ĐỀ BÀI TIỂU LUẬN GIAO TIẾP SƯ PHẠM Câu 1 Hoạt động giáo dục và đào tạo trong nhà trường hiện nay không chỉ chú trọng đến việc tạo ra những con người giỏi về nghề nghiệp mà còn phải hoàn thiện về nhân[.]
Trang 1ĐỀ BÀI TIỂU LUẬN: GIAO TIẾP SƯ PHẠM Câu 1: Hoạt động giáo dục và đào tạo trong nhà trường hiện nay không chỉ chú trọng đến
việc tạo ra những con người giỏi về nghề nghiệp mà còn phải hoàn thiện về nhân cách Muốn thực hiện mục tiêu này đòi hỏi giáo viên và học sinh phải cùng nổ lực thực hiện nhiệm vụ của mình, trong đó giao tiếp sư phạm đóng một vai trò hết sức quan trọng
Thầy /cô có đồng tình với quan điểm trên không? Vì sao?
Câu 2: Bài tập tình huống (thầy/cô làm cả 3 tình huống):
2.1 Trong lớp của thầy/cô có một học sinh cá biệt, đã rất nhiều lần vi phạm nội quy của nhà trường nhưng lần này là một sai lầm nghiêm trọng Ban giám hiệu yêu cầu giáo viên chủ nhiệm cần đưa học sinh về gặp gia đình và trao đổi về vấn đề này Khi đưa học sinh
về nhà, trước khi thầy/ cô giải thích xong thì bố của học sinh đã đứng dậy tát tới tấp vào mặt học sinh và nói vì đã “làm xấu mặt” gia đình Là giáo viên chủ nhiệm của học sinh
đó, trong trường hợp này thầy/cô sẽ xử lý như thế nào?
2.2 Một em học sinh trong lớp thầy/cô chủ nhiệm trước đây rất ngoan và chăm học, nhưng thời gian gần đây có biểu hiện bỏ một số tiết học và kết quả học tập đi xuống Sau khi tìm hiểu thầy/cô biết bố mẹ em đó mới li hôn và em đã bỏ tiết đi chơi game Khi thầy/cô gọi riêng em đó để nhắc nhở thì em đó trả lời: “ Bố mẹ có thương em đâu, không
ai quan tâm cả thì em cố gắng học làm gì, không sớm thì muộn em cũng phải bỏ học thôi
Là một GVCN, thầy/cô hãy xử lý tình huống trên như thế nào?
2.3 Trong buổi trả bài kiểm tra của lớp do mình chủ nhiệm Sau khi phát hết bài kiểm tra cho học sinh, cô giáo quay lên bàn giáo viên để lấy điểm thì bỗng có một học sinh đứng dậy vo viên bài kiểm tra lại và ném về phía bục giảng Trước tình huống này thầy/cô sẽ
xử lí như thế nào?
BÀI LÀM Câu 1: Hoạt động giáo dục và đào tạo trong nhà trường hiện nay không chỉ chú trọng đến
việc tạo ra những con người giỏi về nghề nghiệp mà còn phải hoàn thiện về nhân cách Muốn thực hiện mục tiêu này đòi hỏi giáo viên và học sinh phải cùng nổ lực thực hiện nhiệm vụ của mình, trong đó giao tiếp sư phạm đóng một vai trò hết sức quan trọng
Trang 2Thầy /cô có đồng tình với quan điểm trên không? Vì sao?.
Trả lời:
Cá nhân tôi hoàn toàn đồng tình với quan điểm nêu trên vì:
Có thể hiểu rằng giao tiếp giữa con người với con người trong hoạt động sư phạm được gọi là giao tiếp sư phạm Vậy, hoạt động nào được gọi là hoạt động sư phạm ? Chúng ta biết rằng giáo dục là sự nghiệp của quần chúng, nó được tiến hành ở mọi ngành, mọi cấp, trong từng khu phố, thôn xóm và gia đình, ở tất cả các cơ sở kinh tế và văn hóa bên cạnh nhà trường, giáo dục còn được diễn ra ngoài xã hội, trong gia đình, tất nhiên giáo dục nhà trường quyết định chiều hướng phát triển nhân cách học sinh Vì nhà trường
là cơ quan chuyên trách công tác giáo dục, là tổ chức xã hội dẫn đầu với những phương pháp giảng dạy khoa học nhằm xây dựng cho con người một nhân cách phát triển toàn diện Như vậy, hoạt động giáo dục rộng lớn bao hàm trong đó cả hoạt động sư phạm Hoạt động giáo dục chỉ diễn ra trong nhà trường, trong đó chủ yếu là sự giao tiếp giữa giáo viên và học sinh Giáo viên là người tổ chức, điều khiển quá trình giáo dục trong nhà trường được gọi là chủ thể giao tiếp với nghĩa chung nhất Học sinh là người lĩnh hội tri thức khoa học, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp do giáo viên truyền đạt cho Với ý nghĩa này học sinh là khách thể trong hoạt động giao tiếp sư phạm Tuy nhiên, để giáo dục, dạy học đạt kết quả cao, chúng ta không thể coi học sinh là khách thể thụ động, mà các em thực sự
là một chủ thể có ý thức, hoạt động tích cực để đón nhận tri thức khoa học của giáo viên Quá trình giao tiếp giữa giáo viên và học sinh bao gồm giữa giáo viên và học sinh, giữa chủ thể và khách thể, giữa chủ thể giao tiếp và chủ thể tiếp nhận, giữa chủ thể và chủ thể Các tiếp xúc tâm lý mà giáo viên cần tạo ra cho học sinh là tiếp cận được tâm tư; xây dựng không khí tâm lý thuận lợi là tạo cho học sinh có được tâm lý thoải mái khi chuẩn bị tiếp thu những tri thức mới, các em không bị ức chế khi phải tiếp nhận thông tin từ giáo viên; các quá trình tâm lý khác ở đây được hiểu là trí tưởng tượng, kích thích trí nhớ, sự
tư duy và hoạt động của tri giác Từ các vấn đề đó ta thấy rằng giao tiếp sư phạm là điều kiện đảm bảo hoạt động sư phạm
Về mục đích của giao tiếp sư phạm thì nằm ngay chính trong khái niệm giao tiếp
sư phạm: Nhằm truyền đạt vốn sống, kinh nghiệm, những tri thức khoa học, kỹ năng, kỹ
Trang 3xảo, thói quen nghề nghiệp, xây dựng và phát triển nhân cách toàn diện ở học sinh Còn mục đích của giáo dục là nhằm khơi gợi hoặc biến đổi nhận thức, năng lực, tình cảm và thái độ của người dạy và người học theo hướng tích cực, góp phần hoàn thiện nhân cách người học bằng những tác động có ý thức từ bên ngoài, góp phần đáp ứng các nhu cầu tồn tại và phát triển của con người trong xã hội, nhằm xây dựng nguồn lực con người trở thành động lực cho sự phát triển bền vững Như đã đề cập ở trên: Hoạt động giáo dục chỉ diễn ra trong nhà trường, trong đó chủ yếu là sự giao tiếp giữa giáo viên và học sinh Muốn đạt được mục đích của giáo dục thì trước hết phải đạt được mục đích của giao tiếp
sư phạm, chính vì vậy không có giao tiếp sư phạm thì không đạt được mục đích giáo dục Giao tiếp sư phạm có vị trí quan trọng trong cấu trúc năng lực sư phạm của người giáo viên, là phương tiện thực hiện các nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục và phát triển
Bác Hồ đã từng nói: “Không có thầy giáo thì không có giáo dục, không có giáo dục, không có cán bộ thì không nói gì đến kinh tế và văn hóa” Bác khẳng đinh vai trò quang trọng, không thể thiếu của người giáo viên Người giáo viên có giỏi hay không được nhận định dựa trên năng lực sư phạm của họ, trong đó giao tiếp sự phạm có vị trí quan trọng Giao tiếp nói chung có nhiều chức năng Trong hoạt động giao tiếp sư phạm cũng có nhiều chức năng, nó là phương tiện phục vụ công việc giảng dạy, là điều kiện xã hội – tâm lý bảo đảm quá trình giáo dục, là phương thức tổ chức các mối quan hệ qua lại giữa thầy và trò Trong việc thực hiện các nhiệm vụ giảng dạy, giao tiếp sư phạm đảm bảo
sự tiếp xúc tâm lý với học sinh: hình thành động cơ học tập tích cực, tạo ra hoàn cảnh tâm
lý cho lớp học hay nhóm để tìm tòi, nhận thức và cùng nhau suy nghĩ Trong việc thực hiện các nhiệm vụ giáo dục, nhờ có giao tiếp sư phạm mà có thể giải quyết tốt các mối quan hệ giáo dục và sư phạm, tiếp xúc tâm lý giữa giáo viên và học sinh; hình thành xu hướng nhận thức trong nhân cách; vượt qua sự ngăn cách về tâm lý, hình thành các mối quan hệ trên nhân cách trong tập thể học sinh Trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển, giao tiếp sư phạm tạo ra các hoàn cảnh tâm lý kích thích việc hoàn thiện bản thân và tự giáo dục nhân cách Từ đó, ta thấy rằng giao tiếp sư phạm có tác động khá rộng rãi trong hoạt động sư phạm Giao tiếp sư phạm giữ một vị trí hết sức quan trọng và nổi bật trong cấu trúc năng lực sự phạm, trong dạy học và giáo dục Giao tiếp sư phạm là một khâu quan trọng trong quá trình hình thành nhân cách, phát triển tích cực nhận thức và xã hội
Trang 4của học sinh trong quá trình hình thành tập thể học sinh: Giao tiếp sư phạm gồm những nguyên tắc, những biện pháp và kỹ xảo tác động lẫn nhau giữa giáo viên với tập thể học sinh mà nội dung cơ bản của nó là trao đổi thông tin, sự tác động về giáo dục và học tập, việc tổ chức mối quan hệ lẫn nhau và cũng là quá trình người giáo viên xây dựng và phát triển nhân cách của học sinh
Giao tiếp sư phạm có những đặc thù như sau: Thứ nhất, giáo viên không chỉ giao tiếp với học sinh qua nội dung bài giảng mà họ mà còn phải là tấm gương sáng mẫu mực
về nhân cách Phải thống nhất giữa lời nói, việc làm với hành vi ứng xử Có như vậy, giáo viên mới tạo cho mình có uy tín, uy tín là phương tiện tinh thần giúp giáo viên thực hiện nhiệm vụ đạt hiệu quả cao Thứ nhì, trong giao tiếp sư phạm, giáo viên dùng các biện pháp giáo dục tình cảm, thuyết phục, vận động đối với học sinh Thứ ba, Nhà nước và xã hội ta rất tôn trọng giáo viên Nhân dân ta có truyền thống tôn sư trọng đạo, trọng đạo lí làm người nên rất tôn trọng đối với nghề thầy giáo: “ Muốn sang thì bắc cầu kiều, Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy ” Ngoài ra, giao tiếp sư phạm còn là một thành tố trong nội dung giáo dưỡng đòi hỏi cần phải dạy cho học sinh Chúng ta cần phải dạy cho học sinh
cả nghệ thuật giao tiếp Sự gương mẫu rất quan trọng cho sự thành công của dạy học và giáo dục Từ những vấn đề nêu trên, chúng ta thấy rằng hoạt động giao tiếp sư phạm là một khâu quan trọng, không thể thiếu đối với người giáo viên
Câu 2: Bài tập tình huống (thầy/cô làm cả 3 tình huống):
2.1 Trong lớp của thầy/cô có một học sinh cá biệt, đã rất nhiều lần vi phạm nội quy của nhà trường nhưng lần này là một sai lầm nghiêm trọng Ban giám hiệu yêu cầu giáo viên chủ nhiệm cần đưa học sinh về gặp gia đình và trao đổi về vấn đề này Khi đưa học sinh
về nhà, trước khi thầy/ cô giải thích xong thì bố của học sinh đã đứng dậy tát tới tấp vào mặt học sinh và nói vì đã “làm xấu mặt” gia đình Là giáo viên chủ nhiệm của học sinh
đó, trong trường hợp này thầy/cô sẽ xử lý như thế nào?
Trả lời:
Trước tiên tôi sẽ can thiệp vào không cho bố của học sinh tiếp tục đánh học sinh nữa, và đồng thời dùng những lời lẽ thích hợp để giải thích cho phụ huynh của em biết rằng trong việc giáo dục con cái bằng bạo lực không bao giờ mang lại kết quả tốt đẹp
Trang 5thậm chí nó còn phản tác dụng khiến cho mối quan hệ trong gia đình trở nên xấu đi và điểu đó là không ai trong gia đình mong muốn
Sau khi đã can thiệp vào và vị phụ huynh học sinh có vẻ bình tĩnh hơn, tôi sẽ quay lại câu chuyện của mình một cách nhẹ nhàng, niềm nở và vui vẻ Bên cạnh đó cần làm cho phụ huynh học sinh hiểu rằng nhà trường luôn luôn coi trọng vai trò của gia đình trong việc giáo dục học sinh đặc biệt là khi các em mắc sai lầm Dù cho đó là học sinh thế nào thì không bao giờ được giáo dục các em bằng bạo lực hay dùng những lời lẽ nặng nề, xúc phạm thậm chí làm ảnh hưởng đến danh dự của học sinh Ở độ tuổi của các em, các
em đã ý thức được cái tôi cá nhân và các em cần được tôn trọng Chính vì vậy, việc dùng cách giáo dục bằng bạo lực hay dùng lời lẽ không hay chỉ làm ảnh hưởng đến các em thậm chí nó còn có hậu quả tồi tệ hơn Cuối cùng thì yêu cầu gia đình phối hợp với nhà trường để có hướng giáo dục tốt nhất cho em
2.2 Một em học sinh trong lớp thầy/cô chủ nhiệm trước đây rất ngoan và chăm học, nhưng thời gian gần đây có biểu hiện bỏ một số tiết học và kết quả học tập đi xuống Sau khi tìm hiểu thầy/cô biết bố mẹ em đó mới li hôn và em đã bỏ tiết đi chơi game Khi thầy/cô gọi riêng em đó để nhắc nhở thì em đó trả lời: “ Bố mẹ có thương em đâu, không
ai quan tâm cả thì em cố gắng học làm gì, không sớm thì muộn em cũng phải bỏ học thôi
Là một GVCN, thầy/cô hãy xử lý tình huống trên như thế nào?
Trả lời:
Có thể nhẹ nhàng khuyên em đó hãy bình tĩnh, vì tương lai của mình em hãy xem lại những hành động của em Ngoài tình cảm gia đình dành cho em còn có thầy cô, các bạn luôn quan tâm, đứng đằng sau giúp đỡ em, em không nên biểu hiện như thế mà phụ lòng mọi người đồng thời GVCN về nhà học sinh đó tìm hiểu, gặp mặt người đại diện nuôi em để phối hợp khuyên răn em Có thái độ ân cần, quan tâm hơn đối với em đó, luôn động viên nhắc nhở, trò chuyện sau các giờ học, theo dõi biểu hiện của em trong các ngày tiếp theo để có thể phối kết hợp với GVBM, thầy giáo TPT BGH nếu em đó chưa tiến bộ 2.3 Trong buổi trả bài kiểm tra của lớp do mình chủ nhiệm Sau khi phát hết bài kiểm tra cho học sinh, cô giáo quay lên bàn giáo viên để lấy điểm thì bỗng có một học sinh đứng
Trang 6dậy vo viên bài kiểm tra lại và ném về phía bục giảng Trước tình huống này thầy/cô sẽ
xử lí như thế nào?
Trả lời:
Thái độ nghiêm khắc lúc này là hết sức cần thiết Tôi có thể phê bình em đó gay gắt ngay trước lớp, nhưng để giữ “hòa khí’, tôi sẽ tìm cách nhẹ nhàng khuyên bảo em, không nên để sau buổi học để nói riêng với em đó vì những hành động như thế cần được rút kinh nghiệm ngay để các em khác không lặp lại
Tôi sẽ xuống chỗ em học sinh đó để phân tích về hành động vừa rồi của em và có thể nói: “Thầy biết bài hôm nay của em bị điểm kém và em rất buồn Nhưng em đã kịp xem lại bài của mình nguyên nhân tại sao không? Dù sao đó cũng là bài thầy đã cẩn thận xem xét, đánh giá và chỉ ra cái sai cho em để lần sau em cố gắng hơn Thế mà không ngờ công sức của em trong một tiết và cả của thầy bị em vo lại như giấy vụn Nếu đặt trường hợp em sau này sẽ là một giáo viên như thầy, có một học sinh làm việc đó ngay trước mặt
em thì em nghĩ sao? Nhưng thôi, dù sao em cũng đã trót làm, lần đầu cô có thể thông cảm thầy mong rằng em hiểu những điều thầy nói và cố gắng hơn trong những bài làm sau Thầy tin là em làm được”
Đồng thời tôi cũng khéo léo nhắc nhở các em trong lớp rút kinh nghiệm để lần sau không có những phản ứng nóng nảy như thế