Những vấn đề lý luận chung về biến đổi khí hậu và ứng phó với biến đổi khí hậu

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 1 I, Khái quát chung về biế đổi khí hậu và ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với Việt nam 1 1, Khái niệm về biến đổi khí hậu và những dấu hiệu nhận biết biến đổi khí hậu 1 2.

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

Trong thời gian qua biến đổi khí hậu đã gây ảnh hưởng nặng nề đến nhiều quốc gia trên thế giới và trong đó có Việt Nam Thiên tai không ngừng gia tăng và xảy ra khắp nới trên cả nước gây tổn thất to lớn về người, tài sản,

cơ sở hạ tầng về kinh tế, văn hóa, xã hội, tác động xấu đến môi trường và sự phát triển kinh tế xã hội Do đó việc nghiên cứu những biện pháp để ứng phó với biến đổi khí hậu là vô cùng quan trọng Vì vậy em xin chọn đề tài

“Những vấn đề lý luận chung về biến đổi khí hậu và ứng phó với biến đổi khí hậu”.

NỘI DUNG

I, Khái quát chung về biế đổi khí hậu và ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với Việt nam.

1, Khái niệm về biến đổi khí hậu và những dấu hiệu nhận biết biến đổi khí hậu.

Khí hậu là tình hình chung và quy luật diễn biến thời tiết của một nơi, một vùng Khí hậu bao gồm năm yếu tố chính tương tác với nhau là không khí, nước, phần đóng bang của trá đất, bề mặt đất, sinh quyển Trong vòng 1.000 năm qua, nhiệt động bề mặt Trái đất có tăng, có giảm nhưng không đáng kể và có thể nói là ổn định

Nhưng thời gian gần đây, đặc biệt là trong mấy chục năm vừa qua khi công nghiệp phát triển, nhân loại bắt đầu khai thác than đá, dầu lửa, sử dụng các nhiên liệu hóa thạch… cùng với các hoạt động công nghiệp tăng lên, nhân loại bắt đầu thải và bầu khí quyển một lượng khí cacbonic, nito ôxít, mêtan … khiến cho nhiệt độ bề mặt Trái đất nóng lên Đó chính là dấu hiệu của biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu Trái đất là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thủy quyển sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo trong một giai đoạn nhất định tính bằng thập kỷ hay hang triệu năm Sự biến đổi có thể là sự thay đổi thời thiết bình quân hay thay đổi sự phân bố các sự kiện thời tiết quanh một mức trung bình Sự biến đổi khí hậu có thể giới hạn trong một vùng nhất định hay có thể xuất hiện trên toàn cầu

Theo định nghĩa của Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khía hậu thì biến đổi khí hậu là sự thay đổi của khí hậu được quy trực tiếp hay gián tiếp là do hoạt động của con người làm thay đổi thành phần của khí quyển toàn cầu và đóng góp them cào sự biến động khí hạu tự nhiên trong các thời gian có thể so sánh

Trong suốt lịch sử của mình, Trái đất đã trả quan nhiều kỳ nóng lạnh luân phiên Nhưng ngày nay những thay đổi mà chúng ta đang chứng kiến diễn ra gấp gáp, mức độ nghiêm trọng hơn và xuát hiện nhiều hình thể không thể lý giải được bằng chu trình tự nhiên

Các biểu hiện của biến đổi khí hậu trái đất:

+ Nhiệt độ bề mặt trái đất nóng lên Dự báo đén cuối thế kỷ này, nhiệt

độ trung bình của toàn cầu sẽ tăng them ít nhất 1,8 độ C Nhiệt độ Bắc cực

sẽ tăng gấp đôi mức tăng của toàn cầu Bên cạnh đó số đêm lạnh giảm và tăng số ngày nóng, biên độ nhiêt ngày giảm 0,07 độ C mỗi thập kỷ

+ Hiện tượng băng vĩnh cửu ở hai đầu địa cực và các dãy núi cao tan

nhanh cũng là dấu hiệu rõ nét của biến đổi khí hậu

+ Lượng mưa cũng có sự biến đổi, xu thế biến đổi lượng mưa cũng

khác nhau giữa các khu vực và giữa các tiểu khu vực trên từng khu vực và giữa các thòi đoạn khác nhau trên từng tiểu khu vực

+Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyền có hại cho môi

trường sống của con người và các sinh vật trên Trái đất

+ Sự dâng cao mực nước biển do bang tan dẫn tới ngập úng trên các vùng đất thấp, các đảo nhỏ trên biển

+ Sự di chuyển của cá đới khí hậu tồn tại hang nghìn năm trên các vùng khác nhau của Trái đất dẫn tới nguy cơ đe dọa sự sống của các loài sinh vật, các hệ sinh thái và hoạt động của con người

+ Sự thay đổi cường độ hoạt động của quá trình hoàn lưu khí quyền, chu trinhg tuần hoàn nước trong tự nhiên và các chu trình sinh địa hóa khác

+ Sự thay đổi năng suất sinh học của các hệ sinh thái, chất lượng và thành phần của sinh quyển, các địa quyển

2, Một số nguyên nhân làm biến đổi khí hậu.

Sự biến đổi khí hậu do nhiều nguyên nhân gây ra nhưng chủ yếu là do một số nguyên nhân sau đây:

+ Quá trình vận động của tự nhiên:

Quá trình vận động của năm yếu tố: bức xạ mặt trời, nhiệt độ, độ ẩm, gió và vị trí địa lý, địa hình, mặt đệm có khả năng tạo sự biến đổi khí hậu bởi hoàn lưu của khí quyền luô đi kèm vói chu trình tuần hoàn của nước tự nhiên Quá trình hoàn lưu cũng tạo ra nhưng đột biến nghiêm trọng về thời tiết như bão, vòi rồng…

Sự chuyển động của các mảng làm tái sắp xếp các lục địa và đại duong có thể ảnh hưởng đến các kiểu khí hậu khu vực và toàn cầu cũng như các dòng tuần hoàn khí quyển – đại dương

Những biến đổi nhỏ về quỹ đạo Trái đất gây ra nhưng thay đổi về sự phân bố năng lượng mặt trời theo mùa trên bề mặt Trái đất và cách nó được phân bố trên toàn cầu Nhưng thay đổi nhỏ đó có thể gây biến đổi mạnh mẽ

về sự phân bố các mùa và địa lý

Quá trình vận chuyển vật chất từ vỏ và lớp phủ của Trái đất lên bề mặt của nó gây ra hiện tượng phun trào núi lửa, mạch nước phun, suối nước nóng giải và giải phóng khí núi lửa hoặc các hạt bụi vào khí quyển

Những thay đổi của các quá trình diễn ra trong đại dương như hoàn lưu muối nhiệt đóng vai trò quan trọng trong sự tái phân bố nhiệt trong đại dương trên thế giới, Sự thay đổi này cũng dẫn đến biến đổi khí hậu

Mặt khác trong quá trình tiến hóa và phát triển, sự thối rữa của xác động vật và thực vật chết trong tự nhiên cũng làm ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sự vận động của các yếu tố khí hậu

+ Các hoạt động của con người

Nguyên nhân của sự biến đổi khí hậu hiện nay, tiêu biểu là sự nóng lên toàn cầu đã được khẳng định là 90% do hoạt động của con người (Đánh giá khoa học của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu IPCC)

Dân số thế giới tăng làm tăng lượn khí CO2 gây hiệu ứng nàh kính Kinh tế ngày càng phát triển, đê phục vụ sản xuất, tiêu dùng con người đã sử dụng nhiều nguồn năng lượng chủ yếu là than đá, dầu mỏ và thải ra không khí nhiều khí gây hiệu ứng nhà kính

Bên cạnh đó, việc sử dụng các phương tiện giao thong vận tải ngày càng nhiều cũng làm gia tăng lượng khí thải gây ô nhiễm môi trường

Nền nông nghiệp hiện đại để nâng cao năng xuất, chất lượng đã sử dụng số lượng lớn các chất làm ô nhiễm đất canh tác, ô nhiễm nguồn nước

và khiến nhiều loài sinh vật bị chết

Các hoạt động sinh hoạt của con người cũng góp phần không nhỏ làm biến đổi khí hậu

Các yếu tố khác như sử dụng đất, sự suy giảm ô zôn và phá rừng, cũng góp phần quan trọng làm ảnh hưởng đên khí hậu Rừng đang bị suy

thoái mà nguyên nhân chủ yếu là do con người Khai thác chặt phá rừng bừa bãi, chăn that quá mức, đốt nương làm rãy lặp đi lặp lại lien tục không chỉ làm thay đổi thực vật mà còn dẫn đến phá hủy các thành phần của hệ sinh thái như rừng , đất, thảm cỏ, chế độ nước và kết quả cuối là rừng bị phá hủy làm giảm sự hấp thụ đối với khí nhà kính

3, Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến Việt Nam.

+ Tác động tới yếu tố tự nhiên và môi trường

Sự gia tăng nhiệt độ khí quyển khiến khí hậu nước ta nóng lên, kết hợp với sự suy giảm lượng mưa làm nhiều khu vực trở lên khô hạn hơn Hệ thống sinh thái cũng bị tác động tiêu cực, các hệ sinh thái rừng và đất đai ven biển chịu nhiều thiệt hại

Hệ sinh thái bị tác động theo các chiều hướng khác nhau, nước biển dâng làm giảm diện tích rừng ngập mặn, tác động xấu đến rừng tràm, rừng trồng trên đất nhiễm phèn ở Nam bộ Ranh giới rừng nguyên sinh và thứ sinh có thể bị dịch chuyển, nguy cơ diệt chủng của động vật và thực vật gia tăng, một số loai sinh vật có nguy cơ tuyệt chủng

+ Tác động tới phát triển kinh tế

Biến đổi khí hậu tác động tới hầu hết các ngành kinh tế đặc biệt là ngành nông – lâm – ngư nghiệp

Đát đai bị ô nhiễm, phá hủy mất khả năng sản xuất nông, lâm nghiệp Thu hẹp diện tích đất nông nghiệp đe dọa đến an ninh lương thực

Biến đổi khí hậu còn tác động lớn đến năng suất cây trồng, thời vụ gieo trồng, làm tăng nguy cơ lây lan sâu bệnh gây hại cho cây trồng; ảnh

hưởng đến chăn nuôi gia súc gia cầm; ảnh hưởng đên chăn nuôi đánh bắt thủy hải sản

+ Tác động đối với đời sống xã hội

Biến đổi khí hậu làm cho hạn hán, thiên tai ngày càng khốc liệt ảnh hưởng tiêu cực đến mọi hoạt động liên quan đến đời sống của con người

Trước hết là về mặt sức khỏe, làm ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, làm bùng phát các dịch bệnh lây lan nahnh chóng trong cộng đồng

Giao thông vận tải liên lạc bị gián đoạn, các cơ sở hạ tầng, mạng thông tin bị hư hại nghiêm trọng sau những thiên tai Các ngành kinh tế đều

bị tác động tiêu cực Việc củng cố và khắc phục hết sức khó khan và tốn kém

II, Khái quát về ứng phó biến đổi khí hậu và pháp luật về ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam.

1, Các biện pháp ứng phó với biến đổi khí hậu.

+ Nâng cao nhận thức, giáo dục về biến đổi khí hậu

Mỗi người cần phải nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu và cùng Nhà nước chủ động tham gia đối phó với biến đổi khí hậu để tránh những thiệt hại có thể xảy ra Chính phủ cần xây dựng các kịch bản, khoanh các vùng nguy hiểm cũng như tăng cường hiện đại hóa hệ thống giám sát, quan tắc khí tượng thủy văn Việc giáo dục ở các bậc giao dục quan trọng nhất là các bậc cao và có thể làm tốt thông qua hợp tác chặt chẽ giữa các trường đại học, viện nghiên cứu; tiến hành những nghiên cứu liên ngành hay các chương trình trao đổi học sinh, sinh viên và các chuyên gia

+ Các biện pháp về kinh tế, khoa học ký thuật.

Để làm giảm tốc độ của biến đổi khí hậu con người phải tiết kiệm năng lượng, thay đổi nhận thức về sử dụng nhiên liệu, đưa các dạng năng lượng sinh học, gió, mặt trời thay thế các dạng năng lượng hóa thạch Ngăn chặn nạn chặt phá rừng, sử dụng phân bón hóa học và các chất làm ô nhiễm, phá hủy môi trường

Bên cạnh đó cần phát triển khoa học công nghệ, áp dụng công nghệ tiên tiến của nước ngoài để làm giảm lượng khí thải nhà kính Và đảm bảo nguồn lực tài chính ứng phó với biến đổi khí hậu

+ Các biện pháp pháp lý

Những chính sách, biện pháp thích hợp để thích ứng với biến đổi khí hậu là nền tảng để thực hiện các biện pháp khác Quy định quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan đến thích nghi và ứng phó với biến đổi khí hậu trong các văn bản pháp luật Mặt khác tăng cường hợp tác quốc tế để ứng phó với biến đổi khí hậu

2, Pháp luật về ứng phó biến đổi khí hậu ở Việt Nam

Việt Nam đã tham gia vào các Công ước quốc tế về bảo vệ môi trường tiêu chuẩn như: Công ước về các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế (RAMSAR), Công ước về buôn bán quốc tế các loài động thực vật nguy cấp (CITES), Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu… Và chúng ta đã xây dụng cho mình một hệ thống pháp luật để ứng phó với biến đổi khí hậu trong đố có:

+ Pháp luật về hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật môi trường:

Theo khoản 5 Điều 3 Luật môi trường 2014 “Tiêu chuẩn ký thuật môi

trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành dưới dạng văn bản bắt buộc áp dụng để bảo vệ môi trường.” Việc có hệ thống tiêu

chuẩn, quy chuẩn môi trường cùng với các quy định về bảo vệ môi trường khuyến khích các cơ sở tái sản xuất, tái sử dụng chất thải, giảm thiếu phát thải gây ô nhiễm môi trường

+ Pháp luật về đánh giá tác động môi trường (ĐTM): Theo khoản 23

Điều 3 Luật môi trường năm 2014 “Đánh giá tác động môi trường là việc phân tích, dự báo tác động đến môi trường của dự án đầu tư cụ thể để đưa

ra biện pháp bảo vệ môi trường khi triển khai dự án đó.” Quy định này đòi

hỏi các nhà đầu tư quan tâm hơn đến môi trường và có tránh nhiệm bảo vệ môi trường khi thực hiện các dự án đầu tư

+ Pháp luật về bảo vệ tài nguyên: Các nguồn tài nguyên cần được bảo

vệ là không khí, rừng, khoáng sản, đất, nước và để thực hiện được công tác bảo vệ các nguồn tài nguyên ngoài luật đất đai Quốc hội và Chính phù còn đưa ra hàng loạt các luật, nghị định quy định đầy đủ quyền và nghĩa vụ của Nhà nước và nhân dân

+ Pháp luật về cơ chế phát triển sạch (CDM): là cơ chế hợp tác được thiết lập trong khuôn khổ Nghị định thư Kyoto tháng 12 năm 1997, thiết lập khuôn khổ pháp lý mang tính toàn cầy nhằm kiềm chế và kiểm soát xu hướng gia tăng phát thải khí nhà kính đưa ra mục tiêu giảm khí thải và thời gian thực hiện cho các nước phát triển Các quy định về CDM ở Việt Nam tương đối đầy đủ để thi hành trên thực tế, tạo cơ sở pháp lý để thực thi CDM

+Pháp luật về giảm phát khí thải nhà kính: Mặc dù chưa có nghĩa vụ giảm phát khí thải nhà kính song Việt Nam đã có một số quy định về quản lý khí thải gây hiệu ứng nhà kính điển hình là trong Luật môi trường 2014 Còn quy định gián tiếp trong cá quy định chung về bảo vệ môi trường và một số quy định riêng trong từng lĩnh vực như năng lượng, giao thông vận tải, nông nghiệp, công nghiệp, nhập khẩu hàng hóa…

+ Một số quy định khác: Ngoài ra pháp luạt còn quy định chức năng quyền hạn của các cơ quan trong việc bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậ, quy định về xử phạt vi phạm môi trường…

Có thể nói pháp luật Việt Nam về biến đổi khí hậu ở Việt Nam đã từng bước được hình thành và phát triển

KẾT LUẬN

Biến đổi khí hậu là thách thức nghiêm trọng đến toàn nhân loại , ảnh hưởng sâu sắc và làm thay đổi toàn diện đời sống xã hội cũng như các nguồn năng lượng Để ứng phó với biến đổi khí hậu các nước cũng như Việt Nam phải quan tâm, cố gắng tìm mọi cách đê thực hiện những biện pháp hiệu quả Bên cạnh đó còn phải không ngừng học hỏi, tìm hiểu các phương pháp trên thế giới để hạn chế sự ảnh hưởng của biến đổi khí hậu tới sự phát triển của kinh tế xã hội

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1, Trường Đại học Luật Hà Nội, Tập bài giảng, Pháp luật môi trường trong kinh doanh, Nxb Tư pháp, 2013

2, Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình, Luật Môi trường, Nxb Công an nhân dân, 2006

3, Nguyễn Thị Huyễn Thương, Trường Đại học Luật Hà Nội, Khóa

luận tốt nghiệp “Những vấn đề pháp lý về thích ứng và ứng phó biến đổi khí hậu tại Việt Nam” , Hà Nội – 2012.

4, Luật Bảo vệ môi trường 2014