Kiến thức: giúp HS : - Sự kết hợp các yếu tố kể, miêu tả và biểu lộ tình cảm trong văn bản tự sự.. Kĩ năng: * Kĩ năng bài dạy: - Thực hành sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cả
Trang 1Ngày dạy: 20/10
TIẾT 27: LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP VỚI MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM
I Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: giúp HS :
- Sự kết hợp các yếu tố kể, miêu tả và biểu lộ tình cảm trong văn bản tự sự
2 Kĩ năng:
* Kĩ năng bài dạy:
- Thực hành sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong làm văn kể chuyện.
- Viết đoạn văn tự sự có sử dụng các yếu tố miêu tả có độ dài khoảng 90 chữ
* Kĩ năng sống:
- KN giao tiếp: trình bày ý tưởng, trao đổi để xác định yếu tố miêu tả và biểu cảm; sự kết hợp, mục đích, ý nghĩa của việc kết hợp 2 yếu tố đó trong VB tự sự
- KN ra quyết định: Sử dụng yếu tố MT và BC để nâng cao hiệu quả bài văn TS
3 Thái độ: Giáo dục lòng yêu thích các văn bản tự sự.
4 Năng lực cần đạt
- Giải quyết vấn đề, xử lí thông tin, tạo lập văn bản
5 Các nội dung tích hợp
- Tích hợp giáo dục đạo đức: giáo dục lòng yêu thương, sự khoan dung, giản dị khi viết và tạo dựng
các câu chuyện trong văn tự sự
II Chuẩn bị
Gv : SGK, TLTK, giáo án, bảng phụ, MC
Hs : Đọc trước và chuẩn bị bài
+ Chuẩn bị viết đoạn văn kể lại sự việc đánh vỡ lọ hoa
+ Chuẩn bị đoạn văn: Đóng vai ông giáo viết một đoạn văn kể lại giây phút lão Hạc sang báo tin bán chó với vẻ mặt và tâm trạng đau khổ
III Phương pháp
- Sử dụng phương pháp: Phân tích, quy nạp, hoạt động nhóm, thực hành
- KTDH: + KT thực hành viết tích cực: viết đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm
theo các yêu cầu cụ thể
+ Trao đổi, thảo luận để xác định yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự
IV Tiến trình giờ dạy - giáo dục:
1 Khởi động
- HS tham gia trò chơi ”Hái hoa dân chủ”
- HS lên hái hoa và trả lời các câu hỏi trong đó
? Kể về con vật nuôi trong nhà mà em yêu thích
? Ngoại hình của nó có đặc điểm gì
? Em có tình cảm ntn với nó
- HS trả lời, HS khác nhận xét và chỉ ra yếu tố miêu tả + biểu cảm
2 Hình thành kiến thức
* Những yếu tố cần thiết để xây dựng
đoạn văn tự sự
? Những yếu tố cần thiết để XD đoạn
văn tự sự là gì ?
+ Sự việc: Gồm một hoặc nhiều hành vi,
I Từ sự việc và nhân vật đến đoạn văn tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm
1 Ví dụ SGK
- Yếu tố cần thiết để xây dựng đoạn văn tự sự:
+ Sự việc: gồm một hoặc nhiều h/động đã xảy ra,
Trang 2hành động đã xảy ra cần được kể lại
một cách rõ ràng, mạch lạc để người
khác cũng được biết
+ Nhân vật chính: chủ thể của hành
động hoặc người chứng kiến
? Các yếu tố miêu tả và biểu cảm
trong văn tự sự có vai trò gì?
- Các yếu tố miêu tả biểu cảm có vai trò
làm cho sự việc trở lên dễ hiểu hấp dẫn
và nhân vật chính trở nên gần gũi sinh
động Các yếu tố này có thể nhiều hay
ít, đậm hay nhạt nhưng nó chỉ có vai trò
hỗ trợ cho sự việc, nhân vật chính
? Quy trình XD đoạn văn tự sự gồm
mấy bước ? nhiệm vụ của từng bước
là gì ?
- Gồm 5 bước :
+ Bước 1 : lựa chọn sự việc chính
Sự việc có đối tượng là đồ vật
Sự việc có đối tượng là con người
Sự việc có đối tượng là chủ thể tiếp
nhận
+ Bước 2 : Lựa chọn ngôi kể
a Ngôi kể thứ nhất số ít: tôi, mình, tớ,
em, anh
b Ngôi kể thứ nhất số nhiều: chúng tôi,
chúng ta, bọn mình
c Ngôi kể thứ nhất (số ít, nhiều) gián
tiếp thường do tác giả hư cấu, nhân hóa
+ Bước 3: Xác định thứ tự kể theo trình
tự thời gian diễn biến các sự việc hoặc
tâm trạng
+Bước 4: Xác định các yếu tố m/tả và
biểu cảm dùng trong đoạn văn sẽ viết
- Miêu tả: hình dáng, màu sắc chất liệu,
vẻ đẹp, thái độ
- Biểu cảm: suy nghĩ, cảm xúc trước sự
việc ( thương , xót xa, ân hận, trân trọng
…)
+ Bước 5: Viết thành đoạn văn kể
chuyện kết hợp với m/tả và biểu cảm
( Xác định cách XD đoạn, kiểm tra tính
liên kết, mạch lạc )
? Dựa vào các bước trên, hãy thực
hành viết đoạn văn kể về việc em
đánh vỡ một lọ hoa đẹp có kết hợp yếu
tố miêu tả và biểu cảm?
cần được kể lại một cách rõ ràng để người khác cùng biết
+ Nhân vật chính: chủ thể của hành động hoặc một
trong những người chứng kiến sự việc xảy ra
- Các yếu tố miêu tả (hình ảnh, hình dáng, kích
thước, màu sắc, âm thanh, thứ tự đồ vật được sắp xếp, ) được sử dụng để làm cho việc tự sự sinh động hơn
- Các yếu tố biểu cảm (trực tiếp và gián tiếp) được
sử dụng để làm cho lời văn tự sự trở nên gợi cảm
=>Các yếu tố miêu tả và biểu cảm kết hợp đan xen, thậm chí hoà lẫn trong một đoạn văn
- Vai trò của các yếu tố miêu tả và biểu cảm: làm cho sự việc trở nên dễ hiểu, hấp dẫn và nhân vật chính trở nên gần gũi, sinh động
Gồm 5 bước:
- Bước 1: Lựa chọn sự việc chính (Sự việc gì?)
- Bước 2:Lựa chọn ngôi kể (người kể ở ngôi thứ mấy, xưng là gì?)
- Bước 3 Xác định thứ tự kể (Câu chuyện bắt đầu
từ đâu, diễn ra như thế nào và kết thúc ra sao?)
- Bước 4:Xác định các yếu tố miêu tả và biểu cảm dùng trong đoạn văn sẽ viết
- Bước 5.Viết thành đoạn văn kể chuyện kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm sao cho hợp lí
2 Nhận xét
VD 1.
Sự việc chính: Chẳng may em đánh vỡ lọ hoa đẹp
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất, xưng em
- Thứ tự kể: theo diễn biến các sự việc + Em dọn dẹp bàn, va vào lọ hoa, lọ hoa rơi xuống
vỡ tan + Ngồi nhìn mảnh vỡ, ngắm nghía, thu dọn các mảnh vỡ
- Các yếu tố miêu tả và biểu cảm sẽ dùng:
+ Miêu tả: hình dáng, màu sắc, vẻ đẹp của lọ hoa + Biểu cảm: sự suy nghĩ, cảm xúc: nuối tiếc, ân hận
Trang 3*HDHS xây dựng dàn ý:
? Sự việc chính là gì? Em sử dụng ngôi
kể thứ mấy? Em kể theo trình tự nào?
Lọ hoa đẹp ntn? ( hoa văn, hình dáng,
màu sắc ?)
? Khi làm vỡ thái độ của em ra sao?
( sợ sệt, tiếc , suy nghĩ?)
* Xây dựng dàn ý (Chiếu)
- B1: Sự việc chính: Đánh vỡ lọ hoa
đẹp
- B2: Ngôi kể: Thứ nhất, xưng tôi
- B3:Thứ tự kể: theo trình tự: nguyên
nhân, diễn biến và kết thúc
+ Tôi dọn dẹp nhà cửa dọn tủ đựng
những đồ vật kỉ niệm trang trí của GĐ
+ Lấy lọ hoa ra để lau chùi
+ Lỡ tay làm rơi xuống vỡ tan
- B4: Xác định yếu tố miêu tả và biểu
cảm dùng trong đ/v:
+ Miêu tả: hoa văn, hình dáng, màu
sắc
+ Biểu cảm: hoảng sợ, lo lắng, tiếc , suy
nghĩ
- Bước 5: Viết đoạn văn
HS: Viết đoạn văn : 10 phút ( 1 HS lên
bảng viết, dưới lớp viết vào vở)
=> Nhận xét, đánh giá
* Gv đưa đoạn văn tham khảo (chiếu)
“Nhà tôi có một lọ hoa rất đẹp Lọ
hoa ấy là do dì tôi tặng mẹ tôi nhân dịp
8/3 Hôm đó, tôi ở nhà một mình,
buồn quá tôi liền đem nó ra xem và
định bụng sẽ ngắt hoa trong vườn để
cắm vào đó Phải công nhận là lọ hoa
đẹp thật! Nó được làm bằng sứ màu
cẩm thạch Trên thân lọ có những hoa
văn được in nổi Loay hoay thế nào, tôi
trượt tay đánh rơi xuống nền nhà
Choang! Một tiếng động lớn Thế là lọ
hoa tan tành Tôi luống cuống không
biết phải làm gì bây giờ Giá mà tôi cẩn
thận hơn thì đâu xảy ra cơ sự này Tôi
cảm thấy lo sợ, không hiểu tôi sẽ giải
thích như thế nào với mẹ đây? Và liệu
mẹ có thông cảm cho tôi không nhỉ?”
VD 2:
* Sự việc chính:
- Giúp 1 bà cụ qua đường lúc đông người và nhiều
xe cộ
* Ngôi kể: ngôi thứ nhất xưng em
* Thứ tự kể:
- Tôi đi đến ngã tư ngã năm đang có ý định sang đường
- Thấy rất nhiều xe cộ và rất nhiều người qua lại chưa biết sang bằng cách nào
- Bỗng thấy một cụ già cũng đang loay hoay tìm cách qua đường
- Tôi chạy lại cầm tay cụ dắt đi
- Tôi đưa cụ qua đường, cụ cảm ơn
- Các yếu tố miêu tả và biểu cảm:
+ Miêu tả: Bà cụ già, tóc bạc trắng như cước, lưng
đã còng, tay chống gậy vì bước đi không còn vững nữa; mắt cứ nheo nhìn trước ngó sau vì sợ xe cộ và người qua lại
+ Biểu cảm: nghĩ thương cụ già, cụ giống như bà mình ở nhà
* Yếu tố miêu tả và biểu cảm
* Viết đoạn văn kể chuyện kết hợp các yếu tố miêu
tả và biểu cảm
Trang 4* GV gợi ý HS làm bài 1 SGK : yêu cầu
và nêu nhiệm vụ cho HS theo tình
huống sự việc và nhân vật đã cho trong
SGK (có thể nhấn mạnh yêu cầu biểu
cảm và miêu tả của bài tập thể hiện ở
chỗ nào, vẻ mặt, tâm trạng rất đau khổ)
- Xây dựng quy trình làm:
- B1: Sự việc chính: Sau khi bán chú,
lão Hạc sang báo tin để ông giáo biết
- B2: Ngôi kể: ngôi thứ nhất xưng tôi
(đóng vai ông giáo
- B3: Thứ tự kể: theo thứ tự thời gian:
lão Hạc kể việc bán chó ntn? sự đau
khổ của lão, lời an ủi động viên của ông
giáo
- B4: Xác định yếu tố m/t và b/c sử
dụng trong đ/v:
+ Miêu tả: nét mặt của lão Hạc (đau
khổ, héo hắt, già nua )
+ Biểu cảm: lời kể của lão Hạc, hành
động cử chỉ của lóo Lời an ủi, động
viên và cả những cử chỉ ân cần của ông
giáo đ/v lão Hạc
- B5: Viết thành đoạn văn TS kết hợp
y/t MT và biểu cảm
? Những yếu tố miêu tả và biểu cảm
đó của Nam Cao đã thể hiện được
điều gì?
- Kể được 1 cách sinh động, gây ấn
tượng đậm nét về tâm trạng đau khổ của
Lão Hạc sau khi bán chó
- Gợi nỗi xót xa trong lòng người đọc
? Chỉ ra yếu tố miêu tả và biểu cảm?
nụ cười như mếu, mắt lão ầng ậc nước,
mặt lão đột nhiên co rúm lại, những vết
nhăn xô lại với nhau ép cho nước mắt
chảy ra, cái đầu lão ngoẹo về một bên,
cái miệng móm mém mếu như con nít
Lão hu hu khóc
? Những yếu tố miêu tả và biểu cảm
giúp Nam Cao thể hiện được điều gì?
- Khắc sâu vào lòng bạn đọc một lão
Hạc khốn khổ về hình dáng bên ngoài
và đặc biệt là thể hiện được rất sinh
động sự đau đớn, quằn quại về tinh thần
của một con người trong giây phút ân
- Đoạn văn tham khảo:
Một bà cụ đã già, tóc bạc trắng như cước, lưng đã còng, tay chống gậy, người bước đi không còn vững nữa, mắt cứ nheo nheo nhìn trước ngó sau ngập ngừng nửa bước đi nửa lùi lại, nghĩ đến bà ở nhà
II Luyện tập
* Bài 1 (SGK 84)
Đóng vai ông Giáo viết đoạn văn kể lại giây phút lão Hạc sang báo tin bán chó.
*Bài 2 (SGK 84)
* Gợi ý:
- Đoạn văn của Nam Cao: “ Hôm sau lão sang nhà tôi lão hu hu khóc ”
- Đoạn văn của Nam Cao đã kết hợp yếu tố miêu tả
và biểu cảm ở chỗ:
+ Sự việc trong đoạn văn của Nam Cao rất đơn giản chỉ là việc lão Hạc báo tin đã bán cậu Vàng cho ông giáo biết nhưng Nam Cao đã lồng vào đó các yếu tố miêu tả và biểu cảm rất đậm nét Đó là việc ông tập trung tả lại chân dung đau khổ của lão Hạc với những chi tiết rất độc đáo, nụ cười, mắt, mặt những nếp nhăn, cái đầu, cái miệng lão hu hu khóc
- Những yếu tố miêu tả và biểu cảm đã giúp Nam Cao thể hiện được nội dung của tác phẩm Đã khắc sâu vào lòng bạn đọc một lão Hạc khốn khổ về hình dáng bề ngoài và đặc biệt là thể hiện được rất sinh động sự đau đớn quằn quại về tinh thần của một con
Trang 5hận, xót xa “già bằng này tuổi đầu rồi
còn đánh lừa một con chó”
* Cho HS thực hành viết trong 7 phút
( 1 HS lên bảng viết – dựa vào phần
chuẩn bị ở nhà, dưới lớp viết vào vở)
* Gv cùng lớp nhận xét, chữa bài của
HS trên bảng
* GV hướng dẫn HS làm bài 2 SGK
- HS đối chiếu hai đoạn văn so sánh và
nhận xét theo các yêu cầu SGK
- GV yêu cầu HS làm việc độc lập và
gọi 1-2 HS lên bảng làm
- Gọi 1HS khác nhận xét
người trong giây phút ân hận xót xa “giá con chó”
4 Vận dụng
- Viết đoạn văn kể lại 1 sự việc mà em đã được chứng kiến hoặc tham gia có sử dụng yếu tố miêu tả, biểu cảm
* Hướng dẫn học bài cũ và chuẩn bị bài mới:
- Bài cũ: + Luyện tập viết đoạn văn theo các bước ở 2 sự việc còn lại của mục I
+ Hoàn thiện các bài tập
- Chuẩn bị bài mới : Chiếc lá cuối cùng.
+ Đọc kĩ văn bản, kể tóm tắt
+ Nêu cảm nhận của mình về các nhân vật: Giôn- xi, Xiu, cụ Bơ- men và hình tượng chiếc lá cuối cùng
Ngày dạy: 20/10/2022
Tiết 28: CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG
(O Hen - ri)
I- MỤC TIÊU:
1 Kiến thức
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm truyện ngắn hiện đại Mĩ
- Lòng cảm thông, sự sẻ chia giữa những nghệ sĩ nghèo
- Ý nghĩa của tác phẩm nghệ thuật vì cuộc sống của con người
2 Kĩ năng
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong TP tự sự để đọc - hiểu VB
- Phát hiện, phân tích đặc điểm nổi bật về nghệ thuật kể chuyện của nhà văn
- Cảm nhận được ý nghĩa nhân văn sâu sắc của truyện
3 Thái độ
- Có ý thái độ cảm thông với những số phận bất hạnh
4 Định hướng phát triển phẩm chất, năng lực
- Năng lực chung: Tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp, hợp tác
- Năng lực chuyên biệt: Năng lực thẩm mỹ, năng lực diễn đạt, sử dụng ngôn ngữ
- Phẩm chất:
+ Rung động trước cái hay cái đẹp và lòng cảm thông của tác giả đối với những nỗi bất hạnh của người nghèo
+ Bồi đắp cho HS lòng yêu thương, sẵn sàng giúp đỡ con người
II- CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
Trang 61 Giáo viên: KHBD, máy tính
2 Học sinh: Đọc và chuẩn bị bài theo hướng dẫn.
III- CÁC HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP:
Hoạt động của giáo viên, học sinh Nội dung
1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (Thời gian: 5 phút)
GV chiếu một số hình ảnh, yêu cầu HS quan sát:
<?> Em nhận ra điều gì ở những hình ảnh trên?
HS chia sẻ ý kiến cá nhân
GV nhận xét, dẫn vào bài
2- HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (Thời gian: 35 phút)
HĐ1: HDHS tìm hiểu tác giả, tác phẩm
GV gọi HS đọc chú thích* SGK/89
<?> Em hiểu gì về tác giả O Hen- ri ?
HS trình bày hiểu biết cá nhân
GV chốt kiến thức trên màn hình, đồng thời
chiếu chân dung nhà văn, giới thiệu một số tp
tiêu biểu của nhà văn
GV hướng dẫn đọc, tóm tắt: Nhẹ nhàng, cảm
động, nghẹn ngào, chú ý phân biệt lời kể, tả của
tác giả, chú ý đọc các lời đối thoại
GV gọi HS đọc một số đoạn Vừa đọc, vừa tóm
tắt
GV nhận xét cách đọc, bổ sung
<?> Vị trí, thể loại, PTBĐ, bố cục của văn bản?
HS suy nghĩ, trả lời
GV nhận xét, bổ sung, chiếu kết luận
HĐ2: HDHS tìm hiểu chi tiết
GV yêu cầu HS đọc thầm đoạn văn chữ nhỏ, trả
lời câu hỏi:
<?> Khái quát hoàn cảnh sống của Giôn- xi?
HS đọc, khai thác SGK, trả lời
Hoạt động nhóm: 4 phút
Nhóm 1,3: Sau lần kéo mành thứ nhất, Giôn xi
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
- O Hen-ri (1862-1910) là nhà văn hiện
thực nước Mĩ chuyên viết truyện ngắn
- Truyện của ông thường nhẹ nhàng, mang tính nhân đạo sâu sắc
2 Tác phẩm
- Vị trí: đoạn trích là phần cuối của TN ''Chiếc lá cuối cùng''
- Thể loại: Truyện ngắn
- Phương thức: Tự sự kết hợp với miêu tả
và biểu cảm
- Bố cục: 3 phần
+ Phần 1: “Khi hai người ….tảng đá”: Cụ
Bơ-men và Xiu lên gác thăm Giôn – xi
+ Phần 2: ”Sáng hôm sau….thế thôi”:
Chiếc lá cuối cùng không rụng và Giôn
-xi đã qua cơn nguy hiểm
+ Phần 3: Còn lại : Xiu kể cho Giôn - xi
đang bình phục về cái chết bất ngờ của cụ
Bơ – men
III Tìm hiểu chi tiết
1 Nhân vật Giôn - xi
* Hoàn cảnh:
- Là một nữ hoạ sĩ trẻ, nghèo
- Bị bệnh sưng phổi nặng
-> Nghèo túng, bệnh tật
* Diễn biến tâm trạng:
- Lúc đầu:
Trang 7có những lời nói và suy nghĩ gì?
Nhóm 2, 4: Sau lần kéo mành thứ hai, Giôn xi
có những lời nói và suy nghĩ gì?
Các nhóm thảo luận, ghi lại kết quả, cử đại diện
trả lời
Nhóm khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung
GV nhận xét, kết luận
Thảo luận chung cả lớp
<?> Qua việc xây dựng diễn biến tâm trạng của
Giôn-xi, tác giả muốn nói với ta điều gì?
Cá nhân HS chia sẻ
GV kết luận: Người ta có thể tự chữa bệnh cho
mình bằng nghị lực, bằng tình yêu cuộc sống,
bằng tinh thần đấu tranh và chiến thắng bệnh
tật Từ đó gửi đến chúng ta lời động viên: Đừng
bao giờ nói lời tạm biệt nếu bạn vẫn muốn cố
gắng, đừng bao giờ bỏ cuộc nếu bạn vẫn cảm
thấy có thể tiếp tục.
+ Có ý nghĩ: chiếc lá thường xuân cuối cùng rụng thì cô sẽ lìa đời
-> Ngớ ngẩn, đáng thương
+ Tâm trạng: chán nản, tuyệt vọng, buông xuôi, thờ ơ với sự sống của chính bản thân mình
- Sau đó:
+ Ngạc nhiên nằm nhìn chiếc lá hồi lâu + Tự thấy mình là một con bé hư, muốn chết là một tội
+ Đòi ăn uống, soi gương, muốn vẽ vịnh
Na – plơ
-> Nhu cầu sống đã trở lại, yêu bạn, yêu nghề, vượt qua được cái chết
+ Chiếc lá cuối cùng đã đem lại sự hồi sinh cho Giôn - xi, cô đã chiến thắng bệnh tật, vượt qua được cái chết
->NT: Đảo ngược tình huống lần thứ nhất -> Nghị lực và tình yêu cuộc sống sẽ giúp con người chiến thắng được bệnh tật, khó khăn
3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (Thời gian: 3 phút)
Thảo luận chung
<?> Vì sao khi nhìn thấy chiếc lá cuối cùng
không rụng, Giôn - xi thay đổi tâm trạng?
Cá nhân HS đưa ra ý kiến
Gv định hướng: Chiếc lá cuối cùng mỏng manh
chứa đựng một sức sống bền bỉ, mãnh liệt đã
giúp Giôn - xi vượt qua cái chết.Vì sao chiếc lá
không rụng, tiết sau ta sẽ tiếp tục tìm hiểu
4 HƯỚNG DẪN VỀ NAHF (Thời gian: 2 phút)
BTVN:
- Đọc lại văn bản, kể tóm tắt văn bản
- Nắm được những nét chính về tác giả, tác phẩm
- Học và nắm được hoàn cảnh sống và diễn biến tâm trạng của Giôn - xi
- Chuẩn bị: Chiếc lá cuối cùng (tiếp theo)
+ Tình cảm của Xiu đối với Giôn - xi
+ Nhân vật Bơ - men và kiệt tác chiếc lá cuối cùng
+ Nghệ thuật đảo ngược tình huống hai lần
Trang 8Ngày dạy: 24/10/2022
Tiết 29: CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG
(O Hen - ri)
I- MỤC TIÊU:
1 Kiến thức
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm truyện ngắn hiện đại Mĩ
- Lòng cảm thông, sự sẻ chia giữa những nghệ sĩ nghèo
- Ý nghĩa của tác phẩm nghệ thuật vì cuộc sống của con người
2 Kĩ năng
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong TP tự sự để đọc - hiểu VB
- Phát hiện, phân tích đặc điểm nổi bật về nghệ thuật kể chuyện của nhà văn
- Cảm nhận được ý nghĩa nhân văn sâu sắc của truyện
3 Thái độ
- Có ý thái độ cảm thông với những số phận bất hạnh
4 Định hướng phát triển phẩm chất, năng lực
- Năng lực chung: Tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp, hợp tác
- Năng lực chuyên biệt: Năng lực thẩm mỹ, năng lực diễn đạt, sử dụng ngôn ngữ
- Phẩm chất:
+ Rung động trước cái hay cái đẹp và lòng cảm thông của tác giả đối với những nỗi bất hạnh của người nghèo
+ Bồi đắp cho HS lòng yêu thương, sẵn sàng giúp đỡ con người
II- CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
1 Giáo viên: KHBD, máy tính
2 Học sinh: Đọc và chuẩn bị bài theo hướng dẫn.
III- CÁC HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP:
Hoạt động của giáo viên, học sinh Nội dung
1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (Thời gian: 5 phút)
GV yêu cầu 1 HS lên bảng, tưởng tượng và vẽ lại hình ảnh chiếc lá cuối cùng
HS thực hiện
GV nhận xét và dẫn dắt vào bài
2- HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (Thời gian: 35 phút)
HĐ1: HDHS tìm hiểu nhân vật cụ Bơ- men.
<?> Cụ Bơ-men được giới thiệu qua những chi
tiết nào? Những chi tiết đó cho ta thấy điều gì về
cụ?
HS khai thác SGK, trả lời cá nhân
GV yêu cầu HS đọc đoạn văn ““Khi hai người
lên trên gác lật úp giả làm tảng đá…” và trả
lời câu hỏi:
<?> Nghe lời kể của Xiu, nhìn cây thường xuân
cụ có thái độ ra sao ? Thái độ đó cho thấy cụ Bơ
men là người như thế nào ?
2 Nhân vật cụ Bơ men
* Hoàn cảnh:
- Là một họa sĩ già, nghèo
- Kiếm sống bằng nghề ngồi làm mẫu vẽ
- Cụ mơ ước vẽ một kiệt tác nhưng chưa thực hiện được
=> Nghèo khổ, dành trọn tâm huyết với nghề.
* Diễn biến tâm trạng và hành động của
cụ Bơ-men
- Nghe lời kể của Xiu: Sợ sệt ngó ra cửa sổ nhìn những chiếc lá thi nhau rụng xuống, không nói năng gì
-> thương và lo lắng cho Giôn xi
- Vẽ chiếc lá lên tường thay cho chiếc là cuối cùng đã bị rụng trong đêm mưa tuyết:
Trang 9<?> Từ thái độ đó, cụ đã có hành động gì ?
Thảo luận nhóm bàn: 3 phút
Nhiệm vụ:
+ Hoàn thành PHT
+ Bức tranh chiếc lá cuối cùng đã được Xiu
dành tặng cho hai chữ “kiệt tác” Vậy tại sao có
thể nói bức tranh chiếc lá cuối cùng của cụ
Bơ-men là kiệt tác?
HS thảo luận hoàn thành PHT, tìm câu trả lời
GV gọi đại diện nhóm trả lời-> HS khác nhận
xét, bổ sung
GV kết luận
<?> Kiệt tác “Chiếc lá cuối cùng” có ý nghĩa
như thế nào? Nó giúp em hiểu thêm gì về cụ Bơ
men?
Cá nhân HS chia sẻ
HĐ2: HDHS tổng kết
<?> Qua tìm hiểu, em thấy đoạn trích có những
nét đặc sắc nào về mặt nghệ thuật?
Đoạn trích giúp cho em hiểu được điều gì?
GV cho HS thảo luận để làm rõ kết cấu đảo
ngược tình huống
<?> Có thể nói truyện được kết thúc trên cơ sở
hai sự kiện bất ngờ đối lập nhau tạo nên hiện
tượng đảo ngược tình huống hai lần, gây hứng
thú cho người đọc Qua đoạn trích, em hãy
chứng minh?
HS thảo luận cặp đôi trả lời
GV chốt kiến thức ( màn hình)
<?> Từ ND và NT đó, em thấy VB có ý nghĩa
gì?
- HS đọc ghi nhớ SGK/95
+ Nó giống y như chiếc lá thật (giống đến nỗi cả Xiu và Giôn-xi đều không nhận ra) + Nó được vẽ trong một hoàn cảnh, một điều kiện hết sức đặc biệt:vẽ âm thầm trong đêm tối, mưa gió, giá rét
+ Nó được vẽ bằng tình yêu thương bao la, tấm lòng và sự hy sinh cao thượng của cụ
Bơ men, đem lại sự hồi sinh cho Giôn xi
-> là một kiệt tác.
+ Khẳng định giá trị chân chính của nghệ thuật
+ Cụ Bơ men đã ngã xuống vì sự sống và hạnh phúc của con người
III Tổng kết
1 Nội dung:
- Ca ngợi tình yêu thương cao cả giữa con người nhất là của những con người nghèo khổ
- Khẳng định giá trị của nghệ thuật chân chính là nghệ thuật vì sự sống của con người
2 Nghệ thuật:
- Nghệ thuật khắc hoạ nhân vật
- Xây dựng tình tiết hấp dẫn, sắp xếp chặt chẽ khéo léo
- Kết cấu đảo ngược tình huống hai lần
3 Ý nghĩa:
Chiếc lá cuối cùng là câu chuyện cảm động
về tình yêu thương giữa những người nghệ
sĩ nghèo Qua đó tác giả thể hiện quan niệm của mình về mục đích của sáng tạo nghệ thuật
4 Ghi nhớ (SGK/95)
3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (Thời gian: 3 phút)
Trang 10GV giao bài tập:
<?> Hãy tưởng tượng ra sự phản ứng của Giôn
- xi khi nghe Xiu kể về chiếc lá cuối cùng và cái
chết của cụ Bơ - men rồi viết lại phần kết thúc
của câu chuyện?
Gợi ý:
1 Nội dung:
- Có thể hình dung ra sự phản ứng của Giôn - xi
- Bất ngờ, xúc động,vì việc làm cao cả của cụ Bơ
– men
- Cũng có thể là niềm ân hận, day dứt
2 Hình thức:
- Đoạn văn có thể ngắn, rất ngắn
- Câu kể: Thái độ của Giôn - xi
- Câu cảm thán: Giôn - xi thốt lên
- Câu miêu tả: Cảnh Giôn - xi nhìn qua cửa sổ,
hướng về chiếc lá trên cây dây leo
IV Luyện tập
4 Hướng dẫn về nhà (Thời gian: 2 phút)
BTVN:
1 Em hãy tưởng tượng và vẽ lại việc cụ Bơ-men đã vẽ chiếc lá cuối cùng trong đêm mưa tuyết dữ dội
2 Em hãy tìm đọc những câu chuyện viết về tình yêu thương của con người trong cuộc sống hiện đại