bai 7Pháp luật đại cương

CHƯƠNG 6 THỰC HIỆN PHÁP LUẬT, VI PHẠM PHÁP LUẬT VÀ TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ I THỰC HIỆN PHÁP LUẬT 1 Khái niệm thực hiện pháp luật 2 Các hình thức thực hiện pháp luật II VI PHẠM PHÁP LUẬT 1 Khái niệm vi phạ.

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT,

VI PHẠM PHÁP LUẬT VÀ TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ

I THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

1 Khái niệm thực hiện pháp luật

2 Các hình thức thực hiện pháp luật

II VI PHẠM PHÁP LUẬT

1 Khái niệm vi phạm pháp luật

2 Các yếu tố cấu thành vi phạm pháp luật

3 Các loại vi phạm pháp luật

III TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ

1 Khái niệm và đặc điểm của trách nhiệm pháp lý

2 Các loại trách nhiệm pháp lý

I THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

1 Khái niệm thực hiện pháp luật

Thực hiện pháp luật là hoạt động, là quá trình

làm cho những quy tắc của pháp luật trở thành hoạt động thực tế của các chủ thể pháp luật.

Áp dụng PL

a Tuân thủ pháp luật

Tuân thủ pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật, trong đó các chủ thể pháp luật kiềm chế không thực hành những hoạt động

mà pháp luật ngăn cấm.

Ví dụ 1:

Khi điều khiển phương tiện giao thông đường bộ phải tuân thủ quy định của Luật an toàn giao thông đường bộ

c Sử dụng pháp luật

Sử dụng pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật, trong đó các chủ thể được thực hiện những hành vi cho phép theo quy định của các QPPL.

Ví dụ 3:

Công dân có quyền tự do kinh doanh theo quy định của pháp luật.

d Áp dụng pháp luật

Áp dụng pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật, NN thông qua CQNN có thẩm quyền hay nhà chức trách tổ chức cho các chủ thể thực hiện những quy định của PL hay tự mình căn cứ vào những quy định của PL để làm phát sinh, thay đổi

và chấm dứt những QHPL cụ thể.

Ví dụ 4:

TAND tiến hành xét xử Công an tiến hành xử phạt HC

XÁC ĐỊNH CÁC HÌNH THỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

TRONG CÁC TRƯỜNG HỢP SAU

• A là nhà báo tác nghiệp tại Tòa án để đưa thông tin

• B là công chứng viên mở văn phòng công chứng

để hoạt động

• C tham gia giao thông trên đường và dừng lại khi tín hiệu giao thông chuyển sang màu đỏ

• D đăng ký đi nghĩa vụ quân sự

• E đăng ký thành lập công ty TNHH một thành viên

II VI PHẠM PHÁP LUẬT

1 Khái niệm vi phạm pháp luật

Tình huống thảo luận

1 Trần Hùng là sinh viên trường ĐHKT TP Hồ Chí Minh Vào khoảng 9h ngày 20 tháng 8 năm 2002, Hùng đi xe máy tới trường rồi gửi xe vào bãi giữ xe của trường nhưng vẫn cắm chìa khóa ở ổ khóa Khi Hùng đi khỏi Nguyễn Thành phát hiện thấy xe của Hùng có chìa cắm ở ổ khóa đã lợi dụng lúc người giữ xe không để ý, rút lấy chìa khóa đó rồi đi ra ngoài Khoảng

10 phút sau Thành quay lại tra chìa vào ổ khóa chiếc xe của Hùng rồi dắt xe ra ngoài Khi người giữ xe hỏi thẻ giữ xe, Thành luống cuống trả lời là dắt lộn xe rồi dắt xe quay lại để ở

vị trí cũ Người giữ xe thấy có nghi ngờ nên đã bắt giữ Thành Qua điều tra Thành đã khai nhận diễn biến vụ việc như trên

Hỏi Thành có phạm tội hay không? Hãy xác định các yếu tố cấu thành tội phạm trong trường hợp trên?

2 Tối ngày 24/4/2002, Nguyễn Văn K đang ở nhà thì thấy có người gọi ngoài ngõ K ra xem ai gọi mình, nhưng do trời tối, chưa nhìn thấy

ai thì bất thình lình bị người nhiều người xông vào đấm đá túi bụi, thấy vậy K vội kêu cứu và bỏ chạy nhưng số người này vẫn đuổi theo tấn công Sẵn có con dao nhíp trong tay, K rút ra nói: “Tao không có thù oán với đứa nào cả, để tao yên Nếu đứa nào xông vào tao đâm chết” Những người đuổi theo vẫn lao vào đánh, K bị ngã nhưng chúng vẫn không tha, sẵn có con dao trong tay K đâm ngược lại phía sau, không ngờ trúng tim một người trong bọn chúng chết ngay tại chỗ Thấy vậy,

cả bọn sợ bỏ chạy, sau đó K ra cơ quan Công an trình báo sự việc

Tại cơ quan công an, K được biết người chết là Nguyễn Văn B người làng bên Do căm tức K tìm hiểu yêu đương Nguyễn Thị L là bạn thân của mình nên B đã rủ một số thanh niên trong làng tìm gặp cho K một bài học và dẫn đến sự việc đau lòng như đã nêu trên

Hỏi K có phạm tội hay không? Trường hợp có phạm tội thì phạm tội gì? Hãy xác định các yếu tố cấu thành tội TP trong trường hợp trên?

Vi phạm pháp luật là hành vi (hành động hoặc không hành động) trái PL và có lỗi do chủ

thể có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện xâm hại đến các QHXH được pháp luật bảo vệ.

ĐẶC ĐIỂM

Vi phạm pháp luật

Chủ thể

Chủ thể

Khách thể

Khách thể

Mặt khách quan

Mặt khách quan

Mặt chủ quan

Mặt chủ quan

2 Các yếu tố cấu thành vi phạm pháp luật

a Mặt khách quan của VPPL

* Khái niệm: là những biểu hiện ra bên ngoài của

vi phạm pháp luật.

* Các yếu tố thuộc mặt khách quan của VPPL:

+ Hành vi trái pháp luật (hành động hoặc không hành động).

Hậu quả

do hành vi

đó gây ra

Trên cơ sở xem xét lý trí và ý chí của chủ thể, lỗi của chủ thể được xác định bao gồm:

Phân loại lỗi Yếu tố ý trí Yếu tố lý trí

nhưng có ý thức để mặc (chấp nhận hậu quả)

Vô ý do quá

tưởng hậu quả sẽ không xảy ra)

dù có thể nhận thấy hoặc có nghĩa vụ cần thấy)

Không mong muốn, không để mặc hậu quả xảy ra

Xác định lỗi trong các trường hợp sau:

1 A bán cây cảnh, liền mắc dây điện trần vào hang rào thép gai

để chống trộm B trèo qua hang rào vào nhà A ăn trộm bị điện giật chết

2 B đi oto chở khách qua địa phận Hà Tĩnh, đang có lũ lụt nên người dân khuyên B không nên đi, B vẫn đi và xe bị lũ cuốn khiến 3 người chết

3 A và B có mâu thuẫn, A cầm dao đuổi giết B và đâm B bị thương nhưng B không chết A bị truy tố về tội Giết người

4 D là bác sỹ, khi phẫu thuật quên băng gạc trong bụng bệnh nhân dẫn đến bệnh nhân tử vong

1 A bán cây cảnh, liền mắc dây điện trần vào hang rào thép gai

để chống trộm B trèo qua hang rào vào nhà A ăn trộm bị điện giật chết

2 B đi oto chở khách qua địa phận Hà Tĩnh, đang có lũ lụt nên người dân khuyên B không nên đi, B vẫn đi và xe bị lũ cuốn khiến 3 người chết

3 A và B có mâu thuẫn, A cầm dao đuổi giết B và đâm B bị thương nhưng B không chết A bị truy tố về tội Giết người

4 D là bác sỹ, khi phẫu thuật quên băng gạc trong bụng bệnh nhân dẫn đến bệnh nhân tử vong

c Khách thể của VPPL

* Khái niệm: là những QHXH được pháp

luật bảo vệ nhưng lại bị hành vi trái PL xâm hại đến.

* Ý nghĩa: Tính chất và tầm quan trọng

của khách thể xác định mức độ nguy hiểm của VPPL.

pháp lý

Thực hiện hành vi VPPL

3 Các loại vi phạm pháp luật

- Căn cứ vào tính chất mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi, vi phạm pháp luật phân ra làm 4 loại:

+ VPPL Hình sự

+ VPPL Hành chính

+ VPPL Dân sự

+ Vi phạm kỷ luật Nhà nước.

III TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ

* Khái niệm:

Trách nhiệm pháp lý là một loại quan hệ đặc biệt giữa Nhà nước và người vi phạm pháp luật, trong đó Nhà nước có quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế có tính chất trừng phạt được quy định ở các chế tài quy phạm pháp luật đối với người VPPL và người

đó phải gánh chịu hậu quả bất lợi về vật chất, tinh thần tương ứng với tính chất, mức độ nguy hại cho xã hội của hành vi VPPL do mình gây ra.

Là việc áp dụng chế tài đối với chủ thể VPPL

Là những biện pháp cưỡng chế của NN

Do CQNN có thẩm quyền áp dụng

VPPL hành chính ->TN hành chính VPPL hình sự -> TN hình sự VPPL dân sự -> TN dân sự

định ADPL.

Đây là mối quan hệ không thể tách rời giữa

TNPL và NN

Trách n hiệm

hình sự

Trác h nh

iệm hành chín

h

Trách

nhiệm

kỷ luậ t

Trách nhiệm Dân sự: Do toà án hoặc các chủ thể khác được phép áp dụng đối với các chủ thể có hành vi vi phạm pháp luật dân sự Các chế tài trách nhiệm DS chủ yếu mang tính chất bồi thường thiệt hại.

Trách nhiệm Dân sự: Do toà án hoặc các chủ thể khác được phép áp dụng đối với các chủ thể có hành vi vi phạm pháp luật dân sự Các chế tài trách nhiệm DS chủ yếu

Trách nhiệm hành chính: Chủ yếu được các cơ

quan quản lý Nhà nước áp dụng đối với cá nhân hoặc tổ chức có hành vi vi phạm hành chính

Trách nhiệm kỷ luật: Do thủ trưởng cơ quan giám

đốc xí nghiệp áp dụng đối với cán bộ, nhân viên, người lao động nói chung khi họ vi phạm kỷ luật lao động, kỷ luật Nhà nước.

MỐI QUAN HỆ GIỮA VPPL-TNPL

Bài tập:

Hãy xác định trách nhiệm pháp lý trong các trường hợp sau:

1 Trần Văn A có hành vi cố ý gây thương tích cho anh B (tỷ lệ thương tật là 30%).

2 Anh C là tài xế lái xe khách đã gây tai nạn cho chị M Hậu quả làm chị M chết trên đường đưa đi cấp cứu.

3 Nguyễn Quang Tài là sinh viên trường đại học Y nhưng đã nhiều lần có hành vi uống rượu say gây rối trật tự công cộng và các hành vi trên đã bị cơ quan Công an xử lý.

4 Kso Hri là người Êđê nhưng đã có hành vi sản xuất trái phép chất ma túy Hành vi trên đã bị cơ quan Công an phát hiện và bắt giữ.

5 Ông Bom trong quá trình xây nhà đã có hành vi lấn chiếm vỉa hè dành cho người đi bộ để xây dựng mái hiên trái phép và đã bị đội quy tắc đô thị phường Thuận Phước xử lý.

6 Bà Bi đã có hành vi lấn chiếm đất đai của nhà chị L và đã bị chị L khởi kiện ra Tòa.

7 Ông Minh là người đại diện theo pháp luật của Công ty TNHH Bình Minh đã giao kết hợp đồng thuê 1.000m2 đất của anh Bốp để xây dựng nhà xưởng nhưng đã không trả tiền thuê theo như thỏa thuận trong hợp đồng.

8 Anh Long là công nhân Công ty xi măng Hải Vân Trong quá trình vận hành máy do sơ suất đã làm hỏng một dây chuyền sản xuất của Công ty

9 Ông Quang là cán bộ UBND tỉnh H nhưng

đã có hành vi gây phiền hà, sách nhiễu đối với bà N trong quá trình giải quyết thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Hành vi trên của ông Quang đã bị bà N khiếu nại đến cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

10 Ông Bùi là cán bộ Sở GD-ĐT nhưng đã có hành vi vi phạm kỷ luật Đảng viên và hành vi

vi phạm trên đã bị thủ trưởng cơ quan xử lý.

Khẳng định sau đây đúng hay sai? Tại sao?

• Hành vi “gây rối trật tự công cộng” là hành vi vi phạm pháp luật hình sự

• Chỉ có vi phạm pháp luật mới phải chịu trách nhiệm pháp lý

• Các hành vi VPPL, vi phạm đạo đức, vi phạm phong tục tập quán đều phải chịu trách nhiệm pháp lý

• Mọi hành vi vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật

• Chủ thể có hành vi trái pháp luật thì phải chịu trách nhiệm pháp lý

• Hình thức TNPL nghiêm khắc nhất của pháp luật là các biện pháp xử phạt hành chính