1, Quy định của pháp luật hiện hành về công nghệ thông tin và truyền thông đối với người khuyết tật Thực tiễn thực hiện ở Viêt Nam a, Quy định của pháp luật hiện hành về công nghệ thông tin và truyền.
Trang 11, Quy định của pháp luật hiện hành về công nghệ thông tin và truyền thông đối với người khuyết tật Thực tiễn thực hiện ở Viêt Nam.
a, Quy định của pháp luật hiện hành về công nghệ thông tin và truyền thông đối với người khuyết tật.
Truy cập thông tin và công nghệ thông tin, truyền thông tạo ra nhiều
cơ hội cho mỗi người nói chung, cho người khuyết tật nói riêng Công nghệ thông tin giúp con người mở mang tầm nhìn, cập nhậy thông tin, phát huy được tiềm năng của mình Đối với người khuyết tật, công nghệ thông tin có thể giúp họ phát huy được vai trò đóng góp cho sự phát triển xã hội.1
Ngày nay công nghệ thông tin phát triển tạo ra cơ hội mới, hướng đi mới cho người khuyêt tật hòa nhập, trở thành nhân tố có ích trong xã hội Công nghệ thông tin và truyền thông đóng vai trò quan trọng đối với người khuyết tật như:
+ Công nghệ thông tin và truyền thông giúp người khuyết tật tháo gỡ, khắc phục những khó khăn việc học tập và trao đổi thông tin với xã hội bên ngoài, thậm chí giúp họ tìm được việc làm để có thu nhập Hiện nay đa số người khuyết tật có thể tự làm việc, hòa nhập với cộng đồng qua công cụ là Internet
+ Công nghệ thông tin còn là công cụ giúp người khuyết tật tăng khả năng hồi phục, khắc phục khiếm khuyết
+ Công nghệ thông tin, các phương tiện truyền thông một mặt phản ánh thông tin cần thiết về người khuyết tật đến cộng đồng, mặt khác cũng
1Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật người khuyết tật Việt Nam, Nxb CAND, 2011, tr239,tr240
Trang 2cung cấp thông tin từ cộng đồng đến với người khuyết tật Nâng cao đời sốn tinh thần cho người khuyết tật
Từ những vai trò đó, pháp luật đã có những quy định về công nghệ
thông tin đối với người khuyết tật như sau:
Pháp luật đã xác định xác định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức,
cá nhân hoặc khuyến khích các hoạt động nhằm hỗ trợ sự tiếp cận công nghệ
thông tin của người khuyêt tật Theo đó, Nhà nước khuyến khích cơ quan, tổ
chức, doanh nghiệp, cá nhân trong lĩnh vực công nghệ thông tin ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin dành cho người khuyết tật Điều này được quy định tại Điều 74 Luật công nghệ thông tin 2006:
“1 Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho người tàn tật tham gia hoạt động ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin, phát triển năng lực làm việc của người tàn tật thông qua ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin; có chính sách ưu tiên cho người tàn tật tham gia các chương trình giáo dục và đào tạo về công nghệ thông tin.
2 Chiến lược, kế hoạch, chính sách phát triển công nghệ thông tin quốc gia phải có nội dung hỗ trợ, bảo đảm cho người tàn tật hòa nhập với cộng đồng.
3 Nhà nước có chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng và ưu đãi khác cho hoạt động sau đây:
a) Nghiên cứu - phát triển các công cụ và ứng dụng nhằm nâng cao khả năng của người tàn tật trong việc truy nhập, sử dụng các nguồn thông tin và tri thức thông qua sử dụng máy tính và cơ sở hạ tầng thông tin;
b) Sản xuất, cung cấp công nghệ, thiết bị, dịch vụ, ứng dụng công nghệ thông tin và nội dung thông tin số đáp ứng nhu cầu đặc biệt của người tàn tật”.
Theo điều luật này, ta thấy Nhà nước có rất nhiều chính sách giúp đỡ người khuyết tật; miễn giảm thuế, cho vay vốn với lãi suất ưu đãi và hỗ trợ
Trang 3các hoạt động nghiên cứu sản xuất…biên soạn và xuất bản tài liệu in chữ nổi Braille…
14/9/2009, Bộ thông tin và truyền thông ban hành Thông tư số 28/2009/TT-BTTTT quy định việc áp dụng tiêu chuẩn, công nghệ hỗ trợ người khuyết tật tiếp cậm, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông Ban hành kèm theo thông tư này là “Danh mục tiêu chuẩn hỗ trợ ngươi khuyết tật tiếp cận, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông” Các tiêu chuẩn hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông được quy định áp dụng theo 2 hình thức: bắt buộc áp dụng và khuyến nghị
áp dụng Chẳng hạn các doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu, phân phối bán lẻ thiết bị viễn thông bắt buộc phải sắp xếp kí tự số, kí tự chữ và kí hiệu trên máy điện thoại và các thiết bị khác để giúp người khuyết tật tiếp cận và
sử dụng điện thoại
Trong lĩnh vực truyền thông, cơ quan thông tin đại chúng có trách nhiệm phản ánh đời sống vật chất và tinh thần của người khuyết tật để cộng đồng nắm bắt được thông tin về bộ phận dân cư đặc biệt này Ngược lại, để người khuyết tật có thể tiếp cận được thông tin, Đài truyền hình Việt Nam có trách nhiệm thực hiện chương trình phát song có phụ đề Tiếng Việt và ngôn ngữ kí hiệu dành cho người khuyết tật (Khoản 2 Điều 43 Luật người khuyết tật) Các đài truyền hình Trung ương được cấp phép phủ sóng toàn quốc có trách nhiệm áp dụng công nghệ hỗ trợ người khiếm thính tiếp cận chương trình thời sự chính trị tổng hợp phát hàng ngày tối thiểu trên một kênh.Đối với các đài truyền hình thuộc các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, đài truyền hình có diện phủ sóng khu vực, Nhà nước khuyến khích áp dụng công nghệ hỗ trợ người khiếm thính (Điều 4 Thông tư 28/2009/TT-BTTTT)
b, Thực tiễn thực hiện pháp luật hiện hành về công nghệ thoog tin
và truyền thông đối với người khuyết tật ở Việt Nam.
Trang 4Thực hiện Thông tư số 28/2009/TT-BTTTT ngày 14/9/2009 của Bộ Thông tin và Truyền thông, tất cả các ngành, các cấp và cả các doanh nghiệp
đã và đang triển khai tích cực các biện pháp giúp người khuyết tật hòa nhập với cuộc sống, trong đó có việc tiếp cận và ứng dụng công nghệ thông tin vào cuộc sống
Truyền thông đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền của người khuyết tật, giúp người khuyết tật từng bước nâng cao trình độ hiểu biết, hòa nhập đời sống xã hội Nếu trước đây, những trẻ em có khuyết tật nặng phải chịu cảnh thất học, thì giờ đây các em có thể học qua hệ thống học tập trực tuyến, sử dụng in-tơ-nét, mạng xã hội Công nghệ và kỹ thuật mới
mở ra ngày càng nhiều cơ hội thúc đẩy thực hiện quyền của người khuyết tật, người khuyết tật ngày càng có điều kiện thuận lợi trong học tập, tìm việc làm, thu nhập ổn định Ngày nay, đội ngũ nhân viên văn phòng, lập trình viên, nhân viên đồ họa, chỉnh sửa ảnh, bán vé máy bay qua mạng, nhân viên ngân hàng, cơ quan thuế và những ngành nghề khác cũng đã đón thêm rất nhiều người khuyết tật cùng làm việc Đặc biệt, các dự án dạy tin học luôn gắn liền với việc hỗ trợ tìm việc làm cho người khuyết tật tham gia dự án
Ở nước ta, chương trình đào tạo công nghệ thông tin hỗ trợ thanh niên khuyết tật tiếp cận kỹ năng và kiến thức qua việc áp dụng chương trình đào tạo gắn tạo việc làm giai đoạn 2007-2015, do Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) và tổ chức cứu trợ nhân đạo Việt Nam CRS tài trợ, đã đào tạo cho hơn 14 nghìn người khuyết tật học thiết kế phần mềm, xây dựng website, thiết kế đồ họa
Trong số hơn 14 nghìn người khuyết tật tham dự, có khoảng 1.100 người tốt nghiệp, thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, đã có có khoảng 65% đến 70% số học viên có việc làm ổn định, hoặc tự lập doanh nghiệp hỗ trợ các bạn khuyết tật khác
Trang 5Có thể nói, với cách thức đưa hình ảnh người khuyết tật theo hướng tích cực, có nhân phẩm và được tôn trọng, truyền thông đã và đang quảng
bá, đưa đến một xã hội hòa nhập và chấp nhận sự đa dạng trong xã hội.2
Hàng năm Bộ Thông tin và truyền thông tổ chức giải thưởng Hiệp sỹ công nghệ thông tin để vinh danh những người khuyết tật có đóng góp cho việc đưa công nghệ thông tin đến với người khuyết tật và những người khuyết tật có thành tích trong lĩnh vực công nghệ thông tin
Công ty Sitec phối hợp với nhóm sinh viên VCR (ĐH BK TPHCM) phát triển phần mềm hỗ trợ âm thanh Braille giúp người mù có thể dùng được máy tính Sau đó là phần mềm NDC để có thể soạn thảo tiếng Việt Tháng 10 vừa qua, cổng thông tin Thegioimatxa.net - cổng thông tin nghề nghiệp của người khiếm thị đã chính thức ra mắt và đi vào hoạt động Cổng thông tin do Công ty Eastern Sun Việt Nam (ESVN) cùng với Trung tâm hướng nghiệp và hỗ trợ việc làm Hoàng Kim phối hợp triển khai “Trong thời gian tới, ESVN sẽ tiếp tục hỗ trợ để mô hình này được nhân rộng không chỉ cho người khiếm thị mà còn cho cả những người khuyết tật khác nữa, góp phần nhỏ bé của mình vào mục tiêu chung của đất nước” ( Ông Đào Quang Dũng, Chủ tịch hội đồng quản trị, kiêm tổng giám đốc Công ty ESVN.3
Đài truyền hình Việt Nam cũng đã phát chương trình truyền hình dành cho người khiếm thính trên sóng VTV2.Ngoài hình ảnh và lời của phát thanh viên, trên màn hình tivi sẽ có dòng phụ đề để những người khiếm thính có thể theo dõi được Trung bình cứ 10 giây hình thì truyền tải được 1 đến 2 dòng phụ đề.Đây chính là bản tin thời sự phát trên sóng VTV1 lúc 19h hằng ngày, nhưng nội dung đã được biên tập cho phù hợp.Theo những người làm chương trình, với các tin chính trị, kinh tế sẽ khó khăn trong việc truyền tải
2http://www.nhandan.com.vn/mobile/_mobile_xahoi/_mobile_tintucxh/item/26006202.html
3http://chutunganh.blogspot.com/2015/06/quy-inh-cua-phap-luat-hien-hanh-ve-cong.html
Trang 6bởi số lượng chữ phụ đề sẽ nhiều và người khiếm thính khó tiếp nhận Vì thế các biên tập viên phải biên tập cho ngắn gọn hơn
Giám đốc Văn phòng Điều phối các hoạt động hỗ trợ người tàn tật VN (NCCD) Nghiêm Xuân Tuệ khẳng định, việc ra đời chương trình này là một tin vui cho 400.000 người khiếm thính trên toàn quốc Bởi bao nhiêu năm qua họ xem bản tin thời sự mà không hiểu gì, hoặc hiểu rất ít Trước đó, NCCD và Đài truyền hình VN có ý định dùng thủ ngữ (ngôn ngữ ký hiệu bằng tay), nhưng vì ngôn ngữ này không thống nhất ở 3 miền nên phải thay bằng phụ đề
Đồng thời một số dự án đã được triển khai giúp người khuyết tật tiếp cận công nghệ thông tin và truyền thông:
Cung cấp bức tranh chính xác về người khuyết tật bằng cách ứng dụng công nghệ thông tin đồng thời sử dụng các sản phẩm công nghệ thông tin nhằm tạo các cơ hội hỗ trợ người khuyết tật tiếp cần gần hơn với cộng đồng
Duy trì, cập nhật và phát triển cổng điện tử Phát triển người tàn tật, đưa cổng thông tin trở thành một địa điểm quen thuộc phục vụ cộng đồng những người khuyết tật tại Việt Nam
Duy trì và phát triển các công cụ trung gian để hỗ trợ những người khuyết tật, bổ sung và tìm tòi thêm các phần mềm tiên tiến
Cung cấp thông tin cho các tổ chức có liên quan, các nhà khoa học và
cá nhân quan tâm đến chương trình phát triển người khuyết tật
Tập huấn cho người tàn tật về cách sử dụng Internet và về các phần mềm hỗ trợ tìm kiếm thông tin trên cổng thông tin dành cho người khuyết tật
và về nhân quyền
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 71. Giáo trình “ Luật người khuyết tật Việt Nam”, trường đại học Luật Hà Nội, Nhà xuất bản công an nhân dân, 2011
2. Luật người khuyết tật 2010
3. http://www.nhandan.com.vn/mobile/_mobile_xahoi/_mobile_tintucxh /item/26006202.html
4. http://chutunganh.blogspot.com/2015/06/quy-inh-cua-phap-luat-hien-hanh-ve-cong.html