* Thời gian: 1 phútHoạt động của thầy Hoạt động của trò Chuẩn KTKN cần đạt *Tổ chức cho HS chơi phần PHẦN 1 KHỞI ĐỘNG Câu 1: Tác phẩm viết về những cảm xúc trong sáng tuổi ấu thơ, được
Trang 1Tiết:
ÔN TẬP TRUYỆN VÀ KÍ VIỆT
NAM
Ngày soạn:
Ngày dạy:
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
1 Kiến thức:
- Sự giống và khác nhau cơ bản của các truyện kí đó học về phương diện thể loại, phương thức biểu đạt, nội dung, nghệ thuật
- Những nét độc đáo về nội dung và nghệ thuật của từng văn bản
- Đặc điểm của nhân vật trong các tác phẩm truyện
2 Kĩ năng:
- Khái quát, thống nhất hóa và nhận xét về tác phẩm văn học trên một số phương diện cụ thể
- Cảm thụ nét riêng, độc đáo của tác phẩm đó học
3 Thái độ:
- Giáo dục học sinh ý thức tìm hiểu về truyện kí Việt Nam
4 Năng lực phát triển.
a Các phẩm chất:
- Yêu quê hương đất nước
- Tự lập, tự tin, tự chủ
b Các năng lực chung:
- Năng lực tự học; năng lực giải quyết vấn đề; năng lực tư duy; năng lực giao tiếp; năng lực sử dụng CNTT; năng lực hợp tác; năng lực sử dụng ngôn ngữ
c Các năng lực chuyên biệt:
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực cảm thụ văn học
II – CHUẨN BỊ
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Bảng phụ, tranh ảnh, phiếu học tập
-Câu hỏi trắc nghiệm, trò chơi Đường lên đỉnh Olympia
2 Chuẩn bị của học sinh
- Đọc kĩ bài học và trả lời các câu hái trong SGK
III – TIỂN TRÌNH DẠY HỌC
* Bước 1: Ổn định tổ chức
* Bước 2: Kiểm tra bài cũ
Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở đồ dùng của học sinh
* Bước 3: tổ chức dạy và học bài mới
HOẠT ĐỘNG 1 : KHỞI ĐỘNG
* Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý
* Phương pháp: vấn đáp, thuyết trình.
* Kĩ thuật: Động não.
Trang 2* Thời gian: 1 phút
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Chuẩn KTKN cần đạt
*Tổ chức cho HS chơi
phần PHẦN 1 KHỞI
ĐỘNG
Câu 1: Tác phẩm viết về
những cảm xúc trong sáng
tuổi ấu thơ, được xuất bản
năm 1941 Đó là tác phẩm
nào của nhà văn nào?
Tôi đi học
Câu 2: Người được mệnh
danh là nhà văn của “phụ
nữ và nhi đồng” là ai?
Nguyên Hồng
Câu 3: Hình ảnh gợi nhớ
đến tác phẩm nào mà em
đã được học?
Trong lòng mẹ
Câu 4: Nhà văn nào được
Nguyễn Tuân nhận xét
“Xui người nông dân nổi
loạn”
Ngô Tất Tố
Câu 5: Nhân vật nào đã tự
chọn cái chết để tự giải
thoát cho mình?
Lão Hạc
Câu 6: Nhà văn chuyên
viết về đề tài người nông
dân nghèo và người trí
thức nghèo trong xã hội
cũ? Ông là ai?
Nam Cao
Câu 7: Nhân vật nào nổi
tiếng với câu nói: “Thà
Hình thành kĩ năng q/sát, tư duy
- Quan sát, tư duy, trả lời Câu 1: Tôi đi học – Thanh Tịnh
Câu 2: Nguyên Hồng
câu 3: Trong lòng mẹ
Câu 4: Ngô Tất Tố
Câu 5: Lão Hạc
Câu 6: nam Cao
Kĩ năng quan sát nhận xét, tư duy
Trang 3ngồi tù Để cho chúng làm
tình làm tội mãi thế, tôi
không chịu được…”
Chị Dâu
Câu 8: Nhân vật … Sinh
ra trong gia đình trung
thượng lưu, có hoàn cảnh
bố mất sớm, mẹ phải đi
tha hương cầu thực?
Cậu bé Hồng
- Từ phần trình bày của
HS, dẫn vào bài mới
Câu 9:
Văn bản “Tức nước vỡ
bở” thuộc chương thứ
mấy của tiểu thuyết “Tắt
đèn”?
Câu 10: PTBĐ 4 văn bản
Văn bản Việt Nam giai
đoạn 1930 – 1945 là gì?
Câu 7: Chị Dâu
Câu 8: Cậu bé Hồng
Câu 9: XVIII
Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
HOẠT ĐỘNG 2 : HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
* Mục tiêu :
- Hs nắm được thông tin cơ bản về tác giả, tác phẩm
- Hs nắm được các giá trị của văn bản
- Rèn kỹ năng làm việc độc lập và hợp tác
* Phương pháp: Đọc diễn cảm, vấn đáp, thuyết trình, phân tích, giảng bình, thảo
luận nhóm
* Kỹ thuật: Động não, giao việc,
* Thời gian: 27- 30’.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
Chuẩn KTKN cần đạt
Trang 4Gồm 20 câu hỏi trắc nghiệm
Có 15s suy nghĩ và trả lời
Mỗi câu đúng được 10điểm
Sai bị trừ 5 điểm
Câu 1: “Tôi đi học” của Thanh Tịnh được
viết theo thể loại nào?
A Bút kí
B Truyện ngắn trữ tình
C Tiểu thuyết
D Tuỳ bút
Câu 2: Văn bản “Trong lòng mẹ” của
Nguyên Hồng được viết theo thể loại nào?
A Bút kí
B Truyện ngắn trữ tình
C Tiểu thuyết
D Hồi kí
Câu 3: Văn bản “Tức nước vỡ bờ” của Ngô
Tất Tố được viết theo thể loại nào?
A Bút kí
B Truyện ngắn trữ tình
C Tiểu thuyết
D Hồi kí
Câu 4: Văn bản “Lão Hạc” của Nam Cao
được viết theo thể loại nào?
A Truyện ngắn
B Bút kí
C Tiểu thuyết
D Hồi kí
Câu 5: Đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn "
Tôi đi học"?
A Truyện được bố cục theo dòng hồi tưởng,
cảm nghĩ của nhân vật " tôi" theo trình tự
thời gian của buổi tựu trường
B Sự kết hợp hài hoà giữa kể, miêu tả với
bộc lộ tâm trạng cảm xúc
C Cả A và B đúng
D Cả A và B sai
Câu 6: Đoạn trích “Trong lòng mẹ” thuộc
chương mấy của tác phẩm “Những ngày thơ
ấu”?
A Chương V
B Chương IV
C Chương VI
Câu 1: B
Câu 2: D
Câu 3: C
Câu 4: A
Câu 5: C
Câu 6: B
BÀI
1 lập bảng
hệ thống
Trang 5D Chương X
Câu 7: Đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” thuộc
chương mấy của tác phẩm “Tắt đèn”?
A Chương X
B Chương IV
C Chương VI
D Chương XVIII
Câu 8: Nội dung đoạn trích “Trong lòng mẹ”
là?
A tình mẫu tử thiêng liêng và xúc động của
một tâm hồn trẻ thơ luôn khao khát tình yêu
thương
B thể hiện tình cảm đáng thương của chú bé
Hồng
C Nỗi buồn tủi, cay đắng của chú bé Hồng
khi phải xa mẹ, chịu sự khắc nghiệt của họ
hàng
D Tất cả đều đúng.
Câu 9: Nhận định nào sau đây nói đúng nhất
về nội dung đoạn trích “Trong lòng mẹ”?
A Đoạn trích chủ yếu trình bày những nỗi
đau khổ của mẹ bé Hồng
B Đoạn trích chủ yếu trình bày diễn biến
tâm tâm trạng của chú bé Hồng
C Đoạn trích chủ yếu trình bày sự tủi hờn
của Hồng khi gặp mẹ
D Đoạn trích chủ yếu trình bày tâm địa độc
ác của người cô của bé Hồng
Câu 10: Các phương thức biẻu đạt được tác
giả Thanh Tịnh sử dụng trong văn bản "Tôi
đi học”?
A Tự sự kết hợp biểu cảm và nghị luận
B Miêu tả và tự sự
C Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
D Cả A, B, C sai
Câu 11: Ý nào không nói lên đặc sắc về nghệ
thuật của đoạn trích “Trong lòng mẹ”?
A Giàu chất trữ tình
B Miêu tả tâm lí nhân vật đặc sắc
C Sử dụng nghệ thuật châm biếm
D Có những hình ảnh so sánh độc đáo
Câu 12: Văn bản : “Trong lòng mẹ” có sự kết
hợp các phương thức biểu đạt nào dưới đây?
Câu 7: D
Câu 8: D
Câu 9: B
Câu 10: C
Câu 11: C
Trang 6A Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
B Miêu tả và tự sự
C Tự sự và nghị luận
D Tự sự và biểu cảm
Câu 13: Nhận định nào sau đây nói đúng
nhất nội dung chính của đoạn trích “Tức
nước vỡ bờ”?
A Vạch trần bộ mặt tàn ác của xã hội thực
dân phong kiến đương thời
B Chỉ ra nỗi cực khổ của người nông dân bị
áp bức
C Cho thấy vẻ đẹp tâm hồn của người phụ
nữ nông dân: vừa giàu lòng yêu thương vừa
có sức sống tiềm tàng mạnh mẽ
D Tất cả đều đúng.
Câu 14: Trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ,
tác giả chủ yếu miêu tả các nhân vật bằng
cách nào?
A Giới thiệu về nhân vật và các phẩm chất
tính cách của nhân vật
B Để cho nhân vật tự bộc lộ qua hành vi,
giọng nói, điệu bộ.
C Để cho nhân vật này nói về nhân vật kia
D Diễn biến tâm trạng nhân vật
Câu 15: Theo em, vì sao chị Dậu được gọi
là điển hình về người nông dân Việt Nam
trước Cách mạng tháng Tám?
A Vì chị Dậu là người nông dân khổ nhất từ
trước đến nay
B Vì chị Dậu là người phụ nữ nông dân
mạnh mẽ nhất từ trước đến nay
C Vì chị Dậu là người phụ nữ nông dân
phải chịu nhiều khổ cực nhưng vẫn giữ
được bản chất vô cùng tốt đẹp.
D Vì chị Dậu là người phụ nữ nông dân
luôn nhịn nhục trước áp bức của bọn thực
dân phong kiến
Câu 16: Nghệ thuật đặc sắc của văn bản
“Tức nước vỡ bờ” là
A Tình huống truyện đặc sắc, có kịch tính
cao
B Nghệ thuật tương phản làm nổi bật tính
cách nhân vật
Câu 12: A
Câu 13: D
Câu 14: B
Câu 15: C
Câu 16: D
Trang 7C Ngòi bút hiện thực sinh động, ngôn ngữ
đối thoại đặc sắc
D Tất cả đều đúng.
Câu 17: Con trai lão Hạc đi phu vì lí do gì ?
A Phẫn chí vì nghèo không lấy được vợ
B -Vì nghèo túng quá
C Vì không lây được người mình yêu
D Vì muốn làm giàu
Câu 18: Nhân vật ông giáo giữ vai trò gì
trong truyện Lão Hạc ?
A Nhân vật kê’ chuyện
B Nhân vật chứng kiến câu chuyện
C Nhân vật tham gia vào câu chuyện
D Nhân vật được nghe lại câu chuyện
Câu 19: Nhà văn Nam Cao mất năm 36 tuổi,
trong trường hợp nào?
A Bị bệnh
B Bị địch bắt giam và tra tấn dã man
C Bị địch phục kích và hi sinh.
D Cả A, B, C đều sai
Câu 20: Ý kiến nào nói đúng nhất về nghệ
thuật xây dựng nhân vật chính của nhà văn
trong truyện ngắn Lão Hạc?
A Đặt nhân vật vào những tình huống trớ
trêu để tự bộc lộ mình
B Để cho các nhân vật khác nhận xét về
nhân vật chính
C Để nhân vật chính đối thoại với các nhân
vật khác để bộc lộ mình
D Kết hợp cả 3 ý kiến trên
HS dựa vào các câu hỏi trắc nghiệm phần
vượt chướng ngại vật để lập bảng hệ thống
hóa kiến thức các VB truyện ký VN đó học từ
đầu năm theo mẫu
* Gv cho HS quan sát bảng thống kê chuẩn
Câu 17: A
Câu 18: B
Câu 19: C
Câu 20: D
Học sinh trình bày theo phần chuẩn bị
ở nhà
Thảo luận nhóm gắn thẻ chữ
HS hoàn thành
Trang 8phiếu học tập số 1
T
T
Tên VB Tên tác
giả
Năm s/tác
Thể loại
Nội dung chủ yếu
Đặc sắc nghệ thuật
1 Tôi đi
học
Thanh Tịnh (1911- 1988)
1941 Truyện
ngắn
Những kỉ niệm trong sáng về ngày đầu tiên được đến trường và đi học
Dũng cảm xúc được diễn tả bằng một tâm hồn rung động tha thiết, ngòi bút giàu chất thơ
2
Trong
lòng mẹ
(Những
ngày thơ
ấu)
Nguyên Hồng (1918-1982)
1940 Hồi kí
Những cay đắng, tủi cực và tình yêu thương cháy báng, mãnh liệt đối với người mẹ bất hạnh của mình
Lời văn chân thực, giàu hình ảnh và cảm xúc Ngòi bút sắc sảo, tinh tế trong miêu tả tâm
lí nhân vật
3
Tức
nước vỡ
bờ
(Tắt đèn)
Ngô Tất Tố (1893-1954)
1939 Tiểu
thuyết
Phê phán bộ mặt tàn ác, bất nhân của XHPK đương thời
Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn, sức sống tiềm tàng của người phụ
nữ nông dân
Tình huống mang tính kịch cao Khắc hoạ tính cách nhân vật sinh động, chân thực Ngôn ngữ kể chuyện, miêu tả, đối thoại đặc sắc
4 Lão Hạc Nam
Cao (1915-1951)
1943 Truyện
ngắn
Số phận đau thương, bi thảm của người nông dân cùng khổ và phẩm chất cao đẹp của họ
Tấm lòng yêu thương, trân trọng của t/giả đối với họ
Khắc hoạ nhân vật sinh động, có chiều sâu tâm lí Cách kể chuyện tự nhiên, linh hoạt, vừa chân thực vừa đậm chất trữ tình
II/ Một số nét về nội dung và nghệ thuật của các văn bản
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Chuẩn KTKN cần
đạt
Trang 9Phần 3: Tăng tốc 10p
HS trả lời các nội câu hỏi trắc
nghiệm có liên quan đến đặc điểm
giống và khác nhau của các tác
phẩm:
Câu 1: Bốn văn bản trên được
sáng tác vào thời kì nào?
A: 1900 - 1930
B: 1930 – 1945
C: 1945 – 1954
D: 1955 – 1975
Câu 2: Thể loại của 4 văn bản trên
là gì?
A: Tự sự
B: Biểu cảm
C: Tự sự + miêu tả + biểu cảm
D: Tự sự trữ tình
Câu 3: đề tài chính của các tác
phẩm trên là:
A: Số phận cực khổ của những
con người bị vùi dập
B: Tố cáo xã hội vùi dập con
người
C: Những con người có số phận bị
dồn vào đường cùng không lối
thoát
D: những con người chịu nhiều
mất mát, thiệt thòi
Câu 4: Giá trị tư tưởng của các
văn bản trên là gì:
A: Tố cáo xã hội đương thời vùi
dập con người
B: Ca ngợi những phẩm chất tốt
đẹp của con người
C: Đều chan chứa tinh thần nhân
đạo (Yêu thương, trân trọng
những tình cảm, phẩm chất đẹp đẽ
của con người, tố cáo những gì tàn
ác xấu xa
D: Cả 3 ý trên
HS thảo luận theo 4 nhóm, thư kí ghi nội dung thảo luận Đại diện các nhóm trình bày
Câu 1: B Câu 2: 3 Câu 3: A Câu 4: D Câu 5: Mồ côi - tình yêu thương Câu 6: -Tàn nhẫn bất công, tiềm tàng
Câu 7: cao đẹp - lòng
tự trọng Câu 8: -Hồi kí Câu 9: Tình huống truyện – tương phản Câu 10: Tâm lý – kể chuyện
2 So sánh 3 VB: Trong lòng mẹ, Tức nước vỡ bờ, Lão Hạc.
* Giống nhau:
- Thể loại: Đều là văn tự sự, là truyện kí hiện đại VN, sáng tác thời kì 1930 – 1945
- Đề tài: Đều lấy đề tài từ con người và cuộc sống xó hội đương thời
- Nội dung: Đều đi sâu miêu tả số phận cực khổ của những con người bị vùi dập
- Giá trị tư tưởng: Đều chan chứa tinh thần nhân đạo (Yêu thương, trân trọng những tình cảm, phẩm chất đẹp đẽ của con người, tố cáo
Trang 10Câu 5: Đoạn trích “Trong lòng
mẹ” đã nói lên nỗi đau của chú
bé… và … ,mẹ tha thiết, sâu nặng
của chú bé
Mồ côi - tình yêu thương
Câu 6: Đoạn trích “Tức nước vỡ
bờ”: Phê phán xã hội … đã đẩy
người người nông dân vào đường
cùng không lối thoát Qua đó ca
ngợi vẻ đẹp tâm hồn và sức
sống… của người phụ nữ nông
dân
-Tàn nhẫn bất công, tiềm tàng
Câu 7: Truyện ngắn “Lão Hạc” đã
phản ánh số phận bi thảm của
người nông dân cùng khổ từ đó ca
ngợi vẻ đẹp nhân phẩm …và …
cao quý
Cao đẹp - lòng tự trọng
Câu 8: Nghệ thuật trong văn bản
“Tôi đi học”:Dòng…chân thực,
trữ tình, thiết tha với những rung
động tinh tế nhẹ nhàng
-Hồi kí
Câu 9: Nghệ thuật trong đoạn
trích “Tức nước vỡ bờ” đã xây
dựng … mang kịch tính cao, nghệ
thuật ….và ngòi bút chân thực
sinh động đã làm nổi bật tính cách
nhân vật
Tình huống truyện – tương
phản
Câu 10: trong truyện ngắn “Lão
Hạc”, Nam Cao đã xây dựng
hình tượng nhân vật bằng việc
miêu tả… nhân vật và cách… tự
nhiên, sinh động, linh hoạt chân
thực vừa mang đậm chất trữ tình
Tâm lý – kể chuyện
2.Từ những câu trắc nghiệm trên
HS chốt lại kiến thức và thảo
những gì tàn ác xấu xa
- Giá trị nghệ thuật: Đều có lối viết chân thực, gần với đời sống; ngôn ngữ giản dị; kể kết hợp miêu tả, biểu cảm cụ thể, hấp dẫn
* Khác nhau
HS hoàn thành phiếu học tập số 2
Trang 11luận: Hãy chỉ ra những điểm khác
nhau về nội dung (đối tượng đề tài
hướng đến là gì? Nội dung nói về
sự việc gì?) và nghệ thuật của các
văn bản trên?
GV chốt lại kiến thức:
Gv cho HS thảo luận nhóm điền thông tin vào bảng sau:
Văn
bản
Trong
lòng
mẹ
Nỗi đau của chú bé mồ côi và
tình yêu thương mẹ của chú bé
Dòng hồi kí chân thực, trữ tình thiết tha
Tức
nước
vỡ bờ
Phê phán xã hội tàn ác bất nhân
và ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn, sức
sống tiềm tàng của người phụ
nữ nông dân
Nghệ thuật trong đoạn trích “Tức nước
vỡ bờ” đã xây dựng tình huống mang kịch tính cao, nghệ thuật tương phản và ngòi bút chân thực sinh động đã làm nổi bật tính cách nhân vật
Lão
Hạc
Số phận bi thảm của người
nông dân cùng khổ và nhân
phẩm cao đẹp của họ
Xây dựng hình tượng nhân vật bằng việc miêu tả tâm lý nhân vật và cách
kể chuyện tự nhiên, sinh động, linh hoạt chân thực vừa mang đậm chất trữ tình
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Chuẩn KTKN cần đạt
Từ bảng hệ thống trên,
hãy khái quát giá trị nội
dung và nghệ thuật của
các tác phẩm truyện kí?
HS khái quát, trình bày 3 Giá trị nội dung và
nghệ thuật của các TP
- Nội dung :
+ Phản ánh hiện thực xã hội Việt Nam trước 1945 : bộ mặt xấu xa của tầng lớp thống trị, đời sống cực khổ của người dân
Trang 12+ Thể hiện sự đồng cảm, thương yêu, sự trân trọng, ngợi ca phẩm chất tốt đẹp của tác giả đối với những người nghèo khổ, bất hạnh
- Nghệ thuật : kết hợp giữa tự sự và miêu tả, biểu
cảm ; cách lựa chọn ngôi kể phù hợp, xây dựng nhân vật đặc sắc
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
Phần 4 Về đích
* Mục tiêu:
- Học sinh vận dụng kiến thức để làm bài tập thực hành
- Rèn kỹ năng làm việc độc lập và hợp tác
* Thời gian: 7- 10 phút.
* Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, thảo luận nhóm
* Kỹ thuật: Động não.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Chuẩn KTKN cần đạt
GV HS vẽ sơ đồ tư duy
hệ thống lại kiến thức đã
học
- HS trình bày sản phẩm tối đa 2p
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
* Mục tiêu:
- Học sinh vận dụng kiến thức để làm bài tập vận dụng, liên hệ thực tiễn
- Định hướng phát triển năng lực tự học, hợp tác
* Phương pháp: Nêu vấn đề,
* Kỹ thuật: Động não
* Thời gian: 2 phút
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Chuẩn KTKN cần đạt
GV yêu cầu HS viết
đoạn:
Viết đoạn văn ngắn nêu
cảm nghĩ của em về một
trong số những tác phẩm
truyện kí đó học
- HS trình bày
HOẠT ĐỘNG 5: TÌM TÒI, MỞ RỘNG
* Mục tiêu:
- Học sinh liên hệ thực tiễn, tìm tòi mở rộng kiến thức