phương pháp gia công tinh bằng biến dạng dẻo;... Mời các bạn cùng tham khảo để nắm nội dung chi tiết.

GS TS Tran Viin Dich (chu bien)PGS TS Nguy~n TrQng Binh, PGS TS Nguy~n The Di)t,

PGS TS Nguy~n Viet Tiep, PGS TS Tran Xuim Vi~t

CH~TAOMAy

•

(Gillo trlnh cho sinh vien co khi cae trltimg dlli h,?c kh6i ky thwit)

In ldn thit 4, co sua chua

TRiJONG CD CONG THiJONG TPHCMTHUVIEN

, - ,,' ?

NHA XUAT BAN KHOA HOC KY THUAT

,

In 700 cuon kh6 16 x 24 cm, t\li C6ng ty in S6ng LamSOdang ky k€ho\lch XB: 82 -2008/CXB!415.2 -02/KHKT, ngay 14/1/2008

Quy€l djnh XB so: 308/QDXB-KHKT, ky ngay 11/11/2008

In xong va n~p luu chi~u thang 12 nam 2008

TS Ph~m .vanDi~nNguy~n Di~u Thuy

Quang HungNguy~n Thi H~nh

Db Thinh

Chiu trach nhi4m xua; ban:

Bien tiftpva s/(a cM' ban.:

Trinh bay va che' ban:

Vi>hinh:

-CL>NGNGm; cIlli T~O MAy

L0INOIDAU

3

Che't{LO may la m(jt nganh quan tr9ng cua nen kinh te' quoc dan Ph{Lm vi sU:d,tng san phclm cua nganh che't{Lo may rat r(jng rai Til con tau vii tn; cho aen giay, dip va quOn ao - tat ca nhung san phclm nay aeu alir;Jcche't{Lo ra nhd cac may moc khac nhau.

Nganh che't{Lo may la nen tang cua cong nghi~p che't{Lo may Chinh

vi UllY,Dang va Nha nlidc ta aa va aang quan tam ai;ic bi~t aen nganh che't{Lo may cong Clj

Trang zrnh vr,tcche'tao may cong Clj.thi cong ngh~ che't{Lo may aong vai tro rat quan trQng No nghien cuu cac quy lu(it tac a(jng trang qua trinh che't{Lo san phclm nhfim nang cao nang suat, chat llir;Jngva giam chi phi gia congo

Mon hQc cong ngh~ cAe' t{LOmay la mon hQc chinh trang chlirJng trinh aao tao ky sli cke"t{LOmay cung cap cho nglim hQc nhitng kien thuc

cd bG.nve nang suat, chat llir;Jngva gia thanh san phclm, ve phlidng phap thief kt qui trinh cong ngh~, ve phliong phap xac ainh cke"a(j cat tol liu

va ve nhung phlirJng phap gia cong mdi, V.V • ,

Giao trinh nay la tai li~u chinh dung cho sinh vien cd khi thu(jc cac h~ aao t{LO,la tiii li~u giang d{LYcho cac giang vien, a<5ngthm la tai Mu tham khao cho cac can b(j ky thu(it cd khi, cac nghien cuu sinh va cac hQc vien cao hQc thu(jc cac nganh che't{Lo may.

N(ji dung cua giao trinh nay g<5m241,chlirJng va do '5 tac gia bien

, .,

sOlin:

PGS TS Nguy@n TrQng Binh bien'so{Ln cac cr.lirJng.8, 9, 14.

PG8.TS Nguy@n The'D{Lt bien SO~tncac chlirJng 5,20

PGS TS Tnln Van Dich bien SO{Lncac chlirJng 1, 2, 3, 4, 6, 11, 12,

17, 19,22,23,24

Cae tae gia

PGS.TS Nguy~n Viet Tie'p bien sO(Lncac chltdng 7,10,16.

PGS TS Tr6n Xuan Vift bien sO(Lnbai md d6u va cac chltdng 13,

15, 18, 21

Chiing tOi xin tran trQng dim dn va mong nhan dltlJc j kien dong gop cua

b(Ln dQCdll6n tai biin sau cuan s~ch nay dltlJc hoan thifn hdn.

Nhilng jkien gop j xin gZti ve B(! man cang nghf cke't(LO may, trltilng D(Li hQc Bach khoa Ha N(!i ho4c Ban bien t(!p Nhti xuat ban

Khoa h?c va Ky thUl7t, 70 Tr6n Hltng D(Lo,Ha N(!i.

LOr NOIEJAU4

I

I

•••

KARL MARX (Cae Mac) cling d1i khi\.ng dinh vai tra eua cong ngh~

trong ho~t dong bien d6i tu nhien de t~o ra san philm ph~le v\l can nguai

chi it I'd stin pl,tim linh Iluin 1"1/.'" 1'" con ngadi Vi) xii h(ii I/~ng ngdnh stin xuat I'd dich 1'1.1 Cl,a1112"11kinh Ie'Xl! h(ii co cong ngh4 rieng, vi d~l: Cong ngh4

Trong nhil'ng th~p nien gan day, COlIg ngh4 d1iduqc eoi Iii m<>tdong Il!cpMt trien quan trong dai vai nhi6u quae gia De phat trien n6n kinh te euamInh, ti:rngquac gia d1ico nhil'ng quae saeh phlI hqp uu tien phat trien Congngh~, d~e bi~t Iii lUll tam den van d6 chuyill gieio cong nghf Cac nuae eongnghi~p mai (NICs) duqc coi Iii mo hlnh tat v6 (mg dung vii ph at trien congngh~ nhanh t~o co sa de eong nghi~p h6a vii hi~n d~i hoa n6n kinh te diltnuac

Trong ph~m trlt Cong ngh~, ConIsngh4 c(J khi - thuang g\li IiiCOlIg

Ihl/(it I,!O ra chi liet lid stin phtim cO'khi (nlllY moc) d,!1 gia Iri SIr d(mg tot I'd

gi" Ihdnh 1"11I'd d" Slf<:c,!nh lrallh Iren Ihi Iru'img hang hoa n(ii dia, khu Vllc

I'd Ihe' gi67.

Dang ta, ngay ti:!D~i h<>iIan thu 3 trong nam 1960 d1i xae djnh ngallh

maivai mac lfch sir Iii D~i h<>iIan thu 6 eua Dang trong nam 1986, Khoa

thea ml,lc tieu cong nghi~p hoa vii hi~n d~i hoa

D<lphat tIi<ln va hoa nM? vOi nen kinh te the giai, chuy!n giao cong ngh? (technology tran~fer) la mi?t giai phap dang duqc coi trqng; vai nghia chuy!n giao (transfer) d<llinn c!1l1vI!'cong ngh?, nghia la biet each lam nhu

tM nao va lam duqc (KNOW HOW); vf dll nhu mu6n cau duqc c'l thi phaic6 c6ng Cll la ciin cau, m6i cau va phai biet cau ca, nhu v(\y phai quan tam

den c6ng ngh~ lam crin GaUva c6ng ngh~ cau ca Hinh thue liJn' doanh lien kef san xuat va"!'die cong ty Illt6'cngoiii (ioint venture) dang duqc tI'i<lnkhai

anhieu linh v\fc san xuat va djch villa mi?t each di cll th<ld~ tiep c(\n va niimbiit c6ng ngM hi~n d~i trang san xuat va djch Vll

San ph&m co"khf duqc coi la hiing h6a, duqc hinh thanh nhu sau: IrUac het phai thief ke"kef cdll san phdm, r6i ehe"tC/osan plullll theo quy 111.0WI

dieil ki?1l san xudt nhat dinh, sau d6 la hao quail san pM11l va cu6i cung la 'ieu dung san phd/no

Dt5 co the che t~o ouqc san ph&m off !hiel ke thea quy m6 va <Mu ki~nsan xual nhat dinh O~l hi~u qna 16t lmac helphai lien hanh ehudn hi san xuat va ehe'tlur (han san xudt) Vai Ira, chuc nang cua khau chw1n hi eong ngh? lrang ph~m vi chudn hi san xuat san ph&m co"khf duqc th<lhi~n nhu sa

d6 hinh 1 dUai day

thot 11Igngsiln ph5m + Nang su5t 1'0 d9n9 + Gia thilnh dn Phaffi]~ -"-Suc c<;lnhtmnh

Bieu tro nhu ctiu ve

CHUAN 81 vA TO CHlIC sAN XUAT

Chuan bj ky thu~tcha san xua'l,

trang do: thie1kf/san pham va chuan bj eong ngh~thea hai yeu t6:

- Ky thu?t san xufit,

- To chCtc san xufit ve thoi gian (chu ky san xuift) va kh6ng gian

(quy ho"ch m~1bang san xuiit)

Hinh 1 Did toan ccng ngh~.

Ssn xuat s<ln pham

Ml:lc tieu slm xuat:

- Chat ILlc;1ngsan' pham cao,

- Chi phi slm xu5t thap,

- Nang suat lao d9n9 coo.

Nhu v:).y, truac khi trit!n khai san xufft m'?t san ph:lm c6ng nghi~p nao

do dt! dua ra thi truong tieudung nhfft thie't phai th,!c hi~n c6ng vi~c chudn

bj san xwit ve' cae mgt leY thw)! va tiI chIle dt! t~o I:).pcac qui tdnh c6nb ngh~

va day chuyt!n san xufft che' t~o slm ph:lm co hi~u qua kinh te' ky thu:).tpMhqp vai quy m6 va di6u ki~n san xuilt nhilt dlnh, nham gop phitn quye't djnhdEn kha nang c~nh tranh eua san ph:lm tren thj truong, dam bao thu h6i v6nditu tu va tang lqi nhu:).ndt! tfeh luy nham ph at l1it!n Sllnxudt sau nay

Xudt ph at ti:! nhang nh:).n thue tren, m6n h9c C6ng ngh? che'tt,lO may

eung cdp nhang kie'n thue CO ban va hi~n dl)i v~ c6ng ngh~ ehe' tl)Ochi tie'tCOkhf, e6ng ngh? Hlprap Sllnph:lm co khf,\<)0 khll nang v:).nd\lng th,!c te' nhamgop phitn thi~! t1Wenhdt vao sl,lnghi?p ciao ilIa kjp thai va co ehdt luqng I,!cluqng nhan l,!c ky thu:).!dap ung nhu diu cua c6ng cu,?c e6ng nghi?p hoa va

hi?n dai hoa ddt miae.

C6NG NGH~ cHfi TAO MAy

Chlidng 1

NHUNC KHAINI~M cO BAN

9

1.1.1 Qua trloh sao xuat

Qua trloh slm xuat la qua tdnh can ngttoi tac d(ing vaa tai nguyen thiennhien de bien no thanh slm ph~m ph\]cV\] cha lqi feh clla can ngttoi

,

Thea nghia rbng, vf du, de co m(it san ph~m C(j khf thl can ngttoi phaithlJ'c hi~n cac qua tdnh nhtt khai thac qu~ng, luy~n kim, gih cGng ca, giacbng nhi~t, hoa, lAprap, kiem tra, v.v

Thea nghia h<;:p,vf du trang m(it nha may ca khi thl qua tdnh san xuat

la qua tdnh tbng hqp cac ha:;tt d(ing co fch clla can ngttoi de bien nguyenli~u va ban thanh ph~m thanh san ph1\m clla nM may Qua tdnh tbng hqp dobaa g6m: che t:;ta phbi, gia cbng cAt g<)t,'gia cbng nhi~t, hoa, kiem tra, Hipnip va hang la:;tt cac qua trlnh ph\] khac nhtt che t:;tad\]ng C\]' che t:;tad6 ga,v~n chuyen, sua chua may, ch:;ty thu, dieu chinh, san lot, baa bl, dong goi,baa quan trang kha, v.v

1.1,2 Qua trloh coog ogh~

Qua tdnh cbng ngh~ la m(it phan cua qua trlnh san xuat trlJ'c tiep larr,thay dbi tr:;tng thai va tfoh chat cua J6i tttqng san xuat Thay dbi tr:;tUgthai

va tfnh chat baa ham: thay dbi hlnh dang, thay dbi kfch thuoc, thay dbi dnhchat caly hoa cua v~t li~u va thay d{i vi trfttrang quan giua cae b(>ph~.nellachi tiet

1.2 THANH PRAN SAN XUAT CllA NHA MAy em: TAO MAy

cac nha may che t::J.Omay bao gom cac dan vj san xua"trieng bi(:t duqc

gqi la cac phan xUCmgva caeCd ca"ukhac

Thanh pMn clla cae phan xUCmgva cac Cd ca"uduqc xae djnh biing san

luqng clla san pham, d~c tfnh clla qui trlnh cong ngh(:, yeu cau doi v6i cha"t

luqng san pham va cac yeu to san xua"tkhac, dong thai biing muc d9 chuyen

man h6a san xua"t va st)' hqp tac clla nha may vai cae xf nghi(:p khac trong

nganh cling nhu ngoai nganh

Chuyen man hOa doi hOi phai t~p trung san xua"t m9t khoi luqng 16n

Mng h6a (cila m9t so d~ng san pharn nha"tdjnh) trang tUng nha may

St)'hqp tac doi hoi cung ca"ppMi (pMi duc, phoi ren, pMi dilp) va cac

thiet bj (ho~c C(Jca"u)khac til cac nha may chuyen man h6a

Qua trlnh cong ngh(: gia cong C<1 la qua tdnh ci\t gQt pMi de lam thay

d6i kfch thu6'c va hlnh dang clla n6

Qua tdnh cong ngh(: nhi(:t luy(:n la qua tdnh lam thay d6i tfnh cha"tv~t

ly va h6a hQCclla v~t li(:u chi tiet

Qua tdnh cong ngh(: Hiprap la qua trlnh t~o tMnh nhCingquan h(: tuang

quan giiia cac chi tiet thong qua cac lo~i lien ket moi Hipghep

Ngoai ra con c6 cac qua tdnh cong ngh(: che t~o phoi nhu qua tdnh duc

(cong ngh(: duc), qua tdnh gia cong ap It)'c,v.v

Xac djnh qua trlnh cong ngM hqp Iy roi ghi tMnh van ki(:n cong ngh(:

thl cac van ki(:n cong ngh(: d6 duqc gQi la quy tdnh cong ngh(:

Qua tdnh cong ngh(: hqp Iy la qua trlnh cong ngh(: thoa man duqc cac

yeu du clla chi tiet nhu d9 chfnh xac gia cong, d9 nham be m~t, vj trf tuang

quan giiia cac be m~t, d9 chfnh xac hlnh dang hQc, v.v

Qua trlnh cong ngh(: duqc tht)'chi(:n t~i cac eM lam vi(:c

1.1.3 Chb lam vi~c

CM lam vl(:c la m9t phan clla xUCmgsan xua"tduqc dung de tht)'c hi(:n

cong vi(:c Mng m9t ho~c m9t nh6m cong nhan T~i day duqc bo trf cac lo~i

d\!ng C\!,do ga, may cat gQt, thiet bj nang h~, gia d5 pMi, chi tiet ho~c dan

vj Hiprap

Chuang 1:Nhung khai ni~m ca ban

10'

CONG NGH~ CHffTAO MAy 11

Neu mQt nha may duqc thiet ke se nh~n phoi duc tll nha may khac thltrang thanh phful clla nha may nay khong co pMn xuemg duc Vi dll, mQt sonha may che tilo may cong Cll nh~n phoi duc tll mQt nha may duc phoichuyen mon hoa, nha may nay co khil nang cung dip cac IOiliphoi duc chotat ca cae khaeh hang theo mQt trlnh lI!t~p trung hoa cao dQ

Thanh phan clla thiet bi cung cap nang luqng clla nha may cling rat dad;lng, tuy thuQc vao kha nang hap tacv6i cac xi nghii;p cong nghii;p khacdoi v6i vii;c cung cap nang luqng dii;n, ga, hai, nu6c, v.v

Trang san xua:t 100 co rat nhieu nha may da biet hqp tac v6i cac nhamay chuyen mon hoade duqc cung cap cae bQ ph~n san ph~m dung cho sanph~m duqc che tilo tili nha may, vi dll, cae nha may che tilo 0 to va che tilomay keo da dat hang cac dQng ca tll cae nhit may khac

Nhln chung thanh phiin clla mQt nha may che tilo may co the duqc chia

ni cae nhom sau day:

1) Cac phan xucmg chu~n bj phoi (phan xUCmgduc thep, phan xuangduc gang, phan xuemg duc hqp kim mau, pMn xUCmgren d~p, v.v )

2) cac phan xuemg gia cong (phan xui'mg gia cong ca, phan xUCmgnhii;tluyi;n, phan xuemg d~p nguQi, phan xUCmggia cong ,g6, phan xuemg mil,phan xUCmgHlprap, phan xUCmgsan, v.v )

3) cac phan xuang phil (phan xUCmgdllng cll' phan xUCmgsua chua cakhi, pMn xUCmgsua chua dien, phan xUCmgche tilo khuon mau, phan xUCmgthi nghii;m, phan xUCmgche thu, v.v )

4) cac kho chua (kho chUa v~t lii;u, kho chua dllng cll, kho chua khuonmau, kho chua nhien lii;u, kho chua san ph~m, v.v )

5) cac trilm cung cap nang luqng (tram cung cap dii;n, trilm cung cap

nhii;t, cac trilm cung cap hai er va khi nen, trilm cung cap nu6c).

6) Cac ca cau v~n chuyen

7) cac thiet bj vi; sinh - ky thu~t (thiet bi suai am, thiet bj thong gio,duemg ong cap nu6c, hi; thong CO:lgranh)

8) Cac bQ ph~n chung clla nM may (phong thi nghi~m trung tam, pMng

thi nghii;m c6ng ngh~, phong thi nghi~m do luemg trung tilm, cac van phong, trilm xa,nha an, he thong lien lilC,v.v )

1.3.cAe THANH PRAN eVAQUY JRINH e6NG NGm:

Quy tdnh cong ngh~ gia cong co duqc chia ra cac thimh pMn: nguyen

cong, ga, vi trf, bu6'c, duang chuyi!n dao, d9ng taco

'I'nghia ky 'Imflt laacM tuy theo yeu cau ky thu~t ella chi tict rna phai

gia cong be mat nao dO'bang phuang phap bao, phay hay mai

l' nghia kinh tc (vi d~, trllOllg hqp gia cong tr~c b~c tren hlnh 1.1) la a

ch6 tuy theo san luang va oi~u ki~n san xuat eu thi! ma chia guy trlnh cong

ngh~ ra lam nhi~u nguyen c{jng (phan tan nguyen cong) hO(lCtap trung a

m91 vai nguyen cong (tap trung nguyen cong) nhiim dam bao Slr cftn btll1g

Hinh 1.1 Gia cong trl}c b~c

Chuang 1: Nhung khai ni~m caban

Nguyen cong la m9t phfin clla guy trlnh cong ngh~ duqc hoan thanh

lien tuc t~i m9! ch6 Jam vi~c do m9t hay nhic!u nh6m cong nhan th\lc hi~n di!

gia conb m9t hoac mot so chi tict cung hic (khi khong cO' cong nhfll1 nao

j)h~c vu thl dO' la

nguyen cong dllO'Ct\r

L1yngh6a hoan toan)

Ncu thay d6i

met trang cac di~u

ki~n nlm: tfnh lam

vi~c lien tuc hoac

ch6 lam viec thl ta dft

chuyi!n sang mot

nguyen cong khac Ta xet trllang hqp gia cong tr~c b~c tren hlnh 1.1

Ncu ta ti~n m9t dau roi tra dilu ngay di! ti~n dau kia thl van thu9C m9t

nguyen congo Nhung ncu tien mot dau cho cii lo~t chi tict rili m6'i ti~n dau

kia cho cil lo~t chi tict thl ta cO'hai nguyen congo Hoflc la tren m9t may chi

ti~n m9t dau, con dau kia dlrqc ti~n tren may khtic thl ta cling cO'hai nguyen

congo

Sau khi tj~n xong am9t (ho~c hai may ti~n) ticn Mnh pby rftnh then H

tren may phay thl se cO'rguyen cong khac (nguyen cong phay)

Nguyen cong la dan vi co ban cua guy trlnh cGag ngh~ Phan chia guy

trlnh cong ngh~ ra thanh cac nguyen cong c6 y nghia ky thuftt va y nghia

kinh tc

C6NG NGH~ CHE TAOMAY 13

\

IJ

2

Hinh 1.2 Gia cong chi tiel co 4 vitri trim

may khoan ba tryc chinh

Khi thiet ke 'luy trinh cong ngh~ 1-Vl tr; ga va thao chi tlet; 2-khoan; 3- khoet;

can lUlly ia giam so Ian ga u(lt ([rang 4-ban may; 5-doa

khi van gifr duqc so vi trf can thiet) boi vi m6i m(>tIan ga d~t sf: gay ra sai sogia congo

Khi lap rap, doi tuqng lap cung vm do ga (vi d]j, do ga v~ tinh) tren bangtai xfch co the dich chuyen tm vi trf mm MthlJ'chi~n nguyen cong lap rap

Vi trf 1a m(>t phan cua nguyen

cong duqc xac djnh boi mCltvi trf luang

quan gifra chi tiet gia cong vii may ho~c

gifra chi tiet gia cong va d6 ga hay

d]jng C]j ciit Vf d]j, m6i Ian phay m(>t

c~nh hoi;ickhoan !l1(>tIii tren chi tiel co

nhieu 16 duO'c goi Iii m(>t vi trf TruOng

hqjJ gia cong m(>t 16 nhung qua nhieu

buac kMc nhau nhu khoan, khoet, doa

(hinh 1.2) cling duqc xem Iii chi tiet co

nhi6u vi trf

clla nhip san xuilt Hoac tn~n mot may chfnh xac khong ncil lam ca vi~c thO

va vi~c tinh rna phai chia thanh hai nguyen cong: tho va tinh cho hai may(may thO va may chfnh xac)

2) Ga

Ga la m(lt phil.n clla nguyen cong duqc hoan thanh trong m(>tIan ga d(ltm(>tho(lc nhieu chi tiet cung loco Vf d]j, tren m(>tdau clla chi tiet (hinh 1.1)roi ga I~i chi tiet 0 dau Kia Iii hai Ian ga dat Mot nguycn cong co the co m(>thoi;icnhi6u Ian gao

3) Vj trf

4) Buac

Buac Iii m(>t phan clla nguyen cong de tien hanh gia cong m(>t b6 mi;it(hoac nhi6u b6 m(lt) bang m(\t dao hoac nhi6u dao vai che do cat khOng thayd6i Neu thay d6i m(>ttrang cac di6u ki~n nhll: b6 m~t gia cong hoac che docat (t6c d(>, Illqng ch':lYdao hO(lCchi6u sau Gilt) thi ta d1l chuyen sang ITlqtbllac kMc Vf d]j, (i~n ba dO~1l1A, B, C (hinh 1.1) Iii ba buos khac nhau, ti~nbon m(lt dau D, E, F, G (hinh 1.1) Iii bon bllac doc li;ipvoi nhau Sau khi ti~nngoai ta (hay dao, thay d6i toc dq va lmoc (ien dao (lllqng chay dao) d~ (i~n

1.4 SAN LlIQNG VA SAN Ll1QNG HANG NAM

San luqng Iii soluqng may, chi tiet ho~c phOi dUQ'c che t<,lOra trang mi)t

don vi thai gian (nam, qui,thang)

San luqng hang nam dw chi tiet duQ'c xac djnh theo cong thuc:

ren la hai buac khac nhau Ho;:ic khi gia cong 16 chinh xac Ian luqt bang cac

phuong phap khoan, khoet, doa thi CO'ba buac khac nhau

Buac CO'the Ia buac don gian va buac phuc t~p Vi d~, khi ti~n mi)t tr~c

b~c gam ba d(j~n vai dUOng kinh khac nhau (bang mi)t dao) thi ta phai th\Tc

hi~n ba buac don gian Con khi ti~n truc bflc dO' dong thOi bang nhieu dao thi

ta CO'mi)t buac phuc t~p

Khi Hip rap buac dUQ'cxem la mi)t qua trinh noi ghep cac chi tiet l~i vai

nhau Md~t di) chinh xae can thiet hoac cac qua trlnh khac nhu cao sua then

de Hip nO' vao vi tri, Hip mi)t vong bi tren tru:, v.v

Mi)t nguyen cong CO'the CO'mi)t ho;:ic nhieu buac.

5) DuOng chuyen dao

Dnc'ng chuyen dao la l11i)tpMn cua buac Mh6t di mi)t lap v;:it li~u CO'

cung che di) cat va bang cung mi)t dao

Vi d~, Mti~n m~t t~ ngoai ta CO'the dung mi)t dao vai cung mi)t che di)

cat Mh6t lam nhieu lan, m6i Ian la mi)t dUOng chuyen dao,ho~c khi mai

mi)t be m~t nao dO' ta phai th\IC hi~n nhieu dUOng chuyen dao Nhu v~y, mbi

bUacCO'tM co mi)t hoac nhieu duang chuyen dao

6) Di)ng tac

Di)ng tac la mi)t hanh di)ng cua nguai cong ilhfln de dieu khien may khi

gia cong ho~c Hip rap Vi du: bam nut, quay ~ dao, day ~ di)ng, thay dbi che

di) cM, V.V • Con doi v6i Hip rap thi di)ng tac la lay chi tiet, lau s<,Ichchi tiet,

boi rna tren chitiet, cam cle, siet dai oC,V.V

Vi~c phan chi a thilnh di)ng tac rat can thiet de dinh muc thai gian khi

gia cong va Hip rap, dong thai de nghien Clru nang suat lao di)ng va II!di)ng

h6a nguyen congo

CONG NGH~ CHI::TAO MAy 15

adily: N- so chi tiet duac san xuat trang m9t nam;

N, - so san ph~m (so may) duqc san xuat trong m9t nam;

m -.so chi tiet trang m6t san ph~m (m9t may);

~ - so chi tiet duqc che tao them de d\f phong (~ = 5+7%)

Neu tinh den so a% chi tiet phe ph~m (chi! yeu trong cac pMn xuangduc va ren) th1 ta co c6ng thuc xac dinh N nhu sau:

1.5. CAC D~NG SAN XUAT

Qui tr1nh c6ng ngh~ rna ta thiet ke phai dam baa duqc 09 chinh xac vachat luqng gia c6ng,d6ng thoi phai dam baa tang nang suat lao d9ng vagiam gia thanh Qui tr1nh c6ng ngh~ nay phai dam baa duqc san luqng d~t

nL De d':lt duqc cac chi lieu tren dily th1 qui tdnh c6ng ngh~ phai duqc thiet

kc thfch hqp vai d\\ng sanxuat

Tuy thea san luqng hang nam va muc d9 6n djnh cua san ph~m rnanglloi ta chia ra ba d':lng san xuat: san xuilt dan chiec, san xuilt himg lo\\t vasan xuat hang khoi

1.5.1 San xUllt'don chiec

San xuat dan chicc la san xuilt co so lllqng san ph~m hang nam rat it(thuang tu m9t den vai chlJc chiec), san ph~m kh6ng 6n djnh do chung 10':linhi6u, chu ky che iao lai kh6ng duqc xac djnh

San xuat dan chiec co nhung d~c diem sau:

- T':Iim6i ch6 lam vi~c dllqc gia c6ng nhi6u lo<,llchi tiet khiic nhay (tuynhien cac chi tiet nay co h1nh dang !1:nhhqc va c:)ctfnh c6ng ngh~ tuang t\f)

• Gia c6ng chi tiet va lap rap san ph~m dllqc th\fc hi~n thea tien tr1nhc6ng nghe (qui tdnh c6ng nghe sa luqc)

- SU d\!ng ciic thiet bj va d\!ng C\!Vim nang Thiet bj (may) duqe b6 trf

theo tling lo,,-iva theo tling b(l ph~n san xuiit khiic nhau

- SU d\!ng cac do ga v,,-nnang Do ga chuyen dung chi duqc su d\!ng df

gia cong nhilng chi tiet thuang xuyen duqe Ii)p l,,-i

- Khong thvc hi~n duqc viec l~p 15n holm toan, co nghla la phan 1611

cong vi?c l~p rap d~u duqe thrre hien bilng phuong phap cao sua 6day viec

l~p 15n hoan toan chi duqc dam bao d6i vai mOt s6 m6i ghep nhu ren, m6i

ghep then hoa, cac b(l pMn truy~n banh rang va cae b9 ph~n truy~n xfch

- Cong nMn phai co trlnh do tay ngh~ cao

- Nang suat lao d(lng thfip, gia thimh san phdm cao Vf d\!, d,,-ng san

xuiit dan ehiec la che t<:tocac may hang nang hoi)c cae sim phtlm che thu, cae

sim phdm drrqc che t,,-otheo dan dill hang

1.5.2 San xuat hang lo,,-t

- San xuat hang lo<:ttla d<:tngsan xuat co san iLrqnghimg nam khOng qua

ft san pMm duqc ehe t,,-o theo tung loat voi chu ky x,:c dinh Sa'! ph:;m

tuong d6i 6n djnh

- San xuat hang loat la d<:tngsan xuat ph6 bien nhiit trang ngimh ehe t<:to

may (70+80% san phflm cila nganh che t<:tomay duqc che t<:totheo tUng iO'!t)

Sim xuiit hane 10<:ttco nhilng di)c difm sau day:

- T,!i cae chb lam viee duqc th,!e hi?n m(lt s6 nguyen eong co chu ky

Ii)p I,,-i6n dinh

- Gia cong co va I~p rap duqe th,!c hi?n theo qui tflnh cong ngh? (qui

trlnh cong ngh? duqc chia ra eac nguyen eong khae nhau)

- Si'rd\!ng cac may v<:tnnang va chuyen dung

- Gie may duqe b6 trf theo qui tdnh eong ngh?

- Si'rd\!ng ,1hi~ud~mg eu va do ga chuyen dung

- Dam bao nguyen lac lap 15nhaan toan

- Cong nMn co tnnh d(l tay nghe trung blnh

Tuy thea san 1Lrqngva muc d(l 6n djr:h eila san phdm rna nguai ta chi a

ra: san xuat Mng lo<:ttnhc, san xuiit hang loat vua va san xuat hang lo<:tt1611

C6NG NGH~ CHE TAOMAy 17

San xuat himg loat nhO rat gan v6i san xuahtari chiec, can san xuathimg lo'.tt 100 rat gan v6i san xuat hang kh6i

Vi d\!, d'.tng san xuat hang lo'.tt co the la che t'.to may cang C\!, che t'.t0may nang nghi~p, v.v

Trong d'.tng san xuat hang 10,1 vua co the t6 chU'c cac day chuyen sanxuat 1inh hoat (day chuyen san xuat thay d6i) Dieu nay co nghia la sau m(>tkhoang thai gian nhat djnh (2-3 ngay) co the tien Jianh gia cang loat chi tietkhac co ket cau va quy trlnh cang ngM tuong tIL

TRUdNG CD CONG THUbNG TPHCMTHUVI~N

1.5.3 San xuat hang kh6i

San xuat himg kh6i la d'.tng san xuat co san Im;mg rat 100, san pham 6ndinh trong thai gian dai (co the tu I den 5 nam)

San xuat hang kh6i co nhihlg d~c diem sau day:

- T'.ti m6i vi trf lam vi~c (ch6 lam vi~c) duqc thuc hi~n c6 djnh m(>tnguyen cang nao do

- Cac may duqc b6 tri theo quy trlnh cang ngh~ rat ch~(,(:he

- Sir d\!ng nhieu may t6 hqp, may tv d(>ng, may chuyen dung va dUOngday tu d(>ng

- Gia cang chi tiet va It'tp rap san phdm duqc thvc hien theo phuongphap day chuyen lien tlJc

- Sir dlJng d6 ga chuycn dung, d,mg Cl.lchuyen dung va cae thiet bi do tlJ'd(>nghoa

- Dam bao nguyen tftc It'tp11i.nhoim loan

- Nang suat lao d(>ngcao, gia thanh san pham h'.l

- Cang nhan d6ng may co trlnh d(>tay nghe khang cao nhtrng thq dieu

chinh may l'.li co trlnh d(>tay nghe cao

Vi du, d'.lng san xuat hang kh6i co the Iii che t'.toa ta,che t'.to may keo.che t'.to vang bi, che tao cac thiet bi do luOng, v.v San xuat hang kh6i chi

co the mang l'.ti hi~u qua kinh te d6i v6i san luqng ella chi tiet (ho~c cua sanpham) du 100, khi ma tat cii m9i chi phf cho vi~c til chuc san xuat hang kh6iduqc hoan l'.ti va gia thanh m(>t don vj san pMm nho hon so v6i san xuathang l0'.tl

, K

1.6 NHW SAN XUAT

Hi~u qua kinh te khi che tao so lm;mgIan san phftm duqc tinh thea cong

thuc:

Trang san xuat hang lo~t Ian va hang khoi thuang su d\lng phuong phap

san xuat day chuyen (cii gia cong co va Hlp rap) Thea phuong phap nay thl

cac may duqc bo tri thea thu tv eae nguyen cong So vj tri (ch6 lam vi~e) va

nang suat phai duqc tinh toan sao cho dong bQ (khOng bj dlnh don gifta cac

nguyen cong) Muon eho clay chuyen san xuat d6ng bQ phai tuan thea nhip

san xuat nhat djnh

Nhjp san xuat la khoang thai gian lap I~i chu ky gia cong (ho~c Hlpnip)

va dllqc tinh biing cong thuc:

(1.3)

(1.4)

Chuang 1: Nhfrng kh<ii ni~m caban

cn:2: -

Ft= -q

nhip san xuat (phtit);

thm gian lam vi~c tinh thea ca, thang, nam (phut);

soluqng san phftm (ho~c chi tiet) duqc che t~o ra trong thm gian F

18

SL - SK

aday: n - so don vi san phftm;

c - chi phi cho viec thay d6i tu d~ng san xuat hang IO\lt sang cl~ng

san xuat himg khoi;

SL- gia thanh elIa mQt dan vi san phftm trang san xuat hang lo~t;

Sk- gia thanh ella mQt don vi san phftm trang san xuat hang khoi

Dieu ki~n xac djnh hi~u qua ciia san xuifl hang khoi truac het lit san

luqng va mue dQ chuyen mon h6a clIa nha may doi vai tung lo~i san phftm

c\l th~ r\hung dieu ki~n thfeh hqp nhat elIa san xuat hlmg khoi la chi che t~o

mQt lo~i san ph1\m vai mQt ket cau duy nhal

Tuy nhien, v6i sv phat tri~n elIa khoa hQ'cva ky thu~t thl ket cau elIa san

phftm ciing can duqc thay d6i d~ c6 chat luqng hoan thi~n hon Trang nhiing

truang hqp nhu v~y quy trlnh cong ngh~ cling can dllqc hi~u chinh I~i

aday:

t-

F-

q-C6NG NGH$ CHIl TAo MAy 19

Vi d\!, trang m(>tngity linn viec 8gia, ta co: F= 8 x 60 phut = 480 pMt

12 pMt tuc la b(>is6 cua 3)

1.7 XAC DINH DANG SAN XUAT "

San khi xac dinh duqc san luqng hang nam N cua chi tiet theo eongthuc (1.2) ta phili xac dinh kh6i luqng eua chi tiel, Kh6i luqng Q eua chi tietduqc xae dinh theo cong thue:

o day: V - the tieh cua chi tiet (dm');

y _kh6i luqng rieng cua vi'ltli~u (y eua thep la 7,852 kg/ dm'; y cuagang deo la 7,2 kg/ dm'; y eua gang xam la 7 kg/ dm'; y cuanhom lit 2,7 kg/ dm' va y cua dong la 8,72 kg/ dm')

Khi co N va Q dl!'a vao bang 1.1 de ch9n d~ng san xuat phu hqp

Khi thiet ke do an mon hge va do an t6t nghi~p eong ngh~ che t~o maysinh vien thuang gi'lpcae d~ng san xuat hilllg lo~t vua, hang lo~t IOn va hangkh6i d€ thiet ke qui trlnh cong ngh~ vai cae do ga ehuyen dung, may chuyendung, may ban W d(>ng,dao di'lcchung, v.v

Bang 1.1 Xac d!nh d~ng san xual

> 200 kg 4.200 kg <4 kg

San h.tqng himg nam eua chi tiet (chiec)

Hang lo?! Ion 300 - 1000 500,1000 5000.50000

20 Chuang 1: Nhting khai ni~m Cd ban

Trong san xulit himg IO(lt16n va himg kh6i gia cong chi tiet co the dugcthl!c hi~n theo phuong phap ti!ptrung nguyen cong holic theo phuong phapphiln tan nguyen congo

1.8.1 Phuong phap ti!p trung nguyen cong

Ti!ptmng nguyen cong co nghla la b6 trf nhieu buac cong ngh~ van rn9tnguyen cong va dugc thuc hi~n tren rn9t may Thong thuang ti!P tmngnguyen cong dugc thuc hi~n d6i vai cae buac cong ngh~ gan gi6ng nhaunhu: khoan, khoet, doa, dt ren hOlieti~n ngoai, ti~n trong, V.V

Phuong phap ti!ptrung nguyen eong dugc ting dung eho nhilng chi tietphuc tap co nhieu be mi!t can gia congo De gia cong cae loai chi tiet naynguai ta phai dung may co nang sulit cao Do la-Cal' may t6 hqp, ;:lay nhieutn,lc chfnh (gia eong dugc tien hanh tuan LU11"entUng tfl,lc chfnh va dong Ihaitren nhieu vi trf khac nhau) Trong truang hgpnay thai gian gia cong m9tchi tiet biing thai gian gia cong Iren m9t trl,lc chfnh; Nang sulit gia cong tangnha gia eong song song va Sl! trung hqp cua thai gian may ThOi gian phl,lbiing thai gian quay eua ban may di m9t vj trf Ngoai Cal' may t6 hgp va maynhieu trl,lc chfnh ra nguai ta con dung cae may nhieu dao de thl!c hi~n giaeong theo phuong phap ti!Ptrung nguyen congo

Ngoai nang sulit cao ra, phuong phap ti!Ptrung nguyen cong con ehophep nang cao h~ s6 sir dl,lllgmi!t biing san xui'll Tuy nhien phuong phap nay

co nhuO'c diem la dung may co d9 phuc t(lP cao va dieu chlnh may ciing rlit

kho khan

1.8.2 Phuong phap phiin tan nguyen eong

Phuong phap phan tan nguyen eong co nghla la ehia quy trlnh congngh~ ra nhieu nguyen eong nh6, rn6i nguyen cong duge thl!e hi~n tren rn9.tmay Trong truang hgp nay nguOi ta sir dl,lng cae may thong dl,lng, cae dl,lngcl,l tieu ehuan va cae trang bj cong ngh~ don gian Nha nhilng net dlie tnmg

do rna phuong phap phan tan nguyen eong co tfnh linh hO(lt cao, el,l the laqua trlnh chuyen d6i doi tuqng gia cong dugc thl!c hi~n rlit nhanh chOng vachi phf khong dang ke

Hi~n nay trong linh vl!c che t(lOmay, nhln chung nguOi ta co xu huang

ap dl,lng phuong phap ti!Ptrung nguyen cong tren CO' sotl! d(ing hoa san xuatnhiirn tang nang sulit lao d(ing, nit ngiin ehu ky san xulit, giarn chi phf dieuhimh va Ii!p ke hO(leh san xual Con phuong pMp phan tan nguyen cong chi, ap d~lI1gaquy rna san xuat 1611[lee trlnh do?Silllxui'lt kern nhln tit gal' d(i ky

thui!t san xual

C6NG NGH$ CHfi TAO MAY

Chu'dng 2

2.1 KHA:IN~M vt CHAT LV<;1NG B£ MAT GIA CL>NG

21

Chllt 1m;mgbe m(it gia cong duqc danh gia bing hai yeu to d(ic trung:

- Tfnh chlltca ly cua lap ,kim lo;;tibe m(it

- D(i nham be m(it

Chllt luqng clla lap kim lo;;ti be m(it duqc t;;tOth1mh boi tfnh chllt cuakim lo;;tiva phuong phUpgia cong ca. Trong qua trinh gia cong ca du6'i tacdl,lng clla luai cilt dl,lng Cl,l,:tren be m(it kim lo;;tit;;tOth1mh nhfrng vet loi, 16m

va cllu truc clla lap be m(it cling thay d6i (l&pbe m(it bj bien d;;tng&0 va t;;tothanh bien cling, dong thai xullt hi~n lingsullt du)

.Muc d(i bien cling va chieu sau bien ,c6ng phl,l thu(ic vao phuong phapgia cong va che d(i cat (luqng ch;;ty dao,chieu sau cat va toc d(i dt) Khitang luqng ch;;tyda@'va chieu sau dt,chieu sau bien cling tang len, nguqc l;;tikhi tang toc d(i cilt tlii,.chieu sau bien cling giam xuong

,cac sai so clla M m(it 'gia cong duqc pMn bi~t theo dllu hi~u hinh h<;>c.rihu sau:

_ Sai so hinh dang (d(io van, ,d9 r.6n , d(i tang trong, d(i da canh, v.v )

- D(i song be m(it

_ D(i nham be m(it (duqc t;;tOtMnh b:ing nhfrng vet loi, 16m duoi tac,dl,lngclla luai cat)

De;>nMm ngang thong thuang Ian hl1n de;>nham dQc Khi gia cong tinh

b~ m~t biing d\lng C\l h;:ttmai, de;>nham b~ m~t theo cac phul1ng ngang va

dQCgan nhu nhau

De;>nMm dQc xuat hi~n khi I~rc

cat co bien diSi gAy ra rung de;>ng

Ngoai ra, de;>nham dQc con xuat

hi~n do nguyen nhAn I~o dao (hi~n

tuqng lap kim lo;:tibj dfnh ch~t tren

cac d\lng C\l co lucri cat (dao ti~n, dao ph~ng va d(>nham thap.

phay, dao bao, v.v ) co de;>nham v6i cae d~c tfnh kMc nhau;

- De;>nMm dQc (trung vai phul1ng clla vectl1 t6c de;>cat - hinh 2.2a)

- De;>nMm ngang (vuong goc

voi phul1ng clla vectl1 t6c de;>cat

-hinh 2.2b)

Sai s6 hinh dang hinh hQc la me;>ttrong nhfrng yeu t6 clla de;>chinh xae

gia cong, vi v~y cac sai s6 nay se duqc

nghien cUn sau a chUl1ng 3 (de;>chfnh xac

gia cong)

De;>song b~ m~t xuat hi~n khi gia

cong co rung de;>ngclla h~ th6ng cong nghe

(May - Dao - Do ga - Chi tiet gia cong),

qua trinh cat kMng lien t\lc, de;>dilO clla

d\lng C\l cat, v.v Thong thuang de;>song

b~ m~t xuat hi~n khi gia cong cae chi tiet

co kfch thuoc vua va Ian biing cac phul1ng

phap ti~n, phay va maio

B~ m~t co the co de;>song va de;>nham cao (b~ m~t I tren hinh 2.1), de;>

song va de;>nham vua phili (b~ m~t 2 tren hinh 2.1), be m~t tul1ng d6i biing

phlmg nhl1l1gco de;>nham cao (be m~t 3 tren hinh 2.1) ho~c be mat phi\ng vai

de;>nham thap (be m~t 4 tren hinh 2.1)

22

CaNG NGH~ CHI:: TAO MAy 23

Chat luqng, be m(it gia cong ph9 thu\>cvilo nhCi'ngyeu to sau day:

- Tinh chat cua vi).tli~u gia congo

- Phuong phap gia cong (ti~n, bilo, phay, mili, v.v )

- Che d\>dt (toc d\>dt, luqng ch(lYdao, chieu sau dt)

- D\> cUng vCi'ngClla h~ thong cong ngh~ (May - Dao - D6 ga - Chi tietgia cong)

- Thong so hlnh hQ'ccua dao

- Dung djch tran ngu\>i

R = (H, + Hj t'.H, + H, + H,).-'(H, + H, + H, + H, + HIO) (2.2)

Son - bUGc.nhap nho theo dubng trungblnh bing gia trj trung binh cila

cae bUGCnhap nho (theo dubng trung binh) !rong ph~m vi chieu

Chuang 2: Ch~t lulJng b~ rn~tgia dIng

aday: n - bUGCinhap,ohO(theo dubng trung binh) trang ph~m vi chieu dili

chuiln;

S - bUGc:,nhap nM theo dinh bing' gia trj trung binh cLIa cac bUGC

.;i>ilhap oho (theo dinh) trang ph~m vi chien dili chuiln I;

24

aday: n - bU'<Jc,nhapnho (theo dinh}Jrong ph<:tmvi chieu dilichuiln I;

Dubng thimg cach deu dubng trung binh duQ'c ve cach dinh cao nhat

cila d9 nliam,mi;>Lluqng 111 P Dai luqng P duQ'cch9n trang khoang 5 7- 90%

Ron", (chien cao nhap nho Clrccl~i)

aday: 1, chieu dili chuiln;

h"tung,d9 cila prafin duQ'c.dotit dubng thAng chuiln;

n - soluqng tung d9 cila profin duQ'cdo

R, - chieu cao ,nhi'fp nho bing gia trj trung binh giua nam dinh cao

nhat vii nam dinli thap nhat cila prafin duQ'c do trang ph~m vi

chieu dili chuiln 1:

eua phan kim

loai d1 qua eae

aday: Ii -ehieu dai eua eI(>nham am(>t vi trf nao elo;

L - ehieu dai eua phan be m~t eluqe quan sat

DuOng eong a (xem hinh 2.4) eho phep x{le eljnh gia tri eua phan V(ltli~u a cae eI(>eao kh,\c nhau eua profin be m~t Duong eong nay eho bietphtln kh6ng gian giUa eae be m(\t song song eli qua eac elinh eao nhitt va lhfipnhitt eua eI(>nham duoe dien clay biing lap kim lo;~i

DuOng eong a ella phan vat lieu dae trung eho kha ~lang ehiu tai eua bem~t

M6i m(>t di~m eua eluOng eong nay eluQ'e dl!llg biing deh e(>ng t;lt cacae khoang eaeh be r(>ng eua c1(>nham (I, +I,+IJ) nam tren eung m6t d(> eao

h (h la tung c1(>c1uang eong)

Mue e1(>e1ien clay be m(lt biing kim lo~i eang eao thi c16 ehong mon vae1(>kin khit eua e,le be m(lt Hlp ghep cang cao Nhu v~y, eung m6t ehieu eaoeua c1(>nham, phtln v~t li~u se khk nhau hay noi each khac thi hinh1thlngeua e1(>nham kh,le nhau thi phan vN lieu se khk nhau

Ngoai eae th6ng so tren day nguai ta eon danh gia c16 nham theo ehieu

Bang 2.1.Capd(l nham va cac giatriJILtdng ling

cao nhap nho Jan nhat Rm". Chichi cao nhap nho Rm" la khoang each gifra

hai dinh cao nhat va thap nhat cua d(>nham (xem hJnh 2.3)

Thea tieu chulln nha nuac thl d(>nham be mat dUdCchia lam 14cap U'ng

vaj cac gia trj R, va R, D(>nham be mlit thap nhat (hay d(>nhan bong be

mlit cao nhat) ung vai cap 14 (R, = 0,01 /.lm ; R, = 0,05 /.lm) Tren ban ve

chi tiet may, yeu cau ve d(>nham M mlit duqc cho thea gia trj cua R, holic

R, Trj so R, duqc cho khi yell cau d(>nham be mlit (d(>nhan bong be mlil)

dn d(1ttil cap 6 den cap 12 (R, = 2,5 <- 0,04 /.lm) Trj so R, duqc ghi tren

ban ve neu yeu cau d(>nham be mlit can d~t trang ph~m vi til cap 1den cap 5

(R,=320 <- 20 /.lm) holic til cap 13 den 14 (R, =0,08 <- 0,05 /.lm) Ky hi~u

d(>nham be mlit thee R" duqc the hj~n nhu sau: "J~ (gia tri R, :s; 0,63 /.lm)

con ky hi~ll R, la "";:j (gja lri R, :s; 20 /.lm) Trang th~rc te san xuat nhieu

khi nguai ta danh gja d(>nham be mlit chi tiet may theo cae,muc 09: tho (dip

1+4), ban tjnh (cap 5<- 7), tinh (cap 8<- II) va sjeu tjnh (cap 12<- 14)

Bang 2.1 la cae gia trj R" R, va chieu daj cllUlln lung vai cac cap d(>

C6NG NGH~ CHE TAOMAy 27

Ra(flm)

Hinh 2.5 Anh hlfdng ella de) nham bem~t

1 - dieu ki$n lam vi~cnh~;

2 -dieu ki$n lam vi$c n~ng.

Nhi6u cong trlnh nghien cUn dfi chUng minh rilng rna sat va dl) man ellachi tiet may phI,! thul)c vaa ehi6u eaa va hlnh dang ella do nham M m:).t vaphuang clla vet gia congo

Hlnh 2.5 la cac dlrimg cang chi dl)

nham t6i I1U (cac di~m 01 va 0,) (mg

vai do man ban dau nha nhat ella cae U(fl.m)

M m:).t tiep xuc Ta thay: d6i vai di~u

kii)n lam vii)c n:).ng duong cang rr,on

dieh ehuyen v6 phia tren va ben ph£ti

(duimg eang 2) Ung vai dl) nham toi I1U

co gia tri 16'n han

Thlle te eha thay dl) man ban dau

ella chi tiet may co th~ san philng

65+75% ehi6u eaa ella dl) nham va

nhu v(iy trang ml)t so tnrimg hap di6u

kii)n Hlp ghep co the bj pha hOng Do

do dl) nham b6 m:).t can duqe eh9n tren

co sa tnrimg dung sai 8:

Khi duimg kfnh 1ilp ghep >50mm:

R, =(0,1+0,15) 8Khi duong kfnh lilp ghep trang khming 18+50 mm:

R,= (0,15+0,2) 8Khi duimg kinh lilp ghep < 18 mm:

R, =(0,2+0,25) 8

(2.6)

(2.7)

(2.8)

aday: tnrong dung sai 8 va dl) nham R, co dan vj do la 11m

DI) nham b6 m:).t tang co ,inh huang xau Mn do b6n clla m6i ghep cang(lilp ch(it) bai VI khi ep, dl) nham b6 m:).t bi chen xu6ng lam cha do b6n ellam6i ghep giam xuong Chrmg han, dCl b6n etla m6i ghep gifra truc chfnh vabanh xe tau haa co do nham 36,S 11m giiim 40% so vai dl) b6n ella m6i ghep

co ~I)nham 18 11m

2.4 ANH Hl10NG CUA BmN dJ'NG B£ MAT TOI TINH CHAT

SlrDl}"NG CUACHI TmT MAY

Nhu vi,ly,be m(lt chi tiet may co d(')nMm ding thap (d(')nhan bong ding

cao) thl cang it bi an man hoa h9C Ban kinh day cae nhap nho cimg Ian thl

khil nang chong an man hoa h9C cila lap be m(it cang cao Co the chong an

man hoa h9c bang phuO'l1gphap m~ (m~ crom, m~ niken) ho(ic bang cac

phuong pMp CO'khi t~o ra lap cling ngu(')ibe m(il

Nhap nh6 m6i

NhiIp nh6 cD

Hinh 2.6 Qua lrinh an m6n hoa hQc

Chuong 2: Chat lugng b~ m~t gia cong

28

D(') nMm be m(lt giam (d(')nhan bong be lI1(lttang) cho phep nang cao

d(') ben moi cua chi tiel Vi d\!, be m(lt vi,ltli~u thep dugc danh bong co d(')

ben moi cao hon 40% so vai be m(lt kMng dugc danh bong

D(') nham be m(lt can

anh huang nIt Ian den tinh

chong an man hoa h<;>ccua

lap be mi,lt chi tiet (hlnh

2.6)

Be m(lt bien cung co the tang d(') ben inoi ella chi tiet len khoang 20%,

taPg d(')chong man cila no len 2+3 Ian Chieu sau va muc d(') bien cling ella

lap be m(lt deu co anh huang den d(')ben moi eila chi tiet may, C\! the la no

,'h~n che khii nang gay ra cae ve: n(l! lam ph:i hOng chi tiet Tuy nhien, be m(it

qua cling (muc'd(') bien cung qua cao) se lam giiim d(') ben moi clla chi tiet

may

cac ch6 liim tren be

m(lt chi tiet (day cac nhap

nM te vi) la nO'i ch(ra cae

t~p chat nhu axit, muoi,

v.v cac t~p chat nay co tic d\!ng an 1I10nhoa h9C doi vai kim lo~i Qua

"tdnh an mOI~hoa h9c tren lap be mi,lt chi tiet lam cac nhap nho mai hlnh

thanh Qua tdnh an man hoa h9C nay a lap be mat xay ra d9c suan doc cila

cac nhap nho te vi theo chieu ttr dinh xuong day (theo mUi ten tren hlnh 2.6)

cae nhap nho, lam cho cac nhap nho cli bi bien mat va cac nhap nho mai

hlnh thanh

C6NG NGH~ CHE TAO MAy 29

2.5 ANHHl10NGCVA U'NG SUAT DlJ'B£ MAT TOI TlNH CHAT

SV Dl,JNG CVA CHI TIt:T MAy

Dng suat du nen tn~n 16'pbe m(it co kha nang lam tang dQ ben m6i ellachi tiet con ling suat du keo tren lOp be m(it lam giam do ben m6i ella chitiet Vf du, d6i v6i chi tiet tit vat lii)u thep do ben m6i eua no co th6 tang len50% khi tren lOp be m(it co (mg suat du nen va do ben m6i giam 30% khitren lOp be m(it co ling suat du keo

Hinh 2.7 Anh hltong cua thong so hinh hQc cua dao

ti~nt6'i de?nham bem~t.

2.6.1 Thong 56 hlnh hoc eua d~ng e~ cat

QClathue nghiem d6i v6i phuang phap tii)n nguai ta dii xae djnh duqem6i quan hi) gifra cae thong s6 dQ nham (ehieu eao nhap nho te vi) R" luqngtien dao S, ban kinh mfii dao r va ehieu day phoi nh6 nhat hm;".

ffinh 2.7 mo ta sl! hlnh thanh do nham be m(it khi gia eong Mng caelo~i dao tii)n khae nhau

a day khi tien, sau

mot vong quay ella chi tiet

gia eong dao thl!e hii)n mot

luqng an dao S, (mmjvong)

va djeh ehuy6n tlr vj trf 1

sang vj tn 2 (hlnh 2.7a)

Trong truang hqp nay tren

be m(it gi~ eong con l~i

phan kim lo~i chua duqe

han di (phan m) Phan m

nay ehfnh la do nham be

m(it sau khi gia eong Ta

thay, hlnh dang va gia tr!

ella dQ nham be m(it ph\)

thuQe VaG hrqng eh~y dao

S, va hlnh dang ella luiJi

cfit Vf d\), khi giam luqng

eh~y dao tlr S, xuong S2'

ehieu eao nhap nM te vi (ehieu eao do nham) R, giam xuong R', (hlnh 2.7b).

Neu thay d6i goc nghieng chfnh <Pva goc nghieng phI! <PIthl chieu cao va

hlnh dang cua do nham se thay d6i (hlnh 2.7c) Khi gia cong bang dao co

ban kfnh miii dao 100 thl hlnh dang cua d9 nham cling co dang duqc ve tran

(hlnh 2.7d) Neu tang ban kfnh mui dao tai r, thl chieu cao cua d9 nham R,

giam xuong (hlnh 2.7e)

Trong qua trlnh hlnh thanh do nham khi ti~n bang dao co ban kfnh mui

da0 khong Ian va luqng Ch,.IYdao iOOthl d9 nham be m(it khong chi chiu anh

huang cua ban kfnh mui dao rna con chju anh huang cua lu5i dt chfnh va

lu5i dt phI! (hlnh 2.7 g) co nghla Ia anh huang cua cac goc <Pva <PI'

Tu nhi1ng l(ip lu(in tren day rna giao su ngmJi Nga Trebusep dii dua ra

cong thuc bieu thi moi quan h~ gifra R, vai s, r va hm,,, nhu sau:

_ Khi S> 0,15 mm/vang thl: R, = S'

8r

- Khi S <0 I mm/vang thl: R = S2 +hm,,, (I +rhm,,, J

d day, chieu day phoi kim lo~i h""" phI! thu9c vao ban kfnh mui dao r

Neu mai lu5i dao dt bang da kim wang min a m(ittroac va m(it sau !u5i

cat, khi r = 10 J.tm thl hm,,, = 4 J.!m.Mai dao hqp kim cUng bang da thuang

neu r =40 J.tmthl hm," <:20 J.tm

Neu Juqng ch~y dao S qua nhO (S < 0,03 mm/vang) thl tri so cua R, I~i

tang, nghla la thl)"chi~n buac ti~n tinh ho(ic phay tinh vai luqng ch'.lYdao S

qua nha se khong coy nghla doi v6i vi~c cai thi~n chat luqng be m(it

2.6.2 Anh huiing eua toe di)clit

Toe dQ cat co anh huang rat Ian den do nham be mat (hlnh 2.8).

Khi cat thep cacbon a toc dQ cat thap, nhi~t cat khong cao phoi kim

lo~i tach de, bien d'.lng cualap kim IO'.likhong nhieu, VI v(iydQ nham be mat

thap Khi tang toc dQ d.t len khoang 'i5+ 20 m/phut thl nhi~t cat va Il)"Ccat

deu tang, gay ra bien d'.lng deo m'.lnh,a m(ittroae va m(it sau eua dao kim

IO'.libj ehay deo Khi lap kim lo~i bj nen eMt a mi).ttroae dao va nhi~t dQ

eao lam tang h~ so rna sat av[mg dt se hlnh thanh It;o dao Do la do mQt ft

kim lo~i bj ehay va bam vao m(ittroae vamQtphiln m(it sau eua dao Ve eau

CLlNG NGH$ CHE TAO MAy 31

100 V(mlph)- 200

20

truc, thl Iyo dao la h'.lt kim

10'.li rat cling, nhiet d(>

nong chay len toi khoitng

3000'C, bam rat chic vao

m~t truoc va m(>tph1ln m~t

sau cua dao Lyo dao lam

tang d(> nham be m~t gia

c6ng Neu tiep t~c tang toc Hlnh 2.8 Anh hltCing cua t6c dQ dt tili dQ nham be m~td(> dt, lyO dao bj nung khi gla cong thop.

nong nhanh han, vung kim 10'.libien d~ng bi pha huy, I\rc dfnh Ctla lyo daokh6ng thing nili Il!'c ma sat cua dong phoi va lyO dao bi cuon di Lyo daobien mat ling voi toc d(>dt trong khoang 30 -;.60 m/phut voi toc d(>dt 100han 60 m/phut thl Iyo dao kh6ng hlnh thanh duqc, nen d(>nham be inat giac6ng giam (d(>nhan bong be m~t tang)

Khi gia c6ng kim lo~i gion (gang) cac manh kim 10'.libi truqt va va rakh6ng theo thil tu do do lam tang d(>nhap nh6 (d(>nham) be m~t Tang tocd(>dlt S15giam duqc hi~n tuqng va~n cua kim 10'.liva nhu v~y lam giam d(>nhap nh6 be m~t

c

S( mm/vang) 0.15

a 0,02

2.6.3 Anh huang eua IUQllgeh~y dao

Luqng eh'.lYdao S ngoai anh huang mang tfnh chat hlnh h9C nhu dii noi

atren, can co anh huang 100 den milc <1(>bien d'.lng deo va bien dang danh6i & be m~t gia c6ng, lam cho <1(>nham thay d6i Hinh 2.9 la d6 thj quan h~giUa luqng ch'.lYdao S va chieu cao nhap nM Ie vi (d(>nham be mat) R, khigia c6ng thep cacbon

Khi gia c6ng voi luqng ch'.lYdao

S = 0,02 -; 0,15 mm/vong thl be m~t

gia c6ng co d(> nhap nh6 te vi giam

Neu gia c6ng voi S < 0,02 mm/vong

thl d(> nhap nh6 te vi S15tang len (di'

nhan bong giam xuong) VI anh huang

cua bien d~ng deo IOn han anh huang

cua cac yeu to hlnh h9C Neu IUqtlg

c}-1'.lYdao S > 0,15 mm/vong thl bien Hlnh 2.9 Anh hltl1ng cua Ilt<.,"gch~y daDd~g dan h6i se anh huang den sl!'hlnh 5 till chieu caD nhap nho te vi R.

thanh cac nhap nh6 te vi, ket hqp vai imhhuemg clla cac yeu to hlnh h9C,

lam cho di) nham be m~t tang len (do~n BC tren hlnh 2.9)

Nhu yay, d~ dam bao di) nhan b6ng be m~t va nang suat gia c6ng nen

ch9n gia trj luqng ch~y dao Strong khoang tit 0,05 den 0,12 mm/vong doi

vOi thep cacbon

2,6.4, Anh hUOng elm chieu stm cat

Chieu sau cat nhln chung kh6ng cO'anh huemg dang k~ den di) nham be

mal Tuy nhien neu chieu sau cat qua 16'nthl rung di)ng trang qua trlnh cat

tang, do dO'di) nham cO'th~ tang Nguoc l<:ti,chieu sau cat qua nho se lam

cho dao bi truqt tren be m~t gia c6ng va xay ra hi~n tuqng cat kh6ng lien

tllc, do dO'di) nham be m~t l<:titang Hi~n tuqng gay truqt dao thuemg ling vai

gia trj cua chieu sau dt trang khoang 0,02 -;-0,03 mm

2.6.5 Anh hUOng cua v~t li~u gia c6ng

Vat li~u gia c6ng anh huemg den di) nham be m~t (di) nhap nh6 te vi)

chll yeu la do khii nang bien d~ng deo Vat li~u deo va dai (thep it cacbon)

de bien d~ng deo se lam cho di) nham be m~t tang hon so vai vat li~u cling

va gion

De dat di) nham be mat thap (di) nhiln bong be m~t cao) nguoi ta thuemg

tien hanh thuemg h6a tilep cacbon anhiet di) 850 -;-870'C truac khi dt g91

Di) cling clla vat li~u gia c6ng tang thl chieu cao nhap nh6 te vi giam va

h~n che Imh huemg clla toc di) dt tOi chieu cao nhap nh6 te vi Khi di) cling

clla vat li~u gia c6ng d~ttai gia trj HB= 5000 N/mm' thi anh huemg clla toc

di) dt tOi chieu cao nhap nM te vi (R,) h!iu nhu kh6ng can Mat khac, giam

tinh deo clla vat li~u gia c6ng b~ng bien cling be m~t cling lam giam chieu

cao nhap nh6 te vi

2.6.6 Anh hu&ng eua rung dQng eua h~ thong e6ng ngh~

Qua trlnh rung di)ng trang h~ thong c6ng ngh~ t~o ra ehuyen di)ng

lUong doi cO'chu ky gifra dllng cll dt va chi tiet gia c6ng, lam thay d6i dieu

ki~n ma sat, gay n~n di) s6ng va nhap nh6 te vi tren be mat gia c6ng Sai l~ch

clla cac bi) phan may lam cho chuyen di)ng clla may kh6ng 6n dinh, h~

thong c6ng ngh~ 5e co dan di)ng wang buc, nghia la cac bi) phan may khi

lam vi~c se cO'mng di)ng vOi nhfmg t!in so khac nhau, gay ra song d9C va

C6NG NGH~ CHE TAO MAy' 33

song ngang tfen b~ m~t gia cong voi buoc song khac nhau ,Khi h~ thongcong nghe co rung d(mg, de?song va de?nhifp nM te vi d<?cse tang neu l1)'cdttang, chi~usau dt.lOn va toc de?caLcao,,,,,i'd\!, khi maL

Ttnh wmg ella may co i'mh huang IOn den de?nham b~ m~t gia congoMuon d::ttde?nham b~ m~t gia cong tMp truoc het phai dam bao co dil de?cling vfrng can thiet

De?nMm cila b~ m~tgia cong dm ph\i thue?cvao de?cling vfrng cila chitiet khi kt;p chat Vi d\!, khi kep chi tiet gia c6JTgd::tng tf\!C me?t dau (kt;pcongxon), de?nham b~ li1~t tang dan tll dau duqc kt;p ch~t sang dau khongduqc kt;p ch~t Khi chi tiet gia cong duqc chong tam hai dau thi de?nham b~m~t tang di;j] tll hai dau toi Wm cila chi tiet (neu, ty, I~ giua chi~u dai I vaduemg kinh d phoi ~ :'> J5~;;!

2.7 PHUONG pHAp DAM BAO CHAT LVQNC.B~ ~T

De dam bilo chift'luqng b~ m~tgia cong, truoc het'phili chu1ln bj h~thong cong ngh~ th~t tot, d~c bi~t 6khilu gia cong tinh M\lc tieu 6day laxac djnh va ap d~mg co hieu qua cac bi~n philp cong nghe nhiim ci\i thi~nchift luqng b~ m~t,v~ cac yeu to nhu: de?nham (de?nhan bong) b~ m~t, chi~usau va m(rc de?'bien clmg b~ m~t, ling suift du cilal0pb~ m~t

2.7.1 Phulffig ph3p d~t do'bOngbe m~t

Co tM chl?n phU011gphap gia c jng voi che di) cilt S V t hqp lyde t~o

fa di) bong (di) nham) Mm~t theo yeu cau Bang 2.2 cho ,biet cac phlwngphlip gia cong'wco kha:nang t(to ra cac cap eli)bOng wangling

Bang 2.2 Phlfong phap gia cong cO va 09bong tl1<lng Ung

Chuang 2: Cha't lugng b€ m~t gia cong

Danh bang b~ng vaj , . 12 + 14

2.7.2 Phuong phap d\lt dQ cung bemi)t

DQ CU'ngbe mi,it (muc dQ va ehieu sllu bien eU'ng) phI) thui)e vao cae

phuang phap gia c6ng v~ cae Ihbng so hlnh hqc cua dao Bang 2.3 cho biel

cae phuang phap gia cong co kha nang 1\10 ra muc dQ va chieu S,LU bien cU'ng

khae nhau

Bang 2.3 Mlted9va ehieu sau bien eltng ella eae phu'l1ng ph<ipgia cong

Phltong phap gi c6ng Mac de;, bien elmg (%) Chiau sau ,biencUIlg (~m)

Phay b~ng dao pha, m~lt aau 140 + 160 40 + 100

C6NGNGH~CH~T •• OMAy 35

liep bang 2.3

PhlJ'cmg phap gia cong MLrC de? bien cUng (%) Chieu sau bien cU'ng(~m)

Mai trem thap ehva nhi~tluy~n 140 + 160 30 + 60

,

Mai tron ngoa; thap nhi~tluy~n 125 + 130 20 + 40

2.7.3 Phuong phap d~l (rug sufit du be ru(it

Qua trlnh hlnh thanh ung suat du be mi).t khi gia c6ng ph~ thu(>c vaobien di,lng dan hoi, bien di,lng deo, bien d6i nhi~t va hi~n tuqng chuyen phatrang diu tnJc kim lOi,li.Qua trlnh nay rat phCrcti,lp

Khi gia c6ng bimg d~ng c~ cilt co luai, qua trlnh hlnh tMnh ling suat dutren be mi).tph~ thu(>c vao bien di,lng dim hOi cua vi).tli~u gia c6iJ.g va d~ng

cu cilt, dong thai cling phu thu(>c vao che d(>cilt, th6ng s6 hlnh hQc cua dao

va dung dich tron ngu6i

Nhu ta dii biet, ling suat du nen co anh huang t6t den d(>ben cua chi tietmay, can ling suat du keo co anh huang nguac li,li

Khi bao, mu6n di,ltling suat du nen thl dao phai co goc tnrac y ilm.Cac thanh phan khac nhau tn~n be rni).tgia c6ng chi tiet may thuang coling suat dll khac nhau ve trj s6 va dau, nen anh hllang cua che d(>cilt, cuath6ng s6 hlnh hQc cua d~ng c~ cilt, cua dung djch tron ngu(>i d6i vai lingsua! dll cling khac nhau

Dl!a vao nhiing ket qua nghien CUucac yeu t6 iinh huang den ling suat

du trang lap be mi).tella chi tiet gia c6ng co the ket lu(in sa b(>nhu sau:I) Tang t6c d(l cilt (V) hoi).CtAng luqng chi,lydao (S) cling co tM tAnghoi).cgiam ling suat dll tr~n be m~t gia c6ng cua chi tiet may

2) Luqng chi,lydao (S) lam tang chieu sAu co ling suat dll

3) Goc truac (y)co tri s6 fun gAyra U'ngsuat dll nen (ling suat du colQ'i).4) Gia c6ng v(it li~u gion biing d~ng clJ cat co Illai gily ra ling suat dunen, can gia c6ng biing v(it li~u den thllimg gil)' ra ling suat du keo

5) Gia c6ng biing da mai thuang gAy ra ling suat dll keo, con gia c6ngbiing dai mai thllang ti,lora ling suat du nen

2.8, PHUONG pHAp DANH GIA CHAT LVQNG BE ~T

2.8.3 Danh gia tfflg suat du

De danh gia (xac dinh) ung suat du nguai' ta thuang dung cac phuang

phap sau day:

1) Phlidng phcip tia Rdnghen.

Dung tiaRoilghen kfch thieh !rcn be r.!:)!mau mQt 16pd'ay 5+ 10 !Amva

P - 11fctac dl!ng cua dau kim wang (N);

s- di~n tfeh be mi).tdo dau kim wang an xu6ng (mm,'j(

De do chieu sau bien cung, dung dau kim wang tac dQng Hln lugt

xuong be mi).tmau tif ngo~i vao trang, sau mili Ian hie dQng I~i xac dinh di~n

tfeh bi lun S cho jen khi di~n tich S khOng thay d6i thl dirng I~i va do dugc

chieu sau bien Clrng

36

2.8.1 Danh gia de}nham be m~t

De danh gia dO nham be mi).tnguai ta dung eac phUOlilgphap san day:

I) Phuong phap quang h9C (dung kfnh hien vi Linich)

2) Phuang phap do dO nham R" R, va Rm,,, bang may do profin

3) Phuang phap so s{,nh bang mat Trang cae philn xuang san xuilt

nguai ta mang vi).tmau so sanh vai be mi).tgia cong va ket lui).nxem be mi).ll

gia cong d~t dQ b6ng cap nao (phuang pMp nay chei phep xae dinh dugc cap"

b6ng tif 3 den 7 )

2.8.2 Danh gia mire de}va ehieu sau bien Clrng

De danh gia muc dQ va chieu sau bi6n Clrng nguai ta chu~n bi mQt mau

kim tuang r6i dua mal,!nay len kiem traamay do dQ Clrng

Nguyen Iy kiem tra nhu sau: dung dau kim wang tac dong len be mi).t

mau mOt l1fcP, sau d6 x.ic dinh di~n tfch be rni).tmau do dau kim wang an

xuong

DO bien Clrng dugc xac dinh theo cong th(rc:

CONG NGH$ CHE T.••.OMAY 37

sau m6i liin kich thich ta ch\lp anh d6 thi Ronghen Phuong phap nay chophep do duqc cii chieu silu bien clIng Tuy nhien, phuong pMp nay rat phuct~p va t6n nhieu thiJi gian cho dieu chinh d6 thj Ronghen (mat khming 10

giiJ trang mQt l1indo)

2) Tinh toan lzt<!ng'bien dr;mg

Sau khi h6t timg lap mong kim lo~i biing phuong phap hoa hqc va di~n

co khi ta tinh toan luqng bien d~ng cua chi tiet miiu Dl!'a vao luqng biend~g nay ta xac dinh duqc lIng suat du Cling co the dung tia Ronghen d"; dokhoang cach gifra cacphan ti'r trang lap kim 10aj bien d~g va kh6ng biend~ng Voi khoan:; cach nay co th"; xac dinh duqc (mg suat du

3.1.KHAI N$M

Khi thiet ke va che t'!-om9t may nao do, ben c,!-nhvi~c tfnh toan d9ng

hQC,tfnh toan d9 ben, d9 cimg viing va d9 chong mon con can phi'li tfnh toan

d9 chfnh xac clla no

D9 chfnh xac la dac tfnh chU yeu clla chi tiet may Trang th~TCte, ta

khOng the che t'!-ochi tiet co d9 chfnh xac tuy~t doi boi vi khi gia cong xuat

hi~n cac sai so Vi v~y d9 chfnh xac gia cong co the rat khae nhau

Nang eao d9 ehfnh xae gia eong va d9 ehff!h xae I~p rap se lam tang d9

ben va tu6i thQ ella may Vf d~ khi tang d9 ehfnh xae ella vang bi (giam khe

ho) xuong til 20 den 10 11mthi thm gian ph~e v~ eua no tang len til 740 den

1200 gia

D9 ehfnh xae ella qua trinh san xuat dong vai Ira quan trQng nhat Nanjl;

eao d9 ehfnh xae ella phOi eho phep giam khoi luqng gia eong ca, giam

luqng du gia eong va tiet ki~m nguyen v~t li~u Cae phoi co d9 ehfnh xae

nhu nhau 0 tat ci\ cae nguyen eong la m9t trang nhiing dieu ki~n tien quyet

de tlJ d9ng hoa qua trinh gia eong va Hiprap

Nang eao d9 eh(nh xae gia eong ca eho phep lo,!-ib6 eong vi~e dieu

ehlnh khi j;ip rap, tao dieu ki~n eho vi~e Hip Hin hoan toan v? thlJe hi~n

phuoog phap l~p nip theo day ehuyen Nhu v~y no khong chi giam nhe khoi

luqng Hiprap rna can giam nh~ eong vi~e st:a chua may khi van himh

Chlidng 3

£>9 CHINH xAc GIA CONG

C6NG NGH1):CHE TAO MAy 39

Khi giai quyet van de d(>chinh xac trong che t~o may, nha cong ngh<;;can dam bi\.o:

- D(>chfnh xae gia cong va I~p rap vm nang suat va hi<;;uqua kinh te cao

- Ok thiet bi kiem tra d(>chfnh xac thl!c te khi gia cong va I~p nip

- Xac dinh dung sai coa cae nguyen cong va kfch thuoc phoi va phuongphap d~t duqc kfch thuoc ttong qua trinh gia cong

Ngoai ra, nha cong ngh<;;con phai nghien cUu d(>chinh xac thl!c te coaqua trinh va phan tfch cac nguyen nhan gay ra sai s6 gia cong va Hlprap.D(>chinh xae gia cong coa chi tiet may lit muc d(>gi6ng nhau ve kfchthuoc, hlnh dang hlnh h9C, vi trf lUong quan coa chi tiet gia cong tren may

va chi tiet 19tuang tren bi\.nve

Nhu v!ly, d(>chinh xae coa chi tiet duqc Mnh gia theo cac yeu t6 sauday:

1 fJ(>chinh xac kich thlidc.

Do la d(>chfnh xac ve kfch thuoc thfulg ho!lc kfch thuoc goc D(>chfnhxackfch thuoc duqc danh gia bang sai s6 coa kfch thuoc thuc so voi kfchthuoc 19lUang duqc ghi tren bi\.nve

2 fJ(> chinh xac hinh dang hinh h9C.

Do la muc d(>pM hgp gifra hlnh dang hlnh h9C thl!C va hlnh dang hlnhh9C19tuang coa chi tiel Vi d\!, khi gia cong chi tiet hlnh tf\!, d(>chfnh xachlnh dang hlnh h9C duqc danh gia qua d(>can, d(>ovan, d(>da c~nh, d(>tangtr6ng, V.V , con khi gia cong m!lt phfulg, d(>chfnh xac hlnh dang hlnh h9Cduqc danh gia qua d(>phiing coa no so voi d(>phiing 19lU,ang

3 fJ(> chinh xac vi tri tlidng quan.

D(>chfnh xac nay thl!c chilt la sl! xoay di m(>t goc nao do coa be m!ltnay so voi be m!lt kia (dung lam chufu1) D(> chfnh xae vj tri tuong quanthuang duqc ghi thanh m(>tdieu ki<;;nky thu!lt tren bi\.nve thiet ke Vi d\!, d(>song song, d(>vuong goc, d(>d6ng W.m,V.V

Oin nho dng d(> chfnh xac dmg cao (sai s6 cang nho) thl gia thanhdng cao (hlnh 3.1)

flilng sal' (sai so)

, Chuang 3:Di? chinh xac gia dIng

Hinh 3.2 Qua" h~ giG'agia thanh gia cong C va di)

chinh xac (sa; so 5).

1 ti~n tho; 2 ti$n tinh; 3 mai.

C (gli/fhaah )

40

D(> chfnh" xac

gia c6ng trang di6u

ki~n san xuilt ph\!

thu(>c vao rilt nhi6u

yeu to, do do ngum

ta thuang gia c6ng

chi tiet vOi "d(> chfnh

xae kinh te" chu

kh6ng phaj "do chfnh

xac co tM dat toi"

+"D(>,chfnh xae

kinh te" la d(>,chfnh Hinh 3.1 Quan h~ girta dg chinh xac 5 (sa; s6) va gia thanh C.

xac d<:ttdugc trang di6u ki~n san xuilt binh thuang voi gia thanh ha nhilt

+"D(> chfnh xac co the d<:tttoi" la d(>chfnh xac d<:ttdugc trang nhfrng

di6u ki~n d~c bi~t khOng tfnh den gia thanh gia cong (may chfnh xac, d6 ga

tot, c6ng nMn co tay ngh6 cao, v.v )

Hinh 3.2 mo ,ta moi quan h~ gifra gia thanh gia c6ng va d(>chfnh xac

(sai so) 8 cua cac phuong phap dt g9t kMc nhau Duang J m6 ta moi quan

h~ gifra C va 8 khi ti~n th6, duang 2 -I:hi ti~n tinh va duang 3 - khi maio

Ta thily duang cong 2

dt cii hai duOfig cong J va

3, t<:tora ba vung I, II, III

khac nhau Nhu v~y, vung I

co the g9i la d(> chfnh xac

co the d<:tttoi (d(>chfnh xac

cao nhilt), vung II la d(>

chfnh xac kinh te con vung

III la d(> chfnh xac dam

baa Taco the phtln tfch cae

duang cong nay nhu sau:

Vf d\!, bangphuang phap

ti~n tinh (duangcong 2) co

the d<:ttduge mue d(>chfnh

xae,icr., yV.ng I nhung gia

C6NG NGH~ CHI: TAO MAy 41

thanh C cao, VI vi!y bttng phuang phap mai cho ta gia thanh h;t han (duangcong 3) Di) chinh xae avung III c6 the d;tt duQ'CMng ti~n tinh (duang cong2) nl;mng t6t han la dung phuang pMp ti~n thO (duang cong I) De d;tt di)chinh xac avung II t6t nhtlt la dung phuang phap ti~n tinh VI c6 gia thitnh h;tnhat

3.2 TINH CHAT CUA SAl s6 GIACL>NG

Khi gia cOng mi)t 10<1tchi tiet trong cung mi)t dieu kien xac djnh miic

dil nhfing nguyen nMn gay ra tang sai s6 cila mlli chi tiet la gi6ng nhaunhung sai s6 t6ng c9ng tn~n tung chi tiet l<1ikhac nhau Sa di c6 hi~n tUQ'ngnhu vi!y la do tinh chat khac nhau cila cac sai s6 thanh phan Mi)t s6 sai s6xutlt hi~n tren tang chi tiet cila cii 10<1tdeu co gia trj khOng d6i hoiic thay d6itheo mi)t qui 1uiit nao d6 Nhfing sai s6 nay g9i la sai s6 h~ th6ng c6 djnhhoiic h~ th6ng thay d6i

C6 mi)t s6 sai s6 kMc rna gia tri cila chung xuat hi~n tren mlli chi tietkh6ng theo mi)t qui luiit nao cit Nhfing sai s6 nay g9i 1a sai s6 ngllu nhien

1 Cae nguyen nhdn gay ra sai so'h~ thong co'clinh:

- Sai s61y thuyet ella phuang phap dt.

.- Sai s6 che t;tOcila may, dao, d6 gao

- Bien d;tng nhi~t cila chi tiet gia c6ng

2 CdC nguyen nhdn gay ra sai so' h~ thOng thay clo'i(thea thOi gian gia eong)

- Dlmg c~ bi man theo thai gidn gia c6ng

- Bien d;tng nhi~t cila may, ddo va d6 gao

3 Cae nguyen nhan gay ra sai so'ngdu nhien:

- D9 cling cila v~t li~u kh6ng d6ng deu

- Luqng du gia c6ng kh6ng d6ng deu

- Vj trf cila ph6i trang d6 ga thay d6i (dlln den sai s6 ga diit)

- Thay d6i eila ling sutlt duo