thể hiện quan điểm của ông về nghiên cứu khoa học, dưới hình thức các câu hỏi và trả lời ngắn gọn, dành cho đối tượng trẻ em.. Giải thích về công việc nghiên cứu cơ bản của mình, ông trả
Trang 11
Đăng Thành
(Dang-Thanh Nguyen)
“A sciene book for children by Marie Curie’s grandson” (review a Vietnamese translation of Pierre Joliot’s La recherche scientifique? une passion, un plaisir, un jeu by Hà Dương Tường (2019/2017)), Hanoi: Sciene & Development weekly newspaper no 38 (1049), Thursday, September 19 2019, “Reading”column, page 22 (online verson, Thursday, September 19 2019: https://khoahocphattrien.vn/kham- pha/sach-ve-nghien-cuu-khoa-hoc-cho-tre-em-cua-chau-ngoai-marie-curie/20190919111255203p1c879.htm )
Book Information: Pierre Joliot (Hà Dương Tường dịch), Nghiên cứu khoa học là gì?, Hanoi: Kim Đồng Publishing House, 2019, 64 pages, 17 x 22 cm, 55.000 VND
Ở tuổi 85, GS Pierre Joliot – cháu ngoại của Marie Curie – xuất bản một
cuốn sách dành cho trẻ em tên Nghiên cứu khoa học là gì?
Pierre Joliot là nhà sinh vật học lớn Cuốn sách Nghiên cứu khoa học là gì? thể hiện quan điểm của ông về nghiên cứu khoa học, dưới hình thức các câu hỏi và trả lời ngắn gọn, dành cho đối tượng trẻ em Giải thích về công việc nghiên cứu
cơ bản của mình, ông trả lời, nó “có mục đích chính là sự hiểu biết về những
hiện tượng và thực tế mà người ta quan sát được trong tự nhiên”
Nhưng tại sao con người lại muốn biết về những điều chưa biết? Marx giải thích động lực này ở thực tế lao động, từ góc độ con người là “tạo vật sản xuất” Giải thích của Marx hoàn chỉnh nhưng không phải duy nhất đúng Trong cuốn sách
của mình, Pierre Joliot đưa ra một gợi ý để giải thích bằng việc hình dung người nghiên cứu như đứa trẻ thích táy máy đủ thứ Xét theo cách tiếp cận này thì
niềm tin của xã hội cho rằng trẻ em là một tạo vật chưa phát triển đủ, không thể
hiểu nổi những chuyện phức tạp như nghiên cứu khoa học và nghệ thuật, là không thỏa đáng Marie Cuire cũng được Pierre Joliot trích dẫn lại: “Trong đời
sống, không có gì phải sợ Mọi chuyện phải tìm hiểu”
Trang 22
Pierre Joliot còn thử lý giải điểm chung giữa nhà khoa học và nghệ sĩ: họ đều đi
lĩnh vực có vẻ ít quan trọng nhất; và đều là những người dũng cảm, dám chấp nhận thất bại hoặc chệch hướng Khi nghỉ hưu, ông cho mình quyền lãng phí thời gian “Và khi tự cho mình cái quyền ấy, tôi nhận ra rằng tôi còn khả năng tìm thấy và làm sáng tỏ những hiện tượng mới mà trước kia tôi hoàn toàn không nghĩ tới Nếu tôi còn chứng minh được tính độc đáo, thì không phải do tôi là một nhà nghiên cứu thiên tài đâu, mà chỉ là tôi có thời giờ và khả năng đi bằng
những lối tắt”
Người đàn ông dũng cảm tin ở tính không thể đoán trước của khoa học, do đó ông vẫn đến phòng nghiên cứu mỗi ngày để chuẩn bị và chờ những hiện tượng
ngẫu nhiên sẽ xuất hiện “Ngẫu nhiên có thể đặt bạn trước một hiện tượng bất
ngờ, mà bạn hoàn toàn không dự đoán Điều quan trọng là người nghiên cứu không khép mình trong những ý tưởng có sẵn, mà dựa vào đó anh ta làm việc Nguy cơ là anh ấy không sẵn sàng phản ứng trước điều không chờ đợi để đổi hướng công việc Những nhà phát minh lớn biết lợi dụng ngẫu nhiên và may
mắn khi gặp chúng.”
Là con cháu của những nhà khoa học vĩ đại, Pierre Joliot không đặt cho mình áp
lực phải vượt qua họ Ông mở đầu sự nghiệp khoa học lớn bằng việc nghiên cứu độc lập hiện tượng quang hợp ở lá cây, chấp nhận không được biết đến bởi vấn
đề đó không được giới học giả bấy giờ quan tâm Nhưng giống như một đứa trẻ đang chơi, ông tìm thấy niềm vui không phải ở chỗ được ai đó công nhận mà ở
bản thân quá trình nghiên cứu Nếu những ngày cuối đời, sự ngẫu nhiên xuất
hiện và ông bắt đầu cuộc đời mới, thì tin rằng ông trước sau vẫn chấp nhận
không được biết đến, bởi với ông, thành công không đồng nghĩa được công
nhận