Không – thời gian nghệ thuật trong thơ Nguyễn Phong Việt (Khảo sát qua Năm chúng ta 20 tuổi… và Nếu ngày mai chúng ta rời khỏi nơi này…)

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG KHOA NGỮ VĂN TIỂU LUẬN HẾT MÔN HỌC Tên đề tài KHÔNG THỜI GIAN NGHỆ THUẬT TRONG THƠ NGUYỄN PHONG VIỆT (KHẢO SÁT QUA NĂM CHÚNG TA 20 TUỔI VÀ NẾU NGÀY MAI CHÚNG TA.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM-ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

KHOA NGỮ VĂN

-TIỂU LUẬN HẾT MÔN HỌC

Tên đề tài:

KHÔNG - THỜI GIAN NGHỆ THUẬT TRONG THƠ NGUYỄN PHONG VIỆT

(KHẢO SÁT QUA NĂM CHÚNG TA 20 TUỔI…

VÀ NẾU NGÀY MAI CHÚNG TA RỜI KHỎI NƠI NÀY…)

Học phần: Đại cương thi pháp học

Sinh viên thực hiện: Âu Minh Tâm Lớp: 18CVH

Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Thanh Trường

Đà Nẵng, tháng 12/2019

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU……….1

NỘI DUNG……… 2

1 Những vấn đề lý luận chung………2

1.1 Không thời gian nghệ thuật trong văn học……… 2

1.1.1 Không gian nghệ thuật………2

1.1.2 Thời gian nghệ thuật……… 2

1.1.3 Không – thời gian nghệ thuật……… 2

1.2 Hành trình sáng tạo của Nguyễn Phong Việt……… 2

2 Không – thời gian nghệ thuật trong thơ Nguyễn Phong Việt (Khảo sát qua Năm chúng ta 20 tuổi… và Nếu ngày mai chúng ta rời khỏi nơi này…)……… 3

2.1 Không – thời gian nghệ thuật trong Năm chúng ta 20 tuổi… ………3

2.1.1 Không gian tâm tưởng………3

2.1.2 Thời gian “20 tuổi”……….4

2.2 Không – thời gian nghệ thuật trong Nếu ngày mai chúng ta rời khỏi nơi này… 5 2.2.1 Không gian bao la……… 5

2.2.2 Thời gian ly biệt……… 5

KẾT LUẬN……… 7

Tài liệu tham khảo……… 8

MỞ ĐẦU

Theo nhiều người nhận định, thơ của Nguyễn Phong Việt như những lời thủ thỉ nhẹ nhàng nhưng lại làm cho độc giả cảm nhận được rất nhiều điều về cuộc sống, về tình yêu cũng như những suy nghĩ chủ quan của mỗi con người Có một nhà báo cũng đã nhận xét rằng: “Viết về những điều nhỏ nhặt trong cuộc sống bằng sự nhẹ nhàng, trìu mến và không cố tình ra vẻ sâu sắc, nhưng trong khá nhiều bài thơ của Nguyễn Phong Việt có thể gặp những câu thơ khiến ta giật mình, như thể sắp để vuột qua một điều gì giản đơn mà trân quý, không dễ tìm lại được Ngay cả sự rậm lời và cấu trúc các bài thơ hơi đơn điệu cũng tạo nên cái duyên riêng ở thơ anh trong thành thực đến tận cùng của cảm xúc” Như vậy, có thể thấy thơ Nguyễn Phong Việt không chỉ đơn thuần là nói đến những chuyện tình yêu mà thông qua đó ta cũng nhận thấy được những góc khuất của bản thân, những điều bình thường mà trân quý của mỗi người Tìm hiểu về tập thơ “Sao phải đau đến như vậy” của Nguyễn Phong Việt, em xin tìm hiểu và đi sâu vào không – thời gian nghệ thuật trong thơ (khảo sát qua hai bài thơ “Năm chúng ta 20 tuổi…” và “Nếu ngày mai chúng ta rời khỏi nơi này…”)

NỘI DUNG

1 Những vấn đề lý luận chung

1.1 Không thời gian nghệ thuật trong văn học

1.1.1 Không gian nghệ thuật

Không gian nghệ thuật là loại không gian cảm tính thể hiện cách nhìn, cách cảm độc đáo của tác giả và nhân vật Không gian nghệ thuật có đặc điểm giàu hình ảnh sinh động, nhiều ẩn ý, thể hiện đời sống con người một cách sáng tạo Không gian nghệ thuật

có các chiều cao, thấp, ngắn, dài, ngắn, rộng,… nhưng bản than khối lượng lại không có

ý nghĩa, chỉ có nội dung cảm thụ chủ quan, tính biểu tượng là có ý nghĩa Không gian có thể có tính thực tại, có thể mang tính hư ảo Ngoài ra, không gian còn định hướng cho nhân vật

1.1.2 Thời gian nghệ thuật

Thời gian là hình thức tồn tại của thế giới nghệ thuật thời gian trong thế giới nghệ thuật có độ dài, nhịp độ, tốc độ, có ba chiều quá khứ hiện tại và tương lai Đ.X.Likhachev cho rằng: “Thời gian là đối tượng, là chủ đề, là công cụ miêu tả, là sự ý thức và cảm giác

về sự vận động và đổi thay của thế giới trong các hình thức đa dạng của thời gian xuyên suốt toàn bộ văn chương” Có thể phân thời gian nghệ thuật trong văn học ra làm hai loại thời gian là thời gian trần thuật và thười gain được trần thuật Thời gian được trần thuật (thời gian của cái được biểu đạt) bao hàm cả thời gian vật lý và thời gian tâm lý, tức là nó tương đương với hình tượng nhân vật, còn gọi là “hình tượng thời gian” Thời gian trần thuật (thời gian của cái biểu đạt) là cách thức kể, nghệ thuật kể và bố cục trần thuật và đóng vai trò quan trọng trong kết cấu của truyện

1.1.3 Không – thời gian nghệ thuật

Bakhtin viết: “Ở đây thời gian cô đặc, lèn chặt trở thành chín muồi một cách nghệ thuật; còn không gian thì căng lên và kéo dài trong vận động của thời gian, cốt truyện, lịch sử Các tính chất của thời gian mở ra trong không gian, còn không gian thì được cảm nhận và biến đổi trong thời gian Sự hòa trộn đó là đặc điểm của chronotop” Trong văn học hiện đại, các tác giả đã biết dùng ký ức của nhân vật như không gian nội tâm để triển khia cốt truyện và cũng chính vì vậy mà tiến trình ngắt quãng, trở ngược,… của thời gian cốt truyện được quyết định bới cơ chế tâm lý của sự hồi tưởng

1.2 Hành trình sáng tạo của Nguyễn Phong Việt

Nguyễn Phong Việt vốn là một nhà báo và anh đến với văn học cũng rất là tình cờ Năm 2007, anh sáng tác và đăng những bài thơ của mình lên trang FaceBook cá nhân và

đã được độc giả đón nhận và quan tâm nồng nhiệt Và chính nhữung phản hồi tích cực, nhữung lời động viên, chia sẻ của những người hâm mộ mà anh đã quyết định in chúng ra thành sách Với tập thơ đầu tay của mình, “Đi qua thương nhớ”, anh đã mang đến cho giới thưo ca một làn gió mới với những đau đớn khắc khoải của những cuộc tình không trọng vẹn Và để hóa giải cho những nỗi buồn mien man đó, tập thơ thứ hai “Từ yêu đến thương” xuất hiện với những xúc cảm bao dung, sự tin tưởng để con người có thể bước qua nổi đau Tập thơ thứ ba “Sinh ra để cô đơn” như len lỏi vào từng ngỏ ngách góc khuất của mỗi con người, sự cô đơn đến trầm lặng trong cuộc đời này Với “Về đâu những vết thương” , những nổi niềm đau đớn trơ trọi có khi là một chút hoài niệm về quá khứ để tiếp thêm động lực cho chính mình, có lúc lại là những cuộc chạy trốn khỏi những

u sầu, những trái ngang của cuộc sống

Và đến với tác phẩm “Sao phải đau đến như vậy”, ta nhìn thấy được những nỗi đau

đã dần chai sạn giống như một nốt nhạc trầm, lặng chìm xuống để kết thúc những nổi đau mà ta tưởng chừng như không thể buông bỏ Tác phẩm đánh dấu một bước trưởng thành mới trong trang thưo Phong Việt so với những tập thơ trước

2 Không – thời gian nghệ thuật trong thơ Nguyễn Phong Việt (Khảo sát qua Năm chúng ta 20 tuổi… và Nếu ngày mai chúng ta rời khỏi nơi này…)

2.1 Không – thời gian nghệ thuật trong Năm chúng ta 20 tuổi…

2.1.1 Không gian tâm tưởng

Không gian trong bài thơ biến ảo với những dòng suy nghĩ những dòng hồi ức Đó có thể

là một không gian rộng lớn khi “Năm chúng ta 20 tuổi/ chỉ quen ngước nhìn lên trời cao…” Ngước lên trời cao người ta thường dễ thấy con người như bé lại, nhưng cũng càng mong mỏi có thể tạo ra được vùng trời riêng cho mình nhiều hơn Hay như Nguyễn Phong Việt nói ngước lên trời cao để “xum xoe với đám đông người xa lạ” Đám đông người xa lạ đó có thể là hình ảnh chỉ một không gian trong công ty hay trong những quán

ăn, quán cà phê,… Và không gian đó cũng dần thu nhỏ lại hóa thành những giọt nước mắt, hay “những vết xước không tự lành bao giờ”

Năm chúng ta 20 tuổi

nước mắt là dùng để cào cấu những muộn phiền

Nắm lấy một yêu thương rồi vững tin là bất biến

cũng có thể vì một cái buông tay mà muốn qua đêm nay mình sẽ chết

không cần ai khóc than hay thương tiếc

thả rơi mình như một giọt sương trong nắng sớm

mặc kệ khu vườn kia…

Năm chúng ta 20 tuổi

chúng ta bắt đầu nợ mình những vết xước không tự lành bao giờ…

Đó là cái không gian của tâm tưởng, của đời sống nội tâm, nơi mà những suy tư, những trăn trở, những xúc cảm yêu thương hằng ngày vẫn diễn ra Trong không gian đó,

ta nhận thấy được con người ta lúc đó nhỏ bé đến nhường nào, buồn đau đến nhường nào khi chỉ vì “một cái buông tay mà muốn qua đêm nay mình sẽ chết”, dường như tình cảm

ta dành cho họ quá nhiều rồi nên mới trở nên yếu đuối đến vậy khi phải lìa xa Và cứ dần dần như vậy ta dần có những vết xước mà chẳng thể tự lành được

2.1.2 Thời gian “20 tuổi”

Hai mươi tuổi, đó là một khoảng thời gian đẹp của đời người, là độ tuổi của sự lạc quan, của niềm tin, nhưng cũng rất dễ cảm thấy mình cô đơn giữa dòng đời Có tể dễ dàng nhận thấy trong bài thơ đó là tác giả đã sử dụng điệp cấu trúc “Năm chúng ta 20 tuổi” để nhấn mạnh khoảng thời gian này, để nhấn mạnh nhữung điều mà bản thân và mọi người đã và đang trải qua khi ở tuổi 20 Khi ở tuổi 20, ai cũng nghĩ rằng chỉ cần có niềm tin thì mọi thứ đều sẽ qua Khi ở tuổi 20, chúng ta đang lãng phí thời gian cho những điều vô bổ và mơ mộng nhiều nhưng lại chỉ toàn làm những điều đơn giản

Chúng ta tiêu hoang những đêm trắng vì không cần thiết phải để dành

hết hôm nay sẽ còn ngày mai và nhiều ngày khác

mộng mơ thật xa nhưng chỉ bắt tay vào làm những điều đơn giản

đời rồi đây sẽ khác

nhưng không biết khác vào lúc nào…

Khi ở tuổi 20, mọi người dần quên đi gia đình, đắm mình trong những cuộc vui và nghĩ mình là nhất, là số một Khi ở tuổi 20, chúng ta dần lo toan nhiều hơn, nhiều những nỗi muộn phiền hơn chỉ có thể “ăn một bữa ăn trong tích tắc và ngủ chỉ trong một giờ”

Và khi ở tuổi 20, chúng ta bắt đầu biết yêu

Nắm lấy một yêu thương rồi vũng tin là bất biến

cũng có thể vì một cái buông tay mà muốn qua đêm nay mình sẽ chết

không cần ai khóc than hay thương tiếc

thả rơi mình như một giọt sương trong nắng sớm

mặc kệ khu vườn kia…

Nhìn về khoảng thời gian 20 tuổi, tác giả như mong ngóng mọi người có thể biết trân trọng những thứ ở bên cạnh mình nhiều hơn, mong mỗi người có thể tự điều chỉnh mình và là chính mình một cách tốt nhất Và thời gian ở đây khiến tác giả (mọi người) muốn sống tốt cho hiện tại và muốn sửa chữa những sai lầm thời quá khứ

2.2 Không – thời gian nghệ thuật trong Nếu ngày mai chúng ta rời khỏi nơi này…

2.2.1 Không gian bao la

Không gian nghệ thuật trong bài thơ bao la, và rộng lớn, có khi lại xa xăm:

Nếu ngày mai chúng ta rời khỏi xin đừng làm đau

không ai thiếu nỗi muộn phiền để cần thêm ray rứt

tội của con người không phải là gặp nhau mà là chạy trốn

khỏi một quãng đời mình ao ước

bằng tất cả niềm tin…

Sẽ trở lại với lần mà chúng ta đứng một mình

cười thật khẽ với những câu chào hỏi

người muốn đi nhanh nhiều hơn người muốn đi lâu và chờ đợi

chờ một người mà họ muốn cùng ăn trong bữa tối

rồi nằm cạnh vào những ngày mưa…

Nếu ngày mai chúng ta rời đi hãy rẽ lối khác với con đường ngày xưa

đừng để ký ức làm hoang mang một lần nữa

mình sẽ khóc thêm nếu giật mình nhìn quanh đêm lại dài hơn ngày từng có

và người đang vẫy tay ở đâu đó

đời lại mịt mùng xa…

Ta nhận thấy được suốt cả đoạn thơ bao trùm trong đó vẫn là không gian của cuộc đời Nó không chi tiết đến mức có cả những chuyện từ nhỏ đến lớn nhưng có thể thấy trong không gian đó có những sự lựa chọn, có những niềm mong ước Và trong không gian đó ta cũng nhìn ra được những nỗi niềm ngày xưa có lẽ vẫn còn khắc khoải trong nhân vật trữ tình và những điều anh mong muốn về ngày mai, một ngày mai khi chúng ta rời đi

2.2.2 Thời gian ly biệt

Có thể dễ dàng nhận thấy trong thơ là thời gian ở đây là thời gian của sự ly biệt, sự chia xa Và tác giả đã sử dụng điệp cấu trúc “Nếu ngày mai chúng ta rời…” nhằm nhấn mạnh điều đó Thông qua từng lời thơ, tác giả dường như mong muốn dù ngày mai chúng

ta có lìa xa thì cũng hãy cho nhau những nụ cười, cũng đừng thù oán nhau, “hãy rẽ lối khác với con đường ngày xưa” và đừng làm dau nhau thêm nữa

Nếu ngày mai chúng ta rời khỏi xin đừng làm đau

không ai thiếu nỗi muộn phiền để cần thêm ray rứt

tội của người không phải để gặp nhau mà là chạy trốn

khỏi một quãng đời mình ao ước

bằng tất cả niềm tin…

………

Nếu ngày mai chúng ta rời đi, hãy nói

- Cảm ơn người…

Đây có thể xem như là khoảng thời gian tác giả nghĩ về tương lai và mong muốn một kết thúc đẹp “nếu ngày mai chúng ta rời đi…” để cả hai có thể an ổn sống tốt, để cả hai có thể chọn một con đường mới mà không cần vướng bận điều gì

KẾT LUẬN

Không - thời gian nghệ thụaat trong thơ Nguyễn Phong Việt không chỉ giúp người đọc cảm nhận rõ hơn về nhữung suy nghĩ của nhân vật trữ tình mà còn giúp cho lời thơ trở nên có chiều sâu hơn, dễ đi vào lòng người đọc hơn Đồng thời, qua những biện pháp nghệ thuật cùng nhữung từ ngữ “đắt” được sử dụng trong thơ cũng tạo nên điểm hấp dẫn, khiến người đọc có thể suy tư, chiêm nghiệm về những ẩn ý, những lớp lời sau từng câu chữ Tập thơ “Sao phải đau đến như vậy” đã nói đến những con người đã đau và vẫn còn đau đớn trước những biến chuyển của cuộc đời và cxung như một lời mong mỏi hạnh phúc sẽ đến với họ sau tất cả nhữung gì họ đã trải qua

Tài liệu tham khảo

[1] Lại Nguyên Ân (1999), 150 thuật ngữ văn học, Nxb Đại học quốc gia, Hà Nội.

[2] Bakhtin (1974), “Thời gian và không gian trong văn học”, Tạp chí Những vấn đề văn học, số 3 (tr.133 -175)

[3] Hạ Huyền (2017), “Nguyễn Phong Việt ra mắt tập thơ mới ‘Sao phải đau đến như vậy’”, nguồn:

[4] T.Minh (2013). “Nguyễn Phong Việt lại "dậy sóng" với tập thơ thứ 2 "Từ yêu đến thương"”, nguồn:

[5] Trần Đình Sử (2016), (chủ biên), Lí luận văn học tập 2, Nxb Đại học Sư phạm, Hà

Nội

[6] Trương Tiến Trà (2015), “Thơ Nguyễn Phong Việt”, nguồn:

https://nhandan.com.vn/hangthang/van-hoa/tho/item/26954902-tho-nguyen-phong-viet.html, ngày truy cập: 20.12.2019

[7] Nguyễn Thanh Trường (2019), Tài liệu Đại cương thi pháp học

[8] Nguyễn Phong Việt (2017) Sao phải đau đến như vậy, Nxb Văn hóa – Văn nghệ,

Thành phố Hồ Chí Minh

[9] https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Phong_Vi%E1%BB%87t, ngày truy cập: 20.12.2019

Điểm Cán bộ chấm thi