Chapter 4 kinh te hoc macro final

 Giới thiệu Mô hình số nhân cơ bản phân tích mối quan hệ giữa tổng cầu và sản lượng của nền kinh tế trong ngắn hạn TỔNG QUAN CHUNG Sản lượng của nền kinh tế biến động do đâu?... 4.1 Tổn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

VIỆN KINH TẾ & QUẢN LÝ

KINH TẾ VĨ MÔ NÂNG CAO

Chương 4 Tổng cầu và mô hình số nhân cơ bản

PGS BÙI Xuân Hồi Đại học Bách khoa Hà nội

 Chương này tập trung vào tìm hiểu sự vận động

của nền kinh tế dưới góc độ cầu.

 Bắt đầu bằng trạng huống nền kinh tếcó sản lượng dưới mức tiềm năng Các yếu tố sản xuất chưa

được sử dụng hết, tổng sản phẩm do cầu quyết

định, chưa đề cập đến cung.

Tập trung phân tích cầu, các yếu tố tác động

đến cầu qua đó gây biến động sản lượng.

 Giới thiệu Mô hình số nhân cơ bản phân tích mối quan hệ giữa tổng cầu và sản lượng của nền kinh

tế trong ngắn hạn

TỔNG QUAN CHUNG Sản lượng của nền kinh tế biến động do đâu?

4.1 Tổng cầu và mô hình số nhân cơ bản

4.2 Xác định thu nhập trong nền kinh tế giản

đơn 4.3 Xác định sản lượng trong mô hình số nhân

4.4 Xác định sản lượng trong mô hình có sự

tham gia của chính phủ 4.5 Xác định sản lượng trong nền kinh tế mở

1. Tổng quan về tổng cầu (Aggregate Demand)

 Khái niệm : Tổng cầu là tổng khối l-ợng hàng

hoá-dịch vụ mà các tác nhân kinh tế cần t-ơng ứng với từng mức giá trong các điều kiện khác nh- thu nhập và các biến chính sách hiện có.

 Các thành phần của tổng cầu bao gồm:

 Tiêu dùng của các hộ gia đình (C)

 Đầu t- của các doanh nghiệp (I),

Hiệu ứng của cải.

 P   giá trị tài sản thực của các tài sản tài chính tăng 

C  AD 

Hiệu ứng lãi suất.

 P   các hộ gia đình giữ ít tiền hơn để mua l-ợng hàng hoá nh- cũ  cho vay tăng  r  I  AD 

Hiệu ứng tỷ giá hối đoái

 P    hàng nội trở nên rẻ một cách t-ơng đối

so với hàng ngoại  X  và IM   NX  AD 

Tại sao đường AD cú độ dốc õm

4.1 Tổng quan về mô hình số nhân cơ bản

Mô hình số nhân

Nền kinh tế đơn giản, tổng cầu: Y ad = C+I

Hàng hóa này được mua bởi?

Loại bỏ biến động của giá

GBS= 0 tiết kiệm của doanh nghiêp cũngthuộc về hộ gia đình

4.2 Thu nhập quốc dân trong nền kinh tế giản đơn

 Ta có: DI (đơn giản hóa) Yd = GDP – NT

 Mức sản lượng của nền kinh tế Y (có giá trị là GDP)

Y ( hàng hóa ) = Yd+ NT ( được mua bằng ) trong đó:

Yd→ DI đã đơn giản hóa.

b) Chi tiêu cho tiêu dùng và tiết kiệm

Chi tiêu dùng phụ thuộc vào thu nhập Thunhập càng cao chi tiêu dùng càng nhiều (C)

Thu nhập càng tăng, tiêu dùng càng nhiềunhưng cũng đồng thời tăng tiết kiệm (S)

Trong nền kinh tế không đơn giản: Yd = Y (thunhập khả dụng = thu nhập quốc dân): Hàm tiêudùng có dạng:

C= f(Y) hàm đồng biến

4.2 Thu nhập quốc dân trong nền kinh tế giản đơn

Thu nhập khả dụng để làm gì?

“Hàm tiêu dùng phản ánh mức tiêu dùng mong muốn ở mỗi mức thu nhập được sử dụng của các cá nhân”.

 Hàm tiết kiệm phản ánh mức tiết kiệm ứng với mức thu nhập cho trước

Yd = Y= C+ S

 Thu nhập = 0 => tiêu dùng sẽ là Co do đó tiết kiệm là –Co

S = - Co + (1-mpc) * Yd = - Co + mps * Y

hướng tiết kiệm biên là phần giành tiền cho tiết kiệm

từ mỗi đồng thu nhập khả dụng tăng thêm.

4.2 Thu nhập quốc dân trong nền kinh tế giản đơn

4.2 Thu nhập quốc dân trong nền kinh tế giản đơn

c) Chi tiêu đầu tư (lấy từ tiết kiệm) (nhớ lại: I=S)

Đầu tư có kế hoạch là thành phần của tổng cầu Yad:

đầu tư TSCĐ ( kinh doanh và nhà ở)

và đầu tư cho TSLĐ có dự kiến

Đầu tư ảnh hưởng đến tổng cầu trong ngắn hạn:thông qua biến động trong tổng cầu, tác động đếnsản lượng và việc làm

Tác động đến sản lượng tiềm năng trong dài hạn:

cơ sở tăng vốn, tác động đến sản lượng tiềm năng

và tổng cung

4.2 Thu nhập quốc dân trong nền kinh tế giản đơn

Các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến đầu tư:

 Biến động sản lượng: Sản lượng tăng => Doanh thu

tăng => nhu cầu đầu tư tăng.

 Chi phí sử dụng vốn: lãi suất tăng=> nhu cầu đầu tư

giảm và nhu cầu gửi tiền tiết kiệm hưởng lãi tăng và ngược lại

 Dự kiến về tương lai: => Tương lai hứa hẹn: nhu

cầu đầu tư tăng và ngược lại Các số liệu về đầu tư đều là các số liệu dự tính,

 Chính sách của nhà nước: Có thể ảnh hưởng tích

cực hoặc ngược lại ảnh hưởng thu hẹp

4.2 Thu nhập quốc dân trong nền kinh tế giản đơn

 Trong mô hình đơn giản: Xét đầu tư I chỉ phụ thuộc vào sản lượng.

 Các biến khác có thể ảnh hưởng được coi là biến độc lập (R, )

 Đầu tư độc lập với thu nhập, nó là biến ngoại sinh.

4.2 Thu nhập quốc dân trong nền kinh tế giản đơn

I

Y I

a) Xác định sản lượng cân bằng

4.3 Sản lượng cân bằng của nền kinh tế giản đơn trong

mô hình số nhân

 Nguyên tắc xác định sản lượng cân bằng:

 Y < Yn =>Sản lượng của kinh tế do cầu quyết định >>> vị trí nền kinh tế trên đường tổng cầu Yad

 Y= Yad => sản xuất = cầu (vì sản lượng do cầu quyết định)

=> vị trí nền kinh tế trên đường phân giác.

 Vị trí của nền kinh tế sẽ là giao điểm của đường tổng cầu và đường phân giác (Mô hình số nhân cơ bản của Keynes).

4.3 Sản lượng cân bằng của nền kinh tế giản đơn trong

mô hình số nhân

4.3 Sản lượng cân bằng của nền kinh tế giản đơn trong

mô hình số nhân b) Điều chỉnh về vị trí cân bằng

16

4.3 Sản lượng cân bằng của nền kinh tế giản đơn

trong mô hình số nhân

Khi I, C thay đổi, Y sẽ thay đổi thế nào?

e) Số nhân đầu tư và số nhân chi tiêu

Số nhân: Hệ số khuếch đại

Khuếch đại cái gì?

Khi I, C thay đổi, Y sẽ được khuếch đại thế nào?

 Số nhân đầu tư: Khi đầu tư tăng 1 đồng sẽ khuếch

đại sản lượng của nền kinh tế như thế nào?

 Số nhân chi tiêu: cho biết sản lượng thay đổi bao

nhiêu khi các đại lượng độc lập với Y (C0, ) thay đổi 1 đơn vị.

4.3 Sản lượng cân bằng của nền kinh tế giản đơn trong

mô hình số nhân

4.3 Sản lượng cân bằng của nền kinh tế giản đơn trong

mô hình số nhân

Bản chất của số nhân đầu tư:

 Chi đầu tư tăng >> tổng cầu tăng >> sản lượng-thu nhập tăng Thu nhập tăng làm chi tiêu hộ gia tăng Quá trình lặp đi lặp lại làm sản lượng tăng gấp nhiều lần

 Ví dụ: Khi I tăng từ 200 lên 300 (∆ I = 100)

 Làm tăng Y lên 100 => C tăng 0.8 Y, ∆C= 80, ∆S=20

 Ảnh hưởng của chi tiêu tiêu dùng tự định đến Y cũng tương tự :

 Tổng chi tiêu tiêu dùng tự định A = Co + I

ta có : Y = A(1/(1-mpc)

 ∆ Y = ∆ A / (1-mpc)

 trong đó 1/ (1-mpc) = k chính là số nhân chi tiêu (tức là

khuếch đại sản lượng khi tiêu dùng tự định thay đỏi)

 Số nhân chi tiêu càng lớn thị ảnh hưởng của chi tiêu tự định đến

 Chính phủ tham gia dòng luân chuyển theo hai kênh :

 Thu thuế ròng NT và

 Chi tiêu của chính phủ G

 Ảnh hưởng thế nào đến sản lượng?

4.4 Xác định sản lượng cân bằng khi có sự tham gia của

chính phủ

 Trong ngắn hạn chi tiêu chính phủ G không phụ thuộc thu nhập G không phụ thuộc Y

 Phương án cơ sở Y ad = 300+ 0.8 Y =>Y1 =1500

 Nhà nước đánh thuế trực thu Td và cấp các khoản thanh toán chuyển nhượng Tr Ta có: NT=Td-Tr (chưa xét đến thuế gián thu)

b) Ảnh hưởng thuế đến sản lượng

Khi có thuế ta có hàm tiêu dùng mới như sau:

 (nghĩa là ∆Y do ∆G tạo ra là 2500)

b) Ảnh hưởng thuế đến sản lượng

 Nhà nước thu thuế đúng bằng mức chi tiêunghĩa là NT= 500.

Khi có thuế và chi tiêu chính phủ ta có:

b) Ảnh hưởng thuế đến sản lượng

TH2: Khi cho thuế dưới dạng thuế suất ta có:

Yd = Y-NT = Y- tY = (1-t)Y C= Co+mpc*Yd = Co+mpc*(1-t)*Y

 Ta gọi mpc’ = mpc*(1-t) khuynh hướng tiêu dùng biên

từ thu nhập khả dụng sau khi đã loại thuế

 Vì thuế suất nhỏ hơn 1 nên mpc’ < mpc.

 Trong trường hợp có thuế, hệ số khuếch đại các đại lượng độc lập với Y như I, G,Co sẽ trở nên nhỏ hơn.

 Số nhân trong nền kinh tế đóng

k = 1/[1-mpc*(1-t)] =1/(1-mpc’) < 1/(1-mpc)

b)Ảnh hưởng thuế đến sản lượng

b) Ảnh hưởng thuế đến sản lượng

 Nền kinh tế mở: có sự tham gia của yếu tố

nước ngoài (xuất nhập khẩu):

Yad = C+I+G+X-IM

Trong ngắn hạn: xuất khẩu phụ thuộc khả

năng tiêu thụ ở nước ngoài >>> nó độc lậpvới thu nhập của nước xuất khẩu

Ngược lại, lượng nhập khẩu phụ thuộc sản

lượng trong nước

Do vậy: Thu nhập tăng, chi tiêu tăng, nhập

khẩu sẽ tăng

4.5 Xác định sản lượng cân bằng trong nền kinh tế mở

4.5 Xác định sản lượng trong nền kinh tế mở

Tỷ lệ chi tiêu tăng thêm để mua hàng nhậpkhẩu từ mỗi đơn vị gia tăng thu nhập gọi là

mpm marginal propensity to import – tỷ lệ

nhập khẩu biên

M= mpm*YVới: Yad = C+ I +G+ X-M

a) Ảnh hưởng của xuất nhập khẩu đến sản lượng

a) Ảnh hưởng của xuất nhập khẩu đến sản lượng

a) Ảnh hưởng của xuất nhập khẩu đến sản lượng

 Số nhân trong nền kinh tế mở

a) Ảnh hưởng của xuất nhập khẩu đến sản lượng

 Xuất khẩu không phụ thuộc vào sản lượng, X song song với đường thu nhập.

 Đường nhập khẩu có hệ số góc mpm

 Giao hai đường là điểm cân bằng X=M, ứng với Yo

 Với Y < Yo, X>M, thặng dư thương mại quốc tế

 Với Y >Yo, M>X,thâm hụt thương mại quốc tế.

b) Cán cân thương mại

4.6 Tổng hợp các yếu tố tác động đến tổng cầu

∆mpm Hệ số góc mới :mpc(1-t)

+mpm+∆mpm

Tổng cầu quay xuống nếu

∆mpm >0

a) Độ dốc và hệ số góc của đường tổng cầu

Nền kinh tế giản đơn, độ dốc đường tổng cầu

do độ dốc của hàm tiêu dùng quy định:

tg = mpc

Trong nền kinh tế đóng cửa: độ dốc đườngtổng cầu thay đổi : tg =mpc (1-t)

hệ số góc đường tổng cầu giảm, đường tổng

cầu quay xung quanh điểm tiêu dùng tự định

A xuống phía dưới.

Trong nền kinh tế mở: đường cầu thoải hơn

4.7 Độ dốc của đường tổng cầu và số nhân chi tiêu

a) Độ dốc và hệ số góc của đường tổng cầu

 Hệ số góc tg  = CD/AD= (BD-BC)/AD

BC= ∆Yad, BD=AD = ∆Y

 Như vậy tg  = (∆Y - ∆Y ad )/ ∆Y=1- ∆Y ad / ∆Y

 ∆Y= ∆Y ad /(1- tg  ) = ∆Yad/(1- hệ số góc của đường tổng cầu)

Số nhân chi tiêu k là: k= 1/(1- hệ số góc của tổng cầu)

b) Hệ số góc và số nhân chi tiêu

Y

C

∆Y ad D

B A

∆Y

Góc 

Tóm tắt các hệ số góc và số nhân chi tiêu

mpc=0,8, t=0,25, mpm=0,1 >> k đ = 1/[1-0,8(1-0,25)] =2,5

>> k gđ = 1/(1-0.8) =5 >> k m = 1/[1-0,8(1-0,25)+0,1]=2

 Kgđ > kđ>km.

 Trong nền kinh tế giản đơn, hệ số k (số nhân chi tiêu) khá lớn.

 Trong nền kinh tế có chính phủ, hoặc mở cửa hệ số

nhân chi tiêu k giảm do một phần thu nhập tăng lên dành nộp thuế, một phần để mua hàng hóa nhập khẩu, tác động lan truyền yếu hơn và số nhân giảm.

 Vài trò của chính phủ trong điều tiết: kinh tế đi xuống, cầu giảm, C, thấp, I thấp.

 Chính phủ phải:

tăng G, kích cầu;

giảm thuế, kích cầu

b) Hệ số góc và số nhân chi tiêu

Sử dụng chính sách tài chính (thay đổi G, thuế)trong điều kiện Y<Yn để thay đổi sản lượng.

Chính sách tài chính có thể sử dụng hiệu quả do

4.8 Tác động của chính sách kinh tế trong mô hình

b) Tác động của xuất khẩu

∆Y = ∆Yad *k = ∆X* k

c) Tác động của nhập khẩu

 Tỷ lệ nhập khẩu biên (mpm) giảm, k tăng đường tổng cầu quay lên phía trên, xung quanh điểm mức chi tiêu tự định, sản lượng cân bằng tăng Nhập khẩu giảm, sản xuất trong nước tăng và sản lượng tăng (trong điều kiện Y<Yn)

4.8 Tác động của chính sách kinh tế trong mô hình

Ý NGHĨA CỦA MÔ HÌNH

THE END THANK YOU