Ngày soạn BÀI 3 CỘI NGUỒN YÊU THƯƠNG Thời gian thực hiện 13 tiết I Mục tiêu 1 Về kiến thức Nhận biết được tính cách nhân vật; nhận biết và nêu được tác dụng của việc thay đổi kiểu người kể chuyện tron[.]
Trang 1- Thể hiện được thái độ đối với cách giải quyết vấn đề của tác giả trong truyện.
- Nhận biết được đặc điểm của số từ, phó từ và hiểu được chức năng của các từ loại này để sử dụng đúng và hiệu quả
- HS hoàn thiện cách đọc hiểu một văn bản truyện:
+ Nhận biết được tính cách nhân vật; nhận biết và nêu được tác dụng của việcthay đổi kiểu người kể truyện trong một truyện kể
+ Thể hiện được thái độ đối với cách giải quyết vấn đề của tác giả trong truyện
- HS nhận biết được đặc điểm của số từ, phó từ và hiểu được chức năng của các
từ loại này để sử dụng đúng và hiệu quả
- HS biết viết bài văn phân tích đặc điểm nhân vật trong một tác phẩm văn học
- HS trình bày được ý kiến về một vấn đề đời sống; biết trao đổi một cách xâydựng, tôn trọng các ý kiến khác biệt
3 Về phẩm chất.
- Hình thành và phát triển ở HS những phẩm chất tốt đẹp: Nhân ái, sống tình cảm, có trách nhiệm với mọi người; hiểu, biết bồi đắp, trân trọng tình yêu thiên nhiên, con người và cảm xúc thẩm mĩ
II Thiết bị dạy học và học liệu:
- Sách giáo khoa, kế hoạch bài dạy
- Máy tính, máy chiếu
- Tranh ảnh
- Phiếu học tập
III Tiến trình dạy học:
Tiết 26 GIỚI THIỆU BÀI HỌC VÀ TRI THỨC NGỮ VĂN
Trang 2Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Gv tổ chức trò chơi "Tam sao thất
bản", Gv chuẩn bị một giỏ trái cây đồ
chơi bằng nhựa của trẻ em Sau đó bỏ
vào một thùng kín, chỉ chừa một ô
nhỏ trên mặt để cho tay vào Về phía
hoạc sinh, chia lớp thành 2 đội, mỗi
đội cử một bạn lên mô tả loại trái cây
có trong thùng để cho các bạn trong
đội đoán Lưu ý khi gợi ý không được
sử dụng từ đồng nghĩa, ngoại ngữ
- Sau khi tham gia trò chơi, em có
cảm nhận như thế nào?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và dẫn vào bài Các con ạ,
giữa việc chúng ta quan sát để nhận
diện một thứ gì đó và việc chúng ta
cảm nhận bằng cảm giác thì việc cảm
nhận bằng cảm giác khó khăn hơn rất
nhiều lần Tuy nhiên, cậu bé trong
truyện "Vừa nhắm mắt vừa mở cửa" đã
có sự cảm nhận, phán đoán rất tinh tế
về cuộc sống xung quanh, về thiên
nhiên cây cỏ Vậy xuất phát từ đâu
mà cậu bé lại có sự cảm nhận tinh tế
đến vậy? Chúng ta hãy tìm hiểu bài
học để tự đưa ra cho mình câu trả lời
- Hs tham gia trò chơi, đoán được tên cácloại trái cây
- Chia sẻ cảm nhận: tưởng đơn giản
mà ko đơn giản, có những trái cây rấtquen thuộc nhưng không biết mô tả nhưthế nào để bạn đoán được
Trang 3nhé
Hoạt động 2: Giới thiệu bài học và khám phá tri thức ngữ văn.
Mục tiêu:
- Nhận biết chủ đề bài học và thể loại của các VB đọc chính
- Hiểu được ý nghĩa cơ bản của lời đề từ
- Hứng thú và mong muốn khám phá bài học
Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Đọc lời đề từ và cho biết chủ đề hôm
nay chúng ta tìm hiểu là gì?
- Đọc phần giới thiệu bài học và cho
biết phần giới thiệu cho chúng ta biết
điều gì?
- Kể tên các văn bản được học trong
bài
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và mở rộng kiến thức
I Giới thiệu bài học:
- Chủ đề: Cội nguồn yên thương
- Khẳng định: Yêu thương là điểm tựahạnh phúc và giúp con người vững vàngtrên mọi hành trình tưởng thành
- Thể loại chính trong bài: truyện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm
theo bàn để hoàn thành phiếu học tập,
thời gian 3 phút
1 Thế nào là thay đổi
kiểu người kể chuyện?
2 Tác dụng của việc thay
đổi kiểu người kể
chuyện?
3 Em đã từng đọc văn
bản nào sử dụng việc
thay đổi kiểu người kể
II Tri thức ngữ văn:
- Trong một truyện kể, nhà văn có thể sửdụng nhiều ngôi kể khác nhau
+ Có tác phẩm sử dụng hai, ba người kểchuyện ngôi thứ nhất
+ Có tác phẩm lại kết hợp người kểchuyện ngôi thứ nhất và người kể chuyệnngôi thứ ba
Trang 4chuyện chưa? Hãy chia sẻ
một vài ví dụ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS thảo luận theo bàn trả lời các câu
hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV tổ chức trò chơi RUNG
CHUÔNG VÀNG
CÂU 1 Điền từ còn thiếu vào chỗ
trống: Trong một truyện kể, nhà văn
CÂU 3 Điền vào chỗ trống: “Sự thay
đổi … luôn thể hiện ý đồ nghệ thuật
CÂU 6 Trong một tác phẩm truyện,
tác giả có thể sử dụng nhiều ngôi kể
Trang 5CÂU 7 Sự thay đổi kiểu người kể
chuyện khiến câu chuyện được soi
chiếu từ nhiều chiều, trở nên phong
phú, hấp dẫn, chứa đựng nhiều ý
nghĩa Đúng hay sai?
Đúng
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Dựa vào những kiến thức đã được
tìm hiểu, phát hiện, sưu tầm được
những tác phẩm truyện có sử dụng sự
thay đổi kiểu người kể chuyện
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
- Học bài, hoàn thành bài tập
- Soạn: Tiết 2.3: Bầy chim chìa vôi.
_
ĐỌC Tiết 27.28 VỪA NHẮM MẮT VỪA MỞ CỬA SỔ.
Trang 6Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi
GIẢI CÂU ĐỐ
1 Hoa gì dõi hướng mặt trời
Trông như tô nắng ngời ngời sắc
hương ?
2 Hoa gì cưỡi sóng chơi rông
Mơ màng sắc tím đời không bến bờ ?
3 Hoa gì t hường đỏ màu cờ
Gợi ta nhớ mẹ những giờ đơn côi ?
4 Hoa gì còn ngủ còn đông
Khi bừng sắc thắm mênh mông xuân
về ?
5 Hoa gì nhuộm đỏ tiếng ve
Sân trường náo nức gọi về hè vui ?
6 Hoa gì vạn tuổi lừng danh?
7 Đầm sâu hoa trắng hoa hồng
Ai khép tạc lại cho ông phật ngồi
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và dẫn vào bài Trong thế
giới muôn màu tươi đẹp chúng ta có
vô vàn những loài hoa khác nhau,
mỗi loài hoa lại mang một ý nghĩa
Trang 7thức vẻ đẹp của những loài hoa đó.
Cậu bé trong bài học ngày hôm nay
chúng học cũng có những cách riêng
đầy thú vị khi thưởng thức vẻ đẹp của
những loài hoa Mời các em sẽ cùng
tìm hiểu bài học: Vừa nhắm mắt vừa
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Hãy đọc SGK trang 16 và giới thiệu
những hiểu biết của em về nhà văn
Nguyễn Ngọc Thuần
- Kể tên những tác phẩm tiêu biểu của
ông
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- Làm việc cá nhân trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV kết luận và nhấn mạnh kiến thức
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Khi đọc văn bản này ta cần chú ý
điều gì?
- Nghe GV đọc mẫu và đọc những
đoạn còn lại - Kể tóm tắt lại văn bản
- Giải thích một số từ khó
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi,
đọc văn bản
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
- Quê: Hàm Tân- Bình Thuận
- Là một nhà văn trẻ đầy triển vọng trênđịa hạt văn xuôi đương đại, là thành viêncủa Hội nhà văn Việt Nam
- Chuyên sáng tác cho trẻ em
- Có cái nhìn tinh tế về thế giới trẻ thơ vớithế giới trong trẻo, tươi mới và đầy chấtthơ
2 Văn bản:
a Đọc văn bản:
Giọng đọc: nhanh, tinh nghịch, nhí nhảnh,vui vẻ Thể hiện rõ lời thoại tôi và bốcùng các nhân vật khác
- Tóm tắt: Nhà của nhân vật tôi có mộtkhu vườn rộng Bố cậu bé đã giúp cậunhận biết các loài hoa bằng cách sờ và tậpđoán Nhân vật tôi đã thuộc làu làu, chạmloài nào đều đoán tên được loài đó Khi
Tý đem biếu bố những trái ổi to mềm, cắnrất đã, người bố rất quý trọng chúng gì bố
ít khi ăn ổi Nhân vật tôi nhận ra đó là vẻđẹp của món quà mình cho đi hay mìnhđược nhận Cậu cũng nhận ra khu vườn,
Trang 8Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Em hãy chia sẻ ấn tượng ban đầu
của mình về văn bản Nhan đề văn
bản gợi cho em điều gì thú vị?
- Cho biết xuất xứ, thể loại, ngôi kể,
người kể chuyện, nhân vật chính và
bố cục của văn bản
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- Làm việc cá nhân trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV kết luận và nhấn mạnh kiến thức
người bố là món quà to lớn, quý giá củacuộc đời cậu Sau đó, bố lại nghĩ ra mộttrò chơi khác, thay vì chạm thì bây giờnhân vật tôi chỉ được ngửi rồi gọi tên Khi
đã thuần thục, bố khen cậu là người cóchiếc mũi tuyệt nhất thế giới Lúc đó, cậunhận ra rằng chính những bông hoa làngười đưa đường, dẫn lối cho cậu trongkhu vườn
b Tìm hiểu chung
- Nhan đề: gợi ra cách nhìn nhận vạn vậtxung quanh không chỉ bằng đôi mắt màbằng cả tâm hồn Khi đó, ta sẽ khám phá
ra vô vàn những điều thú vị
- Xuất xứ: Rút từ chương 5 của tập
truyện: Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ
- Thể loại: truyện ngắn
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất
- Người kể chuyện: nhân vật “tôi”
- Nhân vật chính: “tôi”, “bố tôi”
- Bố cục:
+ Phần 1: Từ đầu… “Bố nói tôi có cái
mũi tuyệt nhất thế giới”: Những trò chơi
và bài học mà người bố dạy con
+ Phần 2: Còn lại: Trải nghiệm vừa
nhắm mắt vừa mở cửa sổ - điều bí mật của nhân vật “tôi”
II Khám phá văn bản- Tìm hiểu chi tiết.
Mục tiêu:
- Giúp HS hiểu được đặc điểm tính cách nhân vật trong tính chỉnh thể của tácphẩm và cách nhà văn thể hiện nhân vật qua các chi tiết miêu tả hình dáng, cử chỉ,lời nói, suy nghĩ, việc làm của các nhân vật và qua nhận xét của người kể chuyện
Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV chia lớp thành 5 nhóm, thảo luận
thống nhất nội dung phiếu học tập số 01
(Mỗi nhóm thảo luận 1 câu hỏi)
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS thảo luận theo bàn trả lời các câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
1 Nhân vật người bố
Nhân vật người bố hiện lên chủ yếu
qua lời kể của người con – nhân vật
“tôi”, người kể chuyện ở ngôi thứnhất
Tác dụng:
+ Miêu tả tính cách của nhân vậtngười bố qua cảm nhận của nhân vật
Trang 9HS báo cáo kết quả, nhận xét.
- Hàng ngày người bố thường dẫn con
ra vườn hoa, làm đồ dùng cho contưới cây cùng
- Các trò chơi của bố và con:
+ Trò chơi nhắm mắt đoán tên các loài hoa trong vườn:
Người bố hướng dẫn con nhắm mắtlại và chạm từng bông hoa Cảmnhận bằng xúc giác
+ Trò chơi nhắm mắt để tìm kiếm một vật giấu trong nhà; đố nhắm mắt đoán khoảng cách:
++ Người con nhắm mắt vẫn có thể
đi mà không chạm vật gì, vẫn biếtđược bố đứng cách mình bao xa ++ Nhờ trò chơi đoán khoảng cách
mà người con có thể giúp bố cứu đượcbạn Tí suýt đuối nước
+ Trải nghiệm đọc tên để nghe âm thanh tuyệt diệu tên gọi:
Bố bảo con mỗi cái tên là một âmthanh tuyệt diệu; người càng thân vớimình bao nhiêu thì âm thanh đó nghecàng tuyệt diệu bấy nhiêu
+ Trò chơi ngửi rồi gọi tên các loài hoa:
Hướng dẫn người con cảm nhận đượcmùi của các loài hoa cảm nhậnbằng khứu giác
=> Các trò chơi ngày càng khó hơn,tạo ra được sự hấp dẫn với đứa con
- Thái độ của người bố khi cùng con chơi trò chơi:
+ Cùng con chơi một cách vui vẻ + Người bố luôn theo dõi, động viên,khích lệ để con tiến bộ hơn: “Bố cườikhà khà khen tiến bộ lắm”; “Phen nàycon sẽ đoán được hết các loại hoa của
bố mất thôi”; “bố nói tôi có cái mũi
Trang 10tuyệt nhất thế giới”.
- Ý nghĩa những trò chơi của bố:
+ Hướng con đến những niềm vui, giátrị của cuộc sống
+ Người bố muốn con được trảinghiệm từ thực tế cuộc sống để hìnhthành thói quen, sự gắn bó và biết trântrọng, nâng niu những giá trị của cuộcsống, cho dù là điều nhỏ nhất
=> Người bố đã thể hiện tình yêu
thương lớn lao với người con thônghành động cùng con làm những côngviệc, chơi những trò chơi lí thú để từ
đó giúp con nhận ra những bài học sâusắc từ cuộc sống, biết yêu thương,lắng nghe và thấu hiểu từ thiên nhiên,biết trân trọng mọi thứ xung quanhmình
b Thái độ của người bố trước món quà của bạn Tí
- Món quà của Tí: là những trái ổi tođẹp được Tí lựa chọn để dành tặngriêng cho người bố
- Người bố vốn không thích ăn ổinhưng vẫn đón nhận những trái ổi mà
Tí tặng một cách trân trọng
=> Cho thấy thái độ trân trọng, nângniu, biết ơn của người bố khi nhậnmón quà của Tí
- Ý nghĩa câu nói của người bố: “Một món quà bao giờ cũng đẹp Khi ta nhận hay cho một món quà, ta cũng đẹp lây vì món quà đó”
+ Món quà thể hiện tình cảm, tấmlòng của người nên món quà dù lớnhay nhỏ đều đẹp và có ý nghĩa Cáchchúng ta nhận và trân trọng món quàcủa người tặng cũng thể hiện nét đẹpcủa chính mình Dù thích hay khôngthích món quà, chúng ta cũng khôngnên từ chối hay khước từ người tặngbởi đó là tình cảm, tâm huyết mà họ
đã dành cho chúng ta
+ Từ đó, mỗi người đều rút ra được
Trang 11Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV chia lớp thành 4 nhóm, thảo luận
thống nhất nội dung phiếu học tập số 01
(Mỗi nhóm thảo luận 1 câu hỏi)
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS thảo luận theo bàn trả lời các câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và mở rộng kiến thức
bài học cho mình trong cách ứng xử:cần trân trọng, biết ơn tình cảm, tấmlòng của người khác dành cho mình
*Nhận xét chung:
- Tính cách của người bố qua văn bản:
+ Kiên nhẫn dạy con cách cảm nhận
về vẻ đẹp và sự sống trong khu vườn; + Gần gũi, chia sẻ nhiều cảm xúc, suynghĩ với con như một người bạn thầnthiết; coi con là “món quà” quý giánhất của cuộc đời;
+ Yêu thương Tí, trân trọng đón nhậnmón quà đơn sơ của Tí,
+ Thích trổng hoa, luôn chàm sóc vàbiết lắng nghe “tiếng nói” của khuvườn, nhịp sống thiên nhiên,
Có thể thấy, nhân vật người bố làmột người rất yêu thương con, luônquan tầm, gần gũi với con và có tầmhổn phong phú, sầu sắc; có trái timnhân hậu
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật:
+ nhân vật người bố hiện lên qua hànhđộng, cử chỉ, lời nói (đối thoại);
+ khắc hoạ nhân vật qua cảm xúc, suynghĩ của nhân vật khác (nhân vật “tôi”– người con)
+ qua mối quan hệ với các nhân vậtkhác (người con, Tí)
2 Nhân vật “tôi” – người kể chuyện
a Cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật
“tôi” về bố:
*Khi chơi các trò chơi cùng bố:
- Luôn tỏ ra hào hứng, thích thú vớinhững công việc, trò chơi cùng bố:tưới hoa; nhắm mắt đoán tên hoa qua
sờ, qua ngửi; nhắm mắt đoán khoảngcách” thích thú trước việc gọi tên đểnghe âm thanh kì diệu, ngân nga củatên gọi…
- Người con yêu quý, gần gũi với bố;luôn tự hào về bố; đón nhận từng cửchỉ chăm sóc của bố với lòng biết ơn:
Trang 12+ bố làm cho “tôi” chiếc bình tướixinh xắn để hai bố con thi tưới hoamỗi buổi chiều; bố dạy “tôi” cách cảmnhận về khu vườn
+ “Bây giờ, khi còn vùi đầu trong mền, tôi cũng biết bố đang cách xa tôi bao nhiêu mét khi chỉ cần nghe tiếng bước chân”.
+ “Bố tôi bơi giỏi lắm”
+ “Bố nháy mắt và chúng tôi cười ồ… Một bí mật giữa bố và tôi”.
=> Ý nghĩa:
+ Qua những trò chơi cùng bố, nhânvật “tôi” đã có sự thay đổi trong cáchcảm nhận thế giới tự nhiên xungquanh: từ không thể đoán được tênloài hoa nhắm mắt, sờ mà đoánđúng tên các loài hoa nhắm mắt,ngửi mùi hoa cũng có thể đoán đúngtên
+ Từ những trò chơi của bố, nhân vật
“tôi” hiểu được việc cảm nhận khuvườn không chỉ bằng mắt, mà cònbằng tai, bằng mũi, bằng cảm xúc,bằng trí tưởng tượng về thế giới tựnhiên
*Khi nghe bố giảng giải về những món quà:
+ Hiểu ra khu vườn, những bông hoađều là những món quà
+ Với “tôi”, bố là món quà “bự” nhất
=>Nhân vật “tôi” học được cách trântrọng mọi món quà, cách cho và nhậnmón quà cũng thể hiện được nét đẹptrong mỗi người
b Cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật
“tôi” về bạn Tí
- Nhân vật “tôi” đã giúp bố cứu sống
Tí khỏi đuối nước nhờ tài nghe âmthanh đoán khoảng cách của mình
- “Tôi” coi Tí là người bạn thân nhất,sẵn sàng chia sẻ với bạn bí mật ngọtngào, hạnh phúc của hai bố con mình
- Vì quý và thân với bạn nên “tôi”
Trang 13thấy tên bạn Tí đẹp và hay hơn mọitên, thích gọi tên bạn để được nghe
âm thanh du dương từ cái tên ấy vanglên
c Cảm nhận của nhân vật “tôi” về thế giới xung quanh với những “bí mật”
- Những “bí mật” mà nhân vật “tôi” muốn chia sẻ khi “vừa nhắm mắt, vừa mở cửa sổ”:
+ sẽ chỉ cần nghe thấy tiếng bướcchân mà đoán được người đó là ai.+ hiểu được tiếng nói của khu vườnvới những bông hoa là người đưađường: sẽ biết được bây giờ là mùa gì,
bông hoa nào đang nở Khi đó, nhân vật “tôi” không chỉ thấy những bông
hoa thơm hơn mà còn “nhìn” thấynguyên cả khu vuờn, cả bông hồngngay trong đêm tối,
- Ý nghĩa của những “bí mật” với nhân vật “tôi”: mang lại niềm vui,
hạnh phúc cho cuộc sống hằng ngày
và làm giàu có tâm hồn của nhân vật
vẻ đẹp, những giá trị từ những điềubình dị nhất
*Nhận xét chung:
- Tính cách của nhân vật “tôi”:
Nhân vật “tôi” là một cậu bé nhạycảm, tinh tế, biết yêu thương mọingười, yêu quý và gắn bó với thiênnhiên quanh mình
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật: + Kể chuyện theo ngôi thứ nhất, nhânvật dễ bộc lộ cảm xúc chân thực
Trang 14+ Khắc hoạ nhân vật qua hành động,lời nói, qua đánh giá của nhân vậtkhác.
III Tổng kết
Mục tiêu:
- Khái quát nét chính về nội dung, nghệ thuật văn bản
Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Hãy rút ra nét chính về giá trị nghệ
thuật và nội dung văn bản
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
2 Nội dung – ý nghĩa:
- Thông qua những trải nghiệm của mộtcậu bé với người bố của mình, văn bản đã
mở ra cho người đọc, đặc biệt là trẻ thơmột thế giới trong trẻo với những khámphá đầy bất ngờ
- Qua đó, nhà văn gửi gắm những thôngđiệp có ý nghĩa chung với mọi người: + Cần trân trọng, biết ơn những món quàngười khác tặng cho mình, dù là món quàlớn hay nhỏ Đó là tình cảm, tấm lòng củangười khác dành cho mình
+ Hãy cảm nhận thế giới xung quanh tabằng cả tâm hồn và tình yêu thương, ta
sẽ phát hiện được những vẻ đẹp, nhữnggiá trị từ những điều bình dị nhất
Hoạt động 3: Luyện tập
Mục tiêu:
- Vận dụng kiến thức của quá trình đọc vào làm bài tập củng cố kiến thức
Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Gv chuyển giao nhiệm vụ: Gv tổ chức
trò chơi “Ai là triệu phú”
Gợi ý:
Trang 15
A Có thể theo ngôi thứ nhất
B Có thể theo ngôi thứ hai
C Có thể theo ngôi thứ ba
D Có thể sử dụng nhiều ngôi kể khác nhau.
3 Khi người kể chuyện giấu mình, đứng ngoài câu chuyện, các nhân vật trong truyện được gọi đúng tên gọi của nó là cách kể chuyện theo ngôi thứ mấy?
A Ngôi thứ nhất
B Ngôi thứ hai
C Ngôi thứ ba
D Kết hợp nhiều ngôi kể khác nhau
4 Kể chuyện theo ngôi thứ nhất có
ưu điểm gì?
A Mang tính chủ quan, cách kể này
sẽ làm cho câu chuyện trở nên chân thực, xúc động hơn
B Mang tính khách quan, cách kể này
sẽ làm cho câu chuyện tự nhiên, linh hoạt,
5 Kể chuyện theo ngôi thứ nhất có hạn chế gì?
A Thiếu tính khách quan
B Thiếu tính chủ quan
C Thiếu sự sáng tạo
D Không có tính thuyết phục cao
6 Kể chuyện theo ngôi thứ ba có hạn chế gì?
A Thiếu tính khách quan
B Thiếu tính chủ quan
C Thiếu sự sáng tạo
Trang 16D Không có tính thuyết phục cao.
8 Phương thức biểu đạt chính trong
đoạn trích Vừa nhắm mắt vừa mở cửa
11 Ai là người kể chuyện trong đoạn
trích Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ ?
Trang 17đoán tên loại hoa liên quan đến giác
A Bằng cảm giác của đôi bàn tay
và bằng cách ngửi mùi hương của hoa.
B Bằng cảm giác của đôi tay và cách đọc các loại sách về các loài hoa
C Bằng cách ngửi mùi hương của cácloài hoa
D Bằng cách ghi chép lại các cảm giác khi ngửi mùi hương của các loài hoa
15 Nhân vật người bố trong đoạn
trích Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ là
người như thế nào?
A Là một người nghiệm khắc, khó tính
B Là một người rất yêu thương, luôn quan tâm, gần gữi với con và
có tâm hồn phong phú, sâu sắc, có trái tim nhân hậu.
C Là một người vui tính, có tâm hồn nhạy cảm, yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, yêu gia đình
D Là một người có tâm hồn lãng mạn, phóng khoáng, yêu thích trồng
và chăm sóc vườn hoa, có trái tim nhân hậu
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và mở rộng kiến thức
Hoạt động 4 Vận dụng.
Trang 18Mục tiêu:
- Phát hiện các tình huống thực tiễn và vận dụng các kiến thức, kĩ năng để giảiquyết những vấn đề thực tiễn cuộc sống
Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV: Hãy viết đoạn văn (khoảng 5 -7
câu) về một “món quà" em đặc biệt
yêu thích
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, chia sẻ
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV nhấn mạnh yêu cầu cần đạt được
Đoạn văn tham khảo: Mỗi buổi sáng
mùa hè, tiếng chim lại vang lên trong khuvườn của ông nội em Đó là một “mónquà” mà khu vườn ban tặng vào mỗi buổisớm mai Những tiếng chim đủ giọng hótríu ran, lảnh lót nghe mới thú vị làm sao!Tiếng cu gáy trầm ngâm, ngân dài; chúchích choè thì vươn cổ dõng dạc hót vớiđiệu bộ nghiêm trang; còn mấy chú chimsâu thì lích rích bên mấy luống cà Emyêu những tiếng chim – âm thanh tuyệtvới mà thiên nhiên ban tặng cũng như yêukhu vườn của ông nội, bởi nơi đây đemđến cho em những phút giây thư thái, yênbình trong tâm hồn
Phiếu học tập số 1
TÌM HIỂU NHÂN VẬT NGƯỜI BỐ
1 NV người bố chủ yếu được miêu tả qua lời kể
của nhân vật nào? Việc lựa chọn người kể chuyện
như vậy có tác dụng gì?
2 Người bố cùng con có những trải nghiệm và trò
chơi thú vị nào? Thái độ của người bố với con?
3 Thông qua các trò chơi, người bố muốn dạy
người con điều gì? Qua đó, em hãy nhận xét tình
cảm của người bố dành cho con
………
4 Thái độ của người bố trước món quà của Tí ra
sao?
Em hiểu thế nào về câu nói của người bố: “Một
món quà bao giờ cũng đẹp Khi ta nhận hay cho
một món quà, ta cũng đẹp lây vì món quà đó”?
5 Nhận xét chung về tính cách của người bố và
nghệ thuật xây dựng nhân vật
………
Phiếu học tập số 2
TÌM HIỂU NHÂN VẬT “TÔI”
Trang 19Nhóm Câu hỏi tìm hiểu Câu trả lời
Nhóm 1, 2 1 Những chi tiết miêu tả cảm xúc,
suy nghĩ của nhân vật “tôi” vế bố:
- Khi chơi các trò chơi cùng bố
- Khi nghe bố giảng giải về nhữngmón quà
Nhóm 3 2 Những chi tiết miêu tả cảm xúc,
suy nghĩ của nhân vật “tôi” về bạnTí
Nhóm 4 3 Cảm nhận của nhân vật “tôi” về
thế giới xung quanh (Khi “vừa nhắmmắt vừa mở cửa sổ”, nhân vật “tôi”
………
4 Củng cố.
- GV hệ thống lại bài học
5 Hướng dẫn về nhà.
- Học bài, hoàn thành bài tập
- Soạn: Tiết 29 Thực hành tiếng Việt.
_
Tiết 29 THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT.
Trang 20Hoạt động của GV và HS Dự kiến sản phẩm.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV tổ chức trò chơi ĐUỔI HÌNH
BẮT CHỮ
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, chia sẻ
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và dẫn vào bài Chúng ta
vừa chơi một trò chơi đơn giản Các
em có phát hiện điểm chung của
những câu hỏi đó không? Các đáp
án, câu hỏi cô đưa ra đều liên quan
đến con số Những con số đó có vị trí,
chức năng gì trong câu, bài học hôm
nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu
rõ.
Gợi ý:
+ Bảy nổi ba chìm+ Đi một ngày đàng học một sàng khôn+ Ba đầu sáu tay
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới.
Mục tiêu:
- HS nhận biết được đặc điểm của số từ và hiểu được chức năng của số từ để sửdụng đúng và hiệu quả
Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Cho HS tìm hiểu ngữ liệu: Cho biết
các từ in đậm bổ sung cho từ ngữ nào
và bổ sung về phương diện nào
- Nhận xét về vị trí của chúng trong
câu
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, chia sẻ
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và mở rộng kiến thức
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Nêu khái niệm số từ
1 Tìm hiểu ngữ liệu
(1) Tôi đoán được hai loại hoa: hoa mồng
gà và hoa hướng dương
Từ hai đứng trước và bổ sung cho danh
từ “loại (hoa)”
-> Chỉ số lượng chính xác
(2) Chúng tôi gặp nhau và nói dăm ba câu
chuyện
Từ dăm ba đứng trước và bổ sung cho
danh từ “câu chuyện”
Trang 21- Có mấy loại số từ? Kể tên và nêu
đậc điểm của các loại số từ đó?
- Nhấn mạnh lưu ý
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, chia sẻ
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và mở rộng kiến thức
- Về vị trí:
+ Khi biểu thị số lượng sự vật, số từ đứng
trước danh từ: ba tầng, năm canh
+ Khi biểu thị thứ tự, số từ đứng sau
danh từ: tầng ba, canh bốn…
* Lưu ý
Cần phân biệt số từ với danh từ chỉ đơn vịgắn với ý nghĩa số lượng như: đôi, chục,tá,… Các từ này tuy cũng có ý nghĩa sốlượng, nhưng có đặc điểm ngữ pháp củadanh từ: có thể kết hợp với số từ ở trước
và từ chỉ định ở sau Ví dụ: hai chục (trứng) này, ba đôi (tất) ấy,…
Hoạt động 2: Luyện tập.
Mục tiêu:
- HS biết vận dụng kiến thức giải quyết các bài tập Tiếng Việt
Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV tổ chức Hoạt động nhóm
Nhóm 1,2: bài tập 1,2
Nhóm 3,4: bài tập 3,4
Thời gian: 10 phút
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, chia sẻ
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
- “Những” Những ngày tới, tôi rất bận
- “Tất cả” Con mang tất cả bát đũa ra
đây cho mẹ
- “Ít” Ít nữa thôi là tôi phải sang Anh
du học rồi
3 Bài 3 (65)
- Từ “Sáu” không phải số từ
- Từ “Sáu” được viết hoa vì đây làdanh từ, tên riêng chỉ người
4 Bài 4 (65)
* Trường hợp tương tự: Hai mắt - đôi
Trang 22Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt đội chiến thắng
mắt, hai tay - đôi tay, hai tai - đôi tai, hai cái sừng - đôi sừng, hai chiếc đũa - đôi đũa
đứng trước danh từ đôi: một đôi, hai đôi,
ba đôi,
5 Bài 5 (65)
- Thành ngữ ba chìm bảy nổi có ý nghĩa
chỉ nỗi gian truân, vất vả, long đong, liêntiếp gặp khó khăn, trắc trở
- Ăn một bát cháo, chạy ba quãng đồng.
Chỉ việc không đáng làm, để đạt đượcviệc nhỏ bỏ công sức quá to
- Chín người mười ý Mỗi người mỗi ý,
khó mà chiều theo cho đặng, cho đều
- Gươm hai lưỡi, miệng trăm hình Ý
nói gươm đao sắc bén cũng không bằngmiệng lưỡi nhân gian
- No ba ngày tết, đói ba tháng hè Hãy
biết điều tiết chi tiêu để không phải túngthiếu
- Một nghề thì sống, đống nghề thì chết.
Ý nói thà giỏi một lĩnh vực gì đó chochuyên sâu còn hơn cái gì cũng biết màchẳng biết tới đâu
Hoạt động 4 Vận dụng.
Mục tiêu:
- Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức
Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
1 GV tổ chức hoạt động: NHÌN
HÌNH ĐẶT CÂU Hãy đặt câu có
chứa số từ với nội dung liên quan đến
Về nội dung: chia sẻ về thầy cô mà em
Trang 23chia sẻ về thầy cô mà em yêu mến,
trong đó có sử dụng ít nhất một số từ
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, viết bài
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV nhận xét, đánh giá
yêu mến
- Giới thiệu về thầy cô
- Hoàn cảnh gặp thầy cô
- Những nét nổi bật của thầy cô
- Ý nghĩa của thầy cô với bản thân
Đoạn mẫu: Sáng nay, trên đường đi học
về, em chợt nghe ngân vang bài hát quen thuộc về người thầy với những ca từ và giai điệu tha thiết Kỉ niệm về cô Mai
Lan- cô giáo chủ nhiệm năm lớp sáu cứ
thế ùa về vẹn nguyên trong em Ấn tượng đầu tiên về cô là cô luôn vui vẻ với mọi người, ai nhờ gì cô cũng giúp đỡ tận tình Những bài học tưởng chừng như khô khan, những bài toán khó, cứ thế được cô giảng giải nhẹ nhàng, dễ hiểu khiến chúng em vô cùng thích thú Mỗi lần cô giảng bài, giọng cô thật ấm áp và ánh nhìn trìu mến, bạn nào chưa hiểu bài, cô đều dịu dàng giảng lại Chính cô đã mở
ra cho chúng em bao chân trời tri thức.
Cô còn ân cần nhắc nhở em phải bảo vệ sức khỏe cho chính mình Những lúc như thế, em cảm thấy mình thật may mắn khi
có thêm một người mẹ thứ hai chính là
cô Em sẽ luôn biết ơn cô và mang theo
nụ cười hiền từ và sự quan tâm ân cần của cô đi suốt cuộc đời
4 Củng cố.
- GV hệ thống lại bài học
5 Hướng dẫn về nhà.
- Học bài, hoàn thành bài tập
- Soạn: Tiết 30.31 Người thầy đầu tiên.
Tiết 30.31 NGƯỜI THẦY ĐẦU TIÊN
31
31
Trang 24Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Gv yêu cầu hs chia sẻ về bài tập ở
phần vận dụng của tiết học trước: Viết
đoạn văm chia sẻ về thầy cô
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, chia sẻ
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và dẫn vào bài Tình cảm
thầy trò luôn là một tình cảm cao đẹp,
thiêng liêng, được bao áng thơ văn
ngợi ca Có những người thầy đã hết
lòng vì học sinh thân yêu, đem lại ánh
sáng, thay đổi cuộc đời cho bao học
trò Đến với những trang văn của nhà
văn người Cư-rơ-gư-dơ-xtan,
Ai-tơ-ma-tốp qua truyện vừa “Người thầy
đầu tiên”, người đọc sẽ không khỏi
xúc động về tình cảm thầy trò giữa
thầy giáo Đuy-sen và cô bé An-tư-nai,
từ đó thêm tin yêu vào những điểu tốt
Trang 25Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Qua tìm hiểu ở nhà, nêu những hiểu
biết của em về nhà văn Ai-tơ-ma-tốp
- HS có thể đóng vai theo cặp MC và
nhà văn Ai-tơ-ma-tốp để chia sẻ về
cuộc đời, sự nghiệp của nhà văn
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV kết luận và nhấn mạnh kiến thức
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Qua tìm hiểu ở nhà, nêu những hiểu
biết của em về tác phẩm “Người thầy
đầu tiên” (thể loại, hoàn cảnh sáng
tác, tóm tắt cốt truyện)
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi,
đọc văn bản
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV kết luận và nhấn mạnh KT
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Khi đọc văn bản này ta cần chú ý
- Ông bắt đầu hoạt động sáng tác văn học
từ năm 1952, khi ông còn là sinh viên
- Đề tài chủ yếu trong tác phẩm của ông: cuộc sống khắc nghiệt nhưng cũng đầy chất lãng mạn của người dân vùng đồi núiCư-rơ-gư-dơ-xtan
- Lỗi viết của Ai-tơ-ma-tốp cô đọng, hàm súc, có nhiều cách tân độc đáo trong nghệthuật kể chuyện
- Một số tác phẩm như: Cây phong non trùm khăn đỏ, Người thầy đầu tiên, Con tàu trắng, Và một ngày dài hơn thế kỉ,…
2 Tác phẩm “Người thầy đầu tiên”
- Thể loại: Truyện vừa
- Vị trí, hoàn cảnh sáng tác: Là một tácphẩm nổi tiếng của nhà văn Ai-tơ-ma-tốp,được viết năm 1962
- Tóm tắt cốt truyện: Truyện lấy bối cảnhcuộc sống ở một vùng quê miền núi cònrất lạc hậu ở Cư-rơ-gư-dơ-xtan vào đầuthế kỉ XX Nhân vật chính là An-tư-nai,một cô bé mồ côi, phải sống với gia đìnhchú thím, bị đối xử tàn nhẫn Thầy Đuy-sen đã kiên trì dạy An-tư-nai học chữ, hếtlòng bảo vệ và giúp đỡ An-tư-nai có cơhội lên thành phố tiếp tục việc học hành.An-tư-nai rất yêu quý thầy Đuy-sen nhưng
do hoàn cảnh, thầy trò phải xa cách rồi bặttin nhau Mấy chục năm sau, An-tư-nai đãtrở thành một viện sĩ, trở về thăm làng vàgặp lại người thầy đầu tiên của mình trongmột tình huống rất éo le Bà đã viết thưnhờ người hoạ sĩ đồng hương kể lại câuchuyện về thầy Đuy-sen như một hànhđộng chuộc lỗi
3 Đoạn trích SGK:
a Đọc văn bản.
- Đọc to, rõ ràng, diễn cảm, đúng giọng điệu, chú ý phân biệt những người kể
Trang 26Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi,
đọc văn bản
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV kết luận và nhấn mạnh HS khi
đọc phải theo dõi các hộp chỉ dẫn
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Thảo luận theo cặp các câu hỏi sau:
? Xác định người kể chuyện và ngôi
kể trong từng phần của đoạn trích
Các nhân vật người kể chuyện có mối
quan hệ như thế nào?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- Làm việc cá nhân trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
b Tìm hiểu chung.
- Vị trí đoạn trích: Đoạn trích nằm ở phầngiữa của tác phẩm kể về bức thư bà viện
sĩ An-tư-nai gửi cho người hoạ sĩ đồnghương kể thầy giáo Đuy-sen hết lòng vìhọc trò
- PTBĐ chính: Tự sự ( kết hợp miêu tả, biểu cảm)
- Nhân vật: người hoạ sĩ, bà viện sĩ tư-nai, thầy giáo Đuy-sen
An Bố cục: 4 phần+ Phần 1: Hình ảnh thầy Đuy-sen qua lời
kể người họa sĩ đồng hương với nai
An-tư-+ Phần 2: Hình ảnh thầy Đuy-sen qua lời
kể của An-tư-nai
+ Phần 3: Hình ảnh thầy Đuy-sen qua lời
kể của An-tư-nai
+ Phần 4: Hình ảnh thầy Đuy-sen qua lời
kể người họa sĩ đồng hương với nai
An-tư-* Mối quan hệ giữa các nhân vật người
kể chuyện:
+ Hai nhân vật “tôi” - hai người kểchuyện (bà An-tư-nai và anh hoạ sĩ) đềusinh ra, lớn lên ở làng Ku-ku-rêu; hiệncùng sống ở Mát-xcơ-va và có quen biếtnhau Họ cùng được mời về dự lễ khánhthành ngôi trường mới của quê hương.+ An tư-nai hẹn với dân làng sẽ ở lại vàingày nhưng ngay khi buổi lễ kết thúc, bà
Trang 27đã vội vã rời làng, trở lại Mát xcơ-va Sau
đó, bà viết thư cho hoạ sĩ, kể về “ngườithầy đầu tiên”; giải thích vì sao mình độtngột rời đi và nhờ anh kể lại cho dân làngnghe câu chuyện của bà
=> Tác dụng của việc thay đổi người kểchuyện ở các phần của đoạn trích: khiếncho câu chuyện được soi chiếu từ nhiềuchiều, trở nên phong phú, hấp dẫn, chứađựng nhiều ý nghĩa hơn
II Khám phá văn bản- Tìm hiểu chi tiết.
Mục tiêu:
- Khái quát đặc điểm tính cách nhân vật thầy Đuy-sen qua các chi tiết miêu tảngoại hình, lời nói, cử chỉ, hành động, qua lời kể và cảm xúc, suy nghĩ của nhânvật An tư-nai, của nhân vật người hoạ sĩ
- Cảm nhận được tình yêu thương của thầy Đuy-sen dành cho học trò và lòng biết
ơn của An-tư-nai đối với người thầy đầu tiên
- Rút ra được ý nghĩa, thông điệp bài học qua đoạn trích: biết trân trọng nhữngtình cảm tốt đẹp mà mình được đón nhận
Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Hình ảnh thầy Đuy-sen hiện lên qua
lời kể, cảm nghĩa và suy nghĩ của
nhân vật nào? Tác dụng?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Nhóm 1: Nhận xét ngôn ngữ đối thoại
của thầy Đuy-sen với học trò
Tác dụng:
+ Miêu tả tính cách của nhân vật thầyĐuy-sen qua cảm nhận của nhân vật khác.+ Vừa thể hiện được tình cảm của nhânvật An-tư-nai với người thầy đầu tiên củamình
a Ngôn ngữ đối thoại
- Thầy Đuy-sen trò chuyện, thuyết phụccác em nhỏ đi học:
+ “Các em ghé vào đây xem là hay lắm,
các em chả sẽ học tập ở đây là gì? … Thế nào, các em thích học không, các em sẽ
đi học chứ?”
+ “Các em cứ gọi thầy là thầy Các em có
muốn xem trường không? Vào đây, đừng
Trang 28Nhóm 3: Hình ảnh thầy Đuy-sen qua
suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật khác
(học trò)
Nhóm 4 : Nhận xét chung về nhân
vật nghệ thuật thể hiện nhân vật
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, thảo luận nhóm,
trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
=> Lời nói của thầy Đuy-sen gần gũi, ân
cần, đầy yêu thương.
b Cử chỉ, hành động
- Một mình sửa sang nhà kho cũ thành lớphọc, tự tay thầy đắp lò sưởi, dự trữ củiđốt, đi cắt rạ khô lót nền nhà,
- Thầy bế các em nhỏ qua suối giữa mùađông buốt giá;
- Không để ý đến những lời lăng mạ, chếgiễu của bọn nhà giàu; kể những câuchuyện vui để học trò quên đi mọi sự
- Cuối buổi học, thầy ở lại lấy đá và đấtđắp những ụ nhỏ trên lòng suối để các emnhỏ bước qua không bị ướt chân
- Lo lắng, chăm sóc ân cần cho An-tư-naikhi cô bé bị chuột rút ở giữa suối
- Kiên trì day chữ cho các em bất chấphoàn cảnh thiếu thốn, khắc nghiệt, sự đơnđộc;
- Thầy mơ ước về tương lai tươi sáng chohọc trò
=> Những hành động của thầy Đuy-sen
vô cùng ấm áp; thầy lo lắng, quan tâmđến học trò như người thân trong giađình
c Qua suy nghĩ, cảm xúc của học trò
- Đám học trò đứa nào cũng yêu mến thầy
vì tấm lòng nhân từ, vì những ý nghĩa tốtlành, vì những ước mơ của thầy về tươnglai học trò
Trang 29Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Thảo luận nhóm theo kĩ thuật Khăn
trải bàn Hoàn thành phiếu học tập
02 (phiếu A0) trong thời gian 05 phút:
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và mở rộng kiến thức
*Nhận xét chung:
- Thầy Đuy-sen là người có mục đích
sống cao đẹp, cương nghị, kiên nhẫn,nhân hậu, vị tha, trong đó, nổi bật nhất
là tình cảm yêu thương, hết lòng vì họctrò
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật:
+ Nhân vật thầy giáo Đuy-sen hiện lênqua hành động, cử chỉ, lời nói (đối thoại); + Được thể hiện qua cảm xúc, suy nghĩcủa nhân vật khác (An-tư-nai)
2 Nhân vật An-tư-nai
a Hoàn cảnh sống:
- Lúc nhỏ: An-tư-nai phải sống thiếu thốn
cả về vật chất và tình cảm; không được
chăm sóc, yêu thương: “Nếu thím em cho
đi thì em sẽ đi”; “…gấu váy thủng để hở một mảng đấu gối”; “Chị ấy mồ côi ạ, chị ấy ở với chú thím”,
- Hiện tại: trở thành bà viện sĩ nổi tiếng,sống ở Mát-xcơ-va
b Suy về về mọi người
- Không thích có ai thương hại mình
- Căm giận bọn nhà giàu đã chế giễu thầyĐuy-sen, coi chúng chỉ là những kẻ ngủxuẩn, tồi tệ
c Tình cảm dành cho thầy giáo sen
Đuy AnĐuy tưĐuy nai đặc biệt yêu quý, ngưỡng mộ
và biết ơn người thầy đầu tiên của mình:+ Cảm phục trước hành động thầy Đuy-sen bế các em nhỏ qua dòng suối vào mùađông;
+ Căm giận và muốn bảo vệ thầy giáo củamình trước những lời chế giễu, mỉa maicủa bọn nhà giàu;
+ Ở lại cùng thầy để đắp những ụ nhỏ tạolối đi qua dòng suối
+ Ước muốn thầy trở thành người thân
của mình: “Ước gì thầy là anh ruột của tôi! Ước gì tôi được bá cổ thầy, nhắm nghiền mặt lại và thủ thỉ với thầy những lời đẹp đẽ nhất…”
+ Luôn biết ơn về những ý nghĩ tốt lành,
Trang 30Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Ở phần 4, nhân vật người hoạ sĩ đã
có những ý tưởng gì cho bức tranh vẽ
thầy Đuy-sen? Em ủng hộ ý tưởng
nào của hoạ sĩ? Giải thích lí do em
lựa chọn ý tưởng đó.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và mở rộng kiến thức
những mơ ước của thầy cho tương lai họcsinh: Nhờ thầy Đuy-sen, từ một cô bé mồcôi không biết chữ, ở một vùng quê nghèokhó, lạc hậu, từng bị người thím độc ácbán đi, An-tư-nai đã có được cơ hội lênthành phố học tập và trở thành một viện sĩnổi tiếng
+ Dù có thành đạt, trở thành viện sĩ nổitiếng nhưng An-tư-nai luôn nhớ những kí
ức về thầy, mường tượng thầy đứng trướcmặt
*Nhận xét chung:
- An-tư-nai là cô bé thông minh, nhạycảm, tinh tể và rất hiểu chuyện Cô luôntrân trọng những kí ức và biết ơn vềngười thầy đầu tiên của mình
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật:
+ Nhân vật là người kể chuyện ở ngôi thứnhất (phần 2, 3) nên dễ bộc lộ cảm xúcchân thực
+ Khắc hoạ nhân vật qua hành động, cửchỉ và lời nói
3 Trăn trở của người hoạ sĩ về bức tranh vẽ thầy Đuy-sen (phần 4)
- Các ý tưởng của người hoạ sĩ:
+ Vẽ hai cây phong thầy Đuy-sen và
An-tư-nai trồng, cùng đứa trẻ với đôi mắt hân hoan nhìn vào cõi xa xăm, kì ảo.
+ Vẻ cảnh tượng thầy Đuy-sen bế trẻ emqua con suối mùa đông
+ Vẽ khoảnh khắc thầy Đuy-sen tiễn tư-nai lên tỉnh, sao cho bức tranh ấy diễnđược tiếng gọi cất lên từ tâm hồn Đuy-sen
An-mà đến nay An-tư-nai vẫn còn nghe vẳng lại, vang đội mãi trong lòng mỗi người.
- Những băn khoăn, trăn trở của ngườihoạ sĩ bắt nguồn từ tấm lòng của ngườinghệ sĩ cảm phục trước tình cảm thầy tròcao đẹp giữa thầy Đuy-sen và An-tư-nai,khâm phục trước tấm lòng nhân hậu vànhân cách cao đẹp của người thầy đầutiên của ngôi làng mình
- Người hoạ sĩ cũng mong muốn thôngqua tác phẩm của mình bất tử hoá cái đẹp,
Trang 31ngợi ca những nét đẹp nhân hậu trongcuộc đời.
III.Tổng kết.
Mục tiêu:
- Khái quát nét chính về nghệ thuật và nội dung văn bản
Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Nêu những đặc sắc nghệ thuật của
văn bản ?
- Nội dung, ý nghĩa của văn bản?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, chia sẻ
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
- Kết hợp nhiều phương thức biểu đạt (tự
sự, miêu tả, biểu cảm) tinh tế
- Ngôn ngữ chọn lọc, đậm chất thơ; giọngđiệu trữ tình trong sáng, êm dịu, tha thiết
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật phongphú, đặc sắc
2 Nội dung
- Ca ngợi tình yêu thương của thầy
Đuy-sen dành cho học trò và lòng biết ơn củaAn-tư-nai đối với người thây đầu tiên
- Thông điệp: Mỗi người cần biết trântrọng những tình cảm tốt đẹp mà mìnhđược đón nhận
Hoạt động 3: Luyện tập
Mục tiêu:
- Vận dụng kiến thức của quá trình đọc và khám phá văn bản để viết đoạn văn:
Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Viết đoạn văn khoảng 5-7 câu kể lại
nội dung của phần (1) và phần (4)
văn bản “Người thầy đầu tiên” bằng
lời của người kể chuyện thứ 3
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS thảo luận theo cặp hoàn thiện gợi
ý, cá nhân viết đoạn văn
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và mở rộng kiến thức
Trang 32Hoạt động 4 Vận dụng.
Mục tiêu:
- Vận dụng các kiến thức, kĩ năng để giải quyết bài tập…
Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
HS chọn thực hiện 1 trong 2 nhiệm vụ
sau:
1 Hãy vẽ bức tranh minh hoạ một chi
tiết mà em ấn tượng trong văn bản
“Người thầy đầu tiên” (Hoặc: Em
hãy hoá thân vào người hoạ sĩ trong
văn bản lựa chọn một ý tưởng để vẽ
về người thầy đầu tiên Em hãy hiện
thực hoá ý tưởng đó qua một bức
tranh theo hình dung của em)
2 Sưu tầm một mẩu chuyện hay về
những người thầy vĩ đại ở Việt Nam
hoặc trên thế giới để chia sẻ với bạn
(Hoặc chia sẻ với bạn bè về những
câu chuyện cảm động về tình thầy
trò)
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS thảo luận, thực hiện yêu cầu
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và mở rộng kiến thức
PHIẾU HỌC TẬP 01:
Câu hỏi tìm hiểu Chi tiết thể hiện Nhận xét
1 Ngôn ngữ đối thoại
Trang 33- Học bài, hoàn thành bài tập.
- Soạn: Tiết 32 Thực hành tiếng Việt.
Tiết 32 THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV cho học sinh xem đoạn hội thoại
sau, chú ý vào từ in đậm và nhận xét ý
nghĩa của các từ in đậm đó
Từ đang biểu thị sự tiếp diễn, từ rất biểu
thị mức độ
Trang 34Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và dẫn vào bài Những từ
“đang, rất” đó thuộc loại từ nào,
ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Dựa vào phần chuẩn bị ở nhà, hãy
nêu khái niệm phó từ
- Phó từ được chia thành mấy loại
- Lấy ví dụ cụ thể
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, chia sẻ
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và mở rộng kiến thức
1 Khái niệm
Phó từ là những từ chuyên đi kèmdanh từ, động từ, tính từ hoặc đại từ để bổsung các ý nghĩa cho danh từ, động từ,tính từ hoặc đại từ
từ, tính từ, bố sung ý nghĩa liên quan đếnhoạt động, trạng thái, đặc điểm nêu được