Vợ Nhặt Tình huống truyện

tình huống truyện vợ nhặt docx A Tình huống truyện trong truyện ngắn I Khái niệm Tình huống truyện là sự kiện, là hoàn cảnh, tình thế của câu chuyện Tình huống này chứa đựng những mâu thuẫn,.

A Tình huống truyện trong truyện ngắn

I Khái niệm

- Tình huống truyện là sự kiện, là hoàn cảnh, tình thế của câu chuyện Tình

huống này chứa đựng những mâu thuẫn, bất thường, thậm chí là nghịch

lý trong cuộc sống của nhân vật Tình huống xảy ra trong mối quan hệ

giữa nhân vật chính với các nhân vật khác Từ đó tạo nên một hoàn cảnh,

tình thế cho nhân vật, bắt buộc nhân vật phải có sự lựa chọn, thể hiện rõ

tư tưởng của tác giả, tâm lý, hành động của nhân vật.

- Xét đến cùng tình huống truyện là một sự kiện đặc biệt của đời sống được nhà văn sáng tạo trong tác phẩm theo lối lạ hóa

II Phân loại

- Tình huống tâm lí: Đây là tình huống khi diễn ra giúp làm sáng tỏ đặc điểm

tâm lí của nhân vật Ví dụ tác phẩm “Làng” nhà văn Kim Lân đã xây dựng cảm xúc của ông Hai khi nghe tin làng mình theo giặc, từ đau khổ tột cùng cho đến vui sướng khi thông tin được làm sáng tỏ

- Tình huống hành động: Tình huống hành động giúp bộc lộ diễn biến hành

động qua đó làm rõ nét tính cách nhân vật Ví dụ trong “Những ngôi sao xa xôi”, tình huống Phương Định phải phá bom là tình huống thử thách giúp

ta thấy phẩm chất cao đẹp, tình đồng chí của cô gái này

- Tình huống nhận thức: Đây là tình huống không nhằm miêu tả hành động

hay tâm lí mà thông qua đây nhà văn giúp nhân vật hiểu ra quy luật cuộc sống Ví dụ tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa”

III Vai trò

- Với tác phẩm: là nhân tố tổ chức của thiên truyện, tạo nên diện mạo cho

một truyện ngắn → làm sống dậy tính cách tâm lý và nhân cách số phận

nhân vật

- Với tác giả: tạo được 1 tình huống đặc sắc là tạo được tiền đề thành công

cho quá trình sáng tác → làm sáng rõ tư tưởng tình cảm tác giả

- Với độc giả: chìa khóa mở ra thế giới của tác phẩm → chưa nắm được

tình huống là chưa hiểu được tác giả và chưa thấu được nhân vật

B Tình huống truyện trong “Vợ nhặt”

I Xác định tình huống

Tràng nghèo khổ xấu xí nhặt được vợ trong nạn đói khủng khiếp năm 1945

⇨ Tình huống hành động (nhân vật bị đẩy đến tình thế éo le bắt buộc phải hành động)

II Bối cảnh tình huống

1 Bối cảnh chung: xã hội thực dân năm 1945

- Hiện thực: chịu 2 tầng áp bức của Pháp và Nhật

+ Tháng 9-1939, Chiến tranh thế giới thứ 2 bùng nổ, Đức tấn công Pháp, Nhật xâm lược Trung Quốc và tiến vào biên giới Việt - Trung

+ Tháng 9 - 1940, Nhật bắt đầu nhảy vào Đông Dương, do lực lượng đông đảo của phe phát xít, Pháp đã yếu thế và đầu hàng Nhật, cấu kết với chúng cùng bốc lột nhân dân Đông Chúng sử dụng các thủ đoạn gian xảo và thâm độc để áp bức hành hạ nhân dân ta

- Nguyên nhân

+ Nguyên nhân trực tiếp

● Nguyên nhân chiến tranh tại Đông Dương.

□ Các cường quốc Nhật, Pháp chiếm đóng tại VN, lạm dụng và khai thác qúa sức vào nông nghiệp → gây nhiều tai hoạ ảnh hưởng đến sinh hoạt kinh tế người Việt

□ Nhật thu gạo đem về nước, Pháp dự trữ lương thực → Những biến động dân sự và chính trị dồn dập xảy ra đã ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất lương thực, vốn dĩ đã thiếu gạo nên càng bị đói

□ Nhật cấm vận chuyển lúa từ miền Nam ra Bắc, cũng cấm luôn việc

mở kho gạo cứu đói Đồng Minh phá hủy các trục đường sắt từ Huế trở ra, phong tỏa đường biển khiến hàng hóa không lưu thông được

● Nguyên nhân tự nhiên, thời tiết là yếu tố ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản

xuất lương thực tại miền Bắc Thiên tai, lũ lụt, sâu bệnh gây mất mùa tại miền Bắc Bệnh dịch tả lây lan nhanh và rộng khắp trong mùa lũ cũng góp phần làm tăng thêm nạn đói

+ Nguyên nhân gián tiếp: Tình trạng địa chủ chiếm hữu phần lớn

ruộng đất khiến phần lớn nông dân không có hoặc chỉ có rất ít đất canh tác, nên không có khả năng sản xuất đủ lương thực nuôi sống

gia đình Nếu cả làng bị mất mùa, không vay mượn được họ hàng thì cả toàn bộ nông dân nghèo trong làng sẽ lâm vào cảnh chết đói

+ Nạn đói: tổn thất nặng nề nhất với người dân Việt Nam

● Cướp đi 1/10 số dân, hơn 2 triệu người chết đói thê thảm

● Khiến hàng trăm nghìn người phải rời bỏ quê hương, li tán khắp

nơi,nhiều gia đình tan vỡ, k tìm lại đc ng thân thích

+ Nạn dốt

● 95% dân dố không biết chữ

● Một quốc nạn đáng lo ngại với một quốc gia

+ Giặc ngoại xâm

● Giặc trong : những tên nội phản, bán nước

● Giặc ngoài : Pháp, Nhật

2 Bối cảnh riêng: nạn đói năm 1945 trong tác phẩm

a Không gian năm đói

- Không khí: tối tăm và lạnh lẽo, ảm đạm và thê lương

- Âm thanh: tiếng hờ khóc, tiếng quạ, tiếng trống thúc thuế

- Mùi vị: mùi ẩm thối của rác rưởi, mùi gây của xác người

→ Trong không gian như vậy mà Tràng lại có tâm trạng đi lấy vợ điều đó không phải đang làm cho tình huống trở nên đầy trớ trêu hay sao?

b Con người năm đói

- Nhân hình

● “ Người chết như ngả rạ”, “ ba bốn cái thây nằm còng queo bên đường”,”xanh xám như những bóng ma”,”những bóng người đói dật dờ đi lại”

+ Một điều có thể nói là đặc điểm nhận dạng của những năm Ất Dậu

+ Đâu đâu cũng là xác người chết, mà không có chỗ để chôn( vì quá nhiều), nên khắp nơi, khắp đường đều có

→ Ta có thể thấy được sự kinh khủng của nạn đói đến nhường nào, đâu đâu cũng là người chết

● “ Khuôn mặt hốc hác”, “ hai con mắt trũng hoáy”

+ đây chính là “ dung nhan” chung của những con người lúc bấy giờ

+ Nếu nạn đói không tàn ác làm người ta chêt thì những người còn đang được sống sót cũng k giống con người, ai nấy đều hốc hác, gầy vì đói

+ Thị cũng là một tiêu biểu cho việc bị nạn đói làm biến đổi nhân hình, hai con mắt của cô trũng hoáy

→ Nạn đói đã làm con người ta bị biến đổi về nhân hình, người không ra người và ranh giới sống chết chưa bao giờ mong manh đến vậy

- Nhân cách

● Cái đói có thể tạo ra

+ Tràng “tỏ ra mỏi mệt, vẻ mặt đăm chiêu, lo lắng và lũ trẻ cũng ủ rũ, không buồn ra đón anh nữa”

→ Nam Cao đã từng nói : “Một người đau chân có lúc nào quên được cái chân đau của mình để nghĩ đến một cái gì khác đâu?” Phải chăng ở đây cả

Tràng và bọn trẻ ai nấy đều đang ủ rũ vì cái đói cái khổ đang ngày càng khắc nghiệt nên không còn tâm trạng vui đùa

+ Tràng có phần hơi ngố và ngốc nghếch, liệu rằng Tràng có trải qua được nạn đói man rợ này Sống trong bình thường đã khó nay lại được đặt trong bối cảnh thật đáng thương

+ Thị cong cớn, Thị ton ton, Thị đon đả, Thị chạy sầm sập, Thị quệt ngang miệng → cái đói miếng ăn khiến tính cách của người phụ nữ cũng hiện lên thật chua xót Nó đang bị đói nghèo chi phối

+ Bà cụ Tứ “cúi đầu nín lặng” khi thấy Thị “lòng người mẹ nghèo khổ ấy vừa oán vừa xót thương” “bóng tối trùm lấy hai con mắt” → có thêm thành

viên có thêm con dâu nhưng bà cụ Tứ không có được niềm vui trọn vẹn, không được thể hiện tính cách tấm lòng của mình một cách bình thường nhất, cái đói đang cướp đi nhiều điều của con người

+ Người dân nhìn nhau bằng đói nghèo và đau khổ: nghĩ Tràng và Thị có nuôi nổi nhau không rồi họ cùng nín lặng, thương người và thương mình → cái buồn quá lấn át cái vui khiến con người chẳng thể vui nổi

● Cái đói không thể thay đổi

+ Thị sà xuống ăn nhưng vẫn có phần là được Tràng cố mời ăn nên mới ăn

→ nhân cách đáng quý thực sự, lòng tự trọng tư cách không biến mất mà

nó chỉ đang bị cái đói xô đẩy

+ Tràng mời Thị ăn, mua đồ cho Thị, đưa Thị về → khó khăn đến đâu cũng không dập tắt được lòng thương người bản tính lương thiện vốn có

+ Bà cụ Tứ dù hờn tủi nhưng vẫn nhân hậu đến cao cả

→Nhân cách bị cái đói tác động khiến cái ta nhìn thấy ở bên ngoài con người không còn được tốt thế nhưng ẩn sâu bên trong, bản chất thật của con người không bao giờ bị lay chuyển biến mất

Xây dựng nên một bối cảnh có thực làm phông nền cho tình huống Kim Lân

đã đặt ra được câu hỏi rằng liệu Tràng tại sao lại đi nhặt vợ trong thời điểm như vậy và tại sao Thị lại có thể chấp nhận làm vợ nhặt bối cảnh nạn đói phải chăng là một phần câu trả lời cho câu hỏi đó nạn đói nhưng không còn

bế tắc tuyệt cùng, điều đó tăng phần giá trị cho tình huống để nó làm được nhiệm vụ sáng rõ tư tưởng cứ như vậy tình huống tô đậm được 2 giá trị lớn cũng như cho người đọc những tò mò để rồi đi sâu vào nhân vật

III Biểu hiện tình huống

1 Trong nhan đề

− Vốn được xem là 1 danh xưng

vô cùng cao quý Là người luôn

được trân trọng và quan trọng

trong gia đình Đồng thời, đây

còn là hình ảnh khiến ta nghĩ

đến một hạnh phúc tổ ấm đến

sợi dây liên kết giữa các thành

viên

→ Trong tác phẩm, gia đình Tràng

từ khi có người thị, mọi người đều

trở nên gắn bó, quây quần với gia

đình

− Lấy vợ còn là một việc lớn, có

sự chuẩn bị kĩ lưỡng Đời

người đàn ông có ba việc lớn

cần làm đó là lấy vợ, tậu trâu và

làm nhà Vì thế sẽ phải được tổ

− Thường hay đi cùng với những

đồ vật nhỏ bé, vô giá trị Thân phận con người bị rẻ rúng như

cái rơm, cái rác bị bỏ đi có thể

“nhặt”, tìm thấy ở bất kì đâu, bất cứ lúc nào

→ người vợ gần như không có giá trị với chính mình và giá trị với mái

ấm gia đình

− Nhặt vợ là một việc bất ngờ không có tính toán, cũng không

có sự chuẩn bị hay coi trọng Bởi vậy mà tác giả dùng từ

chức long trọng có sự chứng

kiến của họ hang hai bên

→ Hành động có chủ đích

− Vợ gắn liền với chồng, thể hiện

sự tôn trọng lẫn nhau của cả

hai

“nhặt” vợ chứ không phải

“cưới” vợ

→ Hành động ngẫu nhiên

− Người chồng như thế nào lại đi

nhặt vợ, liệu đây có phải sự thờ

ơ vô tâm

Sự kết hợp, khơi mở tình huống éo le, bất thường, mâu thuẫn, thể hiện khoảng cách của người dân trong nạn đói năm 1945 vừa bộc lộ giá trị nhân văn: sự cưu mang, đùm bọc, sức mạnh và niềm tin của con người tới cuộc sống trong cảnh khốn cùng Cũng như vậy nhan đề còn là nút thắt làm nên cuộc đời từng nhân vật phần nào gợi ra tình cách từng người Đồng thời nó cũng thể hiện lòng nhân đạo của tác giả, khi ông đồng cảm xót xa cho cảnh ngộ của người nông dân trong nạn đói năm

1945 Kim Lân trân trong khao khát về mái ấm hạnh phúc gia đình của người nông dân ngay trong thời buổi đói kém chạy ăn từng bữa

* Tại sao là gọi là “vợ nhặt” mà không phải là “nhặt vợ”?

− “nhặt” được tác giả biến thành tính từ, là 1 đặc trưng, đặc điểm

− Nếu nhặt là động từ danh xưng vợ sẽ bị coi thường, làm mất đi tính chất của nhan đề

− Từ “nhặt” bao trùm cho cả thời đại lúc bấy giờ - nạn đói năm 1945 Nó đang gián tiếp tố cáo xã hội năm 1945 – một xã hội mà con người chỉ có thể gọi là tồn tại chứ không còn là sống nữa, mang sự khốn cùng đến với con người

− Nếu để là “Nhặt vợ” thì sẽ chỉ nhấn mạnh vào hành động “nhặt”, không làm nổi bật được sự rẻ mạt của mạng sống con người, con người mà tựa như là đồ vật, giá trị trở nên bèo bọt thê thảm, không thể hiện được giá trị nhân đạo và hiện thực

⇨ Sự tinh tế, khéo léo trong nghệ thuật dùng từ của Kim Lân

2 Trong câu chuyện

a một cuộc hôn nhân ngược đời

Gia

cảnh

Có điều kiện đủ lo cho cuộc sống,

gia đình hoặc dư dả giàu có

→ người ta mới lấy vợ

- nghèo không đủ ăn, phải nuôi

thêm mẹ già

- nhà của tồi tàn, cuộc sống bấp bênh

→ vậy mà còn lấy vợ

Bối

cảnh

- đất nước, xã hội, cuộc sống

xung quanh yên bình con người

mới lo đến việc cưới xin

- nếu đất nước không yên ổn như

nạn đói trong tác phẩm thì con

người sẽ gạt bỏ mọi chuyện để

kiếm miếng ăn trước

Nạn đói hoành hành, người chết khắp nơi, người sống bị hủy hoại nhân hình Trong bối cảnh đó

Tràng lại nhặt thêm miệng ăn khi

mà bản thân mình cũng chưa nuôi no được

Thân

phận

- Người bình thường, có công

việc đàng hoàng ổn định, chăm

lo được cho cuộc sống gia đình

- Thân phận được xã hội coi

trọng

→ dễ lấy vợ hoặc đôi khi cũng

chưa chắc

- Là người lao động nghèo phải làm thuê làm mướn: đã khó

khăn lại còn nghèo khổ hơn trong nạn đói

- Thân phận dân ngụ cư bị khinh

bỉ coi thường

→ lấy được vợ mà lại còn 1 cách nhanh chóng và dễ dàng

Quá

trình

Có tình cảm, có quá trình tìm hiểu

nhau

→ quyết dịnh đi đến đám cưới

để cùng nhau xây đắp hạnh phúc

Chỉ gặp 2 lần, không quen biết

nhau

→ đến với nhau bằng lời bông đùa của Tràng, bằng cái đói cái khổ, như vậy liệu có được hạnh phúc?

thức

Có các nghi lễ theo truyền thống,

các bước tổ chức, có khách khứa

, 2 bên nhà trai nhà gái

Trực tiếp lấy vợ về mà không một hình thức

Một cuộc hôn nhân ngược đời đến lạ lùng và bi hài Người ta hỏi vợ cưới vợ nhưng Tràng lại nhặt vợ Mọi thứ dường như không thể nhưng lại hiện lên khéo léo dưới ngòi búi của Kim Lân Một cuộc hôn nhân không bình thường được xây dựng bước đầu tạo được những thu hút đặc sắc cho tình huống truyện Một tình huống chưa từng có từ một tài năng chưa từng trùng lặp

b Một cuộc hôn nhân làm đảo lộn giá trị

- Một hôn nhân giữa vô vàn ranh giới bất trắc

+ Hôn nhân để tìm kiếm hạnh phúc

● Con người tiến tới hôn nhân để bồi đắp hạnh phúc: Tràng và Thị đến với nhau và thành vợ chồng đó là 1 hạnh phúc của đời người

● Phải có hạnh phúc mới có hôn nhân thực sự

o Tràng dùng lời bông đùa để hỏi cưới Thị: hôn nhân là chuyện trọng đại nghiêm túc vậy mà ngay từ đầu dường như nó đã làm đảo lộn giá trị

o Tràng lấy được vợ dễ dàng: đây là điều không tưởng, một người như Tràng rất khó lấy vợ và cũng rất khó đem lại hạnh phúc cho người khác

>< tràng ở đây lại như trở nên vô giá → một người vốn ế ẩm biến thành người có vợ nhanh chóng Đây cũng chính là điều khiến ta cảm nhận được sự đảo lộn của cuộc sống

⇨ Tràng và Thị đều có khao khát hạnh phúc nhưng họ có vượt qua được hoàn cảnh để hạnh phúc tận cùng?

+ Hôn nhân được đặt vào trong những ranh giới

● Những ranh giới trong cuộc sống luôn khiến con người ta đau khổ dằn vặt Không điều gì sung sướng khi đứng trước các ranh giới Con người ta chỉ

có thể hạnh phúc hay thỏa mãn sau khi đã lựa chọn và vượt qua được ranh giới

● Ranh giới trong hôn nhân cũng là một chướng ngại Nạn đói khiến hôn nhân của Tràng và Thị phải đối diện với ranh giới của

o Sống và chết

o Hi vọng và tuyệt vọng

o Ấm áp tình người và lạnh lẽo chết chóc

→ ranh giới tạo bất trắc, bất trắc làm hạnh phúc mạo hiểm và mong manh

⇨ Hôn nhân là để hạnh phúc nhưng nay hôn nhân lại có thể đẩy con người vào đau khổ cay đắng Như vậy chẳng phải đang làm đảo lộn giá trị hay sao? Hôn nhân khác thường, hạnh phúc éo le, cứ thế tất cả tạo nên một tình huống mâu thuẫn mà hấp dẫn

- Một đám cưới giữa vô vàn đám ma

+ Sự đối lập

● Đám cưới là khởi đầu

cho hạnh phúc, là bắt

đầu những sinh mạng

><

Đám ma là kết thúc cho đau thương, là khép lại những sinh mạng

● Tràng và Thị lấy nhau để vượt đói >< Nhiều người vì đói mà chết

+ Sự nảy sinh

● Sự sống nảy sinh giữa cái chết: tràng cứu thị bằng một lời bông đùa, thị

theo tràng để chạy trốn cái đói cái lẻ loi

● Hi vọng nảy sinh giữa tuyệt vọng: nhiều đám ma nhưng hiện ra một đám

cưới; nhiều đau thương bế tắc nhưng lóe lên một niềm tin ánh sáng

⇨ Khi xung quanh đều là đám ma con người ta sẽ không tổ chức đám cưới dù cho đám cưới đó làm to hay nhỏ bởi dẫu sao đó cũng là tin hỉ vậy mà ở đây Tràng và Thị lại có thể cưới nhau trong hoàn cảnh ấy không ai vui trên nỗi khổ của người khác thế nhưng trong tác phẩm điều đó phải chăng đang xảy ra? Vậy thì 2 nhân vật kia có tính cách như thế nào có suy nghĩ ra sao mới đi làm đám cưới lúc bấy giờ Cứ thế giá trị con người bị đảo lộn, tình huống bị trớ trêu, số phận nhân vật được hé lộ cũng như vậy ta cảm nhận được tư tưởng nhân đạo mà Kim Lân mang đến, ấy là một hơi ấm tình người

c Một cuộc hôn nhân thiếu tất cả nhưng dường như đủ cả

- Thiếu tất cả

+ Mọi nghi lễ tối thiểu: không một lời cầu hôn hay hỏi cưới nghiêm túc mà

chỉ có 1 câu bông đùa và một suy nghĩ “chậc kệ”

*So sánh

● Cô Dần trong “Một đám cưới” của Nam Cao: còn được người ta đến rước dâu, có miếng trầu, có gia đình đưa vè nhà chồng >< Thị: không có

gì, về nhà chồng mình trong một chiều ảm đạm với bộ quần áo tả tơi

● Mị Nương trong STTT: được hỏi cưới bằng nhiều sính lễ quý hiếm

● Cô gái nghèo trong ca dao: nhà em thách cưới một nhà khoai lang

→ dù nghèo hay giàu, dù địa vị như thế nào thì lấy chồng cũng cần có lễ nghi sính lễ vậy mà Thị thì không và Thị cũng chấp nhận Tình huống làm bật được thân phận rẻ rung đến thê thảm đáng thương của nhân vật

+ Mọi sự tìm hiểu, thời gian bồi đắp tình cảm, thời gian suy nghĩ chuẩn bị + Mọi không khí vui vẻ chúc mừng từ khách khứa họ hàng >< chỉ có người

dân xóm ngụ cư và người mẹ nhưng cũng không hẳn là vui trọn vẹn bởi trong họ âu lo bất an nhiều hơn là sung sướng

- Đủ tất cả

+ Khao khát hạnh phúc: tình yêu thương từ tấm lòng nhân hậu của bà cụ

Tứ và từ trái tim thương người của Tràng

→ tất cả làm nên dư vị ngọt ngào êm ấm cho cuộc hôn nhân kì lạ

+ Khao khát sống: từ Thị qua những hành động biểu hiện

+ Niềm tin sống: sự lạc quan của gia đình trong ngày đầu tiên có con dâu và

sự hi vọng của tất cả mọi người về một tương lai mới

⇨ Đủ trái tim sẻ chia, đủ tình người cao cả thì sẽ đủ để cuộc hôn nhân trở nên ý nghĩa Cái đủ này chẳng phải vô lý vì nó đã luôn ở đó tồn tại sâu trong bản chất con người Dù cho hoàn cảnh có ra sao thì lòng thương người vẫn mãi là chiếc phao cứu đủ những người cần cứu Giá trị không còn dừng lại cho một cuộc hôn nhân là được nâng lên cho cả tình huống

và tư tưởng câu chuyện tình huống cứ vậy mà đầy đủ hơn bao giờ hết

dù cho nó chỉ xoay quanh một tình huống duy nhất

Thiếu hay đủ, hiện thực hay nhân đạo, KL đều đã mang đến Vật chất không

có hình thức không đủ thế nhưng tình cảm con người, tâm hồn phẩm cách