Những vấn đề lý luận chung về kỹ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình

Khái niệm Định nghĩa: Kỹ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực Hôn nhân và Gia đình là việc giải đáp pháp luật Hôn nhân và Gia đình, đưa ra ý kiến, hướng dẫn cá nhân, tổ chức xử sự đúng p

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM

MÔN:

KỸ NĂNG TƯ VẤN PHÁP LUẬT TRONG LĨNH

VỰC HN&GĐ

Hà Nội, 2020

BIÊN BẢN XÁC ĐỊNH MỨC ĐỘ THAM GIA VÀ KẾT QUẢ

THAM GIA LÀM BÀI TẬP NHÓM

Tổng số thành viên của nhóm: 11

Có mặt:……… Vắng:………Lý do………

………

Đề bài: Bài tập số 5 – Cặp vợ chồng hiếm muộn Xác định mức độ tham gia và kết quả tham gia của từng sinh viên trong việc thực hiện bài tập nhóm môn Kết quả như sau: ST T MSSV HỌ VÀ TÊN Đánh giá của sinh viên Sinh viên ký tên đánh giá của giáo viên A B C Điểm số Điểm chữ 1 421730 Nguyễn Thị Nhật Lệ 2 421731 Nguyễn Thị Thúy Hằng 3 421847 Lê Hà My 4 421848 Nguyễn Thị Phương Linh 5 422001 Đàm Minh Diệu 6 422005 Hà Thu Hồng 7 422050 Đàm Thị Oanh 8 422108 Trần Thị Hoa 9 422111 Nguyễn Thị Lan Anh 10 422112 Phạm Thị Thoa 11 422115 Bạch Hải Yến Hà Nội, ngày tháng năm 2020. Kết quả điểm bài viết:

NHÓM TRƯỞNG Giáo viên chấm thứ nhất:.………

Giáo viên chấm thứ hai:.………

Kết quả điểm thuyết trình:……….

- Giáo viên cho thuyết trình:………

Điểm kết luận cuối cùng:………

- Giáo viên đánh giá cuối cùng:…………

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

I) Tình huống 2

II) Giải quyết tình huống 2

1 Những vấn đề lý luận chung về kỹ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực HN&GĐ 2

1.1 Khái niệm 2

1.2 Các kĩ năng áp dụng trong tư vấn pháp luật trong lĩnh vực HN&GĐ 3

1.2.1 Kỹ năng tiếp xúc khách hàng 3

1.2.2 Kỹ năng đặt câu hỏi 5

1.2.3 Kỹ năng phân tích hồ sơ 5

1.2.4 Kỹ năng tìm các quy định pháp luật áp dụng 6

1.2.5 Kỹ năng xác định phương án tư vấn 7

2 Tình huống cụ thể 7

2.1 Vấn đề của sự việc và yêu cầu của khách hàng 7

2.2 Lập kế hoạch tư vấn 8

2.2.1 Những lưu ý khi tư vấn cho cặp vợ chồng hiếm muộn 8

2.2.2 Danh sách câu hỏi liên quan đến từng vấn đề cụ thể 8

2.2.3 Tư vấn cụ thể 9

KẾT LUẬN 13

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

MỞ ĐẦU

Trong cuộc sống hôn nhân, con cái được coi là “sự liên kết” yếu tố duy trì hạnh phúc gia đình Nhưng đối với những cặp vợ chồng hiếm muộn, vô sinh hay những người phụ nữ đơn thân thì đây là một điều vô cùng khó khăn Nuôi con nuôi là hiện tượng xã hội đã xuất hiện từ rất lâu trong xã hội Việt Nam Việc nuôi con nuôi nhằm xác lập quan hệ cha, mẹ và con lâu dài, bền vững, vì lợi ích tốt nhất của người nhận nuôi con nuôi, bảo đảm cho con nuôi được nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trong môi trường gia đình ở nước ta, nuôi con nuôi là một vấn đề mang tính nhân đạo, được Đảng và Nhà nước quan tâm sâu sắc bên cạnh việc tạo mái ấm gia đình cho những trẻ

em có hoàn cảnh khó khăn, việc nuôi con nuôi còn đang trở nên cấp thiết trong đời sống xã hội khi góp phần đáp ứng nhu cầu chính đáng của vợ chồng nhận con nuôi đặc biệt là những cặp vợ chồng vô sinh, hiếm muộn,…Với ý nghĩa đó, nhóm em chọn

đề bài tập số 05 trong danh mục bài tập nhóm để có thể hiểu rõ hơn về vấn đề này

NỘI DUNG I) Tình huống

Khách hàng là một cặp vợ chồng hiếm muộn vì người vợ mắc bệnh tim bẩm sinh nên không thể sinh con Hai người muốn nhận con nuôi nhưng mong muốn phải

có sự gắn kết trên cơ sở huyết thống với đứa trẻ được nhận làm con nuôi Họ muốn biết, họ có thể nhận cháu ruột của người chồng hoặc người vợ làm con nuôi không, ngoài việc nhận cháu ruột làm con nuôi, họ có thể nhờ người khác mang thai hộ được hay không Khách hàng cần tư vấn để có thể giải quyết vấn đề mà họ quan tâm

II) Giải quyết tình huống

1 Những vấn đề lý luận chung về kỹ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực HN&GĐ

1.1 Khái niệm

Định nghĩa: Kỹ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực Hôn nhân và Gia đình là

việc giải đáp pháp luật Hôn nhân và Gia đình, đưa ra ý kiến, hướng dẫn cá nhân, tổ chức xử sự đúng pháp luật Hôn nhân và Gia đình, qua đó cung cấp thông tin pháp luật hoặc dịch vụ pháp lý giúp cá nhân, tổ chức thực hiện và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong lĩnh vực Hôn nhân và Gia đình

Đặc điểm:

Tư vấn pháp luật trong lĩnh vực Hôn nhân và Gia đình không tách rời với tư vấn về tâm lý, tình cảm

Mục tiêu tư vấn thường không rõ ràng, khách hàng thường không nói rõ được yêu cầu tư vấn đề giải quyết vấn đề gì, và trình bày vấn đề lan man, lộn xộn, không cung cấp được những thông tin cần thiết cho người tư vấn

Khách hàng thường mang nặng suy nghĩ chủ quan, bảo thủ Khách hàng trình bày vấn đề theo hướng là mình đúng và muốn người tư vấn công nhận mình đúng Khách hàng bảo thủ, không dễ dàng nhận thấy sai lầm của mình trong quan hệ đang cần giải quyết

Khách hàng có thể chỉ muốn chia sẻ Trong lĩnh vực Hôn nhân và Gia đình, nhiều khi gặp vấn đề khó giải quyết, khách hàng tìm đến chuyên gia tư vấn để kể câu chuyện của mình, chỉ mong nhận được sự cảm thông, chia sẻ, thậm chí khách hàng chỉ

kể câu chuyện của mình mà không cần nhận bất kỳ lời tư vấn nào

Khách hàng thường yêu cầu tư vấn để họ đạt được ý định của mình hoặc được lợi, bất chấp lợi ích của chủ thể đối lập

Khách hàng thường yêu cầu người tư vấn bảo vệ quyền lợi cho họ tại Tòa án bằng mối quen biết cá nhân

Tư vấn pháp luật với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, hòa giải có mối liên hệ tự nhiên và gắn bó chặt chẽ với nhau Khi tư vấn (cung cấp thông tin, giải đáp pháp luật,…) thì các mục đích và nội dung chính của phổ biến, giáo dục pháp luật, hòa giải đồng thời cũng được triển khai, lồng ghép

Cuối cùng, người tư vấn pháp luật trong lĩnh vực HN và GĐ cần phải hiểu biết pháp luật, trung thực, kiên nhẫn, giàu kinh nghiệm sống, có kiến thức tâm lý sâu,

có khả năng phản ứng nhanh với các tình huống

1.2 Các kĩ năng áp dụng trong tư vấn pháp luật trong lĩnh vực HN&GĐ 1.2.1 Kỹ năng tiếp xúc khách hàng

a Kỹ năng tiếp xúc với khách hàng

Khi tư vấn cho khách hàng không chỉ nói chuyện đơn thuần thôi mà người tư vấn vẫn cần phải có kỹ năng giao tiếp và một số kỹ năng mềm khác để thực hiện tốt nhất cho việc tư vấn Một số kỹ năng cần lưu ý khi tiếp xúc với khách hàng như sau:

Về kỹ năng giao tiếp: Thông qua việc giao tiếp thì có thể nắm bắt thông tin

khách hàng, yêu cầu, tâm lí của khách hàng ra sao Để người tư vấn có thể đáp ứng được tốt nhất đối với yêu cầu của khách hàng

Về kỹ năng lắng nghe: Lắng nghe có thể giúp người tư vấn thu nhận, đánh giá,

phân tích thông tin: khi kết hợp tri giác với tư duy, kinh nghiệm, hành vi để thu nhận, phân tích và đánh giá thông tin, hiểu bản chất pháp lý của sự việc, hiểu mong muốn và yêu cầu của khách hàng; đánh giá tính chính xác, tính đầy đủ của thông tin, xác định thông tin nào là quan trọng, thông tin nào là hỗ trợ Để từ đó có phương hướng để giải quyết vấn đề một cách có hiệu quả nhất

Trong thực tiễn giao tiếp thì khi tư vấn cho khác hàng thì người tư vấn nên tránh một số lỗi như:

Khi lắng nghe phải cách tập trung sự chú ý vào người nói, tránh xao nhãng,làm việc riêng, nhìn ra cửa sổ hoặc xung quanh; Tạo sự giao tiếp bằng mắt

bằng cách nhìn người nói Nhìn vào mắt đối phương khi giao tiếp chúng ta có thể nhận được những tín hiệu không lời

b Phương thức làm việc với khách hàng

- Tư vấn bằng miệng (tư vấn trực tiếp)

Tùy vào trường hợp, đối với những vụ việc đơn giản, thì sẽ áp dụng phương thức này Khi tư vấn trực tiếp bằng miệng cho khách hàng, người tư vấn cần thiết phải tôn trọng một quy trình sau đây:

+ Người tư vấn phải lắng nghe khách hàng trình bày và ghi chép đầy đủ nội dung chính, ý chính, trên cơ sở đó đặt câu hỏi để làm rõ thêm

+ Yêu cầu khách hàng cung cấp các tài liệu liên quan đến việc cần tư vấn Những giấy tờ tài liệu này phản ánh diễn biến của quá trình tranh chấp hoặc bản chất của vụ việc mà khách hàng yêu cầu tư vấn

+ Tra cứu tài liệu tham khảo

Thứ nhất, để khẳng định với khách hàng rằng người đang tư vấn theo luật chứ không phải theo cảm tính chủ quan của mình

Thứ hai, tra cứu tài liệu tham khảo giúp người tư vấn khẳng định chính những suy nghĩ của mình

Định hướng cho khách hàng Về thực chất là việc đưa ra giải pháp bằng miệng cho khách hàng để trả lời các vấn đề mà khách hàng yêu cầu

Một trong những nguyên tắc khi tiến hành tư vấn cho khách hàng là người tư vấn phải thể hiện thái độ trung thực, phân tích các vấn đề trên cơ sở pháp lý và luôn đứng về phía khách hàng của mình

- Tư vấn bằng văn bản

Trường hợp khách hàng ở xa, không trực tiếp đến để tư vấn Khách hàng là người nước ngoài muốn khẳng định độ tin cậy của giải pháp thông qua việc đề ra các câu hỏi để người tư vấn trả lời bằng văn bản Khách hàng muốn sử dụng kết quả tư vấn để phục vụ cho mục đích của họ Hoặc là những vụ việc phức tạp mà nếu tư vấn miệng thì khách hàng sẽ không nắm bắt hết đc

Việc tư vấn bằng văn bản cũng tạo cơ hội cho người tư vấn thâm nhập hồ sơ một cách kỹ càng, chính xác hơn, trên cơ sở đó đưa ra được những hướng dẫn, giải pháp cụ thể, đúng đắn hơn cho khách hàng

Theo yêu cầu của khách hàng việc tư vấn bằng văn bản có thể được thực hiện theo hai hình thức: Khách hàng viết đơn, thư, chuyển fax và khách hàng trực tiếp đến gặp người tư vấn và đề nghị tư vấn bằng văn bản

1.2.2 Kỹ năng đặt câu hỏi

Kỹ năng đặt câu hỏi được xem là một kĩ năng quan trọng khi tư vấn cho khách hàng Nó giúp làm rõ được mong muốn, mục đích, nguyện vọng của khách hàng, đồng thời còn giúp cho người tư vấn dự liệu, ước lượng được các công việc có thể phải thực hiện khi chính thức cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng; xác định xem mong muốn, nguyện vọng thực sự của khách hàng người tư vấn có thể đáp ứng hay không, có phù hợp với lĩnh vực hoạt động của người tư vấn hay không; có phù hợp với phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý hay không Bởi, trên thực tế, có những khách hàng đến làm việc với người tư vấn gắn liền với yêu cầu cung cấp dịch vụ pháp

lý của họ, tuy nhiên cũng có những khách hàng đến với người tư vấn thường mong muốn chia sẻ về câu chuyện của họ mà không có yêu cầu cụ thể Thậm chí nhiều khách hàng còn nhắc đi nhắc lại câu chuyện của mình; cung cấp những thông tin gây nhầm lẫn hoặc mâu thuẫn với thông tin mình vừa nói trước đó ít phút Vì vậy, việc đặt câu hỏi là vô cùng cần thiết, giúp người tư vấn thu được những thông tin thực sự hữu ích và có thể kiểm soát được buổi tư vấn một cách tốt nhất

1.2.3 Kỹ năng phân tích hồ sơ

Phân tích hồ sơ là việc làm của người tư vấn trong việc đánh giá, xác định vấn

đề cần quan tâm, lựa chọn những tình tiết có điểm nhấn, cần chú ý để xoáy sâu vào bản chất của vấn đề, từ đó nhìn nhận ra hướng giải quyết có lợi nhất cho đương sự của mình Để sử dụng hiệu quả kĩ năng này, người tư vấn cần thực hiện các bước sau:

- Bước 1: Đọc sơ bộ, đọc lướt

Mục đích của bước này là kiểm tra hồ sơ vụ việc có bao nhiêu đầu mục văn bản, tài liệu, nội dung chính là gì, tính liên quan, tầm quan trọng khi xử lý vụ việc Cụ thể cách đọc như sau: đọc tên, tiêu đề của tài liệu; đọc trích yếu của tài liệu hoặc phần dẫn nhập của tài liệu; đọc mục lục; kiểm tra thông tin về chủ thể ký và việc đóng dấu vào tài liệu

- Bước 2: Sắp xếp hồ sơ

Đối với cả những vụ việc đơn giản hay phức tạp, người tư vấn sẽ phải sử dụng tài liệu không chỉ một lần mà nhiều lần, sẽ rất bất tiện khi mỗi lần cần đến tài liệu là phải tìm lại từ đầu Do vậy, việc sắp xếp hồ sơ là bước vô cùng quan trọng, không chỉ tạo thuận lợi cho quá trình làm việc mà còn thể hiện sự khoa học, chuyên nghiệp trong việc quản lý và sử dụng hồ sơ của người tư vấn Cụ thể có một số phương thức sau: sắp xếp theo tầm quan trọng của tài liệu; sắp xếp theo phân nhóm tài liệu; sắp xếp theo diễn biến ngược hoặc xuôi của sự việc; sắp xếp theo theo dự kiến về tần suất sử dụng

- Bước 3: Đọc chi tiết

Mục đích của giai đoạn này là năm bắt được những thông tin quan trọng, đồng thời trong giai đoạn này người tư vấn cần cố gắng nhớ được hoặc chí ít hình dung và định hướng được những thông tin chứa trong tài liệu Kỹ năng đọc nhanh, đọc hiệu quả và việc đánh dấu thông tin chứa trong các từ khóa cần được áp dụng trong giai đoạn này

- Bước 4: Tóm lược vụ việc

Bước này thường chỉ được thực hiện với những vụ việc phức tạp Việc tóm lược hồ sơ vụ việc nhằm khái quát hóa toàn bộ bối cảnh sự việc, giúp người tư vấn thoát ly những tình tiết cụ thể

1.2.4 Kỹ năng tìm các quy định pháp luật áp dụng

Kỹ năng này là tiền đề để người tư vấn đưa ra những giải pháp tối ưu nhất cho khách hàng, từ đó giúp khách hàng giải quyết triệt để vụ việc

Bước 1: Xác định các văn bản pháp luật thuộc phạm vi tra cứu và khoanh

vùng các văn bản có chứa các văn bản quy phạm pháp luật cần tra cứu.S au khi đã xác định được vấn đề pháp lý của vụ việc, cần tiến hành tìm kiếm nguồn luật để giải quyết

Bước 2: Kiểm tra, rà soát các văn bản trong nhóm văn bản đã tập hợp để xác

định quy phạm, nhóm quy phạm pháp luật để điều chỉnh quan hệ khách hàng đang có vướng mắc

Bước 3: Tập hợp, phân tích, nghiên cứu, xác định định hướng viện dẫn, sử

dụng các quy phạm pháp luật điều chỉnh vụ việc của khách hàng theo các hướng có lợi nhất

1.2.5 Kỹ năng xác định phương án tư vấn

Kỹ năng này được sử dụng cụ thể như sau:

- Thứ nhất, mô tả phương án: Sau khi tiến hành phân tích vụ việc, đối chiếu

với các quy định của pháp luật, tư vấn viên dã nhìn thấy được các phương án có thể áp dụng cho trường hợp của khách hàng Khi tìm kiểm phương án, điều quan trọng nhất

là phải đánh giá các khả năng khác nhau có thế xảy ra trên cơ sở xem xét chúng dưới góc độ logic pháp lý và thực tiễn, bằng cách dự đoán những hậu quả ngắn hạn và dài hạn của từng phương án, đối chiếu với mong muốn khách hàng

- Thứ hai, định hướng cho khách hàng: Sau khi đã xác định được các giải

pháp, nhiệm vụ tiếp theo của tư vấn viên là định hướng và thuyết phục khách hàng lựa chọn giải pháp tức là tìm cách đàm phán, thuyết phục khách hàng Đối với những trường hợp kết luận chưa chắc chăn, ví dụ như liên quan đến một vụ việc mà sự thắng thua phụ thuộc phần nhiều vào chứng cứ sẽ tìm được trong tương lai, tư vấn viên cần

cố gắng trình bày sự việc thật sáng tỏ và giải thích cho khách hàng những yếu tố khiến

cho câu trả lời không dứt khoát Tránh tình trạng trả lời theo kiểu "về điểm này, tôi

không biết" vì cách nói này có thể làm cho khách hàng hiểu lầm rằng tư vấn viên thiếu

hiểu biết, hoặc chưa nghiên cứu kĩ hồ sơ của họ Kinh nghiệm xử lý câu trả lời không chắc chắn là tư vần viên nên phân tích các khả năng khác nhau có thể xảy ra, hậu quả pháp lý của từng khả năng đó và rủi ro có thế gặp phải đối với từng phương án

- Thứ ba, lựa chọn chiến thuật: Cuối cùng sau khi lựa chọn được giải pháp

thì cũng cần phải làm rõ với khách hàng cách thức tiến hành phương án đó, các chiến thuật có thể được áp dụng

2 Tình huống cụ thể

2.1 Vấn đề của sự việc và yêu cầu của khách hàng

Vấn đề này xuất phát từ việc cặp vợ chồng bị hiếm muộn và người vợ mắc bệnh tim bẩm sinh không thể sinh con, hai người muốn nhận con nuôi có sự gắn kết trên cơ sở huyết thống với đứa trẻ

Cặp vợ chồng muốn nhận con nuôi là cháu ruột của người chồng hoặc cháu ruột của người vợ, hoặc nhờ người mang thai hộ

2.2 Lập kế hoạch tư vấn

2.2.1 Những lưu ý khi tư vấn cho cặp vợ chồng hiếm muộn

- Mục đích của cặp vợ chồng đến tư vấn:

+ Họ có thể nhận cháu ruột của người chồng hoặc người vợ làm con nuôi không?

+ Ngoài việc nhận cháu ruột làm con nuôi, họ có thể nhờ người khác mang thai hộ được hay không?

Như vậy, cặp vợ chồng hiếm muộn vẫn chưa thực sự hiểu rõ và còn thiếu nhiều thông tin về pháp luật hôn nhân và gia đình, cụ thể là về vấn đề nhận nuôi con nuôi trên cơ sở huyết thống và vấn đề mang thai hộ vì mục đích nhân đạo

- Mục tiêu đề ra:

Tư vấn cho cặp vợ chồng hiểu rõ những quy định của pháp luật hôn nhân và gia đình

Giữa cặp vợ chồng này và cháu ruột có thể xác lập quan hệ cha mẹ nuôi và con nuôi Cần tư vấn rõ về điều kiện của người nhận con nuôi và người được nhận làm con nuôi, về trình tự thủ tục nhận con nuôi bao gồm những giấy tờ liên quan gì, nơi tiếp nhận hồ sơ là tại đâu

Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là một thủ tục được pháp luật ghi nhận nhằm tạo điều kiện cho cặp vợ chồng không thể sinh con mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp hỗ trợ sinh sản có thể có con bằng hình thức nhờ người khác mang thai hộ

Hiện nay, pháp luật hôn nhân và gia đình có quy định cụ thể về điều kiện và thủ tục thực hiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo Cần tư vấn kỹ các quy định của pháp luật để khách hàng được đảm bảo quyền và lợi ích của họ khi thực hiện thủ tục mang thai hộ

2.2.2 Danh sách câu hỏi liên quan đến từng vấn đề cụ thể

- Về vấn đề nhận cháu ruột của người chồng hoặc vợ làm con nuôi, để làm rõ hơn vấn đề này cần phải có một số câu hỏi cho vợ chồng khách hàng như sau:

1 Anh, chị có thật sự muốn nhận con nuôi không ?

2 Anh, chị có đang có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi hay bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hay bị mất năng lực hành vi dân sự không ?