ĐỀ TÀI: Tiểu luận cuối kỳ môn Quản trị học

Bên cạnh một người quản trị giỏi, các công ty còn cần một nền văn hóa doanh nghiệp đa dạng, phù hợp để củng cố về mặt tinh thần, niềm tin cho các nhân viên trong tổ chức.. Chúng thể hiện

ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH DOANH KHOA QUẢN TRỊ

TIỂU LUẬN CÁ NHÂN

ĐỀ TÀI: Tiểu luận cuối kỳ môn Quản trị học

Giáo viên hướng dẫn : Lê Thanh Trúc

Lớp : 21C1MAN50200125

Họ và tên : Phạm Ngọc Khánh An MSSV: : 31201023090

MỤC LỤC

TRANG PHỤ BÌA……… 1

MỤC LỤC……… ……2

PHẦN MỞ ĐẦU……….3

1 NỘI DUNG LÝ THUYẾT: “VĂN HÓA CÔNG TY VÀ MÔI TRƯỜNG”………4

1.1 Môi trường bên ngoài……… 4

1.1.1 Môi trường tổng quát……… 4

1.1.2 Môi trường công việc……… 6

1.2 Mối quan hệ giữa tổ chức và môi trường……… 7

1.2.1 Sự bất trắc của môi trường……… 7

1.2.2 Thích ứng với môi trường……… 7

1.3 Môi trường nội bộ: Văn hóa tổ chức……… 8

1.4 Các loại hình văn hóa……… 9

1.5 Định hình văn hóa công ty để đáp ứng sự đổi mới……… 10

2 MỘT SỐ CÔNG CỤ, KỸ NĂNG ỨNG DỤNG TRONG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 11

2.1 Cấp độ 1: Cấu trúc văn hóa hữu hình……… 11

2.2 Cấp độ 2: Những giá trị được thống nhất………14

2.3 Cấp độ 3: Những ngầm định cơ bản……….15

3 TỔNG THỂ HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ; VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ……… 16

3.1 Khái niệm về quản trị……….16

3.2 Bản chất về quản trị……… 16

3.2.1 Quản trị là một khoa học……… 16

3.2.2 Quản trị là một nghệ thuật……….17

3.3 Nhà quản trị………18

3.3.1 Khái niệm và phân loại……… 18

3.3.2 Vai trò của nhà quản trị……….19

3.4 Vai trò của văn hóa doanh nghiệp trong hoạt động quản trị……….19

DANH MỤC THAM KHẢO……… 21

PHẦN MỞ ĐẦU

Đại dịch COVID-19 diễn ra ngày càng phức tạp, nó đẩy hàng trăm, nghìn doanh nghiệp rơi vào tình trạng kiệt quệ, khủng hoảng hay thậm chí là phá sản Vai trò của người quản trị hay hoạt động quản trị ngày càng quan trọng trong giai đoạn này, khi mà phải phân bố các nguồn lực ít ỏi, định hướng, tìm ra các chiến lược phù hợp đề chèo kéo công ty qua khỏi khoảng thời gian khó khăn này Bên cạnh một người quản trị giỏi, các công ty còn cần một nền văn hóa doanh nghiệp đa dạng, phù hợp để củng cố về mặt tinh thần, niềm tin cho các nhân viên trong tổ chức Tuy nhiên, các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam hầu như vẫn chưa nhận thấy được điểm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp và chưa phát huy tốt được vai trò của nhà quản trị trong tổ chức của mình Bài tiểu luận này nhằm mục đích phân tích rõ ràng những vai trò, ý nghĩa, lợi ích mà văn hóa doanh nghiệp mang lại, cũng như nêu rõ vai trò của văn hóa doanh nghiệp đối với hoạt động quản trị Bên cạnh

đó, hoạt động quản trị được giải thích một cách tổng quan để giúp các doanh nghiệp tận dụng tối đa nguồn nhân lực chất lương cao này

1 Nội dung lý thuyết: “Văn hóa công ty và môi trường”:

1.1 Môi trường bên ngoài:

- Môi trường bên ngoài của tổ chức bao gồm tất cả những yếu tố tồn tại bên ngoài phạm vi của tổchức và nó có tiềm năng tác động đến tổ chức

- Môi trường bên ngoài bao gồm:

1.1.1 Môi trường tổng quát:

Các khía cạnh của môi trường tổng quát gồm: công nghệ, tự nhiên, văn hóa-xã hội, kinh tế,chính trị-pháp luật, quốc tế

 Bối cảnh quốc tế:

Theo tác phẩm “Thế giới phẳng” của Thomas Friedman, thị trường toàn cầu được xem làmột sân chơi phẳng mà trong đó sự phân chia ranh giới địa lý không còn thích hợp nữa Thế giới

phẳng này sẽ tạo cơ hội cho các công ty mở rộng thị trường, chuỗi cung ứng trên toàn cầu, và khi đócác nhà quản trị cần xem xét khía cạnh quốc tế của môi trường làm việc bên ngoài Môi trườngquốc tế sẽ tạo ra các đối thủ cạnh tranh, khách hàng, và nhà cung ứng mới, cũng như định hình các

xu hướng xã hội, công nghê, và kinh tế

 Bối cảnh công nghệ:

Các tiến bộ trong công nghệ sẽ thúc đầy sự cạnh tranh và giúp các công ty đấy mạnh hoạtđộng cải tiến giành được thị phần, tạo ra các tiềm năng để chuyển hóa những kỳ vọng của kháchhàng Khía cạnh công nghệ bao hàm những tiến bộ về công nghệ và kỹ thuật trong một ngành haytoàn xã hội

Cách mạng công nghiệp đầu tiên sử dụng năng lượng nước và hơi nước để cơ giới hóa sảnxuất Cuộc cách mạng lần 2 diễn ra nhờ ứng dụng điện năng để sản xuất hàng loạt Cuộc cách mạnglần 3 sử dụng điện tử và công nghệ thông tin để tự động hóa sản xuất Bây giờ, cuộc cách mạngcông nghiệp thứ tư đang nảy nở từ cuộc cách mạng lần ba, nó kết hợp các công nghệ lại với nhau,làm mờ ranh giới giữa vật lý, kỹ thuật số và sinh học

 Bối cảnh văn hóa-xã hội:

Khía cạnh văn hóa-xã hội thể hiện các đặc trưng về nhân khẩu học cũng như các chuẩn mực,thói quen, và các giá trị của dân cư nói chung Các nhà quản trị sẽ vận dụng các đặc trưng trên vàotrong kế hoạch kinh doanh để chuẩn bị cho sự thành công của tổ chức về phương diện dài hạn

 Bối cảnh kinh tế:

Các khía cạnh kinh tế ngày càng trở nên phức tạp và tạo ra những bất ổn lớn cho các nhàquản trị Chúng thể hiện sức khỏe của nền kinh tế tổng quát của quốc gia hya vùng địa lý mà tổchức đang hoạt động thông qua các chỉ số như tốc độ tăng trưởng, lãi suất, tỷ giá hối đoái, lạm phát,thu nhập bình quân, thuế, …

 Bối cảnh chính trị và pháp luật:

Khía cạnh chính trị và pháp luật bao gồm những quy định và sự kiểm soát của chính phủ,cũng như các hoạt động chính trị được đưa ra để tác động đến hành vi của các công ty Các công tytạo một mối quan hệ làm việc thân thiết với các nhà làm luật của quốc gia để trang bị cho họ nhữngkiến thức có liên quan, và sự tác động của pháp luật đến chiến lược kinh doanh của họ

 Bối cảnh tự nhiên:

Khía cạnh tự nhiên bao gồm tất cả những yếu tố xảy ra một cách tự nhiên trên trái đất (loàithực vật, động vật, đất đá, và các nguồn lực khác …) Hay còn gọi chung là môi trường sinh thái

Thuật ngữ môi trường sinh thái đề cập đến mối quan hệ giữa con người, các động vật, không khí,đất đai, và nguồn nước hỗ trợ cho chúng

Hiện nay, môi trường sinh thái đang gặp phải nhiều vấn đề lớn như giảm đa dạng sinh thái

do nhiều loài động, thực vật rơi và tình trạng tuyệt chủng, các nguồn lực dần cạn kiệt, tình trạng ônhiễm không khí do nhiều nhà máy, xí nghiệp cũng như phương tiện giao thông thải ra một lượnglớn khí độc hại, bên cạnh đó còn có ô nhiễm đất đai và ô nhiễm nguồn nước, … Tuy nhiên các ràngbuộc pháp lý về bảo vệ môi trường chưa đủ tính răng đe và còn nhiều bất cập Chính vì những vấn

đề trên mà bối cảnh tự nhiên càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết đối với các nhà quản trị

1.1.2 Môi trường công việc:

Các yếu tổ của môi trường công việc gồm: khách hàng, đối thủ cạnh tranh, nhà cung cấp, thịtrường lao động

 Khách hàng

Khách hàng không chỉ là những con người mà còn là các tổ chức trong môi trường có nhucầu sử dụng sản phẩm và dịch vụ của tổ chức Họ là yếu tố quan trọng quyết định đến sự thành côngcủa tổ chức Các nhà quản trị nỗ lực để thấu hiểu những mong muốn, nhu cầu của khách hàng để đề

ra chiến lược đáp ứng được nhu cầu khách hàng từ đó tăng lợi nhuận, thị phần của công ty

 Đối thủ cạnh tranh:

Đối thủ cạnh tranh là những tổ chức cung cấp hàng hóa và dịch vụ để phục vụ cho mộtnhóm khách hàng giống nhau trong cùng một ngành hay lĩnh vực kinh doanh Họ đấu tranh liên tụcvới nhau để giành lấy sự trung thành của khách hàng

 Nhà cung cấp:

Nhà cung cấp là những người cung ứng các nguyên liệu thô cho tổ chức sử dụng để chế tạo

ra các hàng hóa, dịch vụ Bên cạnh đó, còn có các nhà kinh doanh đa ngành và các cá nhân liên kếtvới nhau thông qua sự dịch chuyển của dòng hàng hóa và dịch vụ tạo thành một chuỗi cung ứng

Trước đây, đã từng có thời điểm tồn kho vật tư để đáp ứng nhu cầu sản suất chỉ được duy trìcho mức sản xuất theo ngày, hay thậm chí theo giờ (JIT: just-in-time) Vì khi lượng tồn kho lớn, nó

sẽ phát sinh ra một số loại chi phí làm giảm lợi nhuận của tổ chức như chi phí lưu khó, dự phònghàng tồn kho, … Tuy nhiên, hiện nay các quy trình sản xuất, chế tạo hàng hóa, dịch vụ được chuyênmôn hóa và tạo thành các dây chuyền sản xuất, và việc các tổ chức áp dụng chiến lược JIT gây ramột vấn đề, đó là nếu thiếu một loại nguyên liệu nhỏ trong công đoạn nào đó thì cũng sẽ làm dừnghoạt động của cả dây chuyền sản xuất và có thể là cả chuỗi cung ứng Điều này đòi hỏi nhà quản trịphải tuân thủ chặt chẽ việc quản trị chuỗi cung ứng về nguyên tắc

 Thị trường lao động:

Thị trường lao động bao gồm những con người trong yếu tố môi trường được thuê để làmviệc cho tổ chức Những con người có chất lượng và được đào tạo là yếu tố cần thiết với mọi tổchức Những tổ chức hoạt động trong các ngành công nghiệp phức hợp, thay đổi nhanh chóng đãđặt ra nhiều thách thức lớn tác động qua lại đến sự thay đổi trong thị trường lao động Bên cạnh cácthách thức lớn, các áp lực của thị trường lao động như: sự gia tăng nhu cầu những công nhân cókiến thức về máy tính; sự cần thiết của việc đầu tư liên tục nguồn lực con người thông qua hoạtđộng tuyển mộ, giáo dục và đào tạo để đáp ứng các nhu cầu có tính cạnh tranh trên phạm vi toàncầu; tác động của các khối mậu dịch quốc tế, tự động hóa, việc tạo nguồn, và dịch chuyển địa điểmphân bổ nhà máy vào sự dịch chuyenr lao động đã tạo nên sự dư thừa lao động tại nơi này nhưngtạo ra sự thiếu hụt lao động tại nơi khác

1.2 Mối quan hệ giữa tổ chức và môi trường:

Môi trường sẽ tạo ra những sự bất ổn và các nhà quản trị trong tổ chức cần phải hành động đểtạo sự thích ứng với môi trường

1.2.1 Sự bất trắc của môi trường:

Sự bất trắc hay không chắc chắn thể hiện việc các nhà quản trị không có đầy đủ thông tin vềcác yếu tố của môi trường để có thể thấu hiểu và dự đoán những nhu cầu và sự thay đổi của môitrường Khi các yếu tố thuộc môi trường thay đổi nhanh chóng, thì tổ chức cũng sẽ diễn ra sự bất ổncao Các nhà quản trị đối mặt với sự bất ổn thấp, một vài yếu tố bên ngoài này tương đối ổn định thì

họ không cần tập trung quá nhiều vào các yếu tố môi trường bên ngoài

1.2.2 Thích ứng với môi trường:

Sự thay đổi của môi trường có thể tiến triển không như mong đợi, vì vậy, các nhà quản trịcần liên tục tầm soát hoạt động kinh doanh theo thời gian để phát hiện ra sự thay đổi của các yếu tốmôi trường, đưa ra các quyết định, chiến lược để duy trì sự tồn tại của tổ chức và thích ứng với cácvấn đề chiến lược này Việc tiến hành vai trò kết nối xuyên ranh giới, sự hợp tác liên tổ chức, và sátnhập hay liên doanh là những chiến lược phổ biến để các nhà quản trị sử dụng để thích ứng với môitrường

Vai trò kết nối xuyên ranh giới (boundary-spanning role) được thực hiện nhờ vào sự liên kết

và phối hợp tổ chức với các yếu tố thiết yếu của môi trường bên ngoài Mục đích của các nhà kếtnối xuyên ranh giới là phát hiện và xử lý các thông tin về sự thay đổi của môi trường; thể hiện mốiquan tâm của tổ chức với môi trường Bên cạnh cách thức trên, hoạt động kết nối xuyên ranh giớicòn có thể là việc sử dụng hoạt động thu nhập thông tin kinh doanh (business intelligence): sử dụngcác phần mền phức hợp để xử lý một lượng lớn thông tin đề tìm kiếm các khuynh hướng, mô hình

và mối quan hệ đảm bảo độ đáng tin cậy thống kê Chính lý do trên mà hoạt động kết nối xuyênrảnh giới ngày càng trở nên quan trọng, các nhà quản trị cần những thông tin trên để ra các quyếtđịnh đúng đắn.

Thực tế trên thị trường kinh doanh hiện này, chỉ có một vài công ty có thể cạnh tranh hiệuquả Chính vì thế, các công ty phải thực hiện sự liên kết với các công ty khác theo hình thức hợp tác

đa dạng hay còn gọi là hợp tác liên tổ chức (interorganzational partnership) để thích ứng với môi

trường cạnh trạnh ngày càng gay gắt, công nghệ thay đổi không ngừng và khuynh hướng thay đổibản chất kiểm soát của chính phủ xảy ra Nhưng bên cạnh sự gắt kết thì giữa các tổ chức vẫn tồn tạinhiều rắc rối: hợp tác với nhau tại một số thị trường, nhưng cạnh tranh khốc liệt tại các thị trườngkhác

Một bước tiến vượt ra khỏi tầm hợp tác chiến lược sẽ xuất hiện khi các công ty bắt đầu thực

hiện các hoạt động liên quan đến sự sáp nhập hay liên doanh để giảm thiểu sự bất ổn của môi

trường Một liên doanh bao hàm một liên minh hay một chương trình mang tính chiến lược đượchình thành bởi hai hay nhiều hơn hai tổ chức Một liên doanh thường xuất hiện khi một dự án trởnên quá phức tạp, tốn kém, hay ẩn chứa nhiều bất ổn cho một công ty điều hành nó một mình, cần

sự hợp tác của nhiều bên để có thể quản lý tốn được dự án đó

1.3 Môi trường nội bộ: Văn hóa tổ chức:

Môi trường nội bộ mà nhà quản trị phải hoạt động trong phạm vi đó bao gồm văn hóa công ty,công nghệ sản xuất, cấu trúc tổ chức, và hệ thống cơ sở vật chất Trong đó, văn hóa công ty đóngmột vai trò rất quan trọng trong việc tạo nên lợi thế cạnh tranh và vai trò đặc thù trong việc tạo sựthành công cho tổ chức Văn hóa tổ chức cần phải thích ứng với nhu cầu của môi trường bên ngoài

và chiến lược của công ty

Văn hóa là một mô thức của các giá trị nền tảng được chia sẻ và các quan niệm về cách thứcthực hiện các công việc trong tổ chức Tuy nhiên, văn hóa doanh nghiệp vẫn chưa có một địnhnghĩa cụ thể Ta có thể hiểu đơn giản: Văn hóa doanh nghiệp là những giá trị, niềm tin, hình thức

mà mọi người trong doanh nghiệp cùng công nhận và suy nghĩ, nói, hành động như một thói quen,giống như đời sống tinh thần và tính cách của một con người, và là phần quyết định đến sự thànhbại về lâu dài của doanh nghiệp

Đi sâu hơn, văn hóa doanh nghiệp được chia thành hai cấp độ: cấp độ bề mặt và các giá trị vàniềm tin Cấp độ bề mặt là những yếu tố tạo ra từ con người và có thể nhìn thấy được, nghe đượchay quan sát được (cách thức ăn mặc, các chuẩn mực về hành vi, …) Ít rõ ràng hơn hẳn các yếu tố

ở cấp độ bề mặt, các giá trị và niềm tin là những yếu tố không thể quan sát được nhưng có thể đượcnhận thức thông qua cách thức con người giải thích và khẳng định về những gì họ làm (câu chuyện,

ngôn ngữ, …) Các thành viên trong tổ chức luôn theo đuổi các giá trị này ở mức độ nhân thức cóchủ định Tuy nhiên, khi có một số giá trị trở nên gắn kết quá sâu sắc, họ có thể sẽ không còn nhậnthức và mất chủ định về nó.

 Các biểu tượng:

Các biểu tượng được định nghĩa như là một vật thể, hành động, hoặc sự kiện và chúng sẽchuyển tải các ý nghĩa đến người khác Ngoài ra, người ta thường hay nói biểu tượng là một loạingôn ngữ phong phú (không thông qua lời nói, văn bản, …) để chuyển tải một cách mạnh mẽ nhữnggiá trị của một tổ chức hoặc một doanh nghiệp

 Các câu chuyện:

Các câu chuyện là một bài tường thuật dựa trên những sự kiện thực được lặp đi lặp lạithường xuyên và được chia sẻ bởi những người nhân viên trong tổ chức Chúng tô vẽ nên nhữngbức tranh nhằm hỗ trợ việc hình tượng hóa tầm nhìn và các giá trị công ty cũng như giúp cho ngườinhân viên nhân cách hóa và hấp thu chúng

 Các anh hùng:

Những anh hùng là một biểu tượng, minh họa cho các kỳ tích, các nét đặc sắc, và các đặctrưng của một văn hóa bền vững Các nhân vật anh hùng đóng vai trò là một hình mẫu cho các nhânviên noi theo và sẽ liên tục ảnh hưởng đến văn hóa tổ chức thậm chí ngay cả khi họ qua đời

 Các thông điệp:

Một thông điệp được thể hiện bằng một nhóm từ hay một câu dùng để diễn đạt một cách côđọng các giá trị cốt lõi của công ty Bên cạnh đó, nhiều công ty sử dụng các thông điệp này đểtruyền đạt các ý nghĩ đặc biệt đến những người nhân viên

 Các nghi lễ:

Các nghi lễ là hoạt động có hoạch định ở một sự kiện đặc biệt mà nó được tiến hành Cácnhà quản trị tổ chức các nghi lễ để cung cấp các hình mẫu gây cảm xúc mạnh về giá trị của công ty.Các nghi lễ là những cơ hội đặc biệt để tăng cường các thành tựu có giá trị Tạo nên các mối liênkết giữa con người bằng cách cho phép họ chia sẻ các sự kiện quan trọng, tôn vinh và kỷ niệm cácanh hùng

1.4 Các loại hình văn hóa:

Môi trường bên ngoài có một sự tác động rất lớn đến văn hóa nội bộ của công ty Nó chính là sựkhác biệt từ công ty này sang công ty khác Các nhà quản trị cần xem xét cả về những giá trị vănhóa có vai trò quan trọng, môi trường bên ngoài và cả chiến lược, mục tiêu của công ty Văn hóadoanh nghiệp được chia làm 4 loại hình: văn hóa thích ứng, văn hóa thành tựu, văn hóa tận tụy, văn

hóa ổn định, và dựa trên 2 khía cạnh: mức độ đòi hỏi của môi trường (sự linh hoạt hay sự ổn định)

và mức độ tập trung của chiến lược công ty (hướng nội hay hướng ngoại)

Văn hóa định hướng vào sự thích ứng hình thành trong một môi trường đòi hỏi tổ chức phải

có những phản ứng nhanh và ra quyết định trong điều kiện rủi ro cao Các nhà quản trị sẽ khuyếnkhích cũng như giao quyền tự chủ cho người lao động trong việc ra quyết định và tự do hành động

để đáp ứng các yêu cầu mới của khách hàng Việc này nâng cao khả năng của công ty trong việcphát hiện nhanh chóng, giải thích được, và chuyển hóa những dấu hiệu từ môi trường thành nhữnghành vi mới

Văn hóa định hướng vào thành tựu thích hợp với những tổ chức quan tâm đến việc phục vụ

cho một nhóm khách hàng riêng biệt trong môi trường bên ngoài, nhưng không phải đối mặt vớinhu cầu lớn về sự linh hoạt và thay đổi nhanh chóng Văn hóa định hướng vào thành tựu nhấn mạnhđến những giá trị như sự cạnh tranh, sự quyết đoán, sáng kiến cá nhân, cắt giảm chi phí, và sự sẵnlòng làm việc lâu dài và nỗ lực để đạt được kết quả Việc nhấn mạnh vào giành lấy thắng lợi và đạtđược các mục tiêu đầy tham vọng là chất kết dính giữ cho tổ chức tập hợp các hoạt động và conngười lại với nhau

Văn hóa định hướng vào sự tận tụy nhấn mạnh sự tập trung vào bên trong Văn hóa này đề

cao việc đáp ứng các nhu cầu của người nhân viên, và tổ chức cần mang những đặc trưng như sựchăm sóc, bầu không khí thân thiện như một gia đình, quan tâm cả người nhân viên và khách hàng,

và tránh tạo sự khác biệt về địa vị Các nhà quản trị nhấn mạnh đến những giá trị như sự hợp tác,quan tâm cả người nhân viên và khách hàng, và tránh tạo sự khác biệt về địa vị

Văn hóa định hướng về sự ổn định tập trung vào các khía cạnh bên trong và định hướng về

sự nhất quán trong một môi trường ổn định Việc tuân thủ các quy định và sự thịnh vượng đượcđánh giá cao, và loại hình văn hóa này hỗ trợ và khen thưởng cho các cách thức thực hiện công việc

có phương pháp hợp lý, và theo trật tự

1.5 Định hình văn hóa công ty để đáp ứng sự đổi mới:

Văn hóa tổ chức được xem là một cơ chế quan trọng nhất của họ để thu hút, động viên, và lưugiữ những nhân viên tài năng, là một năng lực được xem là chỉ báo tốt nhất cho sự tuyệt hảo củatoàn bộ tổ chức Các nhà quản trị không thể nào tập trung tất cả nỗ lực vào các giá trị mà họ cầnmột sự cam kết thực hiện các kết quả kinh doanh vứng chắc Vì vậy, họ cần nhiều phương phápđịnh hình văn hóa công ty khác nhau để đáp ứng được sự đổi mới, ví dụ như: quản trị nền văn hóa

có năng suất cao hay lãnh đạo văn hóa

Quản trị nền văn hóa có năng suất cao chuyển hóa các giá trị trong văn hóa tạo thành nănglượng và động viên nhân viên bằng việc kêu gọi các ý tưởng tốt hơn, hợp nhất con người xung