1 ĐỀ BÀI TIỂU LUẬN ĐÁNH GIÁ TRONG GIÁO DỤC Câu 1 Nêu khái niệm và vai trò của các loại hình đánh giá trong giáo dục Câu 2 Trình bày loại hình đánh giá tổng kết và đánh giá quá trình, đánh giá theo chu[.]
Trang 1ĐỀ BÀI TIỂU LUẬN: ĐÁNH GIÁ TRONG GIÁO DỤC
Câu 1: Nêu khái niệm và vai trò của các loại hình đánh giá trong giáo dục.
Câu 2: Trình bày loại hình đánh giá tổng kết và đánh giá quá trình, đánh giá theo
chuẩn và đánh giá theo tiêu chí
Câu 3: Anh (chị) hãy nêu thực trạng đổi mới đánh giá trong giáo dục hiện nay và
những đề xuất để nâng cao chất lượng dạy học thông qua hoạt động kiểm tra đánh giá tại nơi các anh chị đang công tác
Bài Làm Câu 1: Nêu khái niệm và vai trò của các loại hình đánh giá trong giáo dục.
- Đánh giá trong giáo dục là một quá trình thu thập, tổng hợp, và diễn
giải thông tin về đối tượng cần đánh giá (ví dụ như kiến thức, kĩ năng, năng lực của HS; kế hoạch bài dạy; chính sách giáo dục), qua đó hiểu biết và đưa ra được các quyết định cần thiết về đối tượng
- Đánh giá trong lớp học là quá trình thu thập, tổng hợp, diễn giải thông
tin liên quan đến hoạt động học tập và trải nghiệm của HS nhằm xác định những gì HS biết, hiểu và làm được Từ đó đưa ra quyết định phù hợp tiếp theo trong quá trình giáo dục HS
- Đánh giá kết quả học tập là quá trình thu thập thông tin về kết quả học
tập của HS và được diễn giải bằng điểm số/chữ hoặc nhận xét của GV, từ đó biết được mức độ đạt được của HS trong biểu điểm đang được sử dụng hoặc trong tiêu chí đánh giá trong nhận xét của GV
* Đánh giá trong giáo dục thường có một số loại hình chính như sau:
- Đánh giá tổng kết và đánh giá quá trình;
- Đánh giá sơ khởi và đánh giá chẩn đoán;
- Đánh giá dựa theo chuẩn và đánh giá dựa theo tiêu chí;
- Đánh giá chính thức và đánh giá không chính thức;
- Đánh giá khách quan và đánh giá chủ quan;
Trang 2- Đánh giá trên lớp học, đánh giá dựa vào nhà trường, và đánh giá trên diện rộng;
- Đánh giá cá nhân và đánh giá nhóm;
- Tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng;
- Đánh giá xác thực;
- Đánh giá sáng tạo
* Vai trò của KT-ĐG
Văn bản chỉ đạo thực hiện đổi mới kiểm tra, đánh giá tại Hội thảo về đổi mớikiểm tra, đánh giáthúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học do BộGD&ĐT tổ chức (tại Cần Thơ, tháng 4/2009) đã khẳng định:kiểm tra, đánh giálà hoạt động không thể thiếu nhằm xác định hiệu quả của việc thực hiện mục tiêu dạy học, từ đó định hướng và thúc đẩy GV đổi mớiphương pháp dạy học, thúc đẩy HS đổi mới phương pháp học tập nhằm nâng cao chất lượng thực hiện mục tiêugiáo dục Hoạt động đánh giá còn là để phát hiện những mặt tốt, mặt chưa tốt, khó khăn, vướng mắc và xác định nguyên nhân để đề ra các giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học, hiệu quảgiáo dục
Câu 2: Trình bày loại hình đánh giá tổng kết và đánh giá quá trình, đánh giá theo chuẩn và đánh giá theo tiêu chí
* Đánh giá tổng kết và đánh giá quá trình
Đánh giá tổng kết được xác định một cách định kì vào một thời điểm cụ thể
về những gì học sinh biết và không biết Nhiều đánh giá tổng kết chỉ kết hợp với các bài kiểm tra chuẩn tuy nhiên, chúng cũng được sử dụng và là một phần quan trọng trong chương trình học của trường Đánh giá tổng kết ở trường hoặc lớp học
là một biện pháp để báo cáo, thường được sử dụng như là một phần của quá trình chấm điểm Danh mục thì dài nhưng dưới đây là một số ví dụ về đánh giá tổng kết:
Đánh giá quy mô toàn bang
Kiểm tra chuẩn khu vực hoặc kiểm tra sơ bộ
Trang 3 Các đầu điểm được sử dụng để báo cáo dành cho trường học (báo cáo đầy đủ quá trình tiến bộ hàng năm) và học sinh (phiếu thành tích học tập)
Mấu chốt là coi đánh giá tổng kết như một phương tiện để đánh giá, tại một thời điểm cụ nhất định, việc học của học sinh liên quan đến các tiêu chuẩn về nội dung Mặc dù thông tin thu thập từ loại đánh giá này là quan trọng, nó thể chỉ hỗ trợ việc đánh giá những khía cạnh nhất định của quá trình học tập Bởi vì xuất hiện sau sự giảng dạy nhiều tuần, nhiều tháng hoặc một năm một lần, các đánh giá tổng kết là công cụ giúp định lượng mức độ hiệu quả của chương trình, các mục tiêu cải tiến trong trường học, điều chỉnh chương trình, hoặc sự sắp xếp học sinh trong các chương trình chuyên biệt Đánh giá tổng kết xảy ra trong suốt quá trình học để cung cấp thông tin ở cấp lớp và điều chỉnh việc dạy cũng như can thiệp trong suốt tiến trình học Việc này lại cần đánh giá quá trình mới hoàn thành được
Đánh giá quá trình là một phần của tiến trình dạy học Khi vận dụng vào
thực hành trên lớp, hình thức đánh giá này cung cấp thông tin cần có để điều chỉnh việc dạy và học trong quá trình Trong trường hợp này, sự đánh giá quá trình thông báo cho cả giáo viên lẫn học sinh về mức độ hiểu của học sinh ở một thời điểm mà
sự điều chỉnh thời gian có thể được thực hiện Những điều chỉnh này giúp đảm bảo học sinh đạt được các mục tiêu học tập dựa trên tiêu chuẩn trong một khoảng thời gian nhất định Mặc dù các chiến thuật đánh giá quá trình xuất hiện dưới nhiều dạng thức, có nhiều cách khác nhau để phân biệt chúng với đánh giá tổng kết
Một điểm khác biệt đó là coi đánh giá quá trình như “sự thực hành” Chúng ta không bắt học sinh phải chịu trách nhiệm về các kĩ năng và nội dung (được liệt kê trong “bộ sưu tập sổ điểm”) mà họ mới được giới thiệu hoặc đang học Chúng ta phải cho học sinh luyện tập đã Đánh giá quá trình giúp giáo viên xác định các bước tiếp theo trong suốt tiến trình học tập trong khi việc giảng dạy tiếp cận đánh giá tổng kết về việc học của học sinh Một sự so sánh tương đối cho việc này là bài kiểm tra lái xe cần có để nhận bằng lái Điều gì sẽ xảy ra nếu trước khi có bằng lái, bạn nhận được một số điểm mỗi lần bạn ngồi sau vô lăng để tập lái? Điều gì sẽ xảy
Trang 4ra nếu điểm số cuối cùng trong bài kiểm tra lái xe là điểm trung bình của tất cả các điểm luyện tập? Bởi vì những điểm thấp lúc đầu bạn nhận trong quá trình học lái, điểm số cuối cùng sẽ không phản ánh chính xác khả năng lái xe của bạn Lúc bắt đầu học lái, bạn cảm thấy tự tin và có động lực học như thế nào? Có điểm số nào
mà bạn nhận được kèm theo chỉ dẫn cần thiết cho lần tiếp theo để cải thiện kĩ năng lái xe của bạn? Bài kiểm tra lái xe cuối cùng, hay đánh giá tổng kết, sẽ là một thước
đo mang tính hình thức quyết định bạn có hoặc không có các kĩ năng lái xe cần thiết đủ để được cấp bằng – không phải sự phản ánh toàn bộ quá trình luyện tập dẫn đến kết quả đó Điều này cũng tương tự đối với việc dạy, việc học và đánh giá trên lớp
Đánh giá dựa theo chuẩn
Đánh giá dựa theo chuẩn là so sánh thành tích của các đối tượng cùng được đánh giá với nhau Đó là hình thức đánh giá đưa ra những nhận xét về mức độ cao hay thấp trong NL của cá nhân so với những người khác cùng làm bài thi Đây là hình thức đánh giá kết hợp với đường cong 'phân bố chuẩn', trong đó giả định rằng một
số ít sẽ làm bải rất tốt và một số it sẽ rất kém, số còn lại sẽ nằm ở khoảng giữa, thường được đánh giá là trung bình
Có hai hình thức so sánh trong đánh giá dựa theo chuẩn: 1) So sánh thành tích của
cá nhân này với cá nhân khác ứong nhóm mẫu khảo sát, ví dụ so sánh kết quả các thí sinh cùng tham gia tuyển sinh vào một trường đại học hoặc cao đẳng; 2) So sánh thành tích cá nhân ừong tương quan với nhóm đại diện, vỉ dụ so sánh kết quả của một HS với điểm trung bình của nhóm mẫu đại diện (chuẩn tương đối)
Vì vậy, đánh giá dựa theo chuẩn có hai đặc trưng: (1) Công cụ đánh giá là bộ test
đã chuẩn hoá (hoặc có tính chuẩn) - có khả nàng suy rộng cho tổng thể; 2) Bộ test càng phân biệt một cách rõ ràng giữa những HS với các NL khác nhau thì kết quả
so sánh càng chính xác
Bài KT đo IQ, CQ, EQ trên nhóm mẫu đại diện vùng, quốc gia là ví dụ rõ nhất về đánh giá theo chuẩn
Trang 5Khác với hình thức đánh giá theo tiêu chí, đánh giá theo chuẩn tạo nên một
sự căng thẳng nhất định trong mối quan hệ giữa các HS với nhau Các em bắt đầu xem nhau là đối thủ cạnh tranh và tình bạn thường bị mất đi Điều này sẽ làm hạn chế tính hợp tác trong học tập của các em
Đánh giá theo chuẩn: thường là những câu hỏi trắc nghiệm khách quan và có đáp
án trả lời ngắn gọn Vì thế, nó khó cỏ thể đánh giá được các NL của HS chẳng hạn như:
- Kĩ năng phân tích và diễn giải thông tin về các nguyên nhân của sự vật hiện tượng;
- Kĩ năng thực hiện và báo cáo về một thực nghiệm khoa học, hay một dự án
về môi trường;
- Kĩ năng viết một bài báo nghiên cứu;
- Kĩ năng thảo luận
Nhiều cuộc thi đầu vào (để vào được các trường phổ thông hoặc đại học danh tiếng) cỏ tính chất tham chiếu chuẩn, cho phép một tỉ trọng cố định người học được công nhận đỗ vào trường, thay vì thể hiện một mức độ khả năng rõ ràng) Điểu này đồng nghĩa với việc các tiêu chuẩn/chuẩn có thể khác giữa năm này với năm khác, tuỳ thuộc vào chất lượng của đợt tuyển sinh; trong khi đó việc đánh giá theo tiêu chí (criterion-reíerenced assessment) không khác nhau giữa các năm (trừ phi chính các tiêu chí này được thay đổi)
Đánh giá dựa theo tiêu chí
Trang 6Người học được đánh giá dựa trên các tiêu chí đã được xác định rõ ràng về thành tích đạt được so với chuẩn đầu ra hay mục tiêu đã đề ra, thay vì được xếp hạng trên cơ sở kết quả thu được của những HS thuộc mẫu khảo sát Khi đánh giá theo tiêu chí, chất lượng thành tích không phụ thuộc vào mức độ cao thấp về NL của những người khác, mà phụ thuộc vào mức độ cao thấp của chính người được đánh giá so với các tiêu chí cụ thể
Trong đánh giá dựa trên tiêu chí, hoạt động học tập của HS được so sánh với mục tiêu học tập cố định, ở đỏ xác định rõ ràng những gì HS cần biết, cẩn hiểu và
có thể làm Các tiêu chí (dựa theo mục tiêu hoặc chuẩn) là cơ sở đánh giá thành công và tiến bộ trong học tập của HS Các tiêu chí xác định rõ các yêu cầu cơ bản hay sản phẩm cần đạt được trong quá trình học tập
Bộ công cụ dùng để đánh giá dựa trên tiêu chí chính là bài test hoặc thang đo mô tả chi tiết từng mức độ được thiết kế dựa theo các mức độ đáp ứng tiêu chí Thông thường, nhưng không phải luôn luôn, đánh giá theo tiêu chỉ được áp dụng để xác lập một mức độ hiểu biết, kĩ năng hoặc NL của một cá nhân (liệu người này có thể làm được điều gì đó hay không)
Phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chí (rubric): là một công cụ đánh giá
thể hiện các yêu cầu về chất lượng Phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chí giúp người học tự định hướng và tự đánh giá cũng như làm công cụ giao tiếp giữa người học và GV
Phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chí là một tập hợp các tiêu chí (được cụ thể hoá - thành các chỉ báo, chỉ số hay các biểu hiện hành vi có thể quan sát, đo đếm được) thể hiện mức độ đạt được của mục tiêu học tập và được sừ dụng để đánh giá hoặc thông báo về sản phẩm, NL thực hiện, hoặc quá trình thực hiện nhiệm vụ của người học
Phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chí bao gồm một hoặc nhiều khía canh như NL thực hiện được đánh giá, các định nghĩa và/hoặc ví dụ làm sáng tỏ những yếu tố đang được đánh giá và một thang điểm cho từng khía cạnh Các khía cạnh
Trang 7thường được gọi là tiêu chí, thang đánh giá được gọi lả mức độ, và định nghĩa được gọi là thông tin mô tả.
- Sử dụng các mức độ theo số chẵn (thường là 4 hoặc 6) nếu bạn cần phân biệt giữa hai thái cực: người học 'đạt' và 'chưa đạt'
- Sử dụng các mức độ theo số lẻ nếu bạn muốn có một mức NL trung bình
Các mức độ trong phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chí:
- Phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chí gồm các mức độ của NL thực hiện
và các thông tin mô tả ứng với mỗi mức độ
- Các mức độ có thể là: Người mới bất đầu/ Người đang thử việc / Người
thực hiện/Chuyên gia; Hoặc: Bắt đầu/Đang phát triển/Hoàn thỉện/Mầu mực
- Hoặc kiểu thang 5 mức độ, tương ứng với các điểm số từ 1-5, trong đó điểm 1 là thấp nhất, điểm 5 là cao nhất
Các bước xây dựng một phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chí:
Phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chí giúp người học trở thành những người có kĩ năng đánh giá công việc của bản thân và của người khác, đồng thời giảm thiểu lượng thời gian mà GV cần có để đánh giá NL của người học Sau đây
là một quy trình gồm 7 bước để xây dựng và sử dụng một phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chí:
1 Yêu cầu người học xem xét các mô hình, sản phẩm 'tốt' và 'chưa tốt' GV
có thể cung cấp các bài làm mẫu với các mức chất lượng khác nhau để người học tham khảo
2 Liệt kê các tiêu chí được sử dụng trong phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chí và thảo luận về vấn đề như: thế nào là một sản phẩm có chất lượng Trong quá trình xây dựng danh sách tiêu chí, GV cũng có thể bước đầu đánh giá được khả năng viết của người học
3 Phân chia từng bước các mức độ chất lượng Các mức độ phân bậc này cần phải mô tả chính xác mức chất lượng tương ứng (từ kém đến tốt) Thông tin mô
tả này có thể dựa vào nội dung thảo luận về những mẫu sản phẩm 'tốt và 'chưa tốt*
Trang 8Việc sử dụng số lượng vừa phải các mức độ sẽ đảm bảo được phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chí đó thân thiện với người dùng
4 Áp đụng thử Người học có thể thử nghiệm phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chí đối với các bài làm mẫu do GV cung cấp Phần thực hành này có thề gây dựng sự tự tin của người học bằng cách chỉ cho các em cách GV sẽ sử dụng phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chi' để chấm bài làm của các em Đồng thời, nó cùng thúc đẩy sự thống nhất giữa GV và người học về mức độ tin cậy của phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chí
5 Sử dụng phiếu hướng dẫn đánh giá cho hoạt động tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng (đánh giá lẫn nhau)
6 Điều chỉnh công việc dựa trên thông tin phản hồi thu được Khi người học sửa bài của mình, GV có thể đôi lúc yêu cầu các em dừng lại và tự đánh giá, sau đó cho và nhận thông tin đánh giá từ các bạn Nội dung điều chỉnh cần phải dựa trên thông tin phản hồi mà các em nhận được
7 Sử dụng để đánh giá việc giảng dạy của GV GV sử dụng chính phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chí mà người học sử dụng để đánh giá công việc của mình
Đặc điếm của cho một phiêu hướng dân đánh giá theo tiêu chí được thiêt kê tốt:
Phạm trù đánh
giá Các tiêu chí đánh giá có phản ánh mục tiêu học tập chính không?
Mức độ Hướng dẫn có các mức khác nhau được đặt tên và giá trị điểm số
không?
Tiêu chí Các thông tin mô tả có rõ ràng không? Chúng có được thể hiện theo
một chuỗi liên kết và đảm bảo cho sự phát triển của người học không? Thân thiện với
người học Ngôn ngữ có rõ ràng vả dễ hiểu cho người học không?
Trang 9Thân thiện với
GV Hướng dẫn này có dễ sư dụng đối với GV không?
Tính phù hợp
Hướng dẫn này có thể đánh giá sản phẩm công việc được không? Nó
có thể được dùng để đánh giá nhu cầu không? Người học cỏ thể xác định dễ dàng những lĩnh vực phát triển cần thiết không?
Câu 3: Anh (chị) hãy nêu thực trạng đổi mới đánh giá trong giáo dục hiện nay
và những đề xuất để nâng cao chất lượng dạy học thông qua hoạt động kiểm tra đánh giá tại nơi các anh chị đang công tác.
Năng lực giải quyết vấn đề là một trong những năng lực quan trọng của con người mà nhiều nền giáo dục tiên tiến trên thế giới đang hướng tới Hiện nay ở Việt Nam, việc học vẫn chú trọng đến rèn luyện kĩ năng, luyện tập theo cái có sẵn, cho nên HS (HS) không được rèn luyện năng lực này từ sớm Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến năng lực tự học, tự khám phá và tư duy của trẻ Vì vậy, tập dượt cho HS biết phát hiện, đặt ra và giải quyết những vấn đề gặp phải trong học tập, trong cuộc sống của cá nhân, gia đình và cộng đồng không chỉ có ý nghĩa ở khía cạnh phương pháp dạy học mà phải được đặt ra như một mục tiêu quan trọng của giáo dục và đào tạo
Thực tế cho thấy, trong hoạt động dạy học, các nội dung và phương pháp dạy học mà giáo viên sử dụng chưa thực sự tập trung vào yêu cầu tổ chức cho HS hoạt động, chưa làm cho HS trở thành chủ thể hoạt động, do đó HS thường chỉ chủ yếu chú ý tới việc tiếp thu và tái hiện lại kiến thức giáo viên dạy trên lớp hoặc kiến thức
có trong sách giáo khoa, giáo viên chưa quan tâm nhiều đến việc rèn luyện cho HS năng lực giải quyết vấn đề khi đứng trước một nhiệm vụ hay một tình huống mới Với yêu cầu dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác cho HS phù hợp với đặc điểm từng lớp học, môn học; việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm rèn luyện
Trang 10cho HS kỹ năng vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết những tình huống khác nhau trong học tập và thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS
Theo đó, biện pháp đổi mới kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho HS thực sự có vai trò quan trọng nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo và phát triển toàn diện HS
Thực tiễn cho thấy, kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học là cách để nhà trường rà soát lại các kế hoạch, nắm được những thuận lợi, khó khăn, trở ngại trong quá trình giáo viên thực hiện hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho HS để có sự hỗ trợ cần thiết và điều chỉnh kịp thời Về việc này, tôi đề xuất có thể tiến hành theo các nội dung và với các cách thức như sau:
- Kiểm tra việc thiết kế và tổ chức bài học theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho HS trong chủ đề dạy học, việc lựa chọn phương pháp, kỹ thuật và hình thức dạy học tích cực
- Kiểm tra việc đánh giá kết quả học tập của HS bao gồm việc thực hiện quan điểm, triết lý đánh giá, việc kết hợp các phương pháp và hình thức kiểm tra đánh giá, việc ra đề kiểm tra theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho HS, việc chấm chữa bài và phản hồi tới HS
- Kiểm tra việc thực hiện nền nếp, chấp hành các nội quy, quy định của nhà trường; chuẩn bị bài giảng, giáo án; sử dụng các thiết bị dạy học; tham gia sinh hoạt chuyên môn; xây dựng các chuyên đề; công tác tự bồi dưỡng và kiểm tra sự phối hợp với các tổ chức đoàn thể trong quá trình dạy học theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho HS
- Kiểm tra hoạt động của tổ chuyên môn theo từng tuần, tháng, học kỳ và năm học Cần lưu ý kế hoạch dạy học theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn
đề cho HS, sinh hoạt tổ chuyên môn theo nghiên cứu bài học; sinh hoạt chuyên đề gắn với dạy học phát triển năng lực; việc bồi dưỡng giáo viên của tổ