giao đất lâm nghiệp

QUÁ TRÌNH GIAO ĐẤT LÂM NGHIỆP Giao đất lâm nghiệp là chủ trương lớn, có ý nghĩa chiến lược quan trọng lâu đài của Đảng và Nhà nước, thể hiện đường lối phát triển lâm nghiệp đựa vào sức

CHƯƠNG TRÌNH 327 HỘI KHKT LÂM NGHIỆP VIỆT NAM

)D "0u 0à [9)2105)2

rw 4€ 3

CHƯƠNG TRÌNH 327

HỘI KHKT LÂM NGHIỆP VIỆT NAM

KINH TE HO GIA DiNH O MIEN NUI

GIAO DAT LAM NGHIEP

(Tai bản lần thứ nhất)

Người biên soạn: TS Vũ Văn Mễ

NHÀ XUẤT BẢN NÔNG NGHIỆP

LỜI GIỚI THIỆU vA

Néng - Lam - New Ia ba nghề chính gắn bó từ ngàn đời nay với nhân dân ta, có ý nghĩa to lớn trong nền

kinh tế xã hội Việt Nam Nhằm đẩy mạnh sản xuất

nông lâm nghiệp, tạo điều kiện cho các hộ nông đân

mở rộng và nâng cao hiệu quả của sản xuất, phát triển kinh tế - xã hội nông thôn, Nhà nước đã ban hành hàng loạt các văn bản pháp lý quan trong:

Luật Đất đai (mới) đã được Quốc hội thông qua (1993) Các Quyết định số.72/HĐBT (1990) về.một số

chủ trương chính sách cụ thể phát triển kinh tế - xã

hội miền núi, Quyết định số 327/CT (1992) về một số 'chủ trương chính sách sử dụng đất trống, đồi núi trọc, rừng, bãi bồi ven biển và mặt nước; Chỉ thị số õ25/TTG (1993) về một số chú trương biện pháp tiếp tục phát triển kinh tế - xã hội miền núi, Nghị định số 138/GP (1994) về công tác khuyến nông (bao gồm cả khuyến lâm và khuyến ngư); Nghị định số 02⁄CP (1994) về giao đất lâm nghiệp Hệ thống văn bản đó là những yếu tố cơ bản để tổ chức và triển khai hoạt động

khuyến lâm nhằm góp phần thúc đẩy nền kinh tế lâm

nghiệp xã hội nhiều thành phần cùng phát triển, tạo cục điện mới về phát triển kính tế - xã hội nông thôn, nhất là tại các tỉnh miễn núi

Trong nhiều năm qua, ngành Lâm nghiệp và các

đen, vị thuộc ngành Lâm nghiệp :đã thực hiện: tuyên truyền, vận động và tổ chức nhân dân tham gia thực

3

hiện "Tết trồng cây" do Bác Hồ khởi xướng (1959; Hỗ

trợ vật tư kỹ thuật để nhân dân trồng được hàng trăm triệu cây phân tán mỗi năm; Thông qua chính sách giao đất giao rừng, cho đến năm 1992 đã giúp 800.000

hộ nông dân có trên 1 triệu ha để phát triển sản xuất

nông lâm nghiệp, lập trại rừng, vườn rừng

Song công tác khuyến lâm là một hoạt động còn mới

trong sân xuất lâm nghiệp, nên từ tổ chức đến chỉ đạo thực hiện còn nhiều lúng túng Đặc thù của sản xuất

lâm nghiệp là chu kỳ kính doanh dài, lâu thu hồi vốn,

địa bàn hoạt động ở vùng núi, canh tác trên đất dốc,

cơ sở hạ tầng, đường sá ít, giao lưu hàng hoá khó khăn, kinh tế chậm phát triển, trình độ dân trí chưa cao những vấn đề này ngành Lâm nghiệp còn phải vừa làm vừa nghiên cứu giải quyết và gặp không ít khó khăn khi tuyên truyền phổ cập rộng rãi, do đó sự phát triển còn hạn chế

Để có thêm tài liệu góp phần phục vụ sự nghiệp bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng, chuyển mạnh hoạt động sản xuất lâm nghiệp theo hướng lâm nghiệp

xã hội, Hội KHKT Lam nghiệp Việt Nam và Vụ Eế

hoạch Bộ Lâm nghiệp đã tập hợp các cán bộ khoa học

kỹ thuật trong và ngoài ngành biên soạn bộ sách

khuyến lâm: "Kinh tế hộ gia đình ở miền núi"

Năm 1994 xuất bản 4 cuốn theo các chủ đề:

1 Giao đất lâm nghiệp có sự tham gia tự nguyện

của người dân;

„3, Sứ dụng đất đốc bận vững,

¿Øt ý thuật gây trông một số loài cây lâm nghiệp, oây-nông nghiệp và chăn nuôi gia súc;

534) NHững vấn đề cơ bản về quản lý kinh tế hộ gia đình

°' Đây lã những tài liệu cần thiết cho các chủ dự án lâm nông công nghiệp của chương trình phủ xanh đất

trống đổi núi trọc (327/CT); các nhà quản lý hoạch

định chính sách lập kế hoạch, xây dựng dự án; cho các cán bộ khoa học, các cán bộ làm công tác khuyến lâm

Đồng thời góp phần nâng cao dân trí, động viên các thành phần kinh tế và mọi người dân xây dựng nghề

rừng nhân dân, bảo vệ rừng hiện có, gây trồng rừng mới, khai thác chế biến lâm sản, phát huy tác dựng

của rừng đối với môi trường và tăng sản phẩm xã hội,

tạo công ăn việc làm, ổn định cuộc sống của các hộ nông dân sống ở miền núi

Tôi xin cắm ơn các cơ quan và các cán bộ khoa học

đã có nhiều đồng góp trong việc biên soạn và xuất bản

bộ sách này

Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc và hy vọng các

độc giả sẽ thu được nhiều điều hữu ích

Hà Nội, ngày 15 tháng 12 năm 1994

GS NGUYEN QUANG HA

BO TRUONG BO LAM NGHIEP

Nhờ sự giúp đỡ của Bộ Lâm nghiệp, Nhà xuất bắn

Nông nghiệp, Hội khoa học kỹ thuật Lâm nghiệp Việt

Nam va Ứụ Kế hoạch Bộ Lâm nghiệp đã cùng với một

số cán bộ KHKT trong và ngoài ngành tổ chức biên

gaan bộ sách khuyến lâm: "Kinh tế hộ gia đình ở

miền núi" ‘

Do trinh ‘dé cén hạn chế nên việc biên soạn, biên

tập, in ấn khó tránh khỏi thiếu sót

Ban biên tập

TS Ngô Đức Minh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư

ký Hội KHKT Lâm nghiệp Việt Nam

Nguyễn Cát Giao - Vụ trưởng Vụ Kế hoạch Bộ

Lam nghiệp

Điều phối viên chương trình lâm nghiệp nhiệt đới

của Việt Nam

Lê Trung Tiến - Nhà xuất bản Nông nghiệp

LỜI NÓI ĐẦU

Giao đất giao rừng là một chủ trương đúng đắn của

Đảng và Nhà nước đã được đề ra trên hai mươi năm nay Từ khi có chương trình quốc gia về bảo vệ rừng

và phủ xanh đổi núi trọc theo Quyết định số 327/CT ngày 15/8/1992 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay

là Thủ tướng Chính phủ) thì việc giao đất lâm nghiệp càng có ý nghĩa lớn lao và bức thiết hơn Nếu việc giao đất lâm nghiệp không làm tốt, rừng chưa có chủ thực

sự thì vốn đầu tư của chương trình 327 để bảo vệ rừng

và phủ xanh đôi núi trọc sẽ gây lãng phí lớn Vì thế,

có thể nói giao đất lâm nghiệp là một trong những biện pháp then chốt tổ chức lại sản xuất của ngành Lâm nghiệp nhằm đổi mới Lâm trường quốc doanh và phát triển kinh tế hộ gắn với định canh định cư

Để góp phần thực hiện chủ trương trên, dựa trên những kết quả đã làm thí điểm, chúng tôi biên soạn cuốn sách này Nội dung sách trình bày phương pháp giao đất lâm nghiệp đã được cải tiến Tuy còn phải tiếp tục bổ sung, hoàn thiện nhưng là một phương pháp dựa trên những nguyên tắc phù hợp với luật định, có tính khả thi cao, nhiều địa phương đã áp dụng thành công

Điểm nổi bật của cách làm này là:

Lấy địa bàn xã để giao toàn bộ quỹ đất lâm nghiệp cho các chủ sử dụng (Nhà nước, hộ gia đình, cá nhân) Trước khi giao, tiến hành quy hoạch sử dụng đất

đai của xã hoặc bổ sung quy hoạch cũ đã có từ trước,

phân định rõ điện tích đất nông nghiệp, lâm nghiệp

Đo trình độ có hạn nên chắc chắn sách còn có thiếu

sót Mong được bạn đọc bổ sung thêm

TÁC GIÁ

1 QUÁ TRÌNH GIAO ĐẤT LÂM NGHIỆP

Giao đất lâm nghiệp là chủ trương lớn, có ý nghĩa

chiến lược quan trọng lâu đài của Đảng và Nhà nước, thể hiện đường lối phát triển lâm nghiệp đựa vào sức

dân, sử dụng có hiệu quả đất đai, tài nguyên rừng, tạo

công ăn việc làm cho nông thôn, tăng thêm sản phẩm

sẵn xuất và bảo vệ môi trường sinh thái

Chủ trương giao đất lâm nghiệp đã được đề ra và thực hiện từ năm 1968; trong mỗi giai đoạn phát triển

của cách mạng, Nhà nước đã đề ra các chính sách và được bổ sung kịp thời cho phù hợp với thực tế Vì vậy,

việc thực: hiện: giao đất lâm nghiệp trong từng giai đoạn

cũng có: sự khác nhau về phạm vi, quy mô và mức độ kết quả đạt được Nhìn tổng quát, quá trình giao đất lâm nghiệp tạm thời có thể chia thành ba thời kỳ như sau:

- Thời kỳ 1968-1982: Đây là thời kỳ phát triển kinh

tế quốc đoanh và hợp tác xã Đất nông nghiệp, đất lâm

nghiệp và rừng mới được giao cho hai thành phần kinh

tẾ là quốc doanh và hợp tác xã (kể cả tập đoàn sản xuất sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng) nhưng quốc doanh vẫn là chính, chưa giao đến hộ gia đình Đối với các thành phần kinh tế khác chỉ mới thông qua chế độ

khoán sản phẩm đến nhóm và người lao động

1: - Thời kỳ 1982-1992: Vào đầu những năm 1980 là thời kỳ Nhà nước đang nghiên cứu thử nghiệm cải tiến quần lý hợp tác xã Nên trong lâm nghiệp, Nhà nước đã

9

có các chính sách giao đất lâm nghiệp cho các hợp tác

xã và các hộ gia đình trong hợp tác xã để sản xuất nông lâm nghiệp Nhất là, vào giai đoạn cuối của thời kỳ này

chủ trương giao đất đến từng hộ gia đình cũng được cụ

thể và đẩy mạnh hơn Từ đó, ngành Lâm nghiệp đã cùng

với các địa phương vận dụng và thực hiện giao đất lâm nghiệp đến hộ nông dân (hoặc áp dụng hình thức khoán trực tiếp đến hộ gia đình cần bộ công nhân viên trong lâm trường quốc doanh), lấy hộ là đơn vị sản xuất kinh doanh để làm hợp đồng khoán, nên việc giao đất lâm

nghiệp đã có những tiến bộ-đáng kể, mang lại khởi sắc mới cho nghề rừng nước ta Ở những nơi thực hiện đúng chính sách giao đất lâm nghiệp thì rừng đã có người làm

chủ cụ thể, không còn tình trạng làm chủ chung chung

mà thực chất là vô chủ Vì thế, tại đây người nhận đất

nhận rừng đã yên tâm đầu tư vào việc kinh doanh rừng

và bồi bổ đất đai Nhiều nơi đã có sản phẩm hàng hoá

Diện tích đất trống đồi núi trọc được đưa vào khai thác

sử dụng ngày càng tăng Nhiều mô hình sản xuất theo phương thức nông lâm kết hợp làm vườn rừng, trang trại,

đã phát triển khá phổ biến ở nhiều địa phương, có hộ gia

đình đã đầu tư vốn hàng chục triệu đồng để trồng rùng

Qua nhận đất nhận rừng, phát triển kinh tế vườn, đời

sống nông dân đã khá lên rõ rệt Những hộ nông dân và

hộ thành viên lâm trường nhận đất, nhận Từng có thu

hoạch hàng năm vài chục triệu đồng không còn là hiện

tượng hiếm thấy Đó là những tiến bộ bước đầu đáng khích lệ của công tác giao đất lâm nghiệp ở giai đoạn

này, làm tiền đề cho việc chuyển hướng từ lâm nghiệp quốc doanh sang lâm nghiệp xã hội ở nước ta

- Thời kỳ 1993 đến nay: Từ đầu năm 1993, Đẳng

và Nhà nước đã ban hành các Nghị quyết chủ trương và chính sách nhằm thực hiện triệt để công tác giao đất giao rừng, như:

“4+ #'Nghị quyết Trung ương lần thứ 5 (1993) về tiếp tic đổi mới và phát triển kinh tế - xã hội nông thôn, đã nhấn mạnh: "đổi mới cơ chế quần lý ngành Lâm nghiệp, thực hiện phổ biến việc giao, khoán rừng và đất rừng phù hợp với quy hoạch và phương hướng phát triển từng vùng, từng loại rừng"

^_* Luật Đất đai (mới) đã được Quốc hội thông qua (1993) Tiép theo đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định

SỐ 64/CP (1993) về giao đất nông nghiệp và Nghị định

số 02/CP (1994) về giao đất lâm nghiệp, Quyết định số 202/TTg (1994) về khoán bảo vệ rừng, ngành Lâm nghiệp đã cố Thông tư hướng dẫn số 06-LN/KIL (1994)

về giao đất lâm nghiệp

Như vay, thông qua các chính sách, Nhà nước công nhận sự tồn tại lâu dài và tác dụng tích cực của hộ gia đình, cá nhân trong quá trình phat triển kinh tế - xã hội; thừa nhận tư cách pháp nhân, bảo đảm bình đẳng về quyên lợi và nghĩa vụ trước pháp luật, bảo hộ quyền làm ăn:chính đáng và thu nhập hợp pháp của các hộ gia đình, gâ:nhân Đối với hộ gia đình, cá nhân khi đã được Nhà

11

nước giao đất thì có quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, thế chấp quyền sử dụng đất theo những quy định của pháp luật Từ đó, đã khuyến khích người đân yên tâm nhận đất, nhận rừng để sản xuất, kinh

tế hộ gia đình có điều kiện để phat trién hon Moi người

dân nói chung và nông dân miền núi nói riêng rất phan khởi thực hiện các chính sách này Chủ trương giao đất lâm nghiệp của Đảng và Nhà nước đến nay thực sự đã

đi vào cuộc sống của đồng bào miền núi đã bao đời nay gắn bó với núi rừng Giao đất lâm nghiệp đến từng hộ gia đình ở nước ta được nhìn nhận như là một cấu thành của quá tình đổi mới kinh tế hiện nay Khi quyền sử dụng đất đai được thiết lập đã tạo CƠ SỞ vững chắc cho người nông dân yên tâm san xuất trên mảnh đất mà họ

đã thực sự làm chủ

2 NHỮNG NGUYÊN TẮC CHÍNH TRONG

CHỈ ĐẠO GIAO ĐẤT LÂM NGHIỆP

Trong quá trình tiến hành giao đất lâm nghiệp, cấn

bộ chỉ đạo và hướng dẫn thực hiện cần quán triệt những nguyên tắc chính sau đây:

ˆ Đất đai là tài sản quốc gia, thuộc quyền sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý Nhà nước giao đất lâm nghiệp cho các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân sử dụng ổn định, lâu dài vào mục đích sản xuất lâm nghiệp Vì vậy, khi tiến hành giao đất lâm nghiệp phải

thực hiện đầy đủ những quy định của Luật Đất đai, Luật Bảo vệ và Phát triển rừng và các Nghị định, cũng như những Thông tư hướng đẫn của Bộ Lâm nghiệp và của Tỉnh về giao đất lâm nghiệp

- Giao đất lâm nghiệp cho các chủ sử dụng nhằm đạt mục tiêu là tổ chức lại sẵn xuất ở trung du và miền

núi, bảo vệ tài nguyên rừng được tốt hơn, từng bước ổn

định và phát triển kinh tế hộ gia đình nông dân Vì thế, trước khi tiến hành giao đất lâm nghiệp nhất thiết phải

xây dựng quy hoạch sử dụng đất đai của xã Trường hợp

trên địa bàn xã đã có quy hoạch rồi thì chỉ cần rà soát

lại, nếu xét thấy bất hợp lý cần được bổ sung kịp thời Trong quy hoạch xác định rõ: đầu là đất nông nghiệp để trồng cây hàng năm, cây ăn quả hoặc đất chăn thả; đâu

là đất lâm nghiệp có rừng tự nhiên cần bảo vệ, đất rừng khoanh nuôi phục hồi, đất trống cần trồng rừng Khi xác

định các loại đất đai cho sản xuất cần ưu tiên dành đủ

đất để trồng cây hàng năm và làm nông - lâm kết hợp nhằm đảm bảo đủ lương thực cho người đân sống trên

địa bàn xã Việc xây dựng quy hoạch sử dụng đất đai của xã phải được thảo luận với chính quyền địa phương

và với người nông dân địa phương, tránh ấp đặt từ trên - xuống Cuối cùng quy hoạch này phải được chính quyền huyện xem xét phê duyệt phù hợp với quy, hoạch tổng Thế: về sử dụng đất đai của huyện đã được Ủy ban nhân

;đân tỉnh phê duyệt

13

- Lấy địa bàn xã làm đơn vị để giao toàn bộ quỹ đất lâm nghiệp cho các tổ chức của Nhà nước, hộ gia đình

và cá nhân, đảm bảo đất lâm nghiệp có chủ cụ thể Việc giao theo kiểu da báo không khép kín trên địa bàn xã như trước đây, dẫn đến những nơi nào rừng chưa được giao thì nơi đó dễ dàng bị phá Mặt khác, do làm manh mún nên đã gặp không ít khó khăn khi tổ chức lại sản

xuất trên địa bàn toàn xã; đặc biệt chưa huy động được

sức mạnh tổng hợp của cộng đồng dân cư trên địa bàn cùng nhau tham gia bảo vệ rừng Song, không vì thế mà nôn nóng vội vàng Tiến độ giao đất lâm nghiệp phải phù hợp với năng lực quản lý rừng và đất lâm nghiệp của chính quyền huyện, xã và nhận thức của dân Vì thế, nơi nào đó người dân chưa cố nhu cầu nhận l hết diện tích đất lâm nghiệp của xã hoặc chưa có đủ vốn để đầu tư phat triển sản xuất nghề rừng thì không ép buộc dân phải nhận hoặc giao cho xong theo kiểu "thanh toán chủ trương” Có thể phân chia thành 2 bước: trước tiên giao nhận đất trên thực địa, xác lập được chủ đất chủ rừng để người dân sản xuất ổn định, đồng thời có đủ thời gian

để điều chỉnh những sự bất hợp lý, đảm bảo đoàn kết nội

bộ nông thôn Sau đó, mới làm các thủ tục địa chính để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (gọi là sổ đỏ)

- Nếu trên địa bần xã có các doanh nghiệp của Nhà

nước hiện đang quản lý, sử dụng đất lâm nghiệp nhưng

không có nhu cầu sử đụng đến thì rà soát lại và kiến

nghị với cấp có thẩm quyền để điều chỉnh

q⁄¡, Diện tích đất lâm nghiệp mà do các hộ gia đình và

cá nhân hiện đang sử dụng hợp pháp, không có sự tình chấp đều được sử dụng, đồng thời làm thủ tục để

xết cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Song nếu xết thấy bất hợp lý về số lượng và quy hoạch chung của xã thì cần phải có sự điều chỉnh cho phù hợp với quỹ đất đai, quy hoạch sử dụng và đầm bảo công bằng

- Khi tiến hành giao đất lâm nghiệp phải có sự bàn

bạc và trao đổi dân chủ với từng người dân để họ tự

nguyện tích cực tham gia Chỉ giao đất hoặc rừng cho

các hộ có đơn tự nguyện xin nhận đất, nhận rừng: hộ nào không có nhu cầu thì không giao, không áp đặt

Giao theo nhu cầu và khả năng sử dụng đất đai của các chủ hộ, cồn số nhân khẩu trong từng hộ là một căn cứ quan trọng để tham khảo trong khi giao

- Đất lâm nghiệp được giao chuyên canh, trừ khi có vấn đề bất hợp lý; tránh xáo trộn không cần thiết, Cố

ging git nguyên hiện trạng sử dụng đất hoặc rừng của các hộ và làm các thủ tục để cấp giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất, khế ước hay hợp đồng khoán cho họ Trường hợp có hộ nào đó trong xã hiện đang sử dụng đất không đúng quy hoạch hoặc quá nhiều, quá ít thì cần phải điều chỉnh diện tích cho phù hợp quy hoạch sử

dụng đất đai, phù hợp với quỹ đất của xã và số nhân khẩu của hộ đó

15

3 CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH GIAO ĐẤT LÂM NGHIỆP

Việc giao đất lâm nghiệp thực hiện trên địa bàn toàn

xã và theo các bước sau đây:

Bước 1: Thành lập Ban chỉ đạo giao đất lâm nghiệp của huyện và tổ công tác để thực thi

Đối với Ban chỉ đạo: Một thực 16 14 trong khi giao

đất lâm nghiệp ở các xã sẽ có hàng loạt vấn đề quan trọng và phức tạp thuộc phạm vi trách nhiệm huyện giải quyết, như bảo vệ rừng tự nhiên hiện còn, quy hoạch sử

dụng đất đai, ranh giới xã và tranh chấp đất đai, cũng

như những nguyện vọng được đề xuất từ người dân trong

xã Mặt khác việc điều hành chỉ đạo giao đất lâm nghiệp của huyện cần được tập trung nên phải thành lập Ban chỉ đạo

Giao đất lãm nghiệp là thực hiện chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước Do đó Ban chỉ đạo phải có tỉnh thần trách nhiệm cao trước Nhà nước và dân: phải có uy ứn

và năng lực để khâu nối giữa các cơ quan chuyên môn

của tỉnh, huyện và xã; phải có trình độ tổ chức và giải

quyết những vấn đề cụ thể, phức tạp diễn ra trong quá

trình giao đất lâm nghiệp

Chức năng của Ban chỉ đạo giao đất lâm nghiệp huyện là tổ chức tham mưu do Chủ tịch huyện thành lập

ra để chỉ đạo công tác giao đất lâm nghiệp trên địa bàn huyện

=—— Thành phần Ban chỉ đạo gồm có:

Chủ tịch hoặc phó chủ tịch: Trưởng ban

Hạt trưởng hạt kiểm lâm: Phó ban (thường trực) Trưởng phòng nông lâm nghiệp: Ủy viên (hoặc Giám đốc Trung tâm khuyến nông)

Trưởng phòng quẫn lý ruộng đất: Ủy viên và đại diện một số ngành liên quan

Những hoạt động chính của Ban chỉ đạo là xây dựng chương trình kế hoạch giao đất lâm nghiệp cho

toàn huyện Chỉ đạo tổ công tác triển khai trên địa bàn

xã Tập huấn tài liệu hướng dẫn giao đất lâm nghiệp cho

tổ công tác để thực thi, tham mưu cho Chủ tịch Ủy ban

nhân dân huyện phê duyệt kế hoạch sử dụng đất của xã Lam rõ ranh giới hành chính xã để phục vụ cho việc giao đất lâm nghiệp Kiểm tra, đôn đốc hoạt động của tổ công tác và định kỳ họp Ban chỉ đạo để rút kinh nghiệm

và giải quyết những vấn đề phát sinh Hoàn chỉnh hồ sơ giao đất lâm nghiệp và thực hiện các thủ tục địa chính cần thiết để chuyển qua cơ quan địa chính huyện làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp cho các hộ

Ban chỉ đạo giao đất lâm nghiệp của huyện cần tranh thủ sự chỉ đạo của Ủy ban nhân dân nh nhằm đảm bảo việc giao đất lâm nghiệp được đúng luật và pháp chế quy định, không để xảy ra tiêu cực, tranh chấp

17

đất đai hoặc sơ hở dẫn đến phá rừng, thất thoát vốn đầu

tư trồng rừng và khoanh nuôi bảo vệ rừng của Nhà nước

đã đầu tư trước khi giao đất lâm nghiệp Để việc giao đất

lâm nghiệp đạt kết quả tết, Ban chỉ đạo cần có quan hệ

chặt chẽ với các ngành liên quan của tỉnh như Sở địa chính, Sở Nông nghiệp, Sở Lâm nghiệp, Chi cục kiểm lâm, Đoàn điễu tra quy hoạch nông lâm nghiệp

Đối với tổ công tác: tổ công tác chịu sự quản lý và điều hành của Ban chỉ đạo; là người trực tiếp cùng với

chính quyền xã và dân thực hiện mọi công việc giao đất lâm nghiệp trên địa bàn xã Tổ này chịu trách nhiệm

trước Ban chỉ đạo huyện về chất lượng số liệu, bản đồ

và thành quả giao đất lâm nghiệp trên địa bàn xã

Hoạt động của tổ công tác là thực hiện đầy đủ các nội

dung của từng bước công việc đảm bảo đúng tiến độ thời

gian từ thu thập các loại thông tin, xây dựng quy hoạch sử

dụng đất, hình thành phương án giao đất lâm nghiệp, họp

dân, đi hiện trường giao đất lâm nghiệp cho các hộ, làm

việc nội nghiệp Sau cùng phải hoàn thiện hồ sơ giao đất

lâm nghiệp theo quy định của Nghị định 02/CP

Để đảm bảo thực hiện đầy đủ chức năng và nhiệm

vụ nêu trên, tổ công tác cần có từ 3 đến 4 người do cán

bộ lâm nghiệp làm tổ trưởng Thành viên của tổ công tác

là cán bộ kiểm lâm, nông nghiệp (hoặc khuyến nông), địa chính của xã, đại diện cho các đơn vị quốc doanh có đất lâm nghiệp trên địa bần xã (lâm trường, nông trường,

ban: quản lý rừng đặc dụng hay rừng phòng hộ) Ngoài tá¡icòn cán bộ định canh định cư nếu là vùng có định cạnh định cư Trường hợp phải làm rõ thêm về tài nguyên rừng thì được tăng cường thêm cán bộ từ đoàn điều tra của tỉnh

Hoạt động của tổ công tác sẽ quyết định đến tiến độ

và kết quả đạt được, nên yêu cầu những cần bộ này phải đảm bảo chất lượng Trước hết, họ phải nấm vững Luật Đất đai, Luật Phát triển rừng và Bảo vệ rừng, các Nghị định liên quan đến hai luật trên và các quy định của Bộ Lâm nghiệp, của Tỉnh hướng dẫn về giao đất lâm nghiệp Nhất là cần bộ lâm nghiệp phải cố chuyên môn

vũ có kinh nghiệm về điều tra, quy hoạch rừng; cần bộ địa chính phải có nghiệp vụ về địa chính, quản lý đất đai, lập hỗ sơ giao đất đúng với quy định của ngành địa

chính Cán bộ địa chính xã và lãnh đạo xã nhất thiết

phải theo sắt công việc từ khi bắt đầu đến kết thúc của

xã mình

„Bước 2: thu thập đầy đủ các loại thông tín

“Việc có được đầy đủ các loại thông tin liên quan đến quản lý đất đai, tài nguyên rừng trên địa bàn xã, nhằm giúp Ban chỉ đạo có đủ thông tin nhanh chóng, tránh được những chi phí trùng lặp và tránh được sơ suất đo thiếu ting tin khi quyét dinh nhimg van đề có liên quan đến o,đất lâm nghiệp trên xã đó Khi thu thập các thông tin,

đặc biệt chú ý làm rõ các loại đất đai trên địa bàn xã

19

Những thông tin này không chỉ giúp ích cho công

tác giao đất lâm nghiệp mà còn là căn cứ để theo dõi

điễn biến tài nguyên rừng, sử dụng đất đai và những

hoạt động phát triển kinh tế - xã hội sau giao đất lâm

nghiệp Khi thu thập thông tin, không để sót các tài liệu,

bản đồ hiện có, những cũng không quá cầu toàn vì sẽ

mất thời gian và tốn kém Những thông tin này có thể phân làm hai loại là tài liệu và bản đồ

Về tài liệu, cần có được: diện tích các loại đất đai; dân sinh kinh tế - xã hội: dân tộc, dân số, lao động, thu

nhập hàng năm; số hộ hiện đang du canh, diện tích du canh, xâm canh nương rẫy phá vào rừng hiện còn; kết quả giao đất lâm nghiệp trước đây; số liệu kiểm kê rừng

tự nhiên và rừng trồng trước đây; phương án quy hoạch đất đai của xã (đất nông nghiệp, lâm nghiệp ) nếu có; các tài liệu quản lý địa chính của xã hiện có đang sử dụng để quần lý đất đai; luận chứng kinh tế kỹ thuật khu rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, dự án 327 (nếu trên địa bàn xã có các đối tượng này)

Về bản đồ: thu thập các loại bản đồ hiện có như bản

đồ quy hoạch đất đai; bản đồ hiện trạng tài nguyên rừng,

bản đồ địa hình các tỷ lệ

Trường hợp các thông tin còn thiếu hoặc chưa đủ độ

tin cậy thì cần thiết phải bổ sung bằng cách phúc tra tại hiện trường Nơi không có bản đồ hoặc sơ đồ khu đất lâm nghiệp được giao thì có thể dùng bản đồ tỷ lệ

1/50.000 phóng ra và bổ sung chỉ tiết tại thực địa

-;: “Tất cả các tài liệu thu thập được và bổ sung cần phải ghi nhận bằng văn bản giữa Ban chỉ đạo với chính quyền xã Trong đó chú ý đặc biệt đến tài nguyên rừng hiện còn, diện tích nương rẫy Mặt khác cũng cần phải ghi nhận trên thực tế về tình trạng rừng hiện còn nhằm nâng cao trách nhiệm của chính quyền xã trong việc quần lý bảo vệ rừng và ngăn chặn phá rừng hiện còn để đất nương làm rẫy

Để có được những tài liệu và bản đồ nêu trên, cần

bộ tổ công tác xuống xã và đến các phòng ban của

huyện, đoàn điều tra lâm nghiệp, nông nghiệp của tỉnh

để thu thập các tài liệu này Ban chỉ đạo có thông báo tới các phòng chức năng trong huyện yêu cầu cung cấp

số liệu cho tổ công tác và có công văn gửi các sở, ban

ngành của tỉnh có liên quan để giúp đỡ

-: Bước 3: dự kiến quy hoạch sử dụng đất đai và phương ấn giao đất lâm nghiệp

- Quy hoạch sử dụng đất: một trong những căn cứ chính để quyết định giao đất là có quy hoạch, kế hoạch

sử dụng đất đai được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt Tham quyén phé duyét quy hoach, ké hoach sir dung đất của xã là Ủy ban nhân dân huyện, đồng thời

Ủy ban nhân dân huyện có quyền cho phép bổ sung điều

chỉnh quy hoạch, kế hoạch đó Mặt khác, việc quy hoạch

nầy sẽ là căn cứ quan trọng để tổ chức lại sẵn xuất và

ổn: định đời sống của nhân dân trong xã

21

Đất đai ở các xã miền núi thường có đặc điểm là: đất lâm nghiệp nhiều, đất nông nghiệp ít, nhất là đất ruộng nước lại càng ít; mặt khác, đất trồng cây lương thực, cây màu và đất thổ cư thường có khi chưa phần

định rõ ràng như các xã vùng đồng bằng Vì thế việc rà

soát lại quy hoạch các loại đất đai trên địa bàn xã là rất cần thiết khi tiến hành giao đất lâm nghiệp Tại đây đất lâm nghiệp gắn bó mật thiết với phát triển kinh tế hộ gia đình Do đó, trước khi tiến hành giao đất lâm nghiệp, ban chỉ đạo cần rà soát lại quỹ đất đai, như đất nông nghiệp, đất thổ cư và các loại đất khác trên địa bàn xã nhằm đảm bảo nhu cầu đất nông nghiệp cấp thiết cho các hộ nông dân

Khi lầm quy hoạch sử dụng đất đai, nếu trên địa bàn

xã có điện tích đất lâm nghiệp thuộc các tổ chức nhà

nước hiện đang quản lý sử dụng thì các chủ rừng nhà nước phải cùng với chính quyền xã và tổ công tác xác định rõ ranh giới trên thực địa và bản đồ; đồng thời cần

rà soát lại, nếu có những diện tích không sử dụng đến thì báo cáo cấp trên xem xét để điều chỉnh

Trong quy hoạch cần làm rõ diện tích và phân bổ các loại đất đai trên bản đồ và trên thực địa, như đất thổ

cư và đất nông nghiệp gồm: đất ở, đất vườn, đất lúa 1

vụ, 2 vụ, đất bãi bằng hoặc nương cố định, đất trồng cây

ăn quả, cây công nghiệp Đất lâm nghiệp gồm: đất trắng cần trồng rừng, đất khoanh nuôi phục hồi rừng, đất

rừng nuôi dưỡng, đất rừng trồng, đất rừng tự nhiên Đất

khác sồm: đường sá, sông suối, nghĩa địa

sề _“Cách làm: sử dụng tất cả tài liệu hiện có đã thu thập

bổ sung ở bước 2 Cán bộ tổ công tác bàn bạc với Ủy Bạn nhân dân xã và các trưởng xóm (bản) hay hợp tác

ex để họ cân nhắc việc sử dụng đất của chính họ, tránh

tình trạng chủ quan áp đặt của cần bộ Sử dụng quy

h, đất đai và phương án sản xuất của xã đã có trước

iy 1 rồi điều chỉnh bổ sung cho phù hợp Tổ công tác trình bày dự kiến quy hoạch sử dụng đất đai với Ủy ban nhân dân xã và sau đó trình lên Ủy ban nhân dân “huyện

để xem xét quy hoạch này, nếu thấy việc đề xuất điều

chỉnh từ cơ sở có những điểm thay đổi lớn so với quy

hoạch tổng thể của huyện đã được tỉnh phê duyệt trước

đây thì phải xin ý kiến của tỉnh

tr Phương án giao đất lâm nghiệp: phương án được xây dựng nhằm mục đích tạo cơ sở cho việc giao đất lâm nghiệp diễn ra thuận lợi và tránh những sai sót đắng tiếc Yêu cầu tổ công tác cần nắm chắc quỹ đất đai thông qua số liệu về hiện trạng sử dụng đất và quy hoạch sử dung đất cũng như nhu cầu sử dụng đất và rừng của các

hộ Sau đó thảo luận với Ủy ban nhân dân xã và với đân

về những dự kiến trong phương án giao đất lâm nghiệp Xây dựng phương ấn này cũng cần có sự thảo luận phối hợp với các ngành trong huyện có,liên quan để rà soát hết các khía cạnh trước khi giao cụ thể Phương án phải

được sự nhất trí của Ban chỉ đạo và Huyện

23

Nội dung của phương án cần làm rõ:

Ranh giới xã: trên cơ sở ranh giới hiện tại để giao

toàn bộ quỹ đất lâm nghiệp trên địa bàn xã Trường hợp còn có sự tranh chấp hoặc chưa rõ ràng phần đất tiếp giáo với xã bên cạnh thì để khu đất đó lại và báo cáo lên cấp có thẩm quyền để xem xét giải quyết

Việc giao đất lâm nghiệp phải thực hiện theo đúng

Nghị định số 02/CP, Quyết định số '202/TTg và Thông

tư số 06/LN-KL Cụ thể là:

+ Ở những vùng phòng hộ đầu nguồn rất xung yếu

và xung yếu, nếu có dân cư sinh sống trong đó thì giao

đất thổ cư, thổ canh, đất để sản xuất nông nghiệp ổn

định, lâu đài cho hộ gia đình, cá nhân theo Luật ĐẤt đai

năm 1993 mà không giao đất lâm nghiệp có rừng để làm

đất sản xuất nông nghiệp

Đối với rừng phòng hộ chưa giao cho ai quản lý thì giao cho Chi cục kiểm lâm địa phương quản lý, bảo vệ

+Ỡ những vùng rừng đặc dụng cần bảo vệ nghiêm ngặt mà còn có các hộ dân cư sống xen kẽ nhưng chưa

hoặc không có khả năng đi chuyển đi nơi khác thì chủ

rừng được khoán cho các hộ gia đình này diện tích rừng phải bảo vệ theo hợp đồng khoán Riêng đất thổ cư, thổ

canh của các hộ đã sử dụng từ trước thì được giao cho

hộ gia đình theo Luật Đất đai năm 1993,

24

Đối với khu phục hồi sinh thái thì chủ rừng khoán bảo vệ rừng khoanh nưôi tái sinh và trồng rừng mới cho các hộ dân cư sống xen kẽ trong khu rừng theo hợp đồng

khoán Riêng đối với đất thổ cư, thổ canh, đất nông

nghiệp các hộ gia đình đã sử dụng từ trước thì được giao

theo Luật Đất đai năm 1993

+ Ở những khu rừng văn hóa, di tích lịch sử, đanh lam thắng cảnh, nghiên cứu thí nghiệm mà có cư dân sinh sống thì đối với đất thổ cư, thổ canh, đất sản xuất

nông nghiệp ổn định mà nhân dân đã sử đụng từ trước,

Ban quản lý khu rừng trả lại cho địa phương để địa phương giao cho hộ gia đình, cá nhân sinh sống trong khu rừng

Đối với rừng đặc dụng chưa hoặc không có ban

quân lý thì giao cho Chỉ cục kiểm lâm địa phương quản

lý, bảo vệ

Kỹ khế ước

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh ký khế ước điện tích

đất lâm nghiệp có rừng tự nhiên, rừng trồng bằng vốn của Nhà nước, có thâm thực vật cần khoanh nuôi bảo vệ

cho các tổ chức không phải của Nhà nước Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện ký khế ước diện tích đất lâm nghiệp

có rừng tự nhiên, có rừng trông bằng vốn của Nhà nước,

có thảm thực vật cần khoanh nuôi bảo vệ cho hộ gia

đình, cá nhân

25

Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và

quyết định thu hồi: cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất lâm nghiệp thì cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyết định thu hồi Việc cấp giấy

chứng nhận quyền sử dụng đất thực hiện theo các quy

định của Tổng cục Địa chính

Tổ chức thực hiện việc giao đất lâm nghiệp: giao

cho các Chỉ cục và các Hạt kiểm lậm phối hợp với các

cơ quan địa chính cùng cấp giúp Ủy ban nhân dân tỉnh

và Ủy ban nhân dân huyện sở tại thực hiện việc giao đất

lâm nghiệp cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân

Ngoài ra, trong phương án còn phải đề cập đến biện pháp và kế hoạch triển khai bảo vệ rừng tự nhiên hiện còn trong khi giao

Một thực tế là trong khi chuẩn bị và tiến hành giao đất lâm nghiệp thì một số diện tích rừng chưa được xác định chủ cụ thể nên dễ xây ra tình trạng lợi dụng lúc giao thời để chặt phá bừa bãi Vì thế, trong phương án giao đất lâm nghiệp cần đề xuất các biện pháp bảo vệ

rừng tự nhiên hiện còn tăng cường bảo vệ sao cho tài nguyên rừng không bị thất thoát Đây là trách nhiệm của Hạt kiểm lâm nhưng Ban chỉ đạo phải coi việc bảo vệ rừng trong thời điểm này là nhiệm vụ đột xuất và trọng

điểm của huyện và xã

Trong phương ấn đề ra kế hoạch triển khai thật cụ thể cho từng bước công việc, từ họp dân thảo luận dự kiến phương án đến lúc phổ biến thực hiện phương án;

giao nhận đất ngoài thực địa; nội nghiệp, họp dân lần cuối để thông báo kết quả giao đất lâm nghiệp, hoàn

chỉnh hồ sơ làm thủ tục trình huyện duyệt

Tiến hành giao theo kiểu cuốn chiếu để vừa làm vừa

rút kinh nghiệm Trên địa bàn xã thì dựa vào bản (xóm)

để giao; trên địa bàn huyện thì giao hết xã này đến xã

khác để huyện có điều kiện tập trung chỉ đạo, nhất là khi

huyện chưa có đủ cần bộ có kinh nghiệm tiến hành công việc giao đất lâm nghiệp

Bước 4: họp dân từng bản (xóm hay hợp tác xã) Thành phần cuộc họp gồm có đầy đủ các chủ hộ,

trưởng bản, lãnh đạo xã, cán bộ tổ công tác và một đại diện Ban chỉ đạo (nếu cần)

Có ít nhất ba lần họp dân:

- Họp lần ¡: để phổ biến các chính sách giao đất lâm nghiệp của Nhà nước: Giải thích quyền và nghĩa vụ

của chủ sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai,

Luật Bảo vệ và Phát triển rừng, Nghị định số 02/CP, Quyết định số 202/TTg của Thủ tướng Chính phủ và

Thông tư số 06/LN-KL của Bộ Lâm nghiệp Trong đó nhấn mạnh: chỉ giao cho các hộ có nhu cầu và có đơn xin nhận đất lâm nghiệp, không ép buộc Các hộ nhận

đất lâm nghiệp sẽ được hưởng các chính sách của Nhà

nước như được hỗ trợ hoặc vay vốn để sản xuất lâm nghiệp, nông lâm kết hợp theo kế hoạch hàng năm Hộ nào hiện đã có nương rẫy mà không khai báo thì coi như không có nhu cầu tiếp tục canh tác trên đất đó nữa, phải

27

thu hồi để giao lại cho hộ gia đình, cá nhân khác có nhu

cầu

Cuối cuộc họp phát tờ khai đất đai hiện đang sử

dụng cho các hộ và phát đơn xin nhận đất lâm nghiệp

- Họp lần 2: gồm các chủ hộ có nhu cầu nhận đất

lâm nghiệp để thảo luận dự kiến vị trí và diện tích các

lô đất lâm nghiệp (đất có rừng và đất không có rừng) sẽ giao cho các hộ Chỉ khi dự kiến này thống nhất cao trong cộng đồng thì mới trở thành tài liệu chính thức để tiến hành giao nhận đất ngoài thực địa

- Họp lần 3: để thông báo kết quả giao đất lâm

nghiệp (xem bước 6)

Bước 5: giao nhận ngoài thực địa

Tại thực địa khi giao nhận đất cần có chủ hộ nhận

đất, tổ công tác, trưởng bản (xóm, hợp tác xã), cán bộ

địa chính xã

Các chủ hộ có lô đất kề nhau thì cùng nhau thoả thuận, thống nhất về ranh giới có sự giúp đỡ của tổ công tác và chứng giám của trưởng, ban (xóm, hợp tác xa)

Chủ hộ xác định vị trí các 1ô đất trên thực địa, đánh dấu

ranh giới bằng khe suối, đường sông, khóm cây, đào

đến 1/25.000 Sau khi giao hết cho các hộ sẽ được bản

đồ gốc thành quả giao đất giao rừng của toàn xã Trong

khi giao nhận đất ngoài thực địa, nếu phát hiện thấy

những điểm cần phải bổ sung, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất (bước 3) thì tổ công tác phải báo cáo với Ban chỉ đạo để giải quyết kịp thời

Bước 6: nội nghiệp

- Tập hợp số liệu, thống kê theo các mẫu biểu về

điện tích đất lâm nghiệp đã giao cho các hộ

- Vẽ bản đồ thành quả giao đất lâm nghiệp của xã

thể hiện được các lô đất lâm nghiệp đã giao cho từng bộ

Họp các chủ hộ đã nhận đất lâm nghiệp (họp lần 3)

để công bố lần cuối cùng về các loại đất, loại rừng, vị Hí, điện tích đã giao cho các hộ Nếu hộ nào còn thắc mắc thì cần làm rõ, xem xét và điều chỉnh Chỉ khi có

sự thoả thuận và nhất trí hoàn toàn trong dân thì mới là

tài liệu chính thức về kết quả giao đất lâm nghiệp

- Hoàn tất hồ sơ giao đất lâm nghiệp để chuyển Sang cơ quan địa chính huyện khi cơ quan nầy xem xét

hồ sơ mà đã đảm bảo đúng quy định của Nhà nước về

thủ tục địa chính thì sẽ làm thủ tục để trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng

Sau khi hoàn tất được hồ sơ giao đất lâm nghiệp thì

có thể tiến hành các thủ tục để xét cấp giấy chứng nhận

29

quyền sử dụng đất Song, cũng có thể để dân sản xuất

ổn định trên đất vừa nhận rồi sau đó mới làm công việc này

Hồ sơ giao đất lâm nghiệp gồm có:

+ Đơn xin nhận đất, nhận rừng của các hộ;

+ Biên bản giao đất ngoài thực địa;

+ Các biểu tổng hợp thống kê diện tích đất lâm nghiệp đã giao;

+ Bản đồ kết quả giao đất lãm nghiệp của xã có tỷ

4 GIỚI THIỆU MỘT SỐ XÃ LÀM TỐT VIỆC GIAO

ĐẤT LÂM NGHIỆP

Từ cách làm tương đối tiến bộ và phù hợp với thực

tế như đã nêu ở phần trên, tỉnh Hoà Bình và nhiều địa phương thuộc các tnhŠỡ phía Bắc như Yên Thế (Hà

Bắc), Mộc Châu, Yên Châu, Mai Son, thi xa Son La và

Thuan Chau (Son La) da 4p dung và thành công trong việc giao đất lâm nghiệp Xin giới thiệu 3 xã thuộc tỉnh

Hoà: Bình là xã Tử Nê (Tân Lạc) xã Hang Kia và Pà Cò

Mai Châu) đặc trưng cho các vùng đổi núi và đân tộc

phía Bắc không chỉ làm tốt công tác giao đất lâm nghiệp

mà: sau khi giao đất lâm nghiệp có chủ đã tổ chức lại sẵn

xuất trên địa bàn xã, bảo vệ tốt rừng tự nhiên hiện còn, triển kinh tế hộ ổn định

#n!i Xã Tử Nê là một xã vùng núi thấp thuộc huyện Tân Lạc tỉnh Hoà Bình Tổng diện tích tự nhiên là 1.657 ha; trong đó đất lâm nghiệp là 1.120 ha chiếm 68% (rừng tự nhiên và rừng trồng là 720 ha, còn lại 398 ha) Dân số của xã có 3600 người với tuyệt đại đa số là dân tộc Mường (chiếm 82%), có 711 hộ trong đó có 447

hộ nông dân Về hành chính xã Tử Nê có 4 xóm và một lam trường đóng trên địa bàn xã

Tại xã Tử Nê có nhiều ruộng nước, người dân đã

định canh định cư từ lâu Bình quân diện tích đất lâm nghiệp hơn 2,5 ha một hộ Vì thế tại đây các hộ nông

dân có nhu cầu cao về quyền sử dụng đất Diện tích đất

đồi làm nương rẫy tuy đã có chủ canh tác nhưng chưa

được Nhà nước xác định một cách hợp pháp Vì thế người dan mong muốn qua giao đất lâm nghiệp họ được quyền hợp pháp sử dụng các loại đất đai này

.ac:Xã Tử Nê cách thị trấn huyện Tân Lạc hơn 3 km,

§Ìao thông thuận lợi, trình độ đân trí tương đối khá

31

Từ tháng 10 năm 1993, Tử Nê bắt đầu thực hiện

giao đất lâm nghiệp Sau hơn Í tháng vận động, tổ chức

học tập các chủ trương chính sách và thực hiện từng bước công việc g1ao đất lâm nghiệp đã có 444 hộ nông

dan œong cổng số 447 hộ làm đơn nhân đất nhân rừng

Mỗi hộ được nhận 2,5 ha, hộ cao nhất cũng chỉ 7 ha

Cũng không thể giao nhiều hơn nữa, vì quỹ đất đai của

xã hạn chế nên không thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu chính đáng này Toàn bộ quỹ đất lâm nghiệp của xã có 1.120

ha đã được giao cho hơn 400 hộ nông dân nhận để quản

lý sử dụng Số hộ nông dân nhận đất, nhận rừng là tuyệt

đối vì chỉ có 3 hộ sẽ chuyển về xuôi nên không được

nhận Tất cả đất lâm nghiệp của xã đã có chủ thực sự

Mỗi hộ nông đân đều biết phạm vi đất đai của mình

quan lỹ sử dụng đến đâu và có kế hoạch cụ thể sử dụng

đất hợp lý, họ được hỗ trợ vốn để phát triển sản xuất

lâm nông nghiệp Đặc biệt sau khi giao xong trên phạm

vi toàn xã, rừng tự nhiên không bị mất, không xây ra

tranh chấp và dim bao được đoàn kết trong dân, tăng cường được mối quan hệ giữa lâm trường quốc doanh với các hộ nông dân trong việc sử dụng đất đai, bảo vệ

rừng một cách chặt chế dưới sự quản lý Nhà nước của các cấp các ngành

- Xã Hang Kia, Pà Cò thuộc huyện Mai Châu tỉnh Hoà Bình là hai xã vùng cao (trên 1000m) địa hình dốc, hiểm trở, đi lại khó khăn Tổng diện tích tự nhiên của 2

xã này là 3168 ha (Hang Kia 1810 ha, Pà Cò 1358 ha) ĐẤI lâm nghiệp có 2158 ha chiếm 68%, trong đó chủ yếu là rừng tự nhiên còn tốt, rừng non mới phục hồi Đất

nông nghiệp chiếm 20% diện tích, phần lớn là đất dốc,

để trồng màu, hầu như không có ruộng nước (cả 2 xã có 7,5 ha ruộng nước) Hai xã này nằm gọn trong khu rừng đặc dụng Hang Kia - Pà Cò; luận chứng kinh tế kỹ thuật khu rừng đặc dụng này đã được Uy ban nhan dan tinh Hoa Binh phé duyét va cap v6n thuc hién ti nim 1994

Dân số có 3541 người, với 358 hộ Cả 2 xã chỉ có dân tộc Mông cư trú, trình độ dân trí thấp Đây là 2 xã duy nhất của tỉnh Hoà Bình có 100% dân tộc Mông cư

trú Hai xã này đã và đang tiến hành các chương trình:

xoá bổ cây thuốc phiện, định canh định cư, y tế, xoá đói giảm nghèo

Cũng như nhiều vùng cao khác tại đây tuy đã định canh nhưng phương thức sản xuất nông nghiệp vẫn là du canh, đốt nương làm rẫy Người dân thường phải đi xa hàng trăm cây số sang tận Sơn La, Thanh Hoá để làm nương rẫy Thu nhập từ nông nghiệp quá thấp đời sống rất khó khăn Do từ bào đời nay người dân quen với

cuộc sống du canh nên họ ít có ý thức về quyền sử dụng đất Đến nay họ mới có chuyển biến bước đầu về nhận thức này Vì vậy việc giao đất lâm nghiệp ở đây là một nhu cầu cấp thiết để rừng sớm có chủ thực sự, nông dân

ổn định sản xuất theo hướng định canh, thâm canh

33

Từ tháng 8 năm 1994 Hang Kia, Pà Cò tiến hành giao đất lâm nghiệp Trong quá trình thực hiện đã xác

định đủ diện tích đất nông nghiệp để trồng cây lương thực, cây màu, cây công nghiệp và có kế hoạch sử dụng đất cho từng hộ Diện tích đất lâm nghiệp được khoán cho các hộ thông qua hợp đồng khoán giữa Ban

quản lý rừng đặc dụng với từng hộ nông dân Chủ hộ

được nhận tiền công bảo vệ rừng hàng năm Đến nay toàn bộ diện tích rừng của hai xã là 2100 ha được giao

cho 358 hộ gia đình quản lý bảo vệ Vì thế cho đến nay sau 4 tháng giao đất lâm nghiệp, rừng được bảo vệ tốt

hơn không xảy ra một hiện tượng chặt phá nào, không còn cảnh đốt rừng để làm nương rẫy nữa, tình trạng du canh xâm canh sang xã khác được hạn chế dần Ngay

từ vụ đông xuân này người dân đã chăm lo thâm canh cây trồng cạn trên nương

Sau khi tiến hành giao đất lâm nghiệp ở các xã Tử

Nê cũng như ở Hang Kia, Pà Cò mặc dù đất rừng đã có

chủ thực sự, song đó chỉ là bước đi ban đầu của quá

trình tổ chức lại sản xuất lâm nghiệp ở các xã này Vì

thế, công việc tiếp theo còn nặng nề và phức tạp hơn

nhiều Đó là, phải cải tiến sử dụng đất đai hợp lý, tăng

cường công tác khuyến nông - lâm và đầu tư hỗ trợ vốn

để nông dân cổ điều kiện phát triển sản xuất, ổn định

đời sống

KHẾ ƯỚC GIAO ĐẤT CÓ RỪNG TỰ NHIÊN, CÓ THAM THUC VAT

CAN BAO VE THUOC RUNG PHONG HO

(Đầu nguồn; chắn gió; chắn cất bay; chắn sóng; lẫn biển )

(MAU 1)

Ngày tháng năm ., khế ước này được xác lập giữa:

Bên A JA bên giao đất lâm nghiệp do Ông (Bà)

chức vụ . lăm đại diện cho UBND Huyện

Bên B là bên nhận đất lâm nghiệp do Ông (Bà) lÀ ìc thường trú tại - làm đại diện Điều 1: Bên A giao cho bên B khu đất có rừng tự nhiên

có thảm thực vật cần bảo vệ để sử dụng vào mục đích xây

dựng rừng phòng hộ loại có tổng diện tích ha ở tại xóm

yêu cầu sửa chữa những sai sót trong việc bảo vệ, sử dựng

rừng phòng hộ Đình chỉ hoặc huỷ bỏ khế ước trước thời hạn

khi bên B vi phạm

b Có quyền yêu cầu bên B bồi thường thiệt hại do bên

B không thực hiện đúng những cam kết trong khế ước gây ra

2 Nghĩa vụ

a Xác lập rõ diện tích, hiện trạng đất rừng tự nhiên,

thảm thực vật cần bảo vệ trên bản đồ và trên thực địa của

rừng phòng hộ loại hướng dẫn xây đựng đúng nội dung

rừng phòng hộ cho bên B ,

b Đảm bảo thực hiện các chế độ chính sách đầu tư, hỗ trợ

của Nhà nước đối với người được giao đất có rừng tự nhiên, có thắm thực vật cần bảo vệ để xây đựng rừng phòng hộ

c Bồi thường khi gây thiệt hại cho bên B theo quy định của pháp luật đối với diện tích rừng phòng hộ đã giao cho bên B Điều 3: Quyền và nghĩa vụ của bên B

1 Quyên

a Được cấp giấy chứng nhận quyên sử dụng đất lâm nghiệp;

b Được sử dụng đất có rừng tự nhiên, có thảm thực vật

cần bảo vệ thuộc rừng phòng hộ loại thời hạn là 50 năm;

c Được hướng thành quả lao động, kết quả đầu tư trên

điện tích rừng tự nhiên, thảm thực vật cần bảo vệ được giao

trong việc sân xuất nông lâm kết hợp, được hưởng các sản

phẩm tỉa thưa và tận thu các lâm sản phụ khi được cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền xét duyệt;

d Được hướng dẫn về kỹ thuật, hỗ trợ vốn theo chính

sách của Nhà nước để bảo vệ, nuôi dưỡng rừng phòng hộ;

đ Được Nhà nước bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp trên diện tích rừng được giao; được hưởng chính sách khuyến lâm;

e Được đền bù, bồi hoàn thành quả lao động, kết quả

đầu tư trên đất lâm nghiệp được giao theo thời giá thị trường

và hiện trạng của rừng, đất trong rừng trong trường hợp bị thu

hồi theo quy định của pháp luật;

g Được bồi thường thiệt hại khi bên A vi phạm khế ước

h Được để thừa kế, chuyển nhượng, thé chấp, chuyển đổi quyền sử dụng đất có rừng tự nhiên, có thảm thực vật cần bảo vệ

trong thời hạn được giao đất theo quy định của pháp luật;

¡ Được ưu tiên kỹ tiếp khế ước khi hết hạn

2 Nghĩa vụ

a Sử dụng rừng phòng hộ đúng mục đích, đúng ranh giới

đã quy định trong quyết định giao đất lâm nghiệp và theo quy chế quản lý, sử dụng rừng phòng hộ; chịu trách nhiệm trước Nhà nước về vốn rừng được giao, duy trì và phát triển các loài cây có tác dụng bảo vệ và cải tạo đất, các loài cây có chu

kỳ dài ngày;

b Trong quá trình bảo vệ, nuôi đưỡng rừng phòng hộ loại

" , việc tận thu lâm sản và san xuất kinh đoanh kết hợp không

được gây hại đến tác dụng phòng hộ của rừng, mọi trường hợp

khai thắc lâm sản, phải theo đúng phương án quản lý, sử dụng

rừng phòng hộ đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xét

37

duyệt Khi rừng đến tuổi thành thục tự nhiên, chỉ khai thác

những cây già cỗi, sâu bệnh hoặc nơi cây quá dầy gây trở ngại

cho tái sinh rừng, nhưng phải giữ lại độ tàn che tối thiểu 0,6; Sau

khai thác phải có biện pháp phục hồi lại rừng bằng tái sinh tự

nhiên hoặc nhân tạo;

c Thực hiện báo cáo định kỳ cho bên A về diễn biến tài

nguyên rừng đối với diện tích rừng tự nhiên, thắm thực vật cần

bảo vệ được giao;

d Đền bù, bồi hoàn theo thời giá thị trường và hiện trạng

của rừng, đất trồng rừng cho chủ có rừng, đất trồng rừng bị thu hồi để giao cho mình, theo quy định của pháp luật

e Bồi thường thiệt hại cho bên A khi vi phạm khế ước

Điều 4: Khế ước được gia hạn, không được gia hạn hoặc

bị huỷ bỏ trong các trường hợp sau đây:

1 Khế ước được gia hạn: Khi bên B chấp hành đúng nội

dung của khế ước và có nhụ cầu sử dụng tiếp đất lâm nghiệp

được giao và được sự đồng ý của bên A

2 Khế ước không được gia hạn: Khi bên B không thực

hiện đúng khoản 2 Điều 3 của khế ước này hoặc có các vi phạm

khác

3 Trường hợp bên A hoặc bên B muốn bổ sung, thêm, bớt

nội dung của khế ước thì bên này phải báo cho bên kia biết trước

một tháng

4 Huỷ bỏ khế ước

a Cá nhân ký kết khế ước bị chết nhưng không có người

thừa kế theo pháp luật, pháp nhân bị giải thể hoặc phá sản