Ngày soạn: 20

Ngày soạn 20 HỌC KÌ I Ngày soạn 5/9/2022 Tiết 1,2,3,4,5,6 CHỦ ĐỀ TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ VÀ BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN (6 tiết ) I MỤC TIÊU Chủ đề được xây dựng dựa trên 4 bài + Tôi đi học + Trong lòng mẹ +[.]

HỌC KÌ I

Tổng số tiết của chủ đề: 06 tiết

Tiết 1+2: Tôi đi học

Tiết 3+4: Trong lòng mẹ

Tiết 5: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

Tiết 6: Bố cục của văn bản và Tổng kết, đánh giá chủ đề

1 Kiến thức

-Nắm được những nét đặc trưng của truyện ngắn – tiểu thuyết giai đoạn 1930-1945.

- Từ đó thấy được sự phát triển của văn bản tự sự Việt Nam có nét mới

- Hiểu được tính thống nhất và bố cục trong văn bản nói chung là ở văn bản tự sự

- Hiểu được tác giả Thanh Tịnh, Nguyên Hồng với những tình cảm sâu nặng với giađình, quê hương đặc biệt nhất là tình mẫu tử

2 Kĩ năng

- Đọc hiểu các văn bản tự sự: Truyện ngắn, tiểu thuyết giai đoạn 1930-1945

-Trình bày những suy nghĩ, tình cảm gia đình trong cuộc sống của bản thân

- Rèn cho học sinh kĩ năng đọc diễn cảm, sáng tạo, kĩ năng phân tích, cảm thụ tác phẩm văn xuôi giàu chất trữ tình

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực tư duy

- Năng lực quản lí

- Năng lực giao tiếp

- Năng lực hợp tác

- Năng lực sử dụng công nghệ thông và truyền thông

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ

b Năng lực chuyên biệt

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực giao tiếp tiếng Việt

5 Tích hợp

- Mở rộng các văn bản truyện ngắn, tiểu thuyết khác cùng giai đoạn 1930-1945

- Liên hệ, so sánh với các truyện ngắn nước ngoài để khắc sâu tính thống nhất, bố cụcvăn bản

- Bài hát về tình mẫu tử, mái trường

- Hiểu được những cảm giác êm dịu, trong sáng, mang mác buồn của nhân vật “Tôi”

ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời, qua áng văn hồi tưởng giàu chất thơ

- NT miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở lứa tuổi đến trường Thấy được ngòi bút giàu chất thơ, gợi

dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

- GV: Nghiên cứu bài soạn, bảng phụ Tư liệu về Tg, Tp

- HS : Soạn bài theo hướng dẫn trong SGK

III PHƯƠNG PHÁP:

- Đọc diễn cảm, bình,PT- Giao tiếp, tư duy sáng tạo

VI TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY

Bước 1: Ổn định tổ chức:

Bước 2: Kiểm tra bài cũ : KTsự chuẩn bị bài của HS

Bước 3: Tổ chức dạy và học bài mới

*Hoạt động 1: khởi động

- Hs hát bài “Ngày đầu tiên đi học” của nhạc sỹ Nguyễn ngọc Thiện

GV khái quát : Trong c/đ mỗi con ng, những kỉ niệm tuổi học trò thường được lưugiữ bền lâu trong trí nhớ Đặc biệt là những kỉ niệm về buổi đến trường đầu tiên.Thật khó diễn tả bằng lời những cảm xúc của các em học sinh lúc đó Bởi mỗi người

lại có những cảm xúc riêng Hôm nay, cô và các em sẽ được tìm hiểu tâm trạng củamột bạn học trò xưng “tôi” trong văn bản “Tôi đi học” với những kỉ niệm mơn man,bâng khuâng của một thời thơ ấu ấy

*Hoạt động 2: hình thành kiến thức

? Hãy hiểu biết của em về Tg Thanh Tịnh?

- 1933 bắt đầu đi làm rồi vào nghề dạy học

Bắt đâù st văn chương.Có mặt trên nhiều

lĩnh vực: truyện ngắn,truyện dài,thơ ca dao,

bút kí,…Tp: toát lên một tình cảm êm

dịu,trong trẻo.Văn ông nhẹ nhàng mà thấm

sâu,mang dư vị vừa man mác buồn thương,

vừa ngọt ngào quyến luyến.

? Tại sao ngày đầu tiên đến trường của NV

“tôi” lại đứng vào hàng lớp 5?

? Có những NV nào đc kể trong truyện ngắn

này? Ai là NV chính?

-NV chính “Tôi”

- NV xưng “Tôi” có thể hiểu đó chính là Tg

? Các SV đc trình bày theo trình tự nào?

- Kg, tg: theo dòng hồi tưởng của NV “tôi”

về buổi tựu trường đầu tiên

? VB viết theo thể loại nào ? PTBĐ nào?

? VB chia thành mấy phần? ND của từng

phần?

+ P1: từ đầu -> ngọn núi: Cảm nhận của

“Tôi” trên đường tới trường

+ P2: tiếp theo -> cả ngày nữa: Cảm nhận

của “Tôi” lúc ở sân trường

+ P3: còn lại: Cảm nhận của “Tôi” trong

lớp học

GV: T ngắn đậm chất trữ tình “Tôi đi học”

của nhà văn Thanh Tịnh đã giúp chúng ta

sống lại những KN tuổi thơ mơn man, trong

sáng ở buổi tựu trường đầu tiên Những KN

ấy được khơi nguồn từ thời điểm nào?

HS đọc thầm 4 câu văn đầu

? Nỗi nhớ buổi tựu trường đầu tiên của Tg

được khơi nguồn từ thời điểm nào?

? Vì sao cứ đến thời điểm này, những kỉ

niệm của Tg lại ùa về?

-Do có sự liên tưởng tương đồng, tự nhiên

giữa HT và QK-> “Tôi” nhớ kỉ niệm cũ

GV: Cứ vào thời điểm ấy, cảnh vật ấy, k

gian ấy làm cho NV nghĩ ngay về ngày

xưa theo 1 quy luật tự nhiên cứ lặp đi lặp

lại Vì vậy Tg đã viết “ Hằng năm ”

? Vì sao thời gian và k gian ấy lại thành kỉ

niệm trong tâm trí của Tg?

- Vì đó là lần đầu tiên cắp sách đến trường

? Khi nhớ lại những kỉ niệm đó, NV “tôi”

có tâm trạng ntn?

? Những Cx khi thì n nức, mơn man (nhẹ

nhàng), lúc lại tưng bừng, rộn rã (mạnh mẽ)

có mâu thuẫn với nhau k? Vì sao?

- K mâu thuẫn Ngược lại chúng còn gần

gũi, bổ sung cho nhau nhằm diễn tả 1 cách

cụ thể TT thực của NV “tôi” khi ấy

? NX về NT, cách dùng từ ngữ của Tg? Nêu

t/d?

- NT so sánh và từ láy để diễn tả TT, cx của

NV “tôi” khi nhớ lại những kỉ niệm của

buổi tựu trường đầu tiên Những t/c trong

sáng ấy mà “tôi” k thể nào quên Câu văn

như cánh cửa dịu dàng mở ra, dẫn ng đọc

vào 1 thế giới đầy ắp những sự việc, những

con ng, những cung bậc tâm tư, t/c đẹp đẽ,

trong sáng, rất đáng nhớ, đáng chia sẻ và

trân trọng

Các từ láy đã góp phần rút ngắn khoảng

cách thời gian giữa QK và HT Chuyện đã

xảy ra từ bao năm qua mà cứ như vừa mới

xảy ra hôm qua, hôm kia

HS đọc thầm: Buổi mai -> Trên ngọn

núi.

? Kỉ niệm ngày đầu tiên đến trường của NV

“tôi” gắn với tgian, kgian cụ thể nào?

-Tgian: Buổi sớm mai đầy sương thu và gió

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1 Khơi nguồn kỉ niệm

- Thời điểm: Cuối thu:

+ Lá rụng nhiều + Mây bàng bạc + Mấy em nhỏ rụt rè tới trường

2.Tâm trạng của “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên

a Trên đường tới trường

lạnh

- K gian: Con đường dài và hẹp

? Vì sao k gian và thời gian ấy trở thành kỉ

niệm trong tâm trí “tôi”?

- Vì đó là thời điểm, là nơi chốn quen thuộc,

gần gũi, gắn liền với tuổi thơ tác giả.Và đó

cũng là lần đầu tiên được cắp sách đến

- Vì cgiác nôn nao, bồn chồn của ngày đầu

tiên đi học đã ảnh hưởng đến sự cảm nhận

của nv

GV: Dấu hiệu đổi khác trong t/c và nhận

thức của 1 cậu bé trong ngày đầu tiên đến

trường: Tự thấy mình như đã lớn lên, con

đường hằng ngày đi lại đã bao nhiêu lần

hôm nay bỗng trở nên là lạ, mọi vật đều như

thay đổi Đối với 1 em bé mới chỉ biết chơi

đùa, qua sông thả diều, ra đồng chạy nhảy

với bạn thì đi học quả là 1 sự kiện lớn - 1

thay đổi quan trọng đánh dấu 1 bước ngoặt

tuôỉ thơ

? T giả đã sd biện pháp NT nào khi MT ý

nghĩ, hành động của chú bé? T/d?

? Tất cả những cử chỉ ngộ nghĩnh, ngây thơ,

đáng yêu ấy bắt nguồn đâu?

GV: Lần đầu tiên đến trường học, được

bước vào một thế giới mới lạ, được tập làm

người lớn chứ không chỉ nô đùa, rong chơi,

thả diều nữa Chính ý nghĩ ấy làm cho nhân

vật cảm thấy mình “người lớn” hơn Nhưng

đây là lần đầu tiên chưa quen, và thật ra,

“tôi” vẫn còn nhỏ lắm, cho nên “tôi” vẫn

thèm được tự nhiên, nhí nhảnh như các học

trò đi trước Đó là TT, là cảm giác được

diễn tả một

HẾT TIẾT 1

- Tâm trạng: Hồi hộp+ Con đường quen: thấy lạ

+ Cảnh vật: đều thay đổi

+ cảm thấy mình trang trọng, đứngđắn,

-> Cảm giác mới mẻ, bỡ ngỡ.-> TT: háo hức, hăm hở

- NT: So sánh, sd động từ.

-> Cử chỉ ngộ nghĩnh, ngây thơ,đáng yêu

=> Sự thay đổi trong nhận thức bảnthân

b Lúc ở sân trường

CHUYỂN TIẾT 2

? Cảnh sân trường Mỹ Lí lưu lại trong tâm

trí Tg có gì nổi bật?

? Lúc ở sân trường NV ‘tôi” có TT gì?

? Sau hồi trống văng lên TT của “Tôi”ntn?

GV: Hồi trống vang lên như mọi năm n với

các học trò mới nó vang dội, rộn rã, nhanh

gấp Vì hòa với tiếng trống còn có cả nhịp

tim thình thịch của các cậu cũng vang như

-> Biến đổi tâm lí NV

? H ảnh “một con chim bay cao” có ý

nghĩa gì?

HS thảo luận nhóm

- Tượng trưng, gợi nhớ tiếc những ngày trẻ

thơ chơi bời, tự do đã chấm dứt để bước vào

giai đoạn mới trong c/đ- ggd làm HS, tập

làm ng lớn

? NX gì về cách kết thúc truyện?

- Bất ngờ, tự nhiên Dòng chữ: Tôi đi học

vừa khép lại bài văn, vừa mở ra 1 K gian

mới, bầu trời mới, TG mới, gđ mới trong c/đ

của đứa trẻ

- Dòng chữ xuất hiện đầu tiên trên trang

giấy như niềm tự hào hồn nhiên trong sáng

của “Tôi”

-> Đây chính là chủ đề của VB

HS: liên hệ nhớ lại KN lần đầu tiên tựu

trường của mình vào lớp 1

?Những ng lớn xuất hiện trong VB này là

ai?

? Thái độ, T/c của ng lớn đối với trẻ em

trong ngày Khai trường được thể hiện qua

- Ngôi trường: xinh xắn, oai nghiêm

- đông ng, ai cũng tươi vui, sáng sủa-> K khí tưng bừng

-> TT: lo sợ vẩn vơ, bỡ ngỡ, ngập ngừng e sợ

- Hồi trống vang lên -> TT: chơ vơ, vụng về, lúng túng, run run

- Khi gọi tên -> TT: lúng túng, sợ hãi, bật khóc

c Trong lớp học

- Thấy mới lạ, hay hay, quyến luyến-> cảm giác trong sáng, chân thực đan xen giữa lạ và quen

3 Tình cảm của mọi người đối với những em bé lần đầu tiên đến trường

- Quan tâm chu đáo

- Từ tốn, bao dung, giàu tình cảm

? Ngày Khai trường ở

nước ta hiện nay là

ngày nào?

? Ngày Khai trường ở

nước ta hiện nay còn

được gọi là ngày gì?

áo mũ như tôi đến trường mới Ngày khai trường đầu tiên của tôi Ôi sao tôi quên được ngày lễ trọng đại ấy Tôi đã trở thành cậu bé lớp Một Ông

bế tôi xuống chiếc xe đạp, tươi cười cặp mắt nhăn nhúm khẽ động đậy Cháu nhìn xem, trường của cháu đấy Ông từ từ dắt tay tôi vào sân

trường mà những tà áo dài thướt tha đi lại Cô giáo tôi, người gầy gầy, xếp chúng tôi thành một hàng dọc, chỉn chu từng đứa trẻ đứng thẳng hàng Ông tôi đứng đằng xa kia, cười hiền hậu, tôi muốn khóc quá, chưa bao giờ tôi đứng một mình giữa những người bạn mới mà không có ông hay mẹ bên cạnh Những cảm xúc ấy, có lẽ, chẳng bao giờ tôi quên được.

Hoạt động 5: tìm tòi, mở rộng

? Kể tên VB đã học ở lớp 7 có ND tương tự? Khái quát ND của VB đó?

? Tìm hiểu thêm ngày Khai trường của các nước khác trên TG?

* Sưu tầm những bài văn, bài thơ hay viết về mái trường, thầy cô,bạn bè

* Học lại bài cũ, kể tóm tắt lại văn bản

* Soạn tiếp phần còn lại của văn bản “ Tôi đi học” ( Tâm trạng củanhân vật tôi theo những dòng hồi tưởng về buổi tựu trường đầu tiên)

Bước 4: Hướng dẫn học bài, chuẩn bị bài ở nhà

? Tình cảm nào được khơi gợi, bồi đắp khi em đọc truyện ngắn

- Soạn : Cấp độ khái quát nghĩa của từ

2 Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng phân tích nhân vật, khái quát đặc tính chất qua lời nói, nét mặt, tâmtrạng Phân tích cách kể truyện phối hợp nhuần nhuyễn với tả tâm trạng, cảm xúcbằng lời văn thống thiết

3 Thái độ: Yêu văn học,

III PHƯƠNG PHÁP : Đọc diễn cảm, bình,PT

IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY

Bước 1: Ổn định tổ chức:

Bước 2: Kiểm tra bài cũ : ? Trong buổi tựu trường “Tôi” có tâm trạng như thế nào ? Bước 3: Tổ chức dạy và học bài mới

Hoạt động 1: khởi động

HS quan sát những bức tranh mẹ chăm sóc con

GV: Nguyên Hồng là một trong những nhà văn có một thời thơ ấu thật cay đắng, khốn khổ Những kỷ niệm ấy đã đựoc nhà văn viết lại với“rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại” trong tập tiểu thuyết tự thuật “Những ngày thơ ấu” Kỷ niệm về người mẹ đáng thương qua cuộc trò chuyện với bà cô cuộc gặp gỡ bất ngờ là một trong những truyện cảm động nhất

Hoạt động 2: hình thành kiến thức

nghèo NH sớm thấm thía nỗi cơ cực và gần gũi

những người nghèo khổ…văn xuôi NH giàu chất

trữ tình … dạt dào cảm xúc thiết tha, rất mực

chân thành văn của 1 trái tim nhạy cảm,dễ bị tổn

thương, dễ rung động đến cực điểm với nỗi đau

và niềm hạnh phúc bình dị của con người

- Là nhà văn của những ng cùng khổ, nhà văn

của phụ nữ và nhi đồng.

? Tác phẩm ra đời vào thời gian nào?

- Tập hồi kí kể về tuổi thơ cay đắng của Tg

Những ngày thơ ấu” (1938 – 1940) Tp gồm 9

chương, đoạn trích thuộc chương IV

? Em hiểu thế nào là hồi kí?

(là một thể của kí, người viết kể lại những

chuyện, những điều chính mình đã trải qua, đã

chứng kiến)

- 9 chương, chương nào cũng chứa đầy kỷ niệm

tuổi thơ và đầy nước mắt…

Đọc, tìm hiểu chú thích:

- G/v hướng dẫn cách đọc

- G/v đọc mẫu, 3 – 4 h/s đọc

- GV lưu ý học sinh một số từ khó

? VB viết theo thể loại gì? PTBĐ?

? Chuyện gì đc kể trong hồi kí này?

BH mồ côi cha, bị hắt hủi vẫn 1 lòng yêu thương

kính trọng mẹ

? Truyện kể theo ngôi thứ mấy? Nhân vật chính

là ai ? Quan hệ giữa nhân vật chính và tác giả

cần được hiểu như thế nào?

-Ngôi thứ nhất “tôi” Nhân vật chính : Bé Hồng –

chính là tác giả

- NV bà cô

? VB chia làm mấy phần? ND từng phần?

? Hãy so sánh bố cục và cách kể chuyện của 2

văn bản “Tôi đi học” và “Trong lòng mẹ”?

- P 2 : Còn lại: TT, cảm xúccủa bé Hồng khi gặp mẹ

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1 Nhân vật người cô

sống nhờ ng cô

GV: Mở đầu đoạn trích, qua giọng vưn giản dị

và tự nhiên ng đọc nhận ra ngay cảnh ngộ của bé

Hồng Dòng t Sự khơi nguồn và NV ng cô xuất

hiện

? Theo dõi cuộc đối thoại BH và Ng cô NV “cô

tôi” có qh ntn với BH?

? Trong cuộc đối thoại, tâm địa của người cô

hiện ra rất rõ nét qua lời nói, cử chỉ, thái độ của

bà Em hãy lần lượt liệt kê và phân tích?

(HS điền vào phiếu học tập)

- Vỗ vai, ngân dài

“em bé”

- Tươi cười

- Tỏ vẻ nghiêm nghị

-Giễu cợt, khơi dậy nỗi đau -K buông tha cho Hồng.

-Cố tình gieo vào khinh mẹ

-Tỏ ra thương hại.

? NX cử chỉ, lời nói của người cô?

- Ng cô cười hỏi chứ k lo lắng hỏi, hay âu yếm

hỏi

? Cười rất kịch nghiã là gì?

- Cười “rất kịch” : Bộc lộ sự giả dối, ẩn chứa ý

nghĩ không tốt đẹp gì?

? NX gì về thái độ, t/c của ng cô đ/v cháu?

Ra vẻ quan tâm nhưng thực chất là đang mỉa

mai, giễu cợt, châm chọc,

?Vì sao bà cô lại có thái độ, cách cư xử như thế?

? Sau lời từ chối của bé Hồng, bà cô lại hỏi gì?

? Nét mặt, thái độ thay đổi ra sao? Điều đó thể

hiện gì?

- Khi bé Hồng nức nở… rồi “cười dài trong tiếng

khóc thì bà cô vẫn tươi cười kể chuyện bà chị

dâu mình…”

-G/v bình : Bà cô muốn kéo đứa cháu đáng

thương vào một trò chơi độc ác dã man tính sẵn

Dù đứa cháu khóc mà vẫn tấn công Cái cử chỉ

liền vỗ vai… mới giả dối, độc ác làm sao

“Mày…” đã bộc lộ rõ sự ác ý, châm chọc nhục

mạ - k gì cay đắng bằng vết thương lòng bị ng

khác (chính cô mình) cứ săm soi hành hạ “Em

bé” ngân dài ra thật ngọt càng thấy sự ác ý, cay

- Cử chỉ, lời nói: giả dối, mỉamai

- Thái độ: bộc lộ sự ác ý, châmchọc, nhục mạ,

nghiệt, độc địa, nhục mạ đứa bé, xoáy vào nổi

đau, khổ tâm của nó

? Điều đó đã làm rõ bản chất gì của cô?

=> Sự lạnh lùng vô cảm sắc lạnh đến ghê rợn

người của ng cô, đối lập với TT đau đớn, xót xa

như bị gai cào, muối sát của đứa cháu

? Qua đó cho thấy bà cô là ng ntn?

? Tg đã xây dựng ng cô với tính cách như vậy

trong VB có ý nghĩa gì?

GV bình:

=> Ng cô là ng đàn bà lạnh lùng, độc ác, thâm

hiểm Đó là một h/a mang ý nghĩa tố cáo ng sống

tàn nhẫn, khô héo cả tình máu mũ ruột rà trong

XHTD nữa PK lúc bấy giờ (sản phẩm của những

định kiến đối với phụ nữ xã hội lúc bấy giờ)

? Suy nghĩ của em về NV ng cô?

- Đáng trách

- Đáng thương (H/c XH )

HẾT TIẾT 1 CHUYỂN TIẾT 2 CỦA BÀI

GV: Trong cuộc gặp gỡ và trò truyện với bà cô

-diễn biến tâm trạng bé Hồng thật tự nhiên hợp lý,

hợp tình

? Cảnh ngộ của bé Hồng có gì đặc biệt?

- Mồ côi cha, mẹ do nghèo túng phải tha phương

cầu thực Hai anh em Hồng phải sống nhờ bà cô

ruột, k đựoc thương yêu còn bị hắt hủi

? Cảnh ngộ ấy tạo nên thân phận bé Hồng ntn?

? Trong cuộc đối thoại, BH đã bộc lộ cx, suy

- K gì cay đắng = vết thương lòng TT phẫn uất

của chú bé đến cực điểm khi nghe ng cô cứ tươi

cười kể về tình cảnh tội nghiệp của mẹ mình

? Qua đó em hiểu ntn về BH?

- Cô độc, bị hắt hủi, tâm hồn trong sáng, tràn

ngập t y thương mẹ, căm hờn cái xấu xa, độc ác

? Trong cuộc đối thoại Tg sd NT tương phản

=> Lạnh lùng, độc ác, thâmhiểm

2 Nhân vật bé Hồng

- Cảnh ngộ đáng thương, bị hắt

hủi-> Cô độc, đau khổ, luôn khaokhát tình thương người mẹ

-Trong cuộc đối thoại với ng cô:

+Nhận ra ý đồ thâm độc của

ng cô +Hiểu và cảm thông cho mẹ + Đau đớn, phẫn uất tột cùngkhi nghe những lời cay nghiệtcủa ng cô về mẹ

+Khao khát bảo vệ mẹ trcnhững định kiến tàn ác

->Tâm hồn nhạy cảm, thôngminh, lễ phép, tình yêu mẹ

Hãy chỉ ra phép tương phản đó? T/d?

- Tính cách hẹp hòi, tàn nhẫn của ng cô với tính

cách trong sáng, giàu tinh y thương mẹ của BH

HS đọc thầm đoạn 2

? Tìm CT về hình ảnh ng mẹ của BH?

? Từ đó em hiểu gì về ng mẹ của BH?

- Y con, đẹp đẽ, can đảm, vượt lên mọi lời nói

mỉa mai, cay độc của ng cô

? Bé Hồng gặp lại mẹ trong h/c nào?

- Buổi chiều tan học (bất ngờ)

- K còm cõi, thơm tho, lạ thường

? Cảm giác của bé Hồng khi ở trong lòng mẹ

được miêu tả ntn?

? Nhận xét gì về Nt miêu tả trong đoạn văn này?

- Đoạn văn đã tạo ra một k gian của ánh sang,

màu sắc, của hương thơm vừa lạ lung, vừa gần

gũi, nó là một h ảnh 1 thế giới đang bừng nở, hồi

sinh, một TG dịu dàng kỉ niệm và ăm ắp tình

mẫu tử Bé Hồng bồng bềnh trôi trong cảm giác

vui sướng, rạo rực, không mảy may nghĩ ngợi…

những tủi cực vừa qua bị chìm đi giữa dòng cảm

xúc miên man ấy

=> Đoạn cuối là bài ca chân thành về lòng yêu

kính mẹ, niềm sung sướng tự hào khi gặp lại mẹ

và là bài ca cảm động về tình mẫu tử thiêng

liêng, bất diệt

? Qua các CT trên em nhận thấy bé Hồng là một

chú bé như thế nào?

? Nét đặc sắc về nghệ thuật của đoạn trích?

? Ý nghĩa của văn bản?

Qua đoạn trích này em cảm nhận được gì về

- Khi gặp mẹ bất ngờ trước

cổng trường:

+ Tiếng gọi cuống quýt, mừng

tủi, xót xa đau đớn, hi vọng => thể hiện sự khát khao tình mẹ + Hành động : Chạy đuổi theochiếc xe, òa khóc

+ Cử chỉ : Vội vã, bối dối, lậpcập

- Khi ngồi trong lòng mẹ: cảmgiác ấm áp, mẹ có một êm dịu

vô cùng

-> NT: miêu tả tâm lí sắc sảo,tinh tế và sinh đông: Cảm giácsung sướng cực điểm của béHồng khi ở trong lòng mẹ

=> Giàu t/c => Tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng

- Lời văn : Mượt mà, mơnman, dào dạt

2 Ý nghĩa:

-Tình mẫu tử là mạch nguồn t/c

k bao giờ vơi trong tâm hồn

Câu 5*

Nguyên Hồng viết nhiều về phụ nữ và nhi đồng Luôn dànhcho họ tấm lòng chan chứa yêu thương, thái độ nâng niu trântrọng Ông diễn tả thấm thía nỗi cơ cực, tủi nhục mà họ phảigánh chịu Hiểu và vô cùng trân trọng vẻ đẹp tâm hồn, đứctính cao quý của họ

Hoạt động 4: vận dụng

Gọi HS lên bảng vẽ sơ đồ nội dung bài học

Hoạt động 5: Tìm tòi, mở rộng, sáng tạo ( 2P)

- Học kĩ nội dung bài học

- Hoàn thành bài tập phần luyện tập

- Phân tích tâm địa xấu xa của bà cô và tình yêu mẹ mãnh liệt của

bé Hồng đối với mẹ

Làm BT ( Thêm)*

a Ấn tượng của em về hai chi tiết giàu ý nghĩa biểu cảm

- Hồng “ cười dài trong tiếng khóc”.

- Ảo ảnh vụt tắt, dòng suối vụt biến mất, chỉ có cát trắng nhức mắt, mênh mông, người bộ hành gục ngã giữa sa mạc

b Suy nghĩ về tình mẫu tử được thể hiện trong đoạn trích “Trong

lòng mẹ”.

- Soạn bài: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản đặc biệt là haivăn bản trên?

Bước 4: Hướng dẫn học bài, chuẩn bị bài ở nhà

? Tình cảm nào được khơi gợi, bồi đắp khi em đọc truyện ngắn?

1.Kiến thức : Học sinh nắm được chủ đề của VB, tính thống nhất về chủ đề của văn bản

2 Kỹ năng: Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định

và duy trì đối tượng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình

3 Thái độ Thể hiện cảm xúc đúng với chủ đề khi giao tiếp

III.PHƯƠNG PHÁP Phân tích, rèn luyện theo mẫu, động não, thực hành

IV.TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY

- Chủ đề là nội dung chính thể hiện tư tưởng cơ bản của một văn bản

Vậy chủ đề của một văn bản cần phải đáp ứng được những yêu cầu gì? Chúng ta sẽcùng tìm hiểu qua bài học hôm nay

Hoạt động 2: hình thành kiến thức

Đọc thầm văn bản “Tôi đi học”

? VB MT những việc đang xảy ra, hay đã

xảy ra ?

? Tgiả đã nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc nào

của thời thơ ấu của mình ?

- Kỉ niệm buổi đầu tiên đi học

(-> Đối tượng mà văn bản biểu đạt)

I CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

1 Văn bản “Tôi đi học” - Thanh

TÞnh

? Tác giả viết VB này nhằm Mđ gì ?

- Mđ: phát biểu ý kiến và bộc lộ cxúc của

mình về một kỷ niệm thuở thiếu thời

(->vấn đề chủ yếu là tư tưởng xuyên suốt

trong tác phẩm)

? Chủ đề của văn bản “Tôi đi học” là gì?

GV: V đề chính, đối tượng được Tg nêu lên

trong VB ng ta gọi là chủ đề

? Em hiểu chủ đề của VB là gì?

GV:

+ Đối tượng của VB có thể là có thật, tưởng

tượng, người, vấn đề nào đó

+ Chủ đề VB là ý đồ, ý kiến cxúc của Tg

* H/s đọc ghi nhớ, sgk

G/v cho h/s phân biệt chủ đề với đại ý

VD : “Qua Đèo Ngang” của BHTQ

- 6 câu đầu : Đại ý là tả cảnh đèo ngang lúc

xế tà

- 4 câu cuối : Đại ý là nỗi buồn cô đơn của

nữ sĩ

->Chủ đề : TT buồn, cô đơn của lữ khách

khi bước tới đèo ngang lúc xế tà

* Phân biệt chủ đề với đại ý :

- Đại ý: Ý lớn trong một đoạn thơ, 1 tình

tiết, 1 đoạn, 1 phần của truyện

GV Chuyển ý : Nếu các câu thơ, đoạn văn,

đoạn thơ, các tình tiết… là xương thịt của

Tp thì chủ đề là linh hồn của bài thơ, của

truyện Nếu k nắm được toàn bộ các CT của

VB thì khó hình dung được chủ đề tư tưởng

của Tp Các CT, bộ phận của Tp l kết chặt

chẽ với nhau tạo thành chủ đề

?Để tái hiện những KN ngày đầu tiên đi học

Tg đã đặt nhan đề và sd từ ngữ, câu ntn ?

- Từ ngữ, câu : + Đại từ “tôi” được lặp lại

nhiều lần + Các câu đều nhắc đến KN của

buổi tựu trường đầu tiên trong đời : Hôm

nay tôi đi học, hằng năm, mơn man của buổi

tựu trường ; Tôi quên thế nào được những

cảm giác trong sang ấy,

? TT của “tôi” trong buổi tựu trường đầu

tiên?

H/s thảo luận, g/v tập hợp ý kiến đúng

+Trên đường đi học :

-> Kỷ niệm sâu sắc về buổi tựutrường đầu tiên

2 Kết luận:

Chủ đề của VB: là đối tượng và

vấn đề chủ yếu (chính) mà VB biểuđạt

II TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ

ĐỀ CỦA VĂN BẢN

1 Văn bản: Tôi đi học

- Nhan đề : Tôi đi học

- Từ nhan đề, từ ngữ đến các chitiết, hình ảnh đều tập trung biểu đạtchủ đề đã xác định

- TT của nhân vật “tôi”

+ Trên đường đi học : + Lúc ở sân trường +Trong lớp học :

(Con đg : Quen đi lại => thấy lạ => thay đổi

Hành vi : Lội sông, thả diều… => đi học

=> có sự thay đổi

GV: C giác mới lạ, bỡ ngỡ của “tôi” khi

cùng mẹ đến trường

? Qua PT, theo em ND và nhan đề của VB

có liên quan đến nhau k?

- Có Cùng hướng vào làm nổi bật chủ đề

? Vậy thế nào là tính thống nhất về chủ đề

VB ?

? Tính thống nhất này thể hiện ở các

phương diện nào ?

+ HT : Biểu hiện ở nhan đề của văn bản

+ ND: Q hệ giữa các phần mạch lạc, gắn

bó, l kết chặt chẽ… , các từ ngữ chi tiết ph¶i

tập trung làm rõ chủ đề (ý kiến, cảm xúc)

+ Đtượng: Xoay quanh NV chính, NV trung

tâm thể hiện ý đồ, tư tưởng của Tg

? Để viết 1 VB đảm bảo tính thống nhất cần

xác định điều gì?

- G/v : Việc đặt tên cho VB thể hiện ý đồ

bộc lộ chủ đề Đ/v VB nghệ thuật thì đa

dạng hơn, có khi lấy tên nhân vật chính

hoặc hình tưọng trung tâm để đặt tên

VD : Lão Hạc, Rằm tháng giêng, hoặc cụm

- Đảm bảo tính thống nhất cần: Xđchủ đề, nhan đề, đề mục các phần,

H/s trao đổi theo nhóm

Đại diện nhóm trình bày

GV nhận xét

III LUYỆN TẬP Bài tập 1 :

c, Chủ đề được thể hiện trong toàn VB: Qua nhan đề vàcác ý câu đều có sự lkết, MThình dáng sự gắn bó củacây cọ với tuổi thơ Tg

d, Các từ ngữ được lặp lại nhiều lần : Rừng cọ, lá cọ,các ý lớn trong phần thân bài

Bài 2:

b) Văn chương lấy ngôn từ làm phương tiện biểu hiện

c) Văn chương làm ta thêm tự hào về vẻ đẹp của quê hương đất nước, truyền thống tốt đẹp của ông cha ta.

Bài 3

a) Cứ mùa thu về, mỗi lần thấy các em nhỏ núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường, lòng lại nao nức, rộn

rã, xốn xang

b) Con đường đến trường trở nên kì lạ do lòng nhân vật

“tôi” đang có sự thay đổi lớn

c) Mẹ âu yếm dắt tay “tôi” đi trên con đường làng dài

Hoạt động 4: vận dụng

*Bài tập:

- Nhóm 1: Tìm tính thống nhất của chủ đề trong văn bản: “ Tôi đi học”?

- Nhóm 2: Tìm tính thống nhất của chủ đề trong văn bản: “ Trong lòng mẹ”?

Hoạt động 5: tìm tòi, mở rộng, sáng tạo

- Tìm 3 văn bản và nêu chủ đề của văn bản đó

- Xem lại bài học Làm lại cho hoàn chỉnh các bài tập SGK

- Chuẩn bị bài : Bố cục của văn bản đặc biệt là của hai văn bản: Tôi đi học, Trong lòng mẹ.

Bước 4: Hướng dẫn học bài, chuẩn bị bài ở nhà

? Tình cảm nào được khơi gợi, bồi đắp khi em đọc truyện ngắn

- Soạn : Cấp độ khái quát nghĩa của từ

* RÚT KINH NGHIỆM

Tiết 6:

Tập làm văn: BỐ CỤC VĂN BẢN

I MỤC TIÊU

1.Kiến thức:

- Nắm được bố cục văn bản, đặc biệt là cách sắp xếp trong phần thân bài

- Biết xây dựng bố cục mạch lạc, phù hợp với đối tượng và đối tượng và nhận thứccần đọc

2 Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng xây dựng bố cục văn bản nói, viết

3 Thái độ: Viết VB có bố cục hoàn chỉnh

III PHƯƠNG PHÁP: Phân tích và rèn luyện theo mẫu.

IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY

Văn bản không chỉ có chủ đề, đảm bảo tính thống về chủ đề

mà cần có bố cục rõ ràng, mạch lạc Bài học hôm nay chúng ta tìmhiểu về nội dung này

Hoạt động 2: hình thành kiến thức

HS đọc

? VB chia làm mấy phần? Chỉ ra các phần ?

? Cho biết nhiệm vụ từng phần?

+ Mở bài: (Từ đầu… danh lợi) : giới thiệu

về thầy Chu Văn An

+ Thân bài: (tiếp…vào thăm) : Công lao,

uy tín và tính cách của thầy CVA

+ KB: Còn lại: T/c của mọi ng đ/v NV

? Phân tích mqh giữa các phần trong VB?

- Có mqh chặt chẽ với nhau, P.trước là tiền

đề của P sau; phần sau là tiếp nối của phần

trước - các phần đều tập trung làm rõ chủ đề

II CÁCH BỐ TRÍ, SẮP XẾP NỘI DUNG PHẦN THÂN BÀI CỦA VĂN BẢN

Phần TB là phức tạp nhất đc tổ chức theo

nhiều kiểu khác nhau

Chia lớp làm 4 nhóm để thảo luận

*Nhóm 1 ,Nhóm 2

? Thân bài của văn bản “Tôi đi học” kể về

những sự kiện nào?

? Các sự kiện ấy được sắp xếp ntn?

H/s thảo luận, phát biểu, nhận xét

- Thái độ: căm ghét cái xấu xa

- Niềm vui sướng cực độ của bé Hồng khi

được ở trong lòng mẹ

? Khi tả phong cảnh, tả người, vật … em sẽ

tả theo trình tự nào?

- Người, vật, con vật : chính thể - bộ phận

- Người : ngoại hình - nội tâm

- Phong cảnh : thứ tự không gian T gian

? Phần TB của VB T bày theo thứ tự nào?

- Chu V¨n An lµ ngêi tµi cao

+ Thời gian – không gian + theo sự liên tưởng đối lập những cảm xúc về cùng một đối

? Đọc, xác định yêu cầu của BT 2

? Trình bày về lòng thương mẹ của chú

- Căm ghét những cổ tục đã đày đoạ mẹ làm mẹ khổ.

Bài tập 3

- Sắp xếp chưa hợp lí Trước hết phải gt nghĩa đen , nghĩa bóng Sau đó chứng minh tính đúng đắn của câu TN trong đời sống hàng ngày.

Hoạt động 4: vận dụng

- Nhóm 1: Nêu bố cục của văn bản: “ Tôi đi học”?

- Nhóm 2: Nêu bố cục của văn bản: “ Trong lòng mẹ”?

- Nhóm 3: Bố cục của văn bản: “ Trong lòng mẹ” cần lưu ý điều gì sovới văn bản: “ Tôi đi học”?

GV hướng dẫn HS hoàn thiện bài tập ở nhà

Câu 1: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản được thể hiện ở

những phương diện nào của văn bản? Làm thế nào để có thể viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề?

Câu 2: Chỉ ra tính thống nhất của chủ đề trong văn bản: “ Tôi đi

- Để có thể viết một văn bản đảm bảo tính thốngnhất về chủ đề người viết cần xác định chủ đềđược thể hiện ở nhan đề, đề mục, trong quan hệgiữa các phần của văn bản và từ ngữ lặp đi lặplại.

1đ

1đ1đ2đ

2 (5

điểm)

HS trả lời được:

- Chủ đề của văn bản “Tôi đi học”: những kỉ niệm

buổi đầu đi học của nhân vật tôi.

- Tính thống nhất về chủ đề của văn bản đượcthể hiện qua các yếu tố:

+ Nhan đề: Có ý nghĩa tường minh giúp ta hiểungay nội dung của văn bản là nói về chuyện đi

học của nhân vật “tôi”.

+ Các từ: Những kỉ niệm mơn man của buổi tựutrường, lần đầu tiên đi đến trường, đi học, 2

quyển vở và đại từ "Tôi ".

- Có nhiều câu văn nhắc tới kỉ niệm :+ Hôm nay tôi đi học

+ Hàng năm cứ vào tựu trường

+ Tôi quên thế nào được ấy

+ Hai quyển vở mới nặng

+ Tôi …xuống đất

1đ

1đ1,5đ1,5đ

1đ1đ

+ Mở bài nêu ra chủ đề của văn bản

+ Thân bài có các đoạn nhỏ, trình bày các ý làmsáng tỏ chủ đề

+ Kết bài tổng kết, nhận định chung

5đ

Bước 4: Hướng dẫn học bài, chuẩn bị bài ở nhà

? Tình cảm nào được khơi gợi, bồi đắp khi em đọc truyện ngắn

- Soạn : Cấp độ khái quát nghĩa của từ

* RÚT KINH NGHIỆM

HỌC KÌ I

Ngày soạn: 5/9/2022

CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP TÌM HIỂU TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ VÀ BỐ CỤC QUA HAI

VĂN BẢN: TÔI ĐI HỌC VÀ TRONG LÒNG MẸ) Thời lượng: 06 tiết( Gồm các tiết :

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực tư duy

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực giao tiếp tiếng Việt

II HÌNH THỨC, PHƯƠNG PHÁP, KỸ THUẬT DẠY HỌC:

- Hình thức: Dạy học trên lớp; Thảo luận nhóm; Nghiên cứu tài

1 Giáo viên: Sưu tầm tư liệu về chủ đề, thiết kế tiến trình dạy

học, nội dung trình chiếu, phiếu học tập, sắp xếp học sinh theonhóm

2 Học sinh: Đọc trước và tìm hiểu nội dung các bài học theo định hướng sgk,

chuẩn bị bài theo yêu cầu của giáo viên, tìm đọc các tư liệu liên quan đến chủ đề

2 Kiểm tra bài cũ: KT việc soạn bài

3 Giới thiệu bài

GV bắt nhịp cho cả lớp hát, hay tự hát hoặc chọn một học sinh hát bài “Đi học” Nhạc Bùi Đình Thảo, thơ Hoàng Minh Chính), Hôm qua em tới trường Mẹ dắt tay từng bước Trong cuộc đời của mỗi con người, kỉ niệm tuổi học trò thường khắc sâu trong trí nhớ Vì nhờ đi học chúng ta bước vào đời bằng kiến thức, dưới sự dìu dắt yêu thương của cha me, thầy cô, bạn bè Đặc biệt Với kiến thức chúng ta có chúng ta có thể chọn cho mình một nghề nghiệp tốt, xây một ước mơ vững chắc Nhưng bước đầuthì bao giờ cũng gặp nhiều khó khăn, cùng với cảm xúc vui buồn Những nghệ sĩ đã dùng tài năng để nói về ngày kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến trường đầu tiên qua bài hát còn nhà văn Thanh Tịnh kể những kỉ niệm mơn man, bâng khuâng một thời ấy qua văn bản “Tôi đi học” của mà chúng ta cùng theo dõi qua bài học hôm nay

Hoạt động 2:HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

+ Sáng tác của Thanh Tịnh đậmchất trữ tình, toát lên vẻ đẹp đằmthắm nhẹ nhàng mà lắng sâu, êmdịu

Bài văn được viết theo dòng

hồi tưởng của nhà văn về

những ngày đầu tựu trường

(Bố cục theo diễn biến tâm

trạng của nv trữ tình)

Em hãy chỉ ra quá trình hồi

tưởng theo diễn biến tâm

trạng của tác giả về buổi tựu

trường đầu tiên?

G y/c H quan sát phần đầu

văn bản

? Nỗi nhớ về buổi tựu trường

được thể hiện qua thời gian,

không gian nào?

? Cảm nhận của em về thời

gian, không gian ấy?

? Vì sao vào thời điểm đó, tác

giả lại nhớ về buổi tựu trường

đầu tiên của mình?

đầu tiên đi học

+ Toàn bộ tác phẩm là “những kỉniệm mơn man của buổi tựutrường” qua hồi tưởng của nhânvật “tôi”

đường cùng mẹ tới trường

- P2: Tiếp theo “ được nghỉ cả ngày”: Cảm nhận của Tôi lúc ở

sân trường

- P3: Phần còn lại: Cảm nhận của Tôi trong lớp học lần đầu tiên.

II Tìm hiểu chi tiết

1 Tâm trạng và cảm nhận của Tôi trên con đường cùng mẹ tới trường.

* Hoàn cảnh nảy sinh cảm xúc.

- Thời gian: Cuối thu…

- Cảnh thiên nhiên: Lá rụng nhiều,đám mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt: Mấy em nhỏcùng mẹ tới trường

-> Gần gũi, đẹp đẽ, gắn liền vớituổi thơ và buổi tựu trường đầutiên

-> Tác giả là người gắn bó với quêhương,đó là lần đầu tiên được cắpsách tới trường(gây ấn tượngmạnh)

( Thời khắc quan trọng đv mỗi

hs, thiêng liêng có ý nghĩa Sự

liên tưởng tương đồng giữa

hiện tại và quá ss)

* TL nhóm: 4 nhóm (4

phút)

? Khi nhớ về những kỉ niệm

đó, tâm trạng của tác giả

được thể hiện qua những từ

? Trên con đường cùng mẹ tới

trường, cảm giác của tôi được

thể hiện qua chi tiết nào? Vì

sao tôi lại có cảm giác ấy?

? Đó là cảm giác như thế nào?

? Đặc biệt chi tiết: “ Tôi không

lội qua …nô đùa”   có ý nghĩa

- Đặc biệt câu : “Ý nghĩ ấy

thoáng qua nhẹ nhàng như

* Tâm trạng của nhân vật tôi

- Tâm trạng: náo nức; mơn man;tưng bừng; rộn rã

+ Từ láy-> tăng giá trị biểu cảm,diễn tả cảm xúc của nhân vật tôi

-> Cảm xúc xao xuyến, bâng khuâng

* Cảm nhận của nhân vật tôi trên đường

- “Những cảm giác trong sáng ấylại nảy nở…bầu trời quang đãng”

- “Buổi mai hôm ấy …Mẹ tôi nắmtay tôi …Con đường này tôi đãquen đi lại lắm lần…có sự thayđổi lớn :hôm nay tôi đi học

-> Cảm giác lạ trong lòng -> Sự đứng đắn nghiêm túc họchành

- Ghì chặt sách vở, xóc lên, nắmlại cẩn thận ghì chặt vở trên tay,thử sức cầm bút

+ Động từ ->Cử chỉ ngộ nghĩnh,đáng yêu

->Có ý chí học, muốn được chữngchạc như bạn

+ NT: so sánh ->Đề cao sự họccủa con người

một làn mây…núi”

?  Phát hiện dấu hiệu NT trong

câu văn? Điều đó có ý nghĩa

-> Tâm trạng háo hức, hăm hở

=> Tôi rất hồn nhiên ngây thơtrong sáng, bộc lộ sự yêu học,yêu bạn, ý thức và khát vọng vươnlên trong học tập

- Nhân vật "tôi" bồi hồi xúc động trước biếnđổi về thiên nhiên, cảnh vật -> những kỉniệm đẹp, sâu đậm về ngày tựu trường đầutiên sống lại trong lòng nhân vật hết sức tựnhiên

- Ý nghĩ muốn thử sức mình cầm sách vở,bút thước -> ý thức về sự trưởng thành, tựlập

- thấy trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêmnhư đình làng -> sự so sánh hết sức ngộnghĩnh, thú vị, độc đáo

- vui vẻ trước sự chào đón của thầy cô, bịnrịn lưu luyến mẹ -> những cử chỉ, cảm xúc

tự nhiên nhất nhân vật "tôi"

Hoạt động 4:VẬN DỤNG ( 3P)

? Em hãy kể một kỉ niệm đẹp về buổi tựu trường đầu tiên của bảnthân?

Hoạt động 5: TÌM TÒI, MỞ RỘNG, SÁNG TẠO

* Sưu tầm những bài văn, bài thơ hay viết về mái trường, thầy cô,bạn bè

* Học lại bài cũ, kể tóm tắt lại văn bản

* Soạn tiếp phần còn lại của văn bản “ Tôi đi học” ( Tâm trạng củanhân vật tôi theo những dòng hồi tưởng về buổi tựu trường đầutiên)

2 Kiểm tra bài cũ:

-Tóm tắt văn bản: “ Tôi đi học”?

3 Giới thiệu bài mới:

Hoạt động 2:HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

* TL nhóm: 5 nhóm (5 ph)

? Khi cùng mẹ đến trước

trường làng Mĩ Lí, nhân vật tôi

đã nhìn thấy cảnh tượng gì?

Nt nào được s/d ở đây?

? Trong cảm nhận của tôi,

cảnh hiện ra như thế nào?

? Tâm trạng của tôi thể hiện

qua các câu văn nào?

? Nx về cách miêu tả, NT ở

đây?

? Điều đó diển tả tâm trạng

của “tôi” như thế nào?

II Tìm hiểu chi tiết

1 Tâm trạng và cảm nhận của Tôi trên con đường cùng mẹ tới trường.

2 Cảm nhận của tôi lúc ở sân trường.

* Cảnh sân trường

- Sân trường dày đặc những người.Người nào quần áo cũng sạch sẽgương mặt vui tươi sáng sủa .trường như đình làng

? Khi nghe thấy tiếng trống,

tâm trạng của tôi t/h qua từ

ngữ nào ?

? NX gì về cách miêu tả, sử

dụng từ ngữ, hình ảnh trong

đoạn văn?

* Đó là sự thay đổi tâm lý rất

tự nhiên phù hợp với tâm lý

trẻ thơ do sự tác động của

ngoại cảnh muốn bước nhanh

mà cứ run run, dềnh dàng,

chân co, chân ruỗi, cả nhịp

tim thình thịch loạn cứ như

tiếng trống

? Khi rời tay mẹ bước vào lớp,

tâm trạng của tôi bộc lộ qua

chi tiết nào? ? NX từ ngữ diễn

tả trạng thái ra sao?

* HS TL cặp đôi: 3 phút.

? Vì sao nhân vật tôi lại bất

giác dúi đầu vào lòng mẹ nức

- Các bạn “như con chim ”

+ Miêu tả sinh động , NT so sánh,-> Ngại ngùng, bẽn lẽn lo sợ của trẻthơ trước một thế giới rộng lớn, t/gcủa tri thức

*Khi xếp hàng và nghe gọi tên

để vào lớp

- Tiếng trống trường vang lên đã làm

“vang dội cả lòng”, cảm thấy mìnhchơ vơ, vụng về lúng túng giậtmình, tim như ngừng đập

+ Miêu tả tâm lí nhân vật

+ Từ láy, động từ+ Hình ảnh so sánh ->Tâm lí bồi hồi, xốn xang

* Khi rời tay mẹ bước vào lớp.

- Nặng nề, khóc nức nở…

+ Động từ, từ láy-> Tâm trạng lo lắng, lo sợ đến cựcđộ

- Vì xa lạ sợ hãi của một cậu bé nông thôn rụt rè ít tiếp xúc với đám đông

vì sung sướng bước vào thế giới khác…

* GV bình giảng

? Những cảm giác mà nhân

vật tôi nhận được khi bước

vào lớp thể hiện qua chi tiết

? Từ cảm giác ấy, tôi đón

nhận tiết học đầu tiên ra sao?

? Để diễn tả cảm giác của

nhân vật tôi, tác giá đã sử

chung về nhân vật tôi?

? Mọi người (ông đốc; thầy

giáo; phụ huynh) có thái độ

cử chỉ gì đối với các em lần

đầu tiên đi học?

3 Cảm nhận của tôi trong lớp học lần đầu tiên.

- Một mùi hương lạ xông lên

- Nhìn cái gì cũng thấy mới, thấy hayhay, cảm giác lạm nhận (nhận bừa)

- Chỗ ngồi kia là của riêng mình,nhìn bạn mới quen mà thấy quyếnluyến

-> Cảm/g vừa xa lạ vừa gần gũi,thân quen

-> Tình cảm trong sáng, cảm xúcmơn man

- Tiếng phấn đưa tôi về … đánh vầnđọc

- “Một con chim liệng đến đứng trênbậc cửa sổ hót mấy tiếng rụt rè rồi

vỗ cánh bay đi” + Kể, tả, biểu cảm đan xen nhịpnhàng

-> Hình ảnh có ý nghĩa tượng trưnggợi sự nuối tiếc những ngày trẻ thơchơi bời tự do đã chấm dứt để bướcvào giai đoạn mới của cuộc đời làmhọc sinh ( Trưởng thành trong nhậnthức)

-> Dòng chữ gợi cho ta hồi nhớ lạibuổi thiếu thời, thể hiện chủ đềtruyện

=> Tôi có tình cảm trong sáng, yêu thiên nhiên, yêu quê hương, yêu mái trường.

* Thái độ của người lớn đối với

? Qua hình ảnh, cử chỉ của họ,

em cảm nhận được gì?

? Em hãy khái quát nghệ

thuật và nội dung của vb?

- Cho học sinh đọc ghi nhớ

những em bé.

- Ông đốc: Từ tốn, bao dung

- Thày giáo trẻ: giàu tình yêu thương

- Phụ huynh: Chu đáo, trân trọngngày khai trường

Trách nhiệm, tấm lòng của giađình nhà trường đối với thế hệ trẻtương lai

III Tổng kết.

1 Nghệ thuật.

- Tả, kể kết hợp với biểu cảm

- Ngôn ngữ nhẹ nhàng, giàu cảmxúc

- So sánh, tính từ…

2 Nội dung:

- Qua văn bản thấy được tâm trạng,cảm xúc của nhân vật tôi khi đếntrường: bâng khuâng, xao xuyến…

đỏ, vàng chào đón Tôi ngỡ ngàng trướccái cổng cao lớn mà ngày nào tôi cũng

đi qua, đến hôm nay tôi mới thấy nóđẹp đến thế Chúng bạn hàng ngày tôivẫn cùng bắn bi, bắt ve sầu nay cũngtươm tất áo mũ như tôi đến trường mới.Ngày khai trường đầu tiên của tôi Ôisao tôi quên được ngày lễ trọng đại ấy.Tôi đã trở thành cậu bé lớp Một Ông bếtôi xuống chiếc xe đạp, tươi cười cặpmắt nhăn nhúm khẽ động đậy Cháunhìn xem, trường của cháu đấy Ông từ

từ dắt tay tôi vào sân trường mà những

tà áo dài thướt tha đi lại Cô giáo tôi,người gầy gầy, xếp chúng tôi thànhmột hàng dọc, chỉn chu từng đứa trẻđứng thẳng hàng Ông tôi đứng đằng

xa kia, cười hiền hậu, tôi muốn khócquá, chưa bao giờ tôi đứng một mìnhgiữa những người bạn mới mà không cóông hay mẹ bên cạnh Những cảm xúc

ấy, có lẽ, chẳng bao giờ tôi quên được

* Học lại bài cũ, kể tóm tắt lại văn bản

- Hãy phân tích tâm trạng của nhân vật tôi trong văn bản “Tôi đihọc”

- Học lại bài cũ Làm bài tập phần luyện tập

- Hướng dẫn HS tự học bài: Cấp độ khái quát nghĩa của từ

- Soan bài: Trong lòng mẹ

+ Đọc kĩ văn bản - Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm - Soạn bài theonội dung SGK

+ Sưu tầm tranh ảnh, các bài viết về tác giả Nguyên Hồng và đoạntrích “Trong lòng mẹ - Tìm đọc tác phẩm: Những ngày thơ ấu

TIẾT 3:

NỘI DUNG 3:

Văn bản: TRONG LÒNG MẸ (Trích Những ngày thơ ấu - Nguyên Hồng -

)

Hoạt động 1: KHỞI ĐỘNG

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ:

Trình bày cảm nhận của em sau khi học xong văn bản “Tôi đi học”?

3 Giới thiệu bài mới:

Mỗi em hãy viết một lời nhắn nhủ chân thành và thầm kín gửi tới

mẹ

(GV gửi phiếu HS viết)

=> GV đọc lời nhắn gửi của HS, có những lời khen ngợi

Rõ ràng chúng ta thấy tình cảm đối với mẹ thật thiêng liêng.Được nằm trong vòng tay của mẹ thật hạnh phúc Bài học hôm nay

sẽ cho các em thấy qua nhận vật Hồng trong đoạn trích “Trong lòngmẹ” của Nguyên Hồng

Hoạt động 2:HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

? Hãy nêu khái quát những

hiểu biết của em về nhà

- Giới thiệu thể hồi ký: thể

văn ghi lại những truyện có

thật đã xảy ra trong cuộc

đời một con người cụ thể

Thể hồi ký (tự truyện) của

và gần gũi những người nghèo khổ.Ông được coi là nhà văn của nhữngngười lao động cùng khổ, lớp người''dưới đáy'' xã hội sáng tác của ônghướng về họvới tình yêu thương mãnhliệt, trân trọng

( Giọng chậm, chú ý cảm

xúc của nhân vật ''tôi'',

cuộc đối thoại, giọng cay

nghiệt của bà cô)

Gv cho hs đọc phân vai

? Thể loại văn bản? Phương

thức biểu đạt của văn bản?

? Có thể chia đoạn trích

thành mấy phần? Ý chính

của từng phần?

? Nhân vật bà cô xuất hiện

qua những chi tiết, lời nói

nào?

(Cuộc gặp gỡ và đối thoại

do chính bà cô tạo ra)

* Thái độ của bà cô giả dối

được che đậy dưới giọng

ngọt ngào

(Bà cô hỏi với giọng ngọt

ngào nhưng không hề có ý

định tốt đẹp mà như đang

bắt đầu 1 trò chơi tai ác đối

với đứa cháu đáng thương

của mình)

-Bố cục:2 phần+ Phần 1: từ đầu  người ta hỏi đếnchứ: Cuộc trò truyện của Hồng với bàcô

+ Phần 2: còn lại: Cuộc gặp gỡ giữa 2

- Mày dại quá thăm em bé chứ

- Hai tiếng em bé ngân dài thật ngọt

 Lời nói, cử chỉ giả dối, châm chọc,

? Sau lời từ chối của bé

Hồng, bà cô lại hỏi gì?

? Nét mặt và thái độ của bà

thay đổi ra sao?

? Em hiểu gì qua lời nói cử

chỉ ấy? ( Cách ngân dài 2

tiếng ''em bé'' của bà rất

hiệu quả khiến Hồng vô

cùng đau đớn: xoáy vào nỗi

đớn của đứa cháu kể về

người mẹ túng thiếu với

? Vì sao bà cô lại có thái độ

và cư xử như vậy?

? Bà cô đại diện cho lớp

người nào trong xh cũ?

* Bản chất của bà cô là

lạnh lùng độc ác, thâm

hiểm, giả dối Đó là hình

ảnh mang ý nghĩa tố cáo

hạng người sống tàn nhẫn,

khô héo cả tình máu mủ,

ruột rà trong xã hội thực

dân nửa phong kiến lúc bấy

nhục mạ, săm soi, hành hạ, độngchạm vào vết thương lòng của Hồng

- “Vẫn tươi cười kể các chuyện về chịdâu mình(mâu thuẫn với phát tài lắm),rồi đổi giọng vỗ vai nghiêm nghị, tỏ rõ

sự thương xót anh trai” (bố bé Hồng)->Lạnh lùng, vô cảm

=>Bà cô lạnh lùng, giả dối, thâm độc

(Nói xấu mẹ Hồng để em căm ghét

mẹ, phá vỡ tình mẫu tử của cháu.)(Đại diện cho lớp người mang nhữngđịnh kiến cổ tục)

giờ

Hoạt động 3:LUYỆN TẬP ? Nêu cảm

nghĩ của em về nhân vật bà cô trong văn bản?

? Em hiểu thế nào về thể hồi ký?

Hoạt động 4:VẬN DỤNG

? Viết đoạn văn thể hiện tình cảm ân cần của mẹ đối với em?

Hoạt động 5: TÌM TÒI, MỞ RỘNG.

* Tìm đọc câu chuyện, bài hát về mẹ?

* Kể tóm tắt văn bản, nắm được bản chất nhân vật bà cô

- Tìm những câu thành ngữ nói lên bản chất bà cô ( giặc bên Ngô không bằng )

* Soạn tiết 2 của bài (tìm hiểu kĩ nhân vật bé Hồng và những giá trị của truyện ngắn)

3 Giới thiệu bài mới:

Trong tiết học trước chủ yếu chúng ta tìm hiểu về nhân vật bà côquái ác và cuộc gặp gỡ như mèo vờn chuột- một trò đùa tàn ác dochính bà ta tạo ra

Vậy tâm trạng của bé Hồng diễn biến như thế nào? Qua đó ta hiểu

về tính cách và tâm hồn của chú bé , đó chính là nội dung quan trọng của tiết học này

Hoạt động 2:HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

? Tìm những chi tiết miêu

? Đó là hoàn cảnh như thế

nào?

? Tìm những chi tiết cho

thấy diễn biến tâm trạng

của bé Hồng sau câu hỏi

đầu tiên của bà cô?

? Sau câu hỏi thứ 2 của bà

cô, thái độ của Hồng như

thế nào?

? Có gì đặc biệt trong việc

sử dụng từ ngữ của tg?

? Hồng cảm thấy như thế

nào sau câu hỏi ấy?

? Chi tiết nào cho thấy

- Mẹ tôi đi tha hương cầu thực

- Sống với 1 người cô

 Éo le, đơn độc, thiếu tình yêuthương

* Những ý nghĩ, cảm xúc của Hồng trong cuộc đối thoại với bà cô

- toan trả lời bà cô nhưng rồi lại ''cúiđầu không đáp'' Đến ''cười đáp lại côtôi'' trả lời'' Không ''

->Là một phản ứng thông minh, nhạycảm, tin yêu mẹ

- “Lòng càng thắt lại, khoé mắt caycay”

- “Cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không

ra tiếng.Giá những cổ tục như hòn đáhay cục thuỷ tinh nát vụn mới thôi.”+ NT so sánh, lời văn dồn dập đầy hìnhảnh gợi cảm

tiêu biểu nào trong những

đoạn văn trên?

? Nguyên Hồng muốn lên

án điều gì thông qua chi

tiết nào?

* GV bình ,giảng…

 Đau đớn, uất hận đến cực điểm

+NT: Tăng tiến khi mt tâm trạng( xótxa- đau đớn- uất ức)

+ Phương thức biểu cảm;: bộc lộ trựctiếp ,gợi trạng thái tâm hồn đau đớncủa bé Hồng

+ Phép tương phản-> Người cô: hẹphòi, tàn nhẫn / Hồng : trong sáng, giàutình yêu thương

->Tình cảm đẹp ,chân thành ,thiêngliêng

=> Tình cảnh tội nghiệp , đáng thương

- Nỗi bất hạnh của ngườiphụ nữ - trẻ