Tiết 30.31. NGƯỜI THẦY ĐẦU TIÊN
I. Đọc, tìm hiểu chung
Mục tiêu:
- Đọc diễn cảm văn bản.
- Nắm được những thông tin về tác giả, tác phẩm.
Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS Dự kiến sản phẩm.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Qua tìm hiểu ở nhà, nêu những hiểu biết của em về nhà văn Ai-tơ-ma-tốp.
- HS có thể đóng vai theo cặp MC và nhà văn Ai-tơ-ma-tốp để chia sẻ về cuộc đời, sự nghiệp của nhà văn
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV kết luận và nhấn mạnh kiến thức.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Qua tìm hiểu ở nhà, nêu những hiểu biết của em về tác phẩm “Người thầy đầu tiên” (thể loại, hoàn cảnh sáng tác, tóm tắt cốt truyện)
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi, đọc văn bản.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV kết luận và nhấn mạnh KT
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Khi đọc văn bản này ta cần chú ý điều gì?
1. Tác giả:
- Trin-ghi-dơ Ai-tơ-ma-tốp (1928-2008):
Là nhà văn Cư-rơ-gư-dơ-xtan, một nước cộng hòa ở vùng trung Á, thuộc Liên Xô trước đây.
- Ông bắt đầu hoạt động sáng tác văn học từ năm 1952, khi ông còn là sinh viên.
- Đề tài chủ yếu trong tác phẩm của ông:
cuộc sống khắc nghiệt nhưng cũng đầy chất lãng mạn của người dân vùng đồi núi Cư-rơ-gư-dơ-xtan.
- Lỗi viết của Ai-tơ-ma-tốp cô đọng, hàm súc, có nhiều cách tân độc đáo trong nghệ thuật kể chuyện.
- Một số tác phẩm như: Cây phong non trùm khăn đỏ, Người thầy đầu tiên, Con tàu trắng, Và một ngày dài hơn thế kỉ,…
2. Tác phẩm “Người thầy đầu tiên”
- Thể loại: Truyện vừa
- Vị trí, hoàn cảnh sáng tác: Là một tác phẩm nổi tiếng của nhà văn Ai-tơ-ma-tốp, được viết năm 1962.
- Tóm tắt cốt truyện: Truyện lấy bối cảnh cuộc sống ở một vùng quê miền núi còn rất lạc hậu ở Cư-rơ-gư-dơ-xtan vào đầu thế kỉ XX. Nhân vật chính là An-tư-nai, một cô bé mồ côi, phải sống với gia đình chú thím, bị đối xử tàn nhẫn. Thầy Đuy- sen đã kiên trì dạy An-tư-nai học chữ, hết lòng bảo vệ và giúp đỡ An-tư-nai có cơ hội lên thành phố tiếp tục việc học hành.
An-tư-nai rất yêu quý thầy Đuy-sen nhưng do hoàn cảnh, thầy trò phải xa cách rồi bặt tin nhau. Mấy chục năm sau, An-tư-nai đã trở thành một viện sĩ, trở về thăm làng và gặp lại người thầy đầu tiên của mình trong một tình huống rất éo le. Bà đã viết thư nhờ người hoạ sĩ đồng hương kể lại câu chuyện về thầy Đuy-sen như một hành động chuộc lỗi.
3. Đoạn trích SGK:
a. Đọc văn bản.
- Đọc to, rõ ràng, diễn cảm, đúng giọng điệu, chú ý phân biệt những người kể
- Nghe GV đọc mẫu và đọc những đoạn còn lại
- Giải thích một số từ khó.
- Liệt kê các sự việc chính của văn bản.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi, đọc văn bản.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV kết luận và nhấn mạnh HS khi đọc phải theo dõi các hộp chỉ dẫn.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Thảo luận theo cặp các câu hỏi sau:
? Xác định vị trí , PTBĐ chính của đoạn trích?
? Đoạn trích xoay quanh những nhân vật nào?
? Văn bản được chia thành mấy phần?
Nêu ý chính của từng phần.
? Xác định người kể chuyện và ngôi kể trong từng phần của đoạn trích.
Các nhân vật người kể chuyện có mối quan hệ như thế nào?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- Làm việc cá nhân trả lời câu hỏi.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV kết luận và nhấn mạnh kiến thức
chuyện trong đoạn trích và lời thoại của các nhân vật.
- Những sự việc chính:
+ Người hoạ sĩ kể về hoàn cảnh bà viện sĩ An-tư-nai gửi bức thư đặc biệt cho anh.
+ Trong bức thư, bà viện sĩ An-tư-nai kể lại những kỉ niệm trong quá khứ về người thầy giáo Đuy-sen hết lòng vì học trò.
+ Đọc xong bức thư, người hoạ sĩ bày tỏ nhhững băn khoăn, trăn trở về bức tranh dang dở dành tặng người thầy đầu tiên của làng.
b. Tìm hiểu chung.
- Vị trí đoạn trích: Đoạn trích nằm ở phần giữa của tác phẩm kể về bức thư bà viện sĩ An-tư-nai gửi cho người hoạ sĩ đồng hương kể thầy giáo Đuy-sen hết lòng vì học trò.
- PTBĐ chính: Tự sự ( kết hợp miêu tả, biểu cảm)
- Nhân vật: người hoạ sĩ, bà viện sĩ An- tư-nai, thầy giáo Đuy-sen.
- Bố cục: 4 phần
+ Phần 1: Hình ảnh thầy Đuy-sen qua lời kể người họa sĩ đồng hương với An-tư- nai.
+ Phần 2: Hình ảnh thầy Đuy-sen qua lời kể của An-tư-nai.
+ Phần 3: Hình ảnh thầy Đuy-sen qua lời kể của An-tư-nai.
+ Phần 4: Hình ảnh thầy Đuy-sen qua lời kể người họa sĩ đồng hương với An-tư- nai.
* Mối quan hệ giữa các nhân vật người kể chuyện:
+ Hai nhân vật “tôi” - hai người kể chuyện (bà An-tư-nai và anh hoạ sĩ) đều sinh ra, lớn lên ở làng Ku-ku-rêu; hiện cùng sống ở Mát-xcơ-va và có quen biết nhau. Họ cùng được mời về dự lễ khánh thành ngôi trường mới của quê hương.
+ An tư-nai hẹn với dân làng sẽ ở lại vài ngày nhưng ngay khi buổi lễ kết thúc, bà
đã vội vã rời làng, trở lại Mát xcơ-va. Sau đó, bà viết thư cho hoạ sĩ, kể về “người thầy đầu tiên”; giải thích vì sao mình đột ngột rời đi và nhờ anh kể lại cho dân làng nghe câu chuyện của bà.
=> Tác dụng của việc thay đổi người kể chuyện ở các phần của đoạn trích: khiến cho câu chuyện được soi chiếu từ nhiều chiều, trở nên phong phú, hấp dẫn, chứa đựng nhiều ý nghĩa hơn.