ĐỀ BÀI TIỂU LUẬN XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC MÔN TIN HỌC Ở TRƯỜNG THCS/THPT 1 Anh chị hãy tìm hiểu chương trình Giáo dục phổ thông 2018 môn Tin học cấp THCS/THPT So sánh Chương trình GDPT 2018 và chương[.]
Trang 1ĐỀ BÀI TIỂU LUẬN:
XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC MÔN TIN HỌC Ở TRƯỜNG
THCS/THPT
1 Anh chị hãy tìm hiểu chương trình Giáo dục phổ thông 2018 môn Tin học cấp THCS/THPT So sánh Chương trình GDPT 2018 và chương trình GDPT cũ môn Tin học ở cấp TCS/THPT Nêu những thuận lợi, khó khăn khi thực hiện chương trình và giải pháp thực hiện?
2 Anh/chị hãy thiết kế kế hoạch dạy học 1 tiết học (hoặc chủ đề dạy học) môn Tin học cấp THCS/THPT theo hướng tích hợp công nghệ và phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh, trong đó nêu rõ mục tiêu, phương pháp và phương tiện, các hoạt động và hình thức kiểm tra đánh giá
BÀI LÀM
1 Anh chị hãy tìm hiểu chương trình Giáo dục phổ thông 2018 môn Tin học cấp THCS/THPT So sánh Chương trình GDPT 2018 và chương trình GDPT
cũ môn Tin học ở cấp THCS/THPT Nêu những thuận lợi, khó khăn khi thực hiện chương trình và giải pháp thực hiện?
* So sánh Chương trình GDPT 2018 và chương trình GDPT cũ môn Tin học
ở cấp THCS/THPT
Sau khi tìm hiểu chương trình Giáo dục phổ thông 2018 môn tin học, tôi thấy
có một số điểm đổi mới so với chương trình hiện hành như sau:
Vai trò, vị trí mới
Trong Chương trình mới, GD Tin học có vai trò quan trọng trong chuẩn bị cho HS khả năng tìm kiếm, tiếp nhận, sáng tạo tri thức trong thời đại cách mạng công nghiệp Công nghệ số là nền tảng tạo phương thức sản xuất thông minh mang tính toàn cầu hóa; là công cụ hiệu quả hỗ trợ biến việc học thành tự học suốt đời
Ở THPT, Tin học là môn phân hóa theo 2 định hướng Tin học ứng dụng và Khoa học máy tính Ở chương trình hiện hành môn Tin học không phân hóa nên
Trang 2mọi HS phải học những nội dung giống nhau bất kể năng khiếu và sở thích khác nhau
Phát triển năng lực và có tính mở
Chương trình Tin học hiện hành được xây dựng theo cách tiếp cận nội dung, nặng về lí thuyết, hàn lâm Chương trình mới được xây dựng theo tiếp cận phát triển năng lực với mục tiêu chính là nhằm hình thành, phát triển năng lực tin học - một trong các năng lực đặc thù đã được xác định trong Chương trình tổng thể Chương trình có tính mở với các chủ đề tùy chọn (ở tiểu học, THCS) và phân hóa (ở THPT) dành cho các đối tượng HS với khả năng, sở thích khác nhau
Chương trình không đưa ra ràng buộc về chủng loại thiết bị hay phần mềm, không phân biệt phần mềm nguồn mở hay phần mềm thương mại nhằm tạo điều kiện cho cơ sở đào tạo vận dụng linh hoạt tùy theo điều kiện Đề xuất phân phối tỷ
lệ % thời lượng cho mỗi chủ đề chính trong chương trình chỉ có tính tham khảo chứ không bắt buộc cứng, tùy cơ sở GD xác định cụ thể
Ba mạch kiến thức hòa quyện
Để hình thành và phát triển 5 thành phần năng lực tin học, Chương trình môn Tin học mới xác định 3 mạch kiến thức là: Học vấn số hóa phổ thông (DL) Công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) và Khoa học máy tính (CS) Ngoài việc tiếp tục coi trọng các mạch kiến thức ICT và DL như trong chương trình hiện hành, Chương trình mới chú trọng phát triển mạch kiến thức CS hơn trước
Tư duy thuật toán và lập trình
Trong chương trình hiện hành, nội dung lập trình nói riêng và thuật toán nói chung chủ yếu được dạy tập trung ở lớp 8 và lớp 11 theo cách tiếp cận hàn lâm, nặng về học ngôn ngữ lập trình (Pascal), làm cho HS khó tiếp thu và không hiệu quả
Nội dung thuật toán và lập trình trong Chương trình mới theo cách tiếp cận mới, trải rộng trong cả 3 cấp học Ở tiểu học, THCS, việc sử dụng các ngôn ngữ lập trình trực quan hiện đại phù hợp với lứa tuổi này (ví dụ như Scratch), gây được
Trang 3hứng thú học tập cho HS và động viên các em khám phá cách điều khiển máy tính theo ý tưởng của mình Nội dung thuật toán, cấu trúc dữ liệu và lập trình… là các nội dung cơ bản của Khoa học máy tính giúp hình thành, phát triển tư duy máy tính, được chọn lọc để thích hợp với tư duy HS phổ thông Không đưa vào chương trình kiến thức hàn lâm, tránh gây quá tải Chương trình hoàn toàn không nhằm mục tiêu đào tạo lập trình viên
Ứng dụng công nghệ thông tin giúp học sinh trải nghiệm sáng tạo trong khám phá khoa học kỹ thuật
Thực hành, trải nghiệm sáng tạo
Khắc phục điểm yếu là thiếu sự vận dụng kiến thức vào thực tế của chương trình hiện hành, Chương trình mới khuyến khích dạy học thông qua các dự án, bài tập để giải quyết vấn đề thực tế Chương trình mới xác định việc dạy và học Tin học nhằm giúp HS tạo ra được các sản phẩm số của cá nhân, của nhóm, khuyến khích áp dụng máy tính để phát hiện và giải quyết các vấn đề thực tế
GD đạo đức pháp luật và văn hóa trong thế giới số
Chương trình hiện hành được xây dựng khi các mạng xã hội chưa ra đời, ảnh hưởng và tác động của Internet lên xã hội trên các khía cạnh đạo đức pháp luật và văn hóa còn chưa bộc lộ mạnh mẽ, bởi vậy môn Tin học hiện hành chưa quan tâm đúng mức tới các khía cạnh đó Thông qua chủ đề “Đạo đức, pháp luật và văn hóa trong môi trường số” (là 1 trong 7 chủ đề lớn, xuyên suốt cả 3 cấp học), Chương trình mới hình thành, rèn luyện cho HS phẩm chất, năng lực ứng xử có đạo đức, văn hóa, tuân thủ pháp luật khi tham gia thế giới số
Định hướng nghề nghiệp, khởi nghiệp
Chương trình hiện hành mới chỉ dừng ở mức truyền thụ những kiến thức kĩ năng tin học cơ bản mà chưa chú trọng đúng mức tới việc định hướng nghề tin học cho HS Thông qua chủ đề “Hướng nghiệp với tin học” (là 1 trong 7 chủ đề lớn, xuyên suốt từ lớp 8 - 12), Chương trình mới hướng dẫn những HS có khả năng, yêu thích tin học, lựa chọn ngành nghề phù hợp với ưa thích, sở trường bản thân và cơ
Trang 4hội việc làm trong tương lai, phù hợp với sự thay đổi nhanh chóng nghề nghiệp trong thời đại công nghệ số và toàn cầu hóa
GD STEM, bình đẳng giới, tài chính và dân số
Khoa học máy tính giúp hiệu chỉnh nội dung và đẩy mạnh GD STEM, phát huy sáng tạo của HS tạo ra sản phẩm có hàm lượng ICT với yếu tố thông minh và
có tính nghệ thuật cao Tư duy máy tính đề cao cách học tập tự tìm hiểu và sáng tạo, đặt người học vào vị thế của một nhà phát minh, phát hiện và giải quyết vấn đề trên cơ sở các kiến thức liên môn, liên ngành
Chương trình Tin học thông qua một số chủ đề học tập, thông qua quá trình
tự làm ra sản phẩm để góp phần hình thành, phát triển phẩm chất năng lực chung và năng lực đặc thù môn học, GD hướng nghiệp, khởi nghiệp, GD STEM mới, GD bình đẳng giới và GD tài chính, GD dân số và sức khỏe Các nội dung này được quan tâm, chú ý hơn so với chương trình hiện hành là một điểm mới góp phần GD
HS toàn diện hơn đáp ứng nhu cầu trong thời đại CMCN 4.0
Khai thác chương trình của các nước tiên tiến
Chương trình mới trên cơ sở kháo cứu Chương trình Tin học của các nước có nền GD tiên tiến như Anh, Mỹ, Singapore… đã: Khai thác kết quả nghiên cứu phát triển Chương trình Tin học; khai thác các định hướng, cách tiếp cận trong xây dựng chương trình một cách có cấu trúc, hệ thống, logic chặt chẽ, có sự phân tích khoa học bài bản; chọn lọc, ứng dụng những vấn đề cần hướng dẫn cho giáo viên dạy học, đánh giá kết quả GD; khai thác có chọn lọc một số nội dung mới phù hợp với điều kiện Việt Nam, nhất là về mạch kiến thức khoa học máy tính; tiếp thu và áp dụng cách tiếp cận mới về dạy học thuật toán và lập trình; đưa nội dung về GD đạo đức, pháp luật, ứng xử có văn hóa trong môi trường số thành một chủ đề xuyên suốt các cấp học
Cập nhật một số chủ đề của CMCN 4.0
Chương trình môn Tin học đã đưa vào chủ đề “Tổ chức lưu trữ, tìm kiếm và trao đổi thông tin” là một trong các mạch kiến thức, kĩ năng cốt yếu xuyên suốt các
Trang 5cấp học Để tăng cường tính hiện đại, ứng dụng cao, ngoài chủ đề “Học máy và khoa học dữ liệu ”, còn có chuyên đề về phân tích dữ liệu với phần mềm EXCEL vận dụng kiến thức và công cụ của Toán học thống kê
Ngày nay, các tài nguyên mạng như năng lực tính toán, băng thông, cấu hình thiết bị đều có thể được cung cấp dưới dạng các dịch vụ mà người dùng có thể truy cập từ một nhà cung cấp nào đó mà không cần phải có các kiến thức kinh nghiệm về công nghệ số cũng như các cơ sở hạ tầng Khái niệm “Điện toán đám mây” trong chương trình giúp HS sơ bộ hiểu biết về vấn đề nêu trên
Máy tính và thiết bị (ví dụ robot) hiện đã có thể bắt chước cách nhận thức,
xử lí và giải quyết vấn đề giống như con người nói riêng và các sinh vật thông minh nói chung Con người viết, cài đặt các chương trình để máy tính, các thiết bị
có được khả năng thông minh đó Trí tuệ nhân tạo là một lĩnh vực và đối tượng nghiên cứu của ngành Khoa học máy tính là cơ sở nền tảng giúp con người thực hiện ý tưởng thông minh hóa nêu trên Để bước đầu giúp HS biết về khái niệm nền tảng này của CMCN 4.0, ở THPT có một số chủ đề mới giới thiệu cho HS về trí tuệ nhân tạo, học máy, robot GD…
* Những thuận lợi, khó khăn khi thực hiện chương trình và giải pháp thực hiện:
Thuận lợi:
- Sách giáo khoa được trình bày hấp dẫn, có cấu trúc rõ ràng, dễ sử dụng; kênh chữ và kênh hình chọn lọc, thân thuộc, có tính thẩm mĩ, phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh; đưa được nhiều kiến thức thực tiễn vào bài học và áp dụng kiến thức bài học ra cuộc sống
- Có phần hệ thống kiến thức trọng tâm và nhắc lại kiến thức liên quan,hướng dẫn học sinh cách tìm hiểu kiến thức
- Giúp giáo viên đổi mới phương pháp dạy học trong những điều kiện khác nhau về sĩ số học sinh; phù hợp với việc tổ chức dạy học của cơ sở giáo dục phổ thông;
Trang 6- Giúp giáo viên sử dụng thiết bị dạy học linh hoạt; học sinh sử dụng đồ dùng học tập, cơ sở vật chất để hình thành kiến thức và phát triển phẩm chất và năng lực
Khó khăn:
-Trang thiết bị dạy học phải được đáp ứng kịp thời, trong khi đó máy tính của phòng thực hành hiện nay đa số đã cũ
- Giáo viên phải dành nhiều thời gian để tự học và nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu đổi mới
Giải pháp:
- Tham mưu với ban giám hiệu nhà trường nâng cấp cơ sở vật chất phòng thực hành, số lượng máy tính để đáp ứng cài đặt và sử dụng được những ứng dụng phục
vụ việc học tập môn tin học
- Tích cực tự học để thành thạo các ngôn ngữ lập trình mới, các ứng dụng mới
để truyền đạt, hướng dẫn cho học sinh
2 Anh/chị hãy thiết kế kế hoạch dạy học 1 tiết học (hoặc chủ đề dạy học) môn Tin học cấp THCS/THPT theo hướng tích hợp công nghệ và phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh, trong đó nêu rõ mục tiêu, phương pháp và phương tiện, các hoạt động và hình thức kiểm tra đánh giá.
Giáo án lớp 11 môn Tin học BÀI 14 KIỂU DỮ LIỆU TỆP VÀ BÀI 15 THAO TÁC VỚI TỆP
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
- Biết vai trò của kiểu dữ liệu tệp
- Biết khái niệm tệp định kiểu và tệp văn bản
- Biết các lệnh khai báo tệp định kiểu và tệp văn bản
- Biết các bước làm việc với tệp: gán tên cho biến tệp, mở tệp, đọc/ghi tệp, đóng tệp
- Biết một số hàm và thủ tục chuẩn làm việc với tệp
2 Kĩ năng:
Trang 7- Khai báo đúng tên tệp.
- Sử dụng được một số hàm và thủ tục chuẩn làm việc với tệp
3 Thái độ:
- Ham thích môn học, có tính kỷ luật cao và tình thần làm việc theo nhóm
- Tiếp tục rèn luyện các phẩm chất cần thiết của người lập trình như: xem xét vấn
đề một cách cẩn thận, chu đáo sáng tạo, không thỏa mãn với kết quả ban đầu đạt được, …
4 Định hướng hình thành năng lực:
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua việc trao đổi, thảo luận lựa chọn giải pháp.
- Năng lực tự học, đọc hiểu và giải quyết vấn đề theo giải pháp đã lựa chọn
- Năng lực làm việc cộng tác
- Năng lực trình bày thông tin
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
Giáo viên: SGK, máy tính, máy chiếu, bảng phụ, phiếu học tập …
Học sinh: SGK, vở, viết, …
III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số lớp.
A KHỞI ĐỘNG:
Hoạt động 1 Kiểm tra bài cũ
1) Mục tiêu: HS nhớ được các kiến thức đã học.
2) Phương pháp/kĩ thuật: Đàm thoại, Vấn đáp.
3) Hình thức tổ chức hoạt động: Cá nhân hoặc Thảo luận nhóm.
4) Phương tiện dạy học: SGK, máy tính, máy chiếu.
5) Sản phẩm: HS trả lời được câu hỏi kiểm tra bài cũ.
Nội dung hoạt động
Xét đoạn chương trình sau:
var s: string; i, n: integer;
Trang 8Begin s:='anh yeu truong anh, voi bao ban anh';
while pos('anh',s) <>0 do begin
n:=pos('anh',s); delete(s,n,3); insert('em',s,n);
end;
write('Xau moi: ',s);
readln end
Hãy trả lời các câu hỏi sau:
(1) Chương trình trên thực hiện công việc gì?
(2) Kết quả khi chạy chương trình là?
Đáp án:
(1) Chương trên thực hiện đổi tất cả các từ anh trong câu thành em.
(2) Kết quả đưa ra màn hình là: Xau moi: em yeu truong em, voi bao ban em
Hoạt động 2 Tìm hiểu về kiểu tệp
1) Mục tiêu: HS hiểu được sự cần thiết phải sử dụng kiểu tệp.
2) Phương pháp/kĩ thuật: Đàm thoại, phát hiện; Rèn luyện tư duy so sánh, phân
tích
3) Hình thức tổ chức hoạt động: Thảo luận nhóm.
4) Phương tiện dạy học: SGK, máy tính, máy chiếu.
5) Sản phẩm: HS trả lời được phiếu câu hỏi và qua đó HS hiểu được vai trò của
tệp
Nội dung hoạt động GV: Theo các em, khi chúng tắt máy và lần sau mở lại kết quả đó có còn
không? Tại sao?
HS: Kết quả đó sẽ không còn Tại vì nó được lưu trữ vào bộ nhớ RAM, nên
khi tắt máy dữ liệu sẽ bị mất đi
Trang 9GV: Vậy, muốn lưu trữ dữ liệu lâu dài chúng ta sẽ lưu ổ bộ nhớ nào? Dưới
dạng kiểu dữ liệu nào?
HS: Lưu ở bộ nhớ ngoài, dưới dạng tệp.
GV: Tất cả các kiểu dữ liệu đã xét đều được lưu trũ ở bộ nhớ trong (RAM)
và do đó dữ liệu sẽ bị mất khi tắt máy Với bài toán có khối lượng dữ liệu lớn, có yêu cầu lưu trữ để xử lí nhiều lần, cần có kiểu dữ liệu tệp (file) Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về Kiểu dữ liệu têp
B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC VÀ LUYỆN TẬP
Hoạt động 3 Tìm hiểu vai trò của kiểu tệp
1) Mục tiêu: HS biết được vai trò của kiểu tệp.
2) Phương pháp/kĩ thuật: Đàm thoại, vấn đáp.
3) Hình thức tổ chức hoạt động: Thảo luận nhóm.
4) Phương tiện dạy học: SGK, máy tính, máy chiếu, phiếu học tập
5) Sản phẩm: HS phát biểu được vai trò của tệp.
Nội dung hoạt động
Bước 1 Giao nhiệm vụ
Chia lớp làm 4 nhóm
Đưa ra câu hỏi: Hãy cho
biết vai trò của kiểu tệp?
Bước 2 Thực hiện nhiệm
vụ
Quan sát, hướng dẫn, giúp
đỡ HS gặp khó khăn
Bước 3 Thảo luận, trao
đổi, báo cáo
Yêu cầu các nhóm báo
cáo sản phẩm Gọi đại
diện nhóm lên trình bày
Bước 1 Nhận nhiệm vụ
Nhận câu hỏi Tìm hiểu SGK
Bước 2 Thực hiện nhiệm
vụ Ghi câu trả lời vào bảng phụ
Bước 3 Thảo luận, trao
đổi, báo cáo Góp ý sản phẩm, vấn đáp,
1 Vai trò của kiểu tệp
- Dữ liệu kiểu tệp được lưu trữ lâu dài ở bộ nhớ ngoài cho nên nó không
bị mất khi tắt máy hoặc mất điện
- Lượng dữ liệu lưu trữ trên tệp có thể rất lớn và chỉ phụ thuộc vào dung lượng ổ đĩa
Trang 10sản phẩm của nhóm
Bước 4 Phương án
KTĐG
Nhận xét, đánh giá, chốt
lại
chia sẻ
Bước 4 Phương án
KTĐG
Tự đánh giá sản phẩm của nhóm và nhóm khác
Hoạt động 4 Phân loại tệp
1) Mục tiêu: HS biết cách phân loại tệp, và các loại tệp.
2) Phương pháp/kĩ thuật: Đàm thoại, phát hiện.
3) Hình thức tổ chức hoạt động: Thảo luận nhóm.
4) Phương tiện dạy học: SGK, máy tính, máy chiếu.
5) Sản phẩm: HS trả lời được phiếu câu hỏi.
Nội dung hoạt động PHIẾU CÂU HỎI 1
(1) Có mấy cách để phân loại tệp? Đó là những loại nào?
(2) Số lượng phần tử của tệp có cần xác định trước không?
(3) Hai thao tác cơ bản đối với tệp đó là những thao tác nào?
Bước 1 Giao nhiệm
vụ
Chia lớp làm 4 nhóm
Phát phiếu câu hỏi và
yêu cầu HS tìm hiểu
SGK để trả lời các câu
hỏi trong phiếu
Bước 2 Thực hiện
nhiệm vụ
Bước 1 Nhận nhiệm
vụ Nhận phiếu câu hỏi Tìm hiểu SGK
2 Phân loại và thao tác với tệp
Có hai cách phân loại tệp thường sử dụng:
* Theo cách tổ chức dữ liệu
Tệp văn bản : là tệp mà dữ liệu được ghi dưới dạng các kí tự theo mã ASCII
Ví dụ: trang báo, giáo án, bìa sách
Tệp có cấu trúc: là tệp mà các thành phần của nó được tổ chức theo một cấu trúc nhất định