VỢ NHẶT TRÀNG docx VỢ NHẶT (NHÂN VẬT TRÀNG) I Hoàn cảnh 1 Hoàn cảnh gia đình 2 Hoàn cảnh bản thân Nghề nghiệp Ngoại hình Tính cách II Khao khát 1 Khao khát là gì Trg văn học Với Tràng 2 Tại sao k.
Trang 1VỢ NHẶT (NHÂN VẬT TRÀNG)
1 Hoàn cảnh gia đình
2 Hoàn cảnh bản thân
- Nghề nghiệp
- Ngoại hình
- Tính cách
II Khao khát
1 Khao khát là gì
- Trg văn học
- Với Tràng
2 Tại sao khao khát
- Khách quan
- Chủ quan
III Hành trình chinh phục khao khát
1 Chặng 1: Khi gặp thị ở không gian rộng (dốc, chợ tỉnh)
- Lần đầu tiên gặp thị
- Lần thứ hai gặp thị
2 Chặng 2: Khi dẫn thị về qua không gian vừa (xóm ngụ cư)
- Hãnh diện
- Phớn phở
- Ngại ngùng
3 Chặng 3: Khi đưa thị về không gian hẹp (nhà)
a Lúc mẹ chưa về
b Lúc mẹ đã về
c Sáng hôm sau
- Ý thức hạnh phúc:
+Sự thay đổi ngoại cảnh
+Sự thay đổi con người
- Ý thức trách nhiệm
+Với gia đình
+Với xã hội
IV Nghệ thuật xây dựng nhân vật
1 Xây dựng chân dung
2 Xây dựng tâm lý
Trang 2I Hoàn cảnh
1 Hoàn cảnh gia đình
- Xuất phát là dân ngụ cư:
+ Dân ngụ cư: là tầng lớp sống lang bạt, không quê quán, lai lịch rõ ràng, thường bị dân bản xứ khinh miệt
+ Dân ngụ cư là nhưng người vốn từ nơi khác đến Vì thế, dân cư ngụ không có ruộng đất, những thứ vô cùng quan trọng đối với người nông dân thời xưa Đã vậy, họ còn bị phân biệt đối xử, thường phải ở nơi bìa làng, hoặc ở chỗ hẻo lánh
- Cha mất sớm, ở cùng mẹ già: Tràng sống cùng người mẹ già trong một ngôi nhà “rúm ró” nằm
trong một mảnh vườn mọc lổn nhổn những búi cỏ dại, xiêu vẹo, tối tăm, sống đời “mẹ quá, con côi”
- Nhà cửa: Nhà Tràng chỉ là một căn lều dúm dơ, xiêu vẹo mà có thể gió thổi bay lúc nào không
biết Nhà cửa của anh ta, cái được gọi là “nhà” thì luôn vắng teo đứng rúm ró trên mảnh vườn mọc lổn nhổn những búi cỏ dại
Gia cảnh nghèo khó, cơ cực, chỉ có 2 mẹ con nương tựa vào nhau
2 Hoàn cảnh bản thân
- Nghề nghiệp: Tràng làm nghề đẩy xe thóc thuê cho Liên đoàn Nhật Một nghề bấp bênh, ngắn
hạn không ổn định
- Ngoại hình
+ Dáng người: cao lớn,“Dáng người thô kệch, cái cười khềnh khệch”, lưngto rộng giống như lưng con gấu
+Dáng đi: ngật ngưỡng
+Gương mặt
● Đôi mắt: “hai con mắt nhỏ tí, gà gà đắm vào bóng chiều”
● Quai hàm: “hai bên quai hàm bạnh ra, rung rung làm cho cái bộ mặt thô kệch của hắn lúc nào cũng nhấp nhỉnh những ý nghĩ vừa lý thú vừa dữ tợn…
Qua những nét ngoại hình ấy ai trong chúng ta cũng biết Tràng không hề đẹp nếu không nói
là quá xấu Tràng giữ cho mình một nét thô kệch nông dân chính gốc, bóng dáng của Tràng lẫn trong hình ảnh những người đi lại dật dờ như những bóng ma Nó khiến ta nhớ tới hình ảnh những người dân phố huyện trong “Hai đứa trẻ” của Thạch Lam
- Tính cách
+Vô tư, đơn giản
● Ngôn ngữ mà Tràng sử dụng hàng ngày cũng rất đỗi vô tư, mộc mạc: “Bố ranh” hay
“rich bố cu”
● Anh ta thích chơi với trẻ con và chẳng khác chúng là mấy Mỗi lần Tràng đi làm về, trẻ con trong xóm cứ thấy cái thân hình to lớn, vập vạp của hắn dốc chợ đi xuống là ùa ra vây lấy hắn, reo cười váng lên Rồi chúng, đứa túm đằng trước, đứa túm đằng sau, đứa
cù, đứa kéo, đứa lôi chân không cho đi Khi ấy, Tràng chỉ ngửa mặt lên cười hềnh hệch Anh với lũ trẻ con như anh em, bè bạn và cái xóm ngụ cư ấy mỗi chiều lại xôn xao lên được một chút
● Ngay cả chuyện quan trong như lấy vợ, Tràng cũng chỉ quyết định trong chốc lát Thật, xưa nay chưa có ai quyết định việc lấy vợ nhanh chóng như Tràng!
+ Hiền lành, lương thiện
● Thật ra, ban đầu Tràng không chủ tâm tìm vợ Thấy người đàn bà đói, anh cho ăn Khi thấy thị quyết theo mình thì Tràng vui vẻ chấp nhận Tràng lấy vợ trước hết vì lòng thương đối với một con người đói khát hơn mình
● Khi người phụ nữ chấp nhận làm vợ, Tràng đã có ý thức chăm sóc: Hôm ấy hắn đưa thị vào chợ tỉnh bỏ tiền ra mua cho thị cái thúng con đựng vài thứ lặt vặt và ra hàng cơm
Trang 3đánh một bữa no nê… Anh còn mua 2 hào dầu thắp để vợ mới vợ miếc cũng phải cho nó sáng sủa một tí
II Khao khát
1 Khao khát là gì?
a Trong văn học:Khao khát
- Là một cái gì đó được mong muốn mãnh liệt Đó là về những gì bạn định thưởng thức, nó thôi thúc con người ta sống, nỗ lực để đạt đến điều đó
- Biểu tượng cho những gì lớn lao tốt đẹp mà con người ta hướng đến cho bản thân mình và cho cộng đồng
- Giá trị của khao khát là những điều mà chúng ta nên hướng đến, để chúng ta đạt được giá trị của cuộc sống
b Với Tràng:
● Khao khát sống
- Khao khát được sống mà không phải chết
− Khao khát thoát khỏi cuộc sống bần cùng nghèo khó
− Anh ấy quên thực tại để hướng tới tương lai:
+ Lòng khao khát sống ấy như một luồng sinh khí mới thổi vào tâm hồn anh: hình như anh quên những cảnh sống ê chề tăm tối hàng ngày, quên cả cái đói ghê gớm đang đe dọa, quên
cả những tháng ngày trước mặt
+ Sự đói khát không làm anh bi quan, chán nản, không làm giảm giá trị tình người ngay cả khi người ta tưởng như không cần gì ngoài miếng cơm ăn
+ Tin tưởng ở tương lai: óc Tràng vẫn thấy đám người đói và lá cờ đỏ sao vàng bay phấp phới
● Khao khát gia đình hạnh phúc
- Là khao khát cảnh gia đình sum họp, sum vầy, đầm ấm như bao người khác Khao khát có hơi
ấm của một gia đình thực thụ
- Là một khao khát mãnh liệt dẫu rất thô sơ, chất phác, hồn nhiên Khát vọng đó đã vượt qua cả nỗi lo âu, sợ hãi và toan tính trước nạn đói và trước cái chết
- Lúc quyết định lấy người đàn bà làm vợ: mặc dù chợn nhưng Tràng vẫn tặc lưỡi kệ, cái tặc lưỡi của Tràng vừa là sự ngộ nghĩnh đơn sơ vừa mang được một nội dung tư tưởng: đó là thái độ mạnh mẽ và dứt khoát, rất bản năng của một người lao động khốn khổ trước hai sự lựa chọn: đói nhưng hạnh phúc hay no nhưng cô đơn → Một tiềm thức, một tình cảm đã có từ lâu trong lòng người và giờ đây bật lên thành tiếng nói, hành động
- Khi dẫn vợ về qua xóm ngụ cư: Tràng không cúi xuống lầm lũi như mọi ngày mà tâm trạng Tràng tỏ ra thích chí và tự đắc Trong phút chốc, Tràng quên tất cả tăm tối, chỉ còn cảm giác êm dịu, hạnh phúc của Tràng với cô vợ mới
- Quyết định “nhặt vợ” của anh Tràng theo đánh giá của nhiều người thì đây là hành đồng bồng bột, có phần nông nổi Tuy quyết định vội vàng nhưng có thể thấy Tràng hoàn toàn ý thức được hoàn cảnh của bản thân “Thóc gạo này đến cái thân mình cũng chả biết có nuôi nổi không, lại còn đèo bòng” Nhưng cuối cùng Tràng tặc lưỡi “Chậc, kệ” thể hiện Tràng đã chấp nhận thách thức với nạn đói để có được hạnh phúc Tràng quyết định lấy vợ không chỉ vì trách nhiệm với lời đùa của mình mà nó được xuất phát từ chính khát khao hạnh phúc thành thực nhất của Tràng Hành động mua hai hào dầu trong đêm đầu tiên vợ về nhà đã thể hiện được khát khao hạnh phúc cũng như thể hiện sự trân trọng của Tràng đối với người vợ nhặt, với hạnh phúc bất ngờ của mình
Sự sâu sắc của Kim Lân khi thể hiện niềm khát khao hạnh phúc của người nông dân khốn khổ là ở chỗ, ông đã cho ta thấy: người dân lao động, dẫu đứng trước cái chết vẫn luôn nghĩ
Trang 4tới cuộc sống và họ không ngừng tìm kiếm hạnh phúc Đó là giá trị nhân bản sâu sắc nhất của thiên truyện.→ Niềm khao khát tổ ấm gia đình chính là giá trị nhân văn cao cả của Kim Lân
1 Nguyên nhân:
a Khách quan:
● Bà cụ Tứ
− Mẹ đã già, hai mẹ con sống neo đơn, nương tựa nhau đã lâu nên Tràng mong muốn cho mẹ có một đứa con dâu để chăm lo, đỡ đần công việc
− Bù đắp nỗi buồn mất con gái vì nạn đói của bà cụ để cho bà một cuộc sống vui vẻ hơn khi có thêm một người con gái
− Chính bà cụ Tứ cũng vun vén hạnh phúc cho con điều đấy thôi thúc cái khát khao hạnh phúc trong Tràng
● Thị
− Chỉ là vài câu bông đùa của Tràng với thị, nhưng chính những câu bông đùa đó lại thể hiện nên
sự khao khát hạnh phúc lứa đôi của Tràng
− Khi về đến nhà thì những hành động của thị khác hẳn với khi thị ở ngoài tỉnh khiến cho Tràng càng cảm nhận được trách nhiệm của mình đối với tổ ấm nhỏ bé này
− Tràng có vợ, lấy được vợ trước hết là vì lòng thương nhân hậu đối với một con người cùng cảnh ngộ với mình, thậm chí đói khát hơn mình
● Bối cảnh:Vì cảnh Tràng đã phải chứng kiến nhiều cảnh đói khát, chết chóc của bao nhiêu người, Tràng rồi sẽ mất niềm tin vào lẽ sống bời những người xung quanh Tràng ngày càng rời xa anh nên khi nhận được hơi ấm tình người, Tràng như được thắp lên ngọn lửa khát vọng trong mình
b Chủ quan:Với một vẻ ngoài xấu xí thô kệch nên không bao giờ nghĩ rằng sẽ có bất kì một người đàn bà nào ngó ngàng tới anh Tràng chưa bao giờ được trải nghiệm cảm giác hạnh phúc luôn nhen nhóm khao khát trong lòng
Một con người mang mặc cảm về thân phận, một trái tim cằn cỗi nay lại hồi sinh
III Hành trình chinh phục khao khát
1 Chặng 1: Khi gặp thị ở không gian rộng (dốc, chợ tỉnh)
a Lúc gặp lần 1:
- Tràng hò
“Muốn ăn cơm trắng mấy giò này ! Lại đây mà đẩy xe bò với anh, nì”
+ “muốn ăn cơm trắng mấy giò”: Chỉ là một món ăn vô cùng đơn giản nhưng khi ấy nạn đói
năm 45 hoành hành, đói nghèo là hoàn cảnh chung của những người dân lúc bấy giờ, thậm chí
gạo cũng không có mà ăn, thể hiện qua việc Tràng thấy “họ ngồi đấy nhặt hạt rơi hạt vãi” + “lại đây mà đẩy xe bò với anh”: Thể hiện cái suy nghĩ đơn giản mà thực tế của Tràng: phải
làm thì mới có miếng ăn
Chủ tâm không có ý chòng ghẹo bất kì ai mà nó là lời nói vô tư, bộc phát để xua tan đi mệt mỏi trong lúc làm việc Những thứ được đề cập tới trong câu hò đều là những khao khát hạnh phúc thầm kín của Tràng, là bữa cơm đủ đầy, là gia đình no ấm nhưng ắt nó phải mãnh liệt lắm nên Tràng mới lập tức cất giọng hò một câu ngay khi đang làm việc như vậy được
- Tràng ngoái cổ lại, vuốt mồ hôi, cười và nói:“Thật đấy, có đẩy thì ra mau lên”:
+ Tràng có những phản ứng khi thị hỏi Tràng đang nói đùa hay thật Chắc hẳn hắn bất ngờ lắm, ngạc nhiên lắm khi có 1 người đàn bà đáp lại câu đùa của mình
+ Đang vất vả đẩy xe bò nhưng có người để ý đến mình, có người để trò chuyện nên Tràng rất
vui và thích thú, thể hiện qua nụ cười cùng câu đáp nửa đùa nửa thật của mình
Trang 5Tràng nghĩ thị đang đùa nên hắn cũng đùa lại để giải tỏa căng thẳng lúc lao động chứ chưa có
hề có suy nghĩ sẽ nghiêm túc với người đàn bà này Chính vì vậy sau đó Tràng không giữ lời, không mời thị ăn cơm dù cô đã đẩy xe giúp, bởi lẽ Tràng cũng chưa nuôi được thân mình thì lấy đâu cơm giò cho thị ăn
- Tràng thích thú, vì thị liếc mắt cười với mình, chưa có người con gái nào cười với hắn tình tứ như thế Chi tiết này tương đồng với chi tiết bát chào hành của Thị Nở dành cho Chí Phèo
b Lúc gặp lần 2:
- Ngạc nhiên, bất ngờ khi thấy Thị: Xuất hiện khi Tràng vừa trả hàng xong, ngồi uống nước ở ngoài cổng chợ tỉnh thì thị ở đâu sầm sập chạy đến
+ Hắn giương mắt nhìn thị, không hiểu, hắn cũng chưa nhận ra thị là ai, do:
● Gặp lại người đã đẩy xe bò giúp anh lần trước nhưng vì sự hành hạ của cái đói khắc
nghiệt đã khiến người đàn bà đó trở nên “rách quá, áo quần tả tơi như tổ đỉa, gầy sọp hẳn đi, trên cái khuôn mặt lưỡi cày xám xịt chỉ còn thấy hai con mắt”
● Đặc biệt càng nhấn mạnh rằng lời nói hôm đó của Tràng chỉ là lời nói đùa vì chủ tâm anh Tràng còn không nhớ thị là ai
+ Khi nhớ ra thị thì hắn toét miệng cười: “Chả hôm ấy thì hôm nay vậy Này hẵng ngồi xuống ăn một miếng giầu đã”: Người ta nói “Miếng trầu là đầu câu chuyện”, Tràng giữ phép lịch sự nên đã
mời thị ăn giầu và nó đã trở thành khởi đầu cho sự thay đổi mối quan hệ của Tràng và thị: từ lạ thành quen
+ Hắn vỗ vỗ vào túi: “Đấy, muốn ăn gì thì ăn.”
● Bên ngoài, Tràng hành xử một cách hào phòng, cởi mở và rộng lượng khi đãi người đàn
bà xa lạ, sưng sỉa, cong cớn kia đến bốn bát bánh đúc dù chính anh cũng chẳng dư dả gì
● Bên trong, việc làm đó thể hiện Tràng là một chàng trai biết thương người, có một tấm lòng lương thiện, đồng cảm với những người đồng cảnh ngộ Khi cái đói đẩy con người vào đường cùng, miếng ăn hàng ngày chính là sự sống thì Tràng vẫn sẵn sàng sẻ chia sự sống ấy cho một người đàn bà xa lạ chỉ sau hai lần gặp trên chợ tỉnh, người đàn bà thậm chí mình còn không hề biết tên, lai lịch, không rõ tính nết, cách ăn ở, đối nhân xử thế như nào
Nét đẹp tình người trong nạn đói
+ Hắn cười: “Làm đếch gì có vợ Này nói đùa chứ có về với tớ thì ra khuân hàng lên xe rồi cùng về”: Câu nói của Tràng nửa đùa nửa thật Đùa ở chỗ bỡn cợt cho vui, nhưng thật ở chỗ trong
thâm tâm, Tràng cũng đang muốn có vợ Khốn nỗi vì anh nghèo quá nên không ai chịu lấy Thời
ấy, đứng tuổi như Tràng mà chưa có vợ là không bình thường, là bất hạnh Câu nói của anh vừa
tếu táo vừa đượm vẻ chua chát: “Làm đếch gì có vợ…”
- Phân vân do dự, lo sợ nhưng rồi vẫn quyết định lấy vợ trong sự lạc quan, liều lĩnh táo bạo:
+ Ngay cả chuyện quan trong như lấy vợ, Tràng cũng chỉ quyết định trong chốc lát Và "việc xảy
ra thật hắn cũng không ngờ, hắn cũng chỉ tầm pha tầm phào đâu có hai bận ấy thế mà thành vợ thành chồng", anh không nghĩ thị lại đồng ý theo mình Lấy vợ vốn là chuyện đại sự cả đời, ấy vậy mà Tràng có vợ trong một tình huống hết sức ngẫu nhiên và rất bất ngờ
+ Mới đầu anh chàng cũng chợn, nghĩ: “thóc gạo này đến cái thân mình cũng chả biết có nuôi nổi không, lại còn đèo bòng”: hoàn toàn ý thức được việc mình nghèo khổ, hoang mang về
tương lai của mình
+ Tràng tặc lưỡi 1 cái “Chậc, kệ!”
● Ở thời điểm đói khát đó, việc “nhặt vợ” được xem như rước nợ vào nhà nhưng Tràng vẫn tặc lưỡi và quyết định dẫn người vợ nhặt về nhà giới thiệu cho mẹ mình Cái tặc lưỡi vừa thể hiện sự buông xuôi cho số phận, vừa thể hiện cái liều lĩnh của một kẻ không biết sợ là
gì Trong ám ảnh kinh hoàng của đói khát, con người vẫn dành cho nhau những tình cảm thật đẹp, là sự bao bọc, cưu mang lẫn nhau
Trang 6● Có lẽ anh cho rằng mình đang mạnh chân khỏe tay, lại có công ăn việc làm, nên dẫu đèo bòng thì cũng chưa đến nỗi chết đói ngay đâu mà sợ Vả lại, anh nỡ lòng nào bỏ người đàn bà kia chết đói cho đành?
● Quyết định lấy vợ cũng thể hiện niềm khao khát của một kẻ lần đầu tiên có niềm vui hạnh phúc Việc hai người này đến với nhau tuy ngẫu nhiên nhưng cũng là điều tất nhiên, Tràng cần một người vợ để biết đến hạnh phúc còn Thị - người đàn bà nghèo ấy cần một chỗ dựa để qua khỏi hoàn cảnh đói kém, một sự chở che
Đằng sau vẻ thô sơ của là cả một tấm lòng chân thành, ấm áp
- Chu đáo, biết lo lắng quan tâm người vợ mới:
+ Lấy nhau chẳng phải vì tình, lại “nhặt vợ” một cách dễ dàng, nhưng không vì thế mà Tràng coi thường người vợ của mình
● Anh “bỏ tiền mua cho thị cái thúng con, trong đựng vài thứ lặt vặt” Chăm sóc từ cái nhỏ nhặt như thế cũng chứng tỏ Tràng rất tâm lý Mua cho thị cái thúng là để thị tự tin hơn khi về nhà chồng, vả lại ai lại để vợ mình về nhà bằng tay không bao giờ
● Anh còn mua hai hào dầu thắp sáng Hai hào dầu có thể là “hoang phí” vào lúc này, nhất
là khi “chẳng có nhà nào có ánh đèn lửa” Nhưng nó mang lại giá trị tinh thần rất lớn, cho thấy, Tràng rất trân trọng giá trị của hạnh phúc, trân trọng người vợ Với hai hào dầu phải chăng Tràng cũng muốn thắp sáng cả tương lai của mình Tràng không còn hời hợt nông cạn nữa mà đã thực sự nghiêm túc, chu đáo trước quyết định lấy vợ
+ Ra hàng cơm đánh một bữa thật no nê rồi cùng đẩy xe bò về: Một cách “ăn mừng” của Tràng, dường như nó đã thay cho cỗ cưới
Câu chuyện Tràng lấy vợ quả là một câu chuyện bi hài Hài là ở chỗ Tràng lấy được vợ quá đỗi nhanh chóng dễ dàng Bi là ở chỗ nạn đói đang hoành hành, Tràng còn chưa lo nổi thân mình, lại đi đèo bòng thêm một người khác Không chỉ vậy, đám cưới là sự kiện quan trọng của đời người lại diễn ra hết sức qua loa, chóng vánh Quyết định và hành động của Tràng thể hiện niềm khao khát hạnh phúc gia đình, dù trong hoàn cảnh đói khổ vẫn hướng đến ánh sáng, vẫn tin vào sự sống và vẫn hi vọng, lạc quan vào tương lai
⇨ Qua hai lần gặp gỡ của nhân vật Tràng, Kim Lân thể hiện niềm cảm thông sâu sắc trước hoàn cảnh bi đát của người nông dân Việt Nam trong nạn đói khủng khiếp năm 1945 Nhà văn ca ngợi
vẻ đẹp tâm hồn của của họ Đó là khát vọng sống, đề cao tình thương, tình nghĩa con người trong tận cùng khổ đau khi đối diện với đói, cái chết đang rình rập Việc nhặt vợ của Tràng cũng mang đến rất nhiều ý nghĩa, một mặt thể hiện sự khốc liệt, dữ dội của nạn đói năm 1945 khiến cho mạng sống của con người trở nên rẻ rúng, hạnh phúc là thứ thiêng liêng cũng có thể dễ dàng nhặt được ở ngoài đường, ngoài chợ
⇨ Ở không gian rộng lớn là dốc tỉnh, chợ tình chỉ toàn người lạ, Tràng đã có ý làm quen với thị để mình bớt “lạc lõng” thể hiện khao khát được hạnh phúc của Tràng (không gian rộng, khoảng cách giữa 2 người lớn khao khát)
2 Chặng 2: Khi dẫn thị về qua không gian vừa (xóm ngụ cư)
- Hãnh diện với làng xóm:Đối lập hoàn toàn với sự bàn tán mà người làng đặt ra cho thị và
Tràng: “giời đất này còn rước cái của nợ về Biết có nuôi nổi nhau sống qua được cái thì này không?”
+ Ấy là thời kì đói nghèo, gia đình anh cu Tràng vốn nghèo nay phải nuôi thêm một miệng ăn nên những người hàng xóm thân quen bày tỏ sự lo lắng
Trang 7+ Ngược lại, Tràng lại lấy làm thích ý lắm, cái mặt cứ vênh lên tự đắc với mình: Tràng hãnh diện
vì mình đã có vợ và người làng đã chú ý tới “vợ chồng” mình Mặc dù thị là người vợ “nhặt”, không phải lấy nhau vì tình mà cũng chẳng có đám cưới nào được tổ chức cả, mọi thứ đều được diễn ra chóng vánh và ngẫu nhiên
- Phớn phở, hào hứng, thích chí, tự đắc với bản thân
+ Giữa khung cảnh ảm đạm của xóm ngụ cư “Ngã tư xóm chợ về chiều càng xác xơ, heo hút Từng trận gió từ cánh đồng thổi vào, ngăn ngắt Hai bên dãy phố, úp súp, tối om, không nhà nào
có ánh đèn, lửa Dưới những gốc đa, gốc gạo xù xì, bóng những người đói dật dờ đi lại lặng lẽ đi lại như những bóng ma Tiếng quạ trên mấy cây gạo ngoài bãi chợ cứ gào lên từng hồi thê thiết”
xuất hiện hình ảnh một anh cu Tràng tủm tỉm cười nụ một mình, rồi hai mắt sáng lên lấp lánh do
đã có một sự thay đổi với cuộc đời mình
+ Từ “phớn phở” được tác giả sử dụng rất hợp lí bởi nó là một từ rất “chân quê” và mộc mạc
đúng với tính cách của anh cu Tràng
+Cậu cu Tràng tủm tỉm cùng đôi mắt lấp lánh:
● Phải chăng đó là niềm vui, niềm hạnh phúc nhỏ bé mà bấy lâu cậu đã mong đợi, một khát khao hạnh phúc gia đình, có người vợ thương yêu Lúc qua xóm ngụ cư
● Tràng bật cười ranh mãnh trong lòng có vẻ gì đó rất đắc chí, là sự âm thầm ăn mừng với chính mình
Nụ cười của anh cu Tràng như xua tan đi những lo lắng tủn mủn, cái đói khát cùng cực của đời Nụ cười đó tưởng như đơn giản mà ai cũng có thể làm được ấy thôi nhưng trong cảnh khốn cùng mới thấy đáng trân trọng và quý giá biết bao Nụ cười như một nốt nhạc an yên giữa những sự ngột ngạt, tù túng, khi mà "cái đói "đang ngập tràn cả xóm ngụ cư, đó là nụ cười làm vơi bớt những cây đắng của thực tại Phải chăng chỉ có tình thương ,sự cưu mang của những con người dành cho nhau mới mang lại niềm vui chân chính, một nụ cười hạnh phúc thực sự len lỏi trong tâm hồn
- Ngại ngùng, lúng túng với thị
+ Với người ngoài thì Tràng vênh lên và luôn tỏ ra rất thích thú và hồ hởi
+ Nhưng với thị, Tràng lại ấp úng, lúng túng, muốn nói những lời yêu thương mà toàn thốt ra những câu vụng về:
● Đây là lần đầu tiên Tràng được yêu, được về nhà cùng một người con gái
● Chưa hiểu thị, chưa biết rõ về bản thân thị nên những câu chuyện để nói đều rất lúng túng Hai sự đối lập căn bản giữa thái độ của người làng với thái độ của Tràng, đồng thời đối lập giữa thái độ của Tràng với người làng và thái độ với thị
⇨ Ở không gian vừa với những người quen, Tràng tỏ ra vô cùng đắc chí vì mình đã có vợ, bỏ mặc mọi suy nghĩ lo lắng cho tương lai, những lời bình luận của người làng, Tràng muốn khẳng định: Mình là người hạnh phúc nhất ngày hôm nay khao khát hạnh phúc một lần nữa được làm nổi
bật (không gian vừa, khoảng cách giữa 2 người được thu hẹp tìm kiếm)
3 Chặng 3: Khi đưa thị về không gian hẹp (nhà)
a Lúc mẹ chưa về:
- Ngượng nghịu:
+ Xăm xăm bước vào dọn dẹp sơ qua, thanh minh về sự bừa bộn vì thiếu bàn tay của đàn bà + Cuộc hôn nhân của hai người diễn ra chỉ trong chớp nhoáng và không có chủ đích, trước giờ Tràng chỉ sống với mẹ chẳng yêu ai cũng chẳng ai yêu mà giờ đây có thêm bóng một người phụ
nữ với tư cách là vợ khiến anh cảm thấy chưa quen
Ngượng vì lần đầu được yêu Hành động ngượng nghịu nhưng chân thật, mộc mạc
- Nôn nóng sốt ruột:
+ “Hắn thấy sờ sợ, chính hắn cũng không hiểu sao hắn sợ” Hắn sợ vì:
Trang 8● Việc anh đưa vợ về không phải là ra mắt mà là thông báo, anh đã tự quyết định chuyện hệ trọng không chỉ của cả đời mình mà còn cả của Thị, anh đã vượt quyền của những người làm cha làm mẹ như bà cụ Tứ
● Việc đưa vợ về như vậy là anh đã đẩy mẹ vào tình huống khó xử nên anh sợ mẹ buồn bởi trong tình cảnh đói khổ như thế khi người ta đang bận kiếm cái ăn thì anh lại có ý định đèo bòng
● Việc làm của anh là sai với mẹ, anh sợ bà cụ Tứ sẽ không chấp nhận cô con dâu này, không chấp nhận hôn sự của hai người, rồi quãng đời sau này của anh lại lủi thủi bởi khó
có thể tìm được ai dành cho anh nụ cười tình tứ như Thị đã làm
● Lo rằng người vợ sẽ bỏ đi vì gia cảnh quá khó khan sợ hạnh phúc tuột khỏi tay
+ Hắn loanh quanh bồn chồn “hết chạy ra ngõ lại chạy vào sân” ngóng mẹ về, Tràng hiểu này chuyện này cần phải xin phép ý kiến của mẹ được sự cho phép của mẹ nhưng Tràng đã không làm như vậy nên hắn bối rối không biết được ý mẹ sẽ như thế nào
Qua mốc tâm trạng này ta thấy được Tràng là một người đàn ông của gia đình: anh vừa hiếu thảo, biết lễ nghĩa với mẹ vừa biết lo cho thân phận của người đàn bà xa lạ mà anh đã lấy về làm
vợ Tràng là người có trái tim và tấm lòng trong sáng, vẹn tròn, dung dị
- Nửa tin nửa ngờ:
+ Hắn không ngờ chỉ tầm phơ tầm phào đâu có hai bận mà lại có một người đàn bà chịu gắn bó với hắn nốt quãng đời còn lại
+ Mọi sự đến nhanh và bất ngờ khiến anh không định hình nổi có phải là sự thật hay không + Trong tình cảnh khốn khổ như thế lại có người chịu nên duyên nên nợ với anh
+ Có được tình yêu là niềm hạnh phúc lớn nhất cuộc đời anh và anh không thể tin nổi mình đã có được nó chỉ với vài câu nói bâng quơ
Một sự ngờ ngợ đáng yêu và cũng đáng trân trọng
b Lúc mẹ đã về
- Náo nức
+ Hành động
● “chợt đứng dừng lại lắng tai nghe” nghe thấy tiếng của mẹ về, với sự mong ngóng nên
dù chỉ những âm thanh nhỏ nhất cũng khiến Tràng cảm thấy vui mừng
● “reo lên như 1 đứa trẻ” khi thấy mẹ về Có lẽ Tràng hăm hở, phấn khích lắm khi thấy bóng dáng của mẹ nên mới reo lên, sự náo nức quá lớn nên bộc lộ ra ngoài qua tiếng reo đó
● “lật đật chạy ra đón” Tràng muốn nhanh chóng thưa chuyện với mẹ, niềm náo nức lớn dường như khiến cho những bước chạy của chàng trai vận chuyển thóc trở nên có chút vụng về, gấp gáp, vội vã tất tả vì náo nức lắm rồi, chỉ sợ không thể thưa kịp chuyện với mẹ
+ Lời nói:
● Nói với Thị “gọi với vào trong nhà” – “U đã về đấy !”: Là lời thông báo cho vợ trong
nhà, để cbi tâm thế gặp gỡ và thưa chuyện với mẹ Phải chăng lời nói này không chỉ báo với Thị mà còn như nói với mình, bật ra tâm trạng vô cùng náo nức của Tràng
● Nói với mẹ:
o “- Hôm nay sao u về muộn thế !”: Thứ nhất đây vốn dĩ là câu hỏi, Tràng muốn
hỏi lí do mẹ về muộn khiến hắn mong ngóng suốt Thứ hai thay vì là dấu ? thì nhà văn lại sử dụng dâu ! để thể hiện cảm xúc, vì phần nôn nóng nhiều nên nghe như trong lời nói đôi chút trách nhẹ, hay đây cũng thể hiện sự hiếu thảo của người con khi đón mẹ về
o “Làm tôi đợi nóng cả ruột.” Cách nói quá của Kim Lân thể hiện Tràng như náo nức chờ đợi mẹ đến cồn cào, chờ lâu nên trong lòng vừa mong vừa ngóng Cảm giác bồn chồn, cảm xúc dâng trào đỉnh điểm
- Hồi hộp khi thưa chuyện với mẹ ( sự hồi hộp đc tăng cấp lên sau mỗi lần ng mẹ tỏ ý ko hiểu )
Trang 9+ Lần 1: chuẩn bị thưa chuyện với mẹ
“- Thì u hẵng cứ vào trong nhà đã nào.
Bà lão quay lại nhìn con tỏ ý không hiểu
Tràng tươi cười:
- Thì u hẵng vào ngồi lên giường lên diếc chĩnh chện cái đã nào.”
Tràng nóng lòng thưa chuyện với mẹ Bảo mẹ ngồi lên giường để có thể đàng hoàng thưa chuyện vì Tràng kính trọng mẹ vẫn còn có mẹ - đó là đấng tối cao của Tràng vì chỉ có mẹ mới quyết định được hạnh phúc của hắn Cho thấy, anh Tràng không còn là người vô tư nông cạn nữa Tràng đã ý thức được việc lấy vợ là việc hệ trọng cả một đời Nên với hắn, đây là giây phút thiêng liêng và trọng đại
+ Lần 2: Giới thiệu vợ với mẹ( cùng với sự thay đổi danh xưng)
Ô hay, thế là thế nào nhỉ? Bà lão băn khoăn ngồi xuống giường.
“- Kìa nhà tôi nó chào u”
Vì thấy mẹ cứ khó hiểu, băn khoăn nên có lẽ trong Tràng cũng hồi hộp theo nên Tràng lên tiếng lần 2 cùng với sự thay đổi danh xưng khi giới thiệu cho mẹ là “nhà tôi” như 1 lời thể hiện khẳng định đây là vợ hắn Lời giới thiệu tuy giản đơn nhưng đầy yêu thương trân trọng
+ Lần 3: Giải thích tại sao có sự xuất hiện của vợ với tâm trạng căng thẳng
“Thấy mẹ vẫn chưa hiểu, hắn bước lại gần nói tiếp:
- Nhà tôi nó mới về làm bạn với tôi đấy u ạ! Chúng tôi phải duyên phải kiếp với nhau Chẳng qua nó cũng là cái số cả ”
Cách gọi “nhà tôi”, cách thưa ràng rọt của Tràng nghe sao mà gần gũi thân thương Tràng thưa chuyện 1 cách trịnh trọng , biện minh lí do lấy vợ là phải duyên , hồi hộp căng thẳng mong mẹ vun đắp Ở đây, Tràng đã có sự chín chắn, nghiêm túc về việc hệ trọng của cả đời người
- Nhẹ nhõm
+ Khi được mẹ chấp thuận “Ừ, thôi thì các con đã phải duyên phải kiếp với nhau, u cũng mừng lòng ”
+ “Tràng thở đánh phào một cái, ngực nhẹ hẳn đi Hắn ho khẽ một tiếng, bước từng bước dài ra sân”: Mọi sự căng thẳng hồi hộp của Tràng đã được trút bỏ hoàn toàn
Thế là Tràng đã có gia đình, có vợ, không tốn tiền cưới hỏi, Tràng lấy được vợ thật hiển hách
Từ một anh phu xe cục mịch, sống vô tư, chỉ biết việc trước mắt, trong Tràng đã chớm nở niềm khát khao về hạnh phúc, về mái ấm gia đình, có niềm tin vào tương lai tươi sáng
c Sáng hôm sau:
- Ý thức hạnh phúc
+ Sự thay đổi ngoại cảnh
● Của đất trời : “Sáng hôm sau, mặt trời lên bằng con sào Ánh nắng buổi sáng mùa hè sáng lóa xói vào hai con mắt còn cay xè của hắn” \
Đất trời đã sang ngày mới, cũng như cuộc dời Tràng đã sang trang mới sáng sủa và tràn
đầy hi vọng Tiết trời sáng sủa hơn so với “bóng chiều nhá nhem cái cảnh tối sầm lại
vì đói khát” ấy trc đó như 1 dấu hiệu báo trc cho sự thay đổi tương lai tốt đẹp hơn, cuộc
sống hạnh phúc trc mắt của Tràng Có lẽ đó là cái nhìn đầy trụ ái của Kim Lân khi dụng ý miêu tả sự vận động của thời gian từ bóng tối đến ảnh sáng
*Chi Phèo của Nam Caocũng tỉnh rượu trong một buổi sáng với nắng vàng rực rỡ cùng tiếng chim ríu liu lo Dường như, mỗi khi nói đến sự thay đổi mới mẻ và tốt đẹp, các nhà văn đều chọn gắn với một buổi sớm mai tran hòa nắng !
● Của căn nhà : ( trước thì nay đã thay đổi )\
"Nhà cửa, sân vườn hôm nay đều được quét tước, thu dọn sạch sẽ gọn gàng."
"Mấy chiếc quần áo rách như tổ đỉa vẫn vắt khươm mươi niên ở một góc nhà đã thấy
đem ra sân hong."
Trang 10"Hai cái ang nước vẫn để khô cong ở dưới gốc ổi đã kín nước đầy ăm ắp."
"Đống rác mùn tung hoành ngay lối đi đã hót sạch."
o Tgia miêu tả sự thay đổi của các sự vật từ lớn tới nhỏ Một vế là trước đó chưa gọn gàng, bừa bộn nnao - vế còn lại là sự mới lạ, sạch đẹp hơn Một căn nhà sạch đẹp trước mắt Tràng trở nên ngạc nhiên hơn bao giờ hết
o Sự thay đổi của cảnh vật qua đôi mắt của Tràng đc hiện lên thật khác biệt Những cảm nhận về sự thay đổi xung quanh cho thấy Tràng đâu còn vô tâm ngờ nghệch nữa Hắn
đã có những quan sát, nhận thức về cuộc sống, về thế giới xung quanh Rõ ràng những cảnh tượng rất đỗi bình thường ấy cũng đã làm cho anh cảm động, hạnh phúc với anh thật giản dị Đó hoàn tòa không phải là cảnh tượng quen thuộc của một căn nhà hoang lạnh, thiếu sức sống Tất cả đã thay đổi tốt đẹp hơn
*Giây phút tinh ngộ củaChí Phèo trong tác phẩm của Nam Cao, tưởng như đó là sự đồng nhất,
nhưng không Nếu Chí Phèo quan sát thấy những điều vấn đĩ vẫn diễn ra hằng ngày: tiếng chim hót, tiếng người cười nói, tiếng anh thuyền chài gõ mái chèo đuổ cá, vẫn là những âm thanh từ xa vọng lại, thì Trảng lại tận mục sở thị sự thay đổi từ chính cuộc sống của mình, rất gần, đó là những điều Tràng chưa từng thấy trong căn nhà của mình Khác với sự thức tính phần người trong Chí, tâm lí của Tràng
là tâm lí của một người ngờ nghệch bỗng trưởng thành, sự quan sát trở nên kĩ lưỡng và tỉ mỉ hơn Tức
là Tràng đã chủ ý quan sát, chủ ý cảm nhận, điều mà trước đây Tràng không mấy quan tâm Nhà văn Kim Lân đã rất tin tưởng vào sức mạnh của tình yêu thương, sức mạnh của khát vọng hạnh phúc, nó như một thứ thuốc bồi bổ tâm hồn con người, khiến cho con người trở nên tinh nhạy và trưởng thành hơn
+ Sự thay đổi con người
● Tràng
o Trong ngày mới :“Tràng mới trở dậy Trong người êm ái lửng lơ như người vừa mới ở trong giấc mộng đi ra Hắn chắp hai tay sau lưng lững thững bước ra sân”
▪ Không phải là nỗi lo âu khi đối diện với thực tại đen tối trước mặt Không phải là cảm giác hối hận khi đã nhặt vợ về giữa những ngày đói khát Ta chỉ thấy tâm trạng nhẹ nhõm, khoan khoái của một người đàn ông đang tràn ngập niềm hạnh phúc lứa đôi
▪ Những bước chân “lững thững” tâm thế của Tràng như một ngày bình thường không phiền toái, thoải mái ko chút nặng nề
o Trước việc có vợ :“Việc hắn có vợ đến hôm nay hắn vẫn còn ngỡ ngàng như không phải”.
Việc có vợ giống như một giấc mơ đẹp của cuộc đời anh vậy, nó bất ngờ, nó đội ngột,nó nhanh chóng đột ngột đến ngỡ ngàng, đến không thể tin được Hạnh phúc đến với Tràng quả nhanh, chỉ trong hai lần gặp thị, người phụ nữ không tên không tuổi, không quê hương, không gia đình, thể mà nên vợ nên chồng Tràng không hề chủ tâm mà sự thật đã hiện hữu, một chuyện hệ trọng như thế lại đến với Tràng quả dễ dàng? Tràng không bất ngờ sao được?
o Trước căn nhà
▪ Từ ngạc nhiên “ bỗng vừa chợt nhận ra , Hắn chớp chớp liên hồi
mấy cái, xung quanh mình có cái gì vừa thay đổi mới mẻ, khác lạ”.
● Tràng ko tin vào mắt của mình khi chứng kiên khung cảnh trc mắt đang hiện ra Sự đổi thay đang dần dần hiện đến
● Các từ "bỗng"/ "chợt" / " nhận ra" "cái gì vừa thay đổi / mới mẻ / khác lạ" Kim Lân dùng 3
từ liên tiếp thể hiện sự bất ngờ, đột ngột của Tràng ngày càng lớn, tiếp đó là 3 từ thể hiện sự khác biệt so với ngày thường ở căn nhà nghèo nàn kia, dường như các từ ngữ chồng lên nhau tăng cấp lên