6 BIỆN PHÁP TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIỜ HỌC MĨ THUẬT I Lý do chọn biện pháp Mĩ thuật là một môn học có vai trò quan trọng trong chương trình giáo dục tiểu học Thông qua môn[.]
Trang 1BIỆN PHÁP TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH NHẰM NÂNG CAO CHẤT
LƯỢNG GIỜ HỌC MĨ THUẬT
I Lý do chọn biện pháp.
Mĩ thuật là một môn học có vai trò quan trọng trong chương trình giáo
dục tiểu học Thông qua môn học này, học sinh biết cảm thụ cái đẹp, yêu cái đẹp từ đó biết cách rèn luyện đôi bàn tay khéo léo và sự sáng tạo của mình để tạo ra cái đẹp và vận dụng cái đẹp vào cuộc sống hàng ngày Môn Mĩ thuật đã góp phần cùng với các môn học khác giáo dục học sinh phát triển toàn diện về Đức - Trí - Thể - Mĩ
Thực tế chúng ta nhận thấy học sinh tiểu học rất yêu thích học Mĩ thuật nhưng sản phẩm các em tạo ra chưa đẹp, chưa phong phú Việc giáo viên tạo ra một môi trường học tập an toàn, thân thiện, một không khí lớp học vui tươi, thoải mái với những phương pháp dạy học tích cực, hình thức tổ chức lớp học phong phú là rất cần thiết Từ đó, tôi luôn đặt mục tiêu phải làm gì? Làm như thế nào? để nâng cao chất lượng giờ dạy Chính vì vây, tôi đã lựa chọn biện
pháp: “Tạo hứng thú cho học sinh nhằm nâng cao chất lượng trong giờ học
mĩ thuật.”
Là giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Mĩ thuật, luôn mong muốn học sinh thật sự hứng thú với môn học này, muốn các em phát triển được năng khiếu của mình Chính vì vậy đầu năm học 2021 - 2022, tôi tiến hành cuộc kết khảo sát thực
tế bằng hình thức quan sát, phỏng vấn, phiếu điều tra và bài làm của HS, hàng tuần tôi đã ghi lại vào sổ theo dõi cụ thể:
Khối Tổng số HS Rất hứng thú Hứng thú Chưa hứng thú
4 150 56/150 = 37,3% 80/150 = 53,3% 14/150 = 9,4% Qua kết quả khảo sát, tôi nhận thấy tỉ lệ học sinh chưa hứng thú với môn học vẫn còn
*Nguyên nhân dẫn đến tình trạng các em ít hứng thú học tập là:
- Hình thức tổ chức lớp học chưa phong phú nên chưa lôi cuốn được HS vào bài học
- HS thiếu sự tự tin và lười tư duy, sáng tạo nên trí tưởng tượng của các em chưa phong phú
- HS gặp khó khăn khi tạo hình sản phẩm
- CMHS ít quan tâm đến môn học Mĩ thuật nên chưa đầu tư nhiều thời gian cho con học môn học này
Từ những nguyên nhân trên để giờ học hào hứng, sôi nổi các em tích cực tham gia vào các hoạt động để tạo ra sản phẩm mĩ thuật đẹp, tôi đã nghiên cứu
và đưa ra các giải pháp như sau:
Trang 2II Nội dung biện pháp
1 Giải pháp thứ nhất: Tạo không khí lớp học vui tươi, thoải mái
Để thiết lập bầu không khí thoải mái cho HS, trước hết, người GV phải vui vẻ, cởi mở, thân thiện, công bằng Lời nói của cô phải gần gũi, ân cần với học sinh, tránh các thái độ: Chê bai, giễu cợt khi HS trả lời sai hay là tuyên dương quá mức
Trước tiên để có giờ học vui vẻ, việc tạo ra môi trường học tập thân thiện, là vô cùng quan trọng Không gian lớp học phải sạch sẽ thoáng mát, lớp học phải được trưng bày các sản phẩm mĩ thuật để tạo hứng thú cho các em
Tạo các trò chơi đầu giờ học như: Lời chào thân thiện, Trò chơi “Tôi cần”, Gió thổi để yêu cầu ổn định lớp, lấy đồ dùng,
Hay ở phần khởi động thay vì bắt đầu bài học ngay khi bước vào lớp thì
GV có thể chuẩn bị một trò chơi, một bài hát hay những câu đố vui liên quan đến bài học để tạo không khí lớp học vui vẻ Điều này ko những giúp cho không khí lớp học trở nên bớt căng thẳng mà giúp các em có sự hào hứng, một tâm thế vui vẻ để bước vào tiết học
VD: Khi dạy lớp 4 chủ đề 5: Sự chuyển động của dáng người Tôi sẽ cùng với các em nghe và vận động theo bài hát “Ồ sao bé không lắc?”
Sau đó tôi hỏi: Các em vừa có 1 màn khởi động vô cùng sôi nổi Vậy các
em cảm thấy cơ thể của mình như thế nào?
Tôi chốt lại: Khi mình vận động thì các bộ phận trên cơ thể phải chuyển động rất nhiều Để giúp các em hiểu được đặc điểm các bộ phận chính của cơ thể khi đang hoạt động sẽ thay đổi như thế nào thì chúng mình cùng vào bài mới
2 Giải pháp thứ 2: Sử dụng linh hoạt các hình thức tổ chức dạy học.
2.1 Hoạt động hình thành kiến thức mới
*Đối với nội dung tìm hiểu chủ đề
Hoạt động tìm hiểu là hoạt động quan trọng để tạo cho HS những hiểu biết ban đầu về chủ đề Để học sinh có hứng thú tôi dẫn dắt các em vào bài một cách lôi cuốn, hấp dẫn, tổ chức cho các em tham gia trò chơi giống như là mình đang được trải nghiệm thực tế
VD: Đối với lớp 4 chủ đề 5: Sự chuyển động của dáng người Thay vì cho
HS quan sát các hình mẫu trong SGK, tôi sẽ mời khoảng 3-4 em lên trước lớp Tôi cho các em nghe một bản nhạc sôi động Các em sẽ nhảy, múa, lắc lư, theo điệu nhạc Khi bản nhạc dừng thì các em sẽ giữ nguyên tư thế dáng người lúc đó Tiếp theo tôi cho cả lớp quan sát trả lời câu hỏi, nhìn vào tư thế của các bạn
em thấy khi hoạt động các bộ phận của cơ thể thay đổi như thế nào?
Trang 3Sau khi bản nhạc kết thúc đã mang đến cho các em không khí sôi động Các em rất hào hứng và từ đó nắm bắt được hình dáng, đặc điểm của dáng người khi hoạt động một cách thích thú.
( Video HS nhảy theo nhạc)
Ngoài ra, tôi còn cho HS quan sát thêm một số hình ảnh tạo dáng khác nhau để các em tham khảo Sau mỗi hoạt động như vậy, tôi cảm nhận rõ hơn về
sự hứng thú của các em đối với nội dung bài học
Hoặc từ những tranh ảnh, đồ vật mà các em đã sưu tầm được liên quan đến nội dung chủ đề, tôi cho các em giới thiệu trước lớp qua hình thức vấn đáp
để các em chủ động tiếp cận kiến thức, thu hút được sự hứng thú, tập trung của các em, giúp các em phát triển khả năng giao tiếp, mạnh dạn, tự tin khi tìm hiểu nội dung bài học
VD: Đối với chủ đề 9 lớp 5 bài: Trang phục yêu thích Giờ trước, tôi đã dặn các em sưu tầm tranh, ảnh trang phục Tôi tổ chức cho các em xếp tranh
đã chuẩn bị theo chủ đề, theo nhóm Sau đó các nhóm lên giới thiệu bằng hình thức vấn đáp.
+ Các bạn hãy đoán mỗi bức ảnh thể hiện trang phục của mùa nào? Vì sao?( Vì mùa đông trời rét nên mặc áo dày )
+ Tớ đố các bạn mỗi bức ảnh thể hiện trang phục của dân tộc nào?
+ Bạn có biết đây là trang phục truyền thống của đất nước nào không?
(Video HS chơi trò đoán tên trang phục)
Sau đó, tôi nhận xét, khen ngợi học sinh bằng những tràng pháo tay của
cả lớp Qua trò chơi, tôi thấy không khí lớp học sôi nổi hẳn lên, các em rất hào hứng bước vào hoạt động tiếp theo
Khi HS đã nắm được đặc điểm riêng của từng loại trang phục thì đến phần tạo hình, các em sẽ có nhiều ý tưởng phong phú với chủ đề bài học
*Đối với nội dung hướng dẫn cách thực hiện:
Có nhiều cách để giúp các em tạo ra sản phẩm mĩ thuật đẹp theo yêu cầu như: thảo luận nhóm, GV hướng dẫn trực tiếp trên bảng hoặc cho các em xem tranh, ảnh hoặc video thực hiện các bược tạo ra sản phẩm Tổ chức trò chơi cũng là một cách giúp các em nhớ lại kiến thức của bài cũ để có ý tưởng tạo ra sản phẩm
VD: Đối với chủ đề 5, lớp 4 bài: Sự chuyển động của dáng người Sau khi
HS đã được quan sát các tư thế ở hoạt động tìm hiểu thì tôi cho HS nêu lại các bước thực hiện để tạo ra một dáng người bằng đất nặn chúng ta cần phải làm như thế nào?
HS sẽ trả lời theo ý của các em dưới hình thức trò chơi Truyền điện.
Trang 4Từ ý kiến của các em đưa ra, tôi sẽ rút ra các bước thực hiện theo quy
trình Đây cũng chính là bước quan trọng để HS nắm được cách thực hiện từ đó các em có hứng thú và làm tốt hoạt động thực hành
Chọn dáng người mình định nặn.
B1: Nặn các bộ phận chính ( Đầu, mình, chân, tay )
B2:Ghép, dính các bộ phận thành hình người
B3: Tạo thêm các chi tiết: mắt, mũi, miệng
B4: Tạo dáng người cho phù họp với hoạt động mà mình đã chọn.
Cũng có những bài thay vì giáo viên làm mẫu bằng hình thức truyền thống, tôi đã tự quay video hướng dẫn cách làm Sau mỗi tiết học, tôi gửi video
đó lên nhóm lớp để cha mẹ học sinh cùng thực hiện với con khi ở nhà Qua đó, phụ huynh sẽ quan tâm hơn đến việc học Mĩ thuật của các con
2.2 Đối với hoạt động thực hành.
Trong thực tế, hoạt động thực hành là một hoạt động không hề bị gò bó Để thực hiện được một sản phẩm Mĩ thuật đẹp, đầu tiên giáo viên gợi ý cho HS lựa chọn hình thức và vật liệu khác nhau để làm theo một chủ đề: có thể là vẽ, nặn, làm 2D, 3D, điêu khắc Từ đó, HS sẽ thu thập vật liệu và tạo hình theo hướng dẫn của GV, điều đó giúp HS tích cực hơn và có ý thức bảo vệ môi trường
VD: Với lớp 5 chủ đề 2 bài: Chúng em với thế giới động vật ngoài phương thức tạo hình bằng đất nặn thì tôi gợi ý và hướng dẫn cho HS có thể tạo hình con vật bằng bìa cứng, hay là vỏ chai và những vật liệu khác để tạo thành không gian sống của những con vật đó.
Sau khi lựa chọn vật liệu, tôi hướng dẫn HS thực hành Có rất nhiều hình thức tổ chức: Cá nhân, nhóm, tổ, trong lớp, ngoài lớp Trong các hình thức trên, tôi quan tâm nhiều hơn đến việc lựa chọn nhóm theo sở thích để phát huy hết khả năng sáng tạo, hợp tác khi làm việc theo nhóm
VD: Cũng đối với lớp 5 chủ đề 2: Chúng em với thế giới động vật (tiết 2) Khi HS đã tạo ra được sản phẩm cá nhân, tôi cho các em lựa chọn theo nhóm sở thích: nhóm con vật nuôi quen thuộc, nhóm những con vật sống dưới nước, nhóm những con vật sông hoang dã Sau đó, tôi cho các nhóm thi đua tạo không gian sống theo nhóm con vật mà mình đã chọn Giáo viên gợi ý cho các nhóm
+Nhóm con vật nuôi hoang dã thì không gian sống của nó như thế nào? (HS: Có đồi núi và rất nhiều cây.)
+Vậy để tạo ra cái cây mình sử dụng chất liệu gì?
(HS: Có thể là cành cây khô, bìa cứng )
Khi các em đã có ý tưởng tạo ra không gian sống trong nhóm con vật của mình, các em có thể không dừng lại Ý tưởng làm nảy sinh ý tưởng tiếp theo Đó
là cách học mà chơi
Trang 5(Tranh của các nhóm)
Ngoài ra để tạo hứng thú và nâng cao chất lượng giờ dạy, tôi còn tổ chức cho học sinh thực hành ngoài trời, vì thực hành ngoài trời giúp HS cảm thấy thoải mái hơn Các em được hòa mình với thiên nhiên, được quan sát thực tiễn, được tìm hiểu và khám phá nhiều hơn, từ đó phát triển năng lực giao tiếp, một năng lực cần thiết cho tất cả các môn học
VD: Đối với chủ đề 4, lớp 5 bài: Sáng tạo cùng những chiếc lá Tôi đã tổ chức cho các em thực hành ngoài trời Khi ra sân thì các em sẽ được quan sát các hình ảnh, sự vật từ thiên nhiên Sau đó dựa vào mong muốn của các em tôi hướng dẫn các em cách lựa chọn sản phẩm, lựa chọn lá cây phù hợp với sản phẩm mình muốn làm.
Đồng thời tôi cũng nhắc nhở các em chỉ sủ dụng những lá khô, lá rụng hạn chế bẻ cành hoặc ngắt quá nhiều lá trên cây để bảo vệ môi trường.
( Đưa ảnh học sinh thực hành ở ô nấm về CĐ: Sáng tạo với những chiếc lá)
(Đưa tranh sản phẩm học sinh)
Cuối mỗi giờ học, tôi tổ chức cho học sinh trưng bày và chia sẻ sản phẩm Đối với những tiết hoàn thành sản phẩm cá nhân, tôi cho các em lên chia
sẻ nội dung và cách tạo ra sản phẩm trước lớp bằng hình thức: tự chia sẻ, vấn đáp Đối với những tiết HS đã hoàn thành sản phẩm theo nhóm, tôi cho HS giới thiệu sản phẩm bằng cách phỏng vấn lẫn nhau hoặc giới thiệu dưới hình thức sắm vai để sáng tác ra các câu chuyện, nghệ thuật biểu diễn hay tạo ra các hoạt cảnh phù hợp
VD: Đối với lớp 4 chủ đề 5: Sự chuyển động của dáng người Sau khi các
em đã hoàn thành sản phẩm theo nhóm ở tiết 2, đến tiết 3 tôi dựa vào sản phẩm của HS để gợi ý làm thành một hoạt cảnh Ví dụ, tôi quan sát thấy nhóm HS
có nhiều dáng người đang hoạt động khác nhau thì tôi gợi ý cho các em tạo ra 1 hoạt cảnh vui chơi trong sân trường Sau đó, tôi gợi ý cho các em bằng những câu hỏi gợi mở để các em lựa chọn hình thức và vật liệu để tạo thêm những hình ảnh phụ cho sản phẩm sinh động.
Sau giờ học, tôi thấy các em rất hứng thú, tích cực, hăng hái tham gia hoạt động thực hành Sản phẩm các em làm ra hiệu quả, chất lượng, gần gũi với thiên nhiên Có rất nhiều các sản phẩm đẹp, sáng tạo, không còn bị dập khuôn, sao chép hình ảnh ở các bài mẫu trong sách
3.Giải pháp thứ ba: Tổ chức các hoạt động trải nghiệm Mĩ thuật gây hứng thú cho học sinh.
Là hoạt động gây hứng thú nên bản thân tôi đã quan tâm đến hoạt động trải nghiệm Từ những điều kiện cụ thể của trường, lớp, bản thân tôi đưa ra 1 số hoạt động như sau:
Trang 6- Tổ chức các Câu lạc bộ là một trong những hình thức hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm rèn luyện khả năng làm việc nhóm Thông qua hoạt động của các Câu lạc bô, giáo viên, cha mẹ học sinh hiểu và quan tâm hơn đến nguyện vọng của HS
- Trường Tiểu học Châu Sơn nhiều năm đã tổ chức Câu lạc bô Mĩ thuật, các em tham gia Câu lạc bộ rất tích cực Để đạt được kết quả đó, giáo viên cần khuyến khích động viên học sinh tham gia Câu lạc bộ Mĩ thuật nhằm phát triển năng khiếu cho các em Để làm được điều đó, giáo viên phải làm tốt công tác tuyên truyền về lợi ích của việc tham gia Câu lạc bộ, phối kết hợp với giáo viên chủ nhiệm và các đoàn thể
- Việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa cũng là một hình thức học tập có nhiều bổ ích và hấp dẫn HS được trực tiếp, mắt thấy tai nghe sẽ làm cho các em
có hứng thú để phục vụ quá trình học tập, củng cố bài học trên lớp
- Tổ chức cho HS tham gia tích cực vào các sân chơi: Sân chơi ý tưởng trẻ thơ, Chiếc ô tô mơ ước, nét vẽ xanh, làm báo tường theo chủ điểm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11,…
- Qua các giờ học, tôi thường thu thập các sản phẩm của HS và sưu tầm tranh ảnh theo chủ đề để tạo ra góc trưng bày sản phẩm, hoặc tổ chức thi trưng bày sản phẩm theo chủ đề Từ đó định hướng cho HS tạo ra những mô hình đẹp,
có giá trị và phát huy năng khiếu sẵn có của các em
(Video trưng bày sản phẩm của học sinh)
III Kết quả sau khi áp dụng biện pháp
Sau một năm áp dụng: Biện pháp tạo hứng thú cho học sinh nhằm nâng cao chất lượng giờ học Mĩ thuật, tôi nhận thấy các em học sinh đã có tiến bộ rõ rệt Điều đó được thể hiện trong bảng khảo sát sau:
Khối Tổng số HS Rất hứng thú Hứng thú Chưa hứng thú
Qua đó, tôi thấy 100% các em học sinh đều hoàn thành các sản phẩm theo chủ đề Các em không còn bị dập khuôn, thiếu tự tin vảo khả năng của chính bản thân Trong đó, có rất nhiều em hoàn thành tốt các sản phẩm theo chủ đề, sản phẩm của các em mang tính tư duy, sáng tạo cao
Ngoài kết quả môn học có sự tiến bộ rõ rệt, các em còn tích cực tham gia các cuộc thi vẽ tranh do nhà trường, cấp trên tổ chức và nhiều bài vẽ có chất lượng được chọn để tham dự thi các cấp: Búp sen xanh, trường học hạnh phúc
(Một số hình ảnh tham dự cuộc thi Búp sen xanh) (Một số bài làm tham dự cuộc thi vẽ ngôi trường hạnh phúc)
Bản thân tôi thực sự cảm thấy rất vui với kết quả của cô và trò đã đạt được Quan trọng hơn hết, đến tiết học môn Mĩ thuật các em đều hào hứng, tích
Trang 7cực tham gia các hoạt động, các bậc phụ huynh cũng dần thay đổi suy nghĩ của mình và sẵn sàng tạo điều kiện tốt nhất để các em có năng khiếu phát huy khả năng của mình Tôi tin rằng, khi tiếp tục áp dụng biện pháp này một các khoa học và hợp lí, sẽ nhận được kết quả khả quan hơn góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Mĩ thuật
IV Kết luận
Kính thưa BGK, thưa các thầy cô!
Để nâng cao chất lượng dạy học Mĩ thuật thì việc tạo hứng thú cho học sinh là một trong những yếu tố vô cùng cần thiết Bởi khi có hứng thú thì học sinh sẽ đam mê, sẽ tìm tòi, khám phá, từ đó, các em sẽ tích cực rèn luyện đôi bàn tay khéo léo và óc sáng tạo của mình để tạo ra những sản phẩm đẹp, sáng tạo theo cảm nhận riêng của mình
Để làm được điều này, mỗi giáo viên cần thực hiện tốt những yêu cầu sau:
- Không ngừng tự học, tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
- Sử dụng linh hoạt các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học
- Lấy học sinh làm trung tâm cho; tạo cho các em bầu không khí thân thiện vui tươi “Học mà chơi - chơi mà học”
- Thường xuyên quan tâm, động viên khích lệ HS kịp thời để các em thấy được sự tiến bộ của mình và tự tin làm bài cũng như trình bày sản phẩm
Trên đây là“ Biện pháp tạo hứng thú cho học sinh nhằm nâng cao chất lượng giờ học mĩ thuật.” mà tôi đã áp dụng có hiệu quả tại đơn vị của mình.
Biện pháp này đã được Ban lãnh đạo nhà trường ghi nhận và tiếp tục đưa vào áp dụng cho năm học 2022 - 2023 Do thời gian thực nghiệm chưa dài nên biện pháp tôi đưa ra không tránh khỏi hạn chế, rất mong được sự góp ý của BGK để biện pháp này được hoàn thiện hơn./
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Nguyễn Thị Thanh Huyền
Châu Sơn, ngày tháng năm 2022
NGƯỜI THỰC HIỆN
Nguyễn Thị Hoan