Những kỹ vật kháng chiến - Tập 2

Những kỹ vật kháng chiến - Tập 2

* Ch0 ñ1o n2i dung:

ð5NG 7Y, BAN GIÁM ð>C B5O TÀNG L@CH SB QUÂN SF VIGT NAM

* TH chIc thJc hi n, hoàn ch0nh bKn thKo:

ð i tá LÊ MÃ LƯƠNG (chQ biên)

ð i tá TR@NH HUNG VIGT

Thư ng tá HOÀNG LÂM

Thư ng tá NGUYVN TH@ LÂM HÀ

LWI GIXI THIGU

Năm 2002, sách “Nh ng k v t kháng chi!n” t p 1 ñã ra m t b n ñ c, g m 37 bài vi t và nh v 37

hi n v!t và nhóm hi n v!t, ph n ánh nh$ng ho t ñ&ng, chi n ñ'u c)a l+c lư-ng vũ trang nhân dân

Vi t Nam trong các s+ ki n l3n c)a cách m ng, các cu&c kháng chi n t4 năm 1945 ñ n năm 1975 Dư3i s+ ch; ñ o c)a T=ng c>c Chính trA, nhân kAp kB ni m 30 năm cu&c T=ng ti n công và n=i d!y mùa Xuân Gt Mão, k t thúc cu&c kháng chi n chJng MK cLu nư3c, gi i phóng hoàn toàn mi n Nam, thJng nh't T= quJc (30.4.1975O30.4.2005) B o tàng LAch sS Quân s+ Vi t Nam phJi h-p v3i Thư

vi n Quân ñ&i, Nhà xu't b n Quân ñ&i nhân dân xu't b n cuJn sách “Nh ng k v t kháng chi n”

t p 2

Sách g m 40 bài vi t và nh v 40 hi n v!t và nhóm hi n v!t, ph n ánh ho t ñ&ng chi n ñ'u c)a l+c lư-ng vũ trang nhân dân, ñ'u tranh cách m ng c)a nhân dân trong cu&c kháng chi n chJng

MK, cLu nư3c Trong sJ ñó có 30 hi n v!t, nhóm hi n v!t v cu&c kháng chi n chJng MK cLu nư3c

W mi n Nam, 8 hi n v!t ph n ánh v hai cu&c cu&c chJng chi n tranh phá ho i c)a ñ quJc MK W

mi n BYc, 2 hi n v!t ph n ánh v tuy n ñưZng chi vi n chi n lư-c O ðưZng H Chí Minh, 13 hi n v!t ph n ánh v hành ñ&ng chi n ñ'u dũng c m, kiên cưZng n=i b!t c)a 10 Anh hùng l+c lư-ng vũ trang nhân dân, 3 ñơn vA anh hùng l+c lư-ng vũ trang nhân dân; 4 hi n v!t ph n ánh v cu&c sJng chi n ñ'u c)a 4 Bà ma Vi t Nam anh hùng

Trong sách có 7 hi n v!t, nhóm hi n v!t ph n ánh v chi n dAch H Chí Minh, ñ c bi t trong sJ

ñó là các phim, nh gJc ghi l i thZi khYc 2 xe tăng mang sJ hi u 843 và 390 c)a Quân gi i phóng húc ñ= cánh c=ng ph> và c=ng chính ti n vào dinh ð&c L!p, bYt t=ng thJng Dương Văn Minh cùng

năm 1975

“Nh ng k v t kháng chi n” t p 2 ra mYt b n ñ c se là m&t “bó hoa nhg” kính dâng các li t

sĩ, thương binh, cán b&, chi n sĩ trong l+c lư-ng vũ trang nhân dân, các bà ma Vi t Nam anh hùng

và nhân dân ñã l!p nên nh$ng kỳ tích trong cu&c kháng chi n chJng MK cLu nư3c, hoàn thành s+ nghi p gi i phóng và thJng nh't dân t&c, ñưa ñ't nư3c vào kB nguyên m3i, vì s+ nghi p dân giàu nư3c m nh, xã h&i công blng, dân ch), văn minh

ðây se là m&t trong nh$ng cuJn sách quý, trang bA cho T) sách Phòng H Chí Minh Chúng tôi hy

v ng rlng chuy n ko v “Nh$ng kB v!t kháng chi n” se góp phpn giáo d>c truy n thJng cho th h trq luôn trân tr ng s+ cJng hi n, hy sinh c)a cha anh trong cu&c chi n ñ'u anh dũng gi i phóng dân t&c

Trong quá trình biên so n m c dù có nhi u cJ gYng nhưng chYc chYn không tho tránh khgi nh$ng thi u sót v các thông tin c)a hi n v!t, r't mong ñư-c các th h cán b&, chi n sĩ và b n ñ c ñóng góp ý ki n, b= sung

Xin trân tr ng gi3i thi u “Nh ng k v t kháng chi n” t p 2 cùng b n ñ c

ð1i tá Th1c sĩ ð\ GIA NAM Giám ñ]c Thư vi n Quân ñ2i

B_C HÌNH BÁC HU

Va TbM LÒNG C7A NGƯWI DÂN H5I LG

đó chắnh là b)c hình Bác H- d.t b/ng l0a ựen tr4ng, dư7i có ch ChQ tech Hf Chắ Minh b/ng

ti!ng Vi.t và ti!ng Trung Qu:c (d.t t<i Trung Qu:c) là hi.n v t thiêng liêng nh t c?a nhân dân xã

H i L., huy.n H i Lăng, tCnh Qu ng TrD

B)c hình Bác H- chC có kắch thư7c (27 x 40)cm, tr i qua năm tháng ựã cũ sKn, l<i có nhiLu n!p g p

đó là vì b)c hình ựã ựưMc các ự-ng chắ ự ng viên g p nhN l<i ựO chôn gi u, b o v b)c nh trư7c sR tra xét c?a quân thù su:t 10 năm trKi

MVc dù s:ng trong vùng ựDch kiOm soát, giáp thD xã Qu ng TrD và căn c) La Vang c?a ựDch, s: dân chC có 2.368 ngưKi, ự ng b xã vZn ựưMc duy trì v7i 61 ự-ng chắ M[i thôn thành l p ựưMc m t tiOu

Xã H i L giàu truyLn th:ng cách m<ng t] thKi kháng chi!n ch:ng thRc dân Pháp, là nơi phong trào cách m<ng phát triOn m<nh m` Trong thKi kỳ ch:ng M , nơi đây luơn là trbng điOm bình đDnh c?a đDch Chúng đã ti!n hành hàng trăm cu c hành quân càn quét, b4t b7, chém gi!t, gây bao t i ác trKi khơng dung, đ t khơng tha v7i nhân dân H i L

Trư7c sR tàn b<o c?a quân thù, đ ng b xã H i L đã te ch)c cho đ ng viên và các đồn thO làm lf tuyên th trư7c b)c hình c?a Bác Tg năm 1969 đ!n năm 1972, t m hình Bác H- đã bao lin đưMc treo trang trbng trong các cu c hbp c?a các c p, ngành quân, dân, chính, đ ng Dư7i chân dung Ch? tDch H- Chí Minh vơ cùng kính m!n, cán b và nhân dân đã trDnh trbng h)a v7i Bác thRc hi.n khku hi.u “Ba bám”: Cán b bám dân, dân bám đ t, du kích bám đDch, dù điu rơi máu ch y cũng khơng lùi bư7c

ThRc hi.n lKi tuyên th v7i vD Cha già dân t c, ð ng b xã đã lãnh đ<o nhân dân “m t t c khơng đi,

m t ly khơng dKi”, rào làng kháng chi!n đO gi đ t, giành dân, ch:ng phá âm mưu c?a đDch d-n dân, l p p chi!n lưMc Nh t là sau năm 1968, đDch tăng cưKng các cu c hành quân, càn quét, ph n kích quy!t li.t vào các thơn trong xã NhiLu cán b , đ ng viên bD đDch b4t b7, tra t n đ!n ch!t, đ ng

b đã nhiLu lin te ch)c tuyên th trư7c nh Bác H- phát đ ng tồn đ ng b “Bi!n căm thù thành hành đ ng cách m<ng”, kiên quy!t chi!n đ u, làm th t b<i âm mưu “Vi.t Nam hố chi!n tranh c?a đ! qu:c M ”

M[i lin đDch gây t i ác, đ ng viên l<i xu:ng cơ sl lãnh đ<o nhân dân mang xác nh ng ngưKi bD đDch gi!t h<i lên đ-n đDch, đ u tranh ch:ng đDch đánh đ p, b4n gi!t đ-ng bào, ch:ng càn quét và b4t chúng ph i b-i thưKng “ð i quân tĩc dài” c?a các mm, các chD cịn khơn khéo kêu gbi binh lính ng0y ch:ng l.nh đi càn quét, địi trl vL quê cũ làm ăn NhiLu bà mm k!t hMp đi chM v7i r i truyLn đơn ngay trong thD xã Qu ng TrD Các mm, các chD đi thăm ch-ng con bD b4t đi lính cũng tuyên truyLn kêu gbi hb bN hàng ngũ đDch, trl vL v7i nhân dân NhK làm t:t cơng tác binh v n, anh em binh lính đã đưMc c m hố cịn v` sơ đ-, hư7ng dZn cho du kích vào đánh đ-n Phong trào cách m<ng lơi cu:n nhân dân tồn xã tham gia T] c0 già đ!n em nhN đLu hăng hái đĩng gĩp cơng s)c cho cách m<ng C0 ơng, c0 bà 60, 70 tuei, thi!u nhi thi nhau tìm ki!m vũ khí c?a đDch cho đ i du kích

K!t qu trong nh ng năm đDch kh?ng b: g4t gao, chà đi xát l<i nhiLu lin, d-n dân l p p chi!n lưMc, v7i âm mưu thâm đ c “Tát c<n nư7c đO b4t cá”, nh/m thRc hi.n chi!n lưMc “Vi.t Nam hĩa chi!n tranh”, đ ng b vZn bám đ t, bám dân, lãnh đ<o nhân dân xây dRng và phát triOn cơ sl cách m<ng Trong mbi hồn c nh, hình nh Bác H- luơn rRc sáng trong tim m[i ngưKi dân yêu nư7c xã H i L.,

ce vũ hb vưMt lên đau thương đO đ)ng v ng Tồn xã đã đánh 209 tr n, di.t 65 xe tăng, b4n rơi 1 máy bay, di.t 5 tên ác ơn ngoan c:

Tháng 4 năm 1972, xã H i L đưMc gi i phĩng B)c hình Bác H- đã đưMc đ-ng chí Nguyfn Th n,

đ ng ?y viên đ ng b xã H i L., huy.n H i Lăng, tCnh Qu ng TrD trao cho đ-ng chí Nguyfn Bá San

q cán b sưu tim c?a B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam B)c hình Bác H- đưMc lưu gi t<i B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam

ðỒN THt LuI

TW GIbY BhC C7A ÔNG B5Y DIGP

Ngày 31 tháng 1 năm 1946, Ch? tDch H- Chí Minh ký S4c l.nh phát hành ñ-ng tiLn c?a Nhà nư7c Vi.t Nam dân ch? c ng hòa Ngày 30 tháng 11 năm 1946 “Gi y b<c Vi.t Nam” q ñ-ng tiLn ñiu tiên c?a Nhà nư7c Vi.t Nam dân ch? c ng hoà q lưu hành r ng rãi trên c nư7c, ñưMc nhân dân yêu quý tin tưlng, coi là mLm tR hào dân t c

B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam hi.n ñang trưng bày b:n tK “Gi y b<c Vi.t Nam”, trong ñó có

ba tK m.nh giá 5 ñ-ng, m t tK m.nh giá 100 ñ-ng phát hành l miLn Nam năm 1946 Trên mVt ñ-ng tiLn có in dòng ch “Gi y b<c Vi.t Nam”, m t mVt in hình Ch? tDch H- Chí Minh, mVt kia mô t khí th! kháng chi!n ch:ng Pháp c?a nhân dân Nam B

B:n tK “Gi y b<c Vi.t Nam” ñưMc ông B y Di.p l p An Hòa, xã Bình Khánh, huy.n MN Cày, tCnh B!n Tre, c t gi t] năm 1950 ñ!n năm 1975 Khi ñ t nư7c hoà bình th:ng nh t, ông trao l<i cho

B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam làm hi.n v t trưng bày

Ông B y kO r/ng “Gi y b<c Vi.t Nam” lưu hành chưa ñưMc bao lâu thì thRc dân Pháp quay l<i ñánh chi!m quê hương ông Chúng c m sg d0ng “Gi y b<c Vi.t Nam” hòng xoá ñi hình nh cách m<ng, hình nh Bác H- trong tâm trí nhân dân miLn Nam Chúng tDch thu, th m chí b4t b7 nh ng ngưKi

gi “Gi y b<c Vi.t Nam” B t ch p l.nh c m c?a chính quyLn thRc dân, ông B y Di.p vZn gi

nh ng tK “Gi y b<c Vi.t Nam” có hình Bác H- trong ngưKi làm k{ ni.m, bày tN lòng tin c?a mình v7i cách m<ng, v7i Bác H-, tin ngày cách m<ng th4ng lMi

Năm 1954, hòa bình chC ñưMc ít ngày, M q Di.m âm mưu chia c4t lâu dài ñ t nư7c ta, bi!n miLn Nam thành thu c ñDa kiOu m7i Chúng thi chính sách “t: c ng, di.t c ng” tàn kh:c l B!n Tre quê hương ông Chúng b4t nhân dân ly khai cách m<ng, b4t b7, giam gi nh ng ngưKi ñi theo kháng chi!n, tDch thu mbi tài li.u liên quan ñ!n cách m<ng, nh/m xóa bN hình nh cách m<ng, hình nh kháng Chi!n trong quin chúng nhân dân B t ch p mbi sR nguy hiOm, ông B y Di.p bí m t làm giao liên cho cách m<ng

Nh ng năm 1956q1959 sM k| ñDch b t ngK khám xét, ông B y ñem b:n tK tiLn có hình Bác H- gói kín vào gi y niqlon gi u lên ngbn cây d]a trong vưKn ThCnh tho ng, ông gi vK trèo lên hái d]a l y ñ-ng tiLn ra ng4m ñO tR ñ ng viên mình v ng tin vào Bác H-, vào cách m<ng M[i lin ng4m hình Bác ông l<i nh7 t7i miLn B4c và c m th y như ñưMc ti!p thêm nghD lRc, lòng tin ñ:i v7i cách m<ng, ông tR nh? mình ph i c: g4ng công tác hơn n a ñO cách m<ng mau thành công, Nam B4c mau sum hbp

Khi k| ñDch thRc hi.n chính sách “tam quang”, ñ:t phá nhà cga, chVt cây c:i, d-n dân vào p chi!n lưMc, ông trèo lên ngbn d]a l y gói tiLn cho vào lb nút kín, chôn xu:ng ñ t Lúc ñiu, ông chôn trong vưKn nhà, sau th y k| ñDch cày ?i, xăm him, không yên tâm, ñêm t:i ông ñào gói tiLn lên chôn c<nh bK ao Lâu lâu ông l<i thay ñei nơi c t gi u tiLn T] năm 1959 ñ!n năm 1971 ông B y không nh7 nei mình ñã gi u ñi, gi u l<i tiLn bao nhiêu lin Năm 1972, ông B y Di.p bD ñDch b4t bN

tù M y năm trong tù, ông luôn luôn gi v ng khí ti!t, khi!n k| ñDch không moi ñưMc tin t)c gì vL cách m<ng Năm 1975 ñ t nư7c th:ng nh t, ông B y Di.p tìm l<i b:n tK “Gi y b<c Vi.t Nam” có in hình Bác H- mà ông ñã nâng niu gìn gi b y lâu trao tVng B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam

“Gi y b<c Vi.t Nam”, k{ v t thiêng liêng c?a ông B y Di.p thO hi.n t m lòng son s4t c?a ông nói riêng và c?a nhân dân miLn Nam nói chung ñ:i v7i Ch? tDch H- Chí Minh kính yêu q ngưKi cha thân yêu c?a các lRc lưMng vũ trang nhân dân Vi.t Nam

H~NG VI•T

SÚNG NGFA TRWI TRONG PHONG TRÀO đUNG KhmI BnN TRE

Cu:i năm 1959, chukn bD vũ khắ cho ự-ng khli, lãnh ự<o tCnh ?y B!n Tre g-m các ự-ng chắ Hai

Thu{, Ba đào, Ba đDnh giao nhi.m v0 cho ự-ng chắ Sáu Hu n q cán b huy.n Th<nh Phú và ự-ng chắ Ba Thành q cán b công ựoàn v n t i thành ph: Sài Gòn (nguyên là giám ự:c công binh xưlng miLn Tây thKi kỳ kháng chi!n ch:ng Pháp) q te ch)c s n xu t vũ khắ ựO sát thương và tiêu di.t ựDch

Lúc này, ự-ng chắ Ba Thành chC có m t túi ự- nghL: chi!c qu<t lò rèn, chi!c kìm, chi!c búa đ-ng chắ Ba Thành tuyOn Hai DưMc t7i ph0 vi.c Sau ựó tCnh ?y be sung các ự-ng chắ MưKi Xắch,

đoang, SR, Ba Tam và c p m t ắt tiLn cho te quân gi7i

Te quân gi7i mua m t vài th) nguyên li.u cin thi!t, xin dân :ng nư7c, ch! t<o lo<i vũ khắ gbi là

Ộvũ khắ nhân dânỢ Vũ khắ này có nòng b/ng :ng nư7c, ựưKng kắnh nòng 30 q 70mm, dài 400 q

800mm, ựáy nòng hàn kắn hoVc ự p bmp Gin ựáy nòng có m t l[ khoan nhN ựO l4p cò Cò n:i v7i dây gi t Khi gi t, cò me vào h<t ne viên ự<n các bin ựO viên ự<n tác ự ng vào thu:c ne, t<o ti!ng

ne l7n và áp su t cao, phóng ựi nh ng m nh gang, s4t v0n, bi xe ự<p, m nh chaiẦ (ựôi khi ựưMc ngâm nư7c tiOu, nbc r4n) vL phắa trư7c kho ng 130q150m Sau khi b4n thg thành công, tCnh ?y cho

s n xu t hàng lo<t Lúc ựiu súng ựưMc hàn hai chân, sau hàn b:n chân, hình dâng hao hao gi:ng

Tre ñưMc phe bi!n ra toàn Nam B Các tCnh s n xu t ra nhiLu kiOu “súng ngRa trKi” dài, ng4n khác nhau

Cu:i tháng 1q1960, lính thu{ ñánh b và lính b o an ng0y ñóng l xã Phư7c Hi.p, huy.n MN Cày, B!n Tre bung ra, ñi gi i to cho các ñ-n l xã ðDnh Thu{, Bình Khánh ñang bD bao vây

Ngày 26q1q1960, tiOu ñ i vũ trang xã ðDnh Thu{ ph0c kích t<i ciu R<ch, ciu ông Bông, b4n chìm chi!c ghe máy chl lính b o an, di.t 8 tên, thu m t súng Ngày 3q2q1960, ñ<i ñ i 264 c?a tCnh ph:i hMp v7i tiOu ñ i vũ trang xã Bình Khánh chVn ñánh ñDch l p An Th<nh, An Hoà Trong tr n này, lin ñiu tiên “súng ngRa trKi” xu t hi.n, góp phin di.t 10 tên thu{ quân l0c chi!n ng0y, làm th t b<i

cu c càn c?a ñDch M t trong các khku “súng ngRa trKi” ñó ñã trl thành hi.n v t c?a B o tàng LDch

sg Quân sR Vi.t Nam, mang s: ñăng ký 6783 K3/1774

HOÀNG HÀ

CHInC MÁY VÔ TUYnN ðIGN TF LpP

C7A NGƯWI ANH HÙNG

B o tàng Thông tin hi.n ựang lưu gi , trưng bày hi.n v t mang s: ựăng ký BTTT 113/K1q113 đó

là chi!c máy vô tuy!n ựi.n tR l4p theo kiOu Siqnel c?a Anh hùng lRc lưMng vũ trang nhân dân Trin Vi.t Hùng

Nói t7i B!n Tre là nói t7i quê hương c?a phong trào ự-ng khli, quê hương c?a n tư7ng Nguyfn ThD đDnh và Ộự i quân tóc dàiỢ ựã bao lin làm cho k| thù khi!p sM Quê hương c?a nh ng ngưKi con anh dũng qu c m, kiên trì bám tr0 l p nên ,nhiLu chi!n công trong cu c kháng chi!n ch:ng

M , c)u nư7c Trong chi!n công chung y c?a quê hương B!n Tre có nh ng con ngưKi ngày ựêm

âm thim, lVng l` kh4c ph0c muôn vàn khó khăn thi!u th:n, thim lVng ự m b o cho m<ch máu thông tin thông su:t kDp thKi ph0c v0 cho lãnh ự<o chC huy trong tCnh

M t trong nh ng ngưKi ựi ựiu thO hi.n tinh thin kh4c ph0c khó khăn ựO hoàn thành nhi.m v0 là ự-ng chắ Trin Vi.t Hùng q ngưKi con c?a huy.n MN Cày q m t vùng ự t giàu truyLn th:ng cách m<ng

Trin Vi.t Hùng tham gia cách m<ng và làm giao thông liên l<c t] r t s7m, ngay t] năm 16 tuei anh

ựã tham gia công tác thông tin c?a tCnh ?y B!n Tre T] năm 1965 Trin Vi.t Hùng ựưMc ựiLu sang công tác t<i tCnh ự i, trRc ti!p ph0 trách thông tin c?a tCnh ự i B!n Tre đ)ng trư7c tình hình ựDa bàn B!n Tre là m t tCnh ự-ng b/ng, tr:ng tr i, sông ngòi ch/ng chDt, ựDch thưKng xuyên ựánh phá ác li.t Nh t là sau nh ng ngày th t b<i nVng nL năm 1968, ựDch b4t ựiu ml nhiLu chi!n dDch ỘBình ựDnhỢ h!t s)c kh:c li.t Vi.c liên l<c b/ng h u tuy!n, hoVc thông tin v n ự ng là r t khó khăn, ựDch

r t df phát hi.n H th:ng thông tin vô tuy!n ựi.n ựã thi!u, nay do ựDch kh?ng b: g4t gao nên l<i càng thi!u th:n hơn Vì v y, ngay t] khi ựưMc giao nhi.m v0 ph0 trách thông tin, ự-ng chắ ựã b4t tay ngay vào xây dRng m<ng thông tin vô tuy!n ựi.n, ch? y!u ph0c v0 t] Sl chC huy t7i 6 huy.n, 2 tiOu ựoàn và 1 trung ựoàn ch? lRc c?a tCnh

Trong ựiLu ki.n khó khăn ựó, Trin Vi.t Hùng ựã khli xư7ng, phát ự ng b ự i thông tin c?a tCnh

ự i phong trào phát huy sáng ki!n c i ti!n k thu t, tR hbc t p, nghiên c)u tìm tòi, t n d0ng các linh ki.n thu ựưMc c?a ựDch ựO ch! t<o ra nh ng chi!c máy vô tuy!n ựi.n ựơn gi n, gbn nhm, cơ ự ng phù hMp v7i ựiLu ki.n thRc t! c?a chi!n trưKng V7i trách nhi.m là ngưKi ph0 trách h th:ng thông tin c?a tCnh ự i, Trin Vi.t Hùng là ngưKi ựi ựiu, ngày ựêm suy nghĩ ph i làm sao nhanh chóng có ự? máy thông tin ph0c v0 cho chi!n ự u VưMt lên căn b.nh viêm th n vZn hành h< anh ngày ựêm, s)c kho| suy gi m, có lúc tưlng như không qua khNi Trin Vi.t Hùng vZn quy!t ựDnh ph i l4p ráp b/ng ựưMc máy vô tuy!n ựi.n B/ng kinh nghi.m c?a nhiLu năm làm thông tin liên l<c bên tCnh ?y

c ng v7i sR cin cù, mày mò tR hbc, sau nhiLu lin suy nghĩ và tranh th? sR góp ý c?a anh em trong

te thông tin, anh cùng anh em trong te tìm ki!m, thu gom các linh ki.n t] chi!c máy thu thanh chi!n lMi phkm, máy vô tuy!n ựi.n bD hNng thu ựưMc c?a ựDch, r-i t] nh ng sMi dây mìn M bN l<i, nh ng máy dò ti!ng ự ng ựDch th xu:ng vùng gi i phóng ựO thu lưMm tin t)c, chC ựưKng cho máy bay ựánh phá, hay nh ng :ng pháo sáng, thùng ựRng ự<n ự<i liênẦ cũng ựưMc Trin Vi.t Hùng và anh

em mang vL dùng cho vi.c l4p ráp máy vô tuy!n ựi.n, theo sơ ự- máy thu phát Siqnel dùng ựèn ựi.n

tg và bán dZn Sau nhiLu lin làm ựi làm l<i, chCnh sga, c i ti!n, chi!c máy vô tuy!n ựi.n kiOu Siqnel

ựã ra ựKi đây là chi!c máy vô tuy!n ựi.n ch<y l 2 băng tin: băng 1 t] 6.500 q 45.000 kHZ; băng 2 t] 4.900 q 3.800 kHZ; thu phát chung 1 ăngqten Các ựèn ựi.n tg và ựèn bán dZn ựưMc l y t] máy PRCq10, PRCq25 Các t0 ựi.n, ựi.n trl và cu n c m l y trong máy thu thanh, máy thu ti!ng ự ng

Các linh ki.n khác t] l[ c4m, ñ o m<nh, công t4c, rơqle ñLu ñưMc Trin Vi.t Hùng t n d0ng t] các máy thông tin cũ hNng thu ñưMc c?a ñDch Ngoài ra, ñO máy ñưMc ch4c ch4n phù hMp v7i hoàn c nh c?a chi!n trưKng, máy ñưMc thi!t k! ñVt trong thùng ñ<n ñ<i liên, v y mà vZn làm vi.c t:t l cR ly 150q200km Có lúc máy ñã ñưMc dùng ñO liên l<c t] căn c) chC huy tCnh ñ i ñóng t<i xã Lương Phú, B!n Tre ñ!n Quân ?y MiLn l Salon q Campuchia

Sau nhiLu phiên liên l<c, hi.u qu c?a máy Siqnel ñưMc kh‡ng ñDnh Trin Vi.t Hùng cùng anh em trong te l4p ráp thêm 18 b n a ñO ph0c v0 cho các ñơn vD, cơ quan trong tCnh gi v ng thông tin liên l<c Các chi!n sĩ báo v0 l các ñơn vD chi!n ñ u c?a tCnh ñ i ñã trRc ti!p thu phát hàng ch0c ngàn b)c ñi.n chính xác, kDp thKi ph0c v0 các ñơn vD chC huy ñánh ñDch trong su:t nh ng năm chi!n

ñ u ác li.t, t] 1968 ñ!n 1975

Trin Vi.t Hùng, ngưKi con c?a quê hương ñ-ng khli là t m gương sáng vL tinh thin vưMt khó, phát huy trí sáng t<o t n d0ng khí tài c?a ñDch ñO ñánh ñDch, tiêu biOu cho ý chí tR lRc tR cưKng c?a ngưKi chi!n sĩ thông tin ð-ng chí ñã ñưMc tVng 1 huân chương Chi!n công gi i phóng h<ng Nh t, huân chương Chi!n công gi i phóng h<ng Ba, 20 b/ng khen, gi y khen, 4 lin là chi!n sĩ thi ñua, 4 lin ñ<t danh hi.u dũng sĩ di.t M

Ngày 6 tháng 11 năm 1978, ñ-ng chí ñưMc Nhà nư7c tVng danh hi.u Anh hùng lRc lưMng vũ trang nhân dân

QUÁCH NGŠC PHONG

SÚNG NGpN K54 C7A ANH HÙNG LIGT SĨ PHhM VĂN CvI

Khku súng ng4n K54, s: 14049628, hi.n v t g:c c?a B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam cĩ s: đăng ký: 5405/K3.1354, g4n liLn v7i tên tuei ngưKi anh hùng Ph<m Văn C i, nei danh v7i nh ng

tr n đánh hay, đ<t hi.u su t cao trong thKi kỳ điu ch:ng M

Anh Ph<m Văn C i sinh năm 1940 t<i p Biu C<p, xã Nhu n ð)c, qu n C? Chi, tCnh Gia ðDnh, nay

là xã ð)c Hi.p, huy.n C? Chi, Thành ph: H- Chí Minh Sinh ra trong m t gia đình nơng dân nghèo, b: mm anh sinh đưMc ba ngưKi con, m t gái, hai trai B: và chD gái c?a anh đã bD đDch gi!t ch!t trong m t tr n càn, khi đang chl xe bị thuê T] đĩ anh ph i đi l đM đO ki!m mi!ng cơm, manh

áo, giúp đ‹ mm trong lúc bin hàn Năm 1960, khi anh 20 tuei cũng là lúc phong trào đ-ng khli l quê hương s0c sơi như nư7c v‹ bK ðưMc đồn thO giác ng , anh thơi vi.c c<o m? cao su l đ-n điLn, trl vL xã xung phong vào đ i tR v m t Khi đ i du kích xã ph0c h-i, c hai anh em Ph<m Văn

C i đLu tham gia Năm 1961, v7i cương vD là tiOu đ i trưlng du kích, anh đã dZn đ i du kích đi săn bbn giVc t p nh y dù B n thân anh đã b4n ch!t nhiLu tên đDch b/ng súng thơ sơ

Năm 1962, quân ch? lRc ng0y b t ngK càn quét xã Nhu n ð)c Tình th! lúc y th t gay go LRc lưMng du kích trong p, ngưKi đi làm đ-ng, ngưKi đi cơng tác xa chưa vL ChC cịn m t mình, anh vZn quy!t tâm đánh tr đDch DRa vào h th:ng đDa đ<o và cơng sR chi!n đ u liên hồn, anh v]a b4n

tr bbn đDch v]a hơ anh em xung phong khi!n bbn đDch tưlng quân ta đơng M t mình anh cơ đ ng, lúc kn, lúc hi.n, mưu trí, dũng c m di.t 5 tên đDch b/ng c súng trưKng và lRu đ<n, bu c chúng ph i

bN dl tr n càn

Năm 1963, lin ựiu tiên ựDch dùng xe M113 yOm trM cho quân ng0y hành quân càn quét xã Nhu n đ)c Tr n này cũng chC có anh và m t ự-ng chắ n a B/ng vũ khắ tR t<o, các anh ựã mưu trắ dũng

c m chi!n ự u, dùng lRu ự<n di.t 1 xe thi!t giáp M113 và nhiLu tên ựDch, bu c chúng ph i rút lui

Các tr n ựánh c?a anh không chC ự<t hi.u su t cao mà quan trbng hơn là t<o ựưMc niLm tin cho anh

em du kắch T] thRc tifn chi!n ự u, ự i du kắch xã Nhu n đ)c q C? Chi ựã rút ra ựưMc 10 kinh nghi.m ựánh M : M t ngưKi cũng ựánh ựưMc M Vũ khắ nào cũng di.t ựưMc ựDch đánh ựDch b t

kO ựiLu ki.n thKi gian nào, dù lRc lưMng chúng ra saoẦ

Trưlng thành trong chi!n ự u, anh ựưMc k!t n<p vào ự ng, ựưMc c p trên tắn nhi.m cg gi ch)c t]

p ự i trưlng, xã ự i phó ự!n xã ự i trưlng, trRc ti!p ph0 trách ự i du kắch t p trung

Càng th t b<i nVng nL, bbn ựDch càng ựiên cu-ng càn quét căn c) cách m<ng C? Chi Chúng ựã bi!n C? Chi thành vùng tr4ng, m t căn c) quân sR ựO che chl cho Sài Gòn Trong m t tr n chi!n ự u không cân s)c ựO b o v vành ựai di.t M , ngưKi em c?a Ph<m Văn C i ựã anh dũng hy sinh NM nư7c, thù nhà nung n u tâm can anh, mài s4c ý chắ và nghD lRc c?a anh, khi!n cho anh ngày càng nghĩ ra nhiLu cách ựánh ựDch phong phú, sáng t<o Càng căm thù giVc anh càng say sưa ựánh giVc

b t kO ngày ựêm C) có cơ h i là anh nghĩ ra cách te ch)c di.t giVc ự<t hi.u su t cao nh t ThRc hi.n khku hi.u ỘBa bámỢ Anh và ự-ng ự i ựã Ộn4m th4t lưng ựDchỢ mà ựánh, làm cho ựDch bắ thi.t h<i nVng nL Ngay c khi v!t thương chưa lành hẬn, anh vZn nén ựau, hàng ngày ựi nghiên c)u ựDa hình, c?ng c: làng xã chi!n ự u, rèn luy.n thêm vL k thu t quân sR cho anh em du kắch, xây dRng cho anh em tinh thin sỂn sàng chi!n ự u, ựã ra quân là ựánh th4ng

Ngày 8 tháng 1 năm 1966, ự! qu:c M ml cu c ph n công l7n mang m t danh Ộnăm mũi tênỢ hòng gỀ th! th t b<i trong năm 1965, trong ựó có Ộmũi tênỢ mang m t danh Ộcái bZyỢ ựánh vào C? Chi LRc lưMng ựDch lên ự!n 12.000 tên, 200 máy bay, 600 xe quân sR, 2 tiOu ựoàn pháo Su:t 8 ngày ựêm, Ph<m Văn C i ựã chC huy anh em du kắch xã Nhu n đ)c ngoan cưKng bám ựánh ựDch, di.t

111 tên, b4n rơi và phá hu{ 7 máy bay lên thẬng, 1 máy bay khu tr0c, nhiLu xe cơ gi7i, góp phin cùng chi!n th4ng chung c?a quân dân huy.n C? Chi b| gãy tr n càn quét kh:c li.t c?a ựDch, di.t 1.700 tên, b4n cháy 84 máy bay, 56 xe quân sR

Không chC ựánh giVc giNi, anh còn có tài ch! t<o ra ựưMc nhiLu lo<i vũ khắ di.t ựDch Trong nh ng năm ự i du kắch m7i ựưMc ph0c h-i, vũ khắ ựánh giVc vô cùng thi!u th:n, anh ựã mày mò ch! t<o ra chông ựinh, cung tên ựO di.t ựDch đVc bi.t anh còn ch! t<o ra m t lo<i vũ khắ r t lMi h<i ựó là mâm phóng lRu ự<n Qua nhiLu lin thg nghi.m, lin ựiu ra quân, sg d0ng vũ khắ m7i, chC m t mâm phóng, anh ựã di.t 56 tên M t<i tr n Anh cũng là ngưKi chC huy tài giNi Tháng 2q1966, anh ựã năm lin chC huy anh em ựi t p kắch bbn M , chVn ựánh xe cơ gi7i c?a ựDch càn vào xã, riêng anh di.t t7i 6 xe bbc thép, hàng ch0c tên ựDch, thu nhiLu vũ khắ, quân trang quân d0ng

Tháng 4 năm 1966, anh dZn ựiu anh em du kắch vưMt rào gai, bãi mìn lbt vào căn c) M l đ-ng

Dù, gài mìn di.t 2 xe cơ gi7i c?a ựDch, ự-ng thKi còn gỀ mìn c?a ựDch mang vL ựánh l<i ựDch

Tháng 9 năm 1966, su:t 12 ngày ựDch càn quét bao vây mbi ng ựưKng vào xã Nhu n đ)c TrKi l<i mưa dim dL, ựDa ự<o s0t ll, trong e chi!n ự u không có n4p, chC còn anh cùng m t chi!n sĩ quin nhau v7i giVc Nhìn ự-ng ự i thương vong nhiLu, lòng anh ựau ự7n Anh thL quy!t tg chVn ựDch ựO

b o v thương binh Hai chi!c xe M118 c?a ựDch bD trúng mìn c?a du kắch n/m ựó, nhưng các xe

bbc thép khác vZn gim rú bao vây Th y lRc lưMng ta còn ắt, bbn ựDch hò nhau ựDnh b4t s:ng anh Anh và ự-ng ự i vZn bình tĩnh chi!n ự u, di.t 25 tên khi!n bbn ựDch chùn tay, bN dl cu c càn đVc bi.t, cách ựánh xe cơ gi7i c?a anh cũng r t ự c ựáo Ngoài vi.c dùng mìn ựO di.t xe, anh còn ph0c kắch dbc ựưKng, ựón chi!c xe cu:i cùng ựi càn vL, hay ựi ti!p vi.n, dùng lRu ự<n tung lbt vào

xe ựO phá Có lin trên ựưKng ựi chukn bD tr n ựánh, anh b t ngK gVp ựDch BD truy ựuei g4t gao, ự<n ựDch b4n theo như mưa, ch<y ựưMc m t ựo<n anh gi vK bD trúng ự<n ngã xu:ng Bbn ựDch tưlng anh ựã ch!t, hắ hgng xông l<i Trong khi ựó anh ựã gài xong trái lRu ự<n ngay ch[ anh n/m đDch xông t7i, anh ch-m d y ch<y ti!p Bbn ựDch t7i nơi thì trái lRu ự<n ne tung làm ch!t m y tên Ba lin như v y, ựDch khi!p sM không dám ựuei theo anh n a

Trong m t tr n ch:ng càn vào mùa khô năm 1967, Ph<m Văn C i chC huy ự i du kắch ph:i hMp v7i ựơn vD ch? lRc chi!n ự u b| gãy cu c càn c?a b binh và xe tăng ựDch Sau tr n ựánh, Ph<m Văn

C i ựi kiOm tra tr n ựDa, gi a ựưKng gVp ựDch ph0c kắch Anh ựã chi!n ự u ự!n viên ự<n cu:i cùng

và anh dũng hy sinh Lúc anh hy sinh cũng là lúc gi y tri.u t p anh ựi dR đ<i h i liên hoan anh hùng, chi!n sĩ thi ựua toàn MiLn vL t7i xã Trư7c ựó, trong đ<i h i m]ng công c?a Quân khu 7, anh

ựã ựưMc biu là ki.n tư7ng di.t M , di.t xe cơ gi7i, lá cK ựiu phong trào thi ựua di.t M c?a ự t thép C? Chi Anh còn ựưMc biOu dương là t m gương tiêu biOu vL tR t<o vũ khắ ựánh ựDch, ự<t hi.u

su t cao, là ngưKi ự i trưlng du kắch mZu mRc, ựưMc ự-ng ự i và nhân dân thương yêu, tin tưlng

Tin anh hy sinh bay nhanh như m t lu-ng gió, gây xúc ự ng sâu s4c cho gia ựình, ự-ng ự i, bà con làng xóm và các ự<i biOu dR đ<i h i Anh hùng chi!n sĩ thi ựua toàn MiLn Ngày 17 tháng 9 năm

1967, Ph<m Văn C i ựã ựưMc ?y ban Trung ương MVt tr n dân t c gi i phóng miLn Nam Vi.t Nam truy tVng huân chương Quân công gi i phóng h<ng Nhì và danh hi.u cao quý: Anh hùng lRc lưMng

vũ trang nhân dân

Khku súng ng4n K54 q k{ v t thân thi!t ựã g4n v7i cu c ựKi chi!n ự u hy sinh cao c c?a anh q ựã ựưMc ự-ng chắ Lâm Văn BẬng q xã ự i trưlng xã Nhu n đ)c, C? Chi trao cho ự-ng chắ Ph<m Văn

C n q cán b sưu tim c?a B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam ngày 27 tháng 12 năm 1973

Khku súng ng4n c?a Ph<m Văn C i ựưMc trưng bày trang trbng cùng phin trưng bày gi7i thi.u vL ựDa ự<o C? Chi q m nh ự t anh hùng v7i nh ng con ngưKi gang thép như Ph<m Văn C i Anh như vZn còn ựó khi nh n lá cK Ộđ t thép thành ự-ngỢ do khu Sài Gòn q Gia đDnh tVng ự i du kắch xã Nhu n đ)c, C? Chi tháng 11 năm 1966 Trong t m nh lDch sg, Ph<m Văn C i tr| mãi tuei ựôi mươi v7i khuôn mVt thông minh và n0 cưKi df m!n đã 37 năm kO tg ngày anh hy sinh nhưng tên tuei c?a anh còn s:ng mãi v7i non sông, ự t nư7c

đOÀN THt LuI

M5NH DÙ C7A MÁ QUn

ỘMá ơi, Con ựói!Ợ, Ộmá ơi, con mu:n vL nhàỢ, Ộmá ơi, tìm ba vL cho con!ỢẦ Nh ng lKi con tr| như mu:i xát vào lòng trong lúc ngưKi mm c: thu x!p ch[ ng? cho con ChẬng có giưKng, chẬng có chi!u, má lót t<m cho con m nh dù pháo sáng, ru cho con ng?, dVn ự)a l7n trông ự)a bé ựO ựi nh n nhi.m v0 Ngày mai ựi chM Mi!u Bông, má s` mua thêm thu:c, ựưKng s a cho thương binh Dư7i đi.n Phư7c ựDch càn quét, d-n dân d quá, má cùng bà con ch<y lên đi.n Thb, s:ng ch!t v7i anh

em Vi.c gì ựoàn thO giao cho má cũng hoàn thành: vót chông, mua ự- ti!p t!, ph0c v0 du kắch chi!n ự u, v n ự ng binh lắnh ựDch, ựi ự u tranh chắnh trDẦ đó là mm Vi.t Nam anh hùng đinh ThD Qu! l xã đi.n Phư7c, huy.n đi.n Bàn, tCnh Qu ng Nam q đà NỂng Má sinh năm 1928, nhưng ựau thương m t mát ựã làm má già hơn ự!n ch0c tuei

Tháng 5q1966, khi ch-ng má q ông Lê Trim q hy sinh, má Qu! m7i 38 tuei, có 6 ự)a con, ự)a nhN

nh t m7i 7 tháng tuei V y mà, ngưKi mm y ựã thay ch-ng gánh vác công vi.c gia ựình, xã h i, làm ti!p công tác c?a ch-ng Năm 1969, má ựưMc k!t n<p đ ng Nh ng ngưKi con l7n c?a má Qu! chưa ự!n tuei trưlng thành ựã xin má cho ựi b ự i, du kắch, ựO tr thù cho cha, cho bác (anh ch-ng má

là ông Lê Văn Sâm, hy sinh ngày 27q5q1948) và góp phin gi i phóng quê hương, Ba ngưKi con l7n c?a má ựã ngã xu:ng khi tuei ựKi còn r t tr|

Má hi.n l v7i ngưKi con trai út tên là Lê Thanh TDnh, làm vi.c t<i ?y ban nhân dân xã Ngay khi

cu c chi!n ự u còn ựang difn ra ác li.t, te ch)c ựã quy!t ựDnh ựưa TDnh ra B4c hbc t p ựO t<o ựiLu ki.n cho má Qu! công tác thu n lMi và c: g4ng gi l<i cho gia ựình cách m<ng m t ngưKi con n:i dõi đây là ngu-n ự ng viên, an ?i l7n nh t ự:i v7i má Qu! và gia ựình

Hi.n nay má vZn còn n[i ñau, gánh nVng kéo dài là hai ngưKi con b.nh t t do di ch)ng c?a ch t ñ c hoá hbc NgưKi con gái do b.nh r t nVng, má ñã ggi ñiLu trD t<i Thành ph: H- Chí Minh, vi.c ñi l<i thăm nom r t v t v , t:n kém MVc dù v y má Qu! vZn không hL phàn nàn, ca thán Má như hình

nh nh ng cây ngô má ñang vun x7i trong vưKn T m thân giy gu c vZn ñ)ng th‡ng trong mưa n4ng, bão dông, ch4t chiu t]ng ngày, t]ng giK nuôi trái b4p m[i ngày m[i l7n

Má Qu! ñã ñưMc Nhà nư7c tVng thưlng huân chương ð c l p h<ng Nh t và huy chương Vì sR nghi.p gi i phóng ph0 n M nh dù pháo sáng năm nào má dùng ñO lót cho con n/m trong lúc ñi ho<t ñ ng cách m<ng, nay ñưMc các cán b B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam sưu tim vL và trưng bày trang trbng t<i chuyên ñL Bà mm Vi.t Nam anh hùng, v7i s: ñăng ký hi.n v t: DT/B

1400

NGUY•N THt LÂM HÀ

B5N QUYnT TÂM THƯ KÝ BxNG MÁU

Sau th t b<i c?a chi!n lưMc “chi!n tranh ñơn phương” và chi!n lưMc “chi!n tranh ñVc bi.t”, ñ! qu:c

chi!n lưMc hai gbng kìm Ộtìm di.tỢ và Ộbình ựDnhỢ

Trên chi!n trưKng Qu ng Ngãi cu:i năm 1966 ựiu năm 1967, nh ng ựơn vD tinh nhu nh t c?a M

và quân chư hiu ựánh thuê cho M ựã có mVt Ngày 28 tháng 8 năm 1966, l ựoàn lắnh thu{ ựánh

b Nam TriLu Trên mang tên R-ng Xanh q ựơn vD ựánh thuê khét ti!ng tàn ác, man rM ự!n ựóng quân l hai huy.n B-ng Sơn và Sơn TDnh Ngoài ra, còn có các ựơn vD c?a M như trung ựoàn 7, hai tiOu ựoàn c?a trung ựoàn 9 và l dù nhm 196 S: quân M và quân các nư7c ph0 thu c M l Qu ng Ngãi lên t7i 12 nghìn tên, tăng g p sáu lin so v7i năm 1965, riêng l huy.n B-ng Sơn trung bình c) tám ngưKi dân có m t tên lắnh

Quân M và quân Nam TriLu Tiên càn quét vào các vùng gi i phóng c?a ta l các huy.n Nghĩa Hành, Ba Tơ, đ)c Phe, chúng vây b4t, d-n dân vào các tr<i t p trung Chúng ự:t phá làng m<c, gây

ra nhiLu v0 th m sát l hai huy.n B-ng Sơn và Sơn TDnh Ngày 5 và ngày 6 tháng 10 năm 1966, bbn lắnh thu c l ựoàn R-ng Xanh ựã tàn sát ựZm máu, man rM t<i xã Bình Hoà, huy.n Bình Sơn Ngay t] sáng s7m ngày 5q10, pháo binh c?a chúng ựóng l xã Bình Liên nã ự<n d-n d p vào các thôn Nam Yên, An Phư7c, L<c Sơn c?a xã Bình Hoà D)t ti!ng pháo, hàng ch0c chi!c máy bay trRc thăng CH47 chl quân ựe b xu:ng các cánh ự-ng ven xã Chúng như nh ng biy thú d , tay lăm lăm súng chia thành nhiLu hư7ng tràn vào trong xóm, b4t ngưKi già, tr| em, ph0 n t p trung thành t]ng c0m r-i ựky hb xu:ng các h: bom, dùng súng b4n x:i x gi!t h<i hơn 400 ngưKi, chúng còn hãm hi!p ph0 n , dùng dao me b0ng moi gan, phanh thây, bêu ựiu trên cbc, v)t ngưKi già xu:ng gi!ng, hàng trăm nóc nhà bD ự:t phá, hàng nghìn con trâu bò bD gi!t h<iẦ ựau thương tang tóc bao trùm toàn xã

Cu c tàn sát ựZm máu nhân dân xã Bình Hoà c?a l ựoàn ỘR-ng XanhỢ Nam TriLu Tiên ựã gây làn sóng căm phZn cao ự trong lRc lưMng vũ trang và nhân dân c nư7c TCnh ?y Qu ng Ngãi ựã kDp thKi ml ựMt sinh ho<t chắnh trD r ng kh4p trong toàn tCnh, ự ng viên cán b , ự ng viên lRc lưMng vũ trang và nhân dân gi v ng khắ ti!t cách m<ng, ự-ng thKi phát ự ng phong trào thi ựua nêu cao quy!t tâm ựánh th4ng giVc M và bè lũ tay sai, ỘXé xác R-ng Xanh, phanh thây giVc M Ợ, ỘQuy!t

tg cho Te qu:c quy!t sinhỢ, ỘNM máu ph i tr b/ng máuỢ

đ<i ự i thông tin liên l<c tCnh Qu ng Ngãi cu:i năm 1966 ự)ng chân trên ựDa bàn gin huy.n đ)c Phe, có nhi.m v0 ự m b o thông tin thông su:t t] tCnh ự i ự!n các ựơn vD trong tCnh, các tr n ựánh c?a b ự i ựDa phương cũng như ph:i hMp v7i ch? lRc quân khu Hưlng )ng ựMt phát ự ng căm thù giVc c?a tCnh ?y, ựơn vD ựã l p b n quy!t tâm đ-ng chắ ự<i ự i trưlng Lê Ngbc Sanh phân công phân ự i thông tin máy 2W chukn bD văn b n N i dung c?a b n quy!t tâm: ỘThL kh4c c:t ghi xương, quy!t tr thù cho ự-ng bào B-ng Sơn, Sơn TDnh bD quân Nam TriLu Tiên sát h<i ThL tr thù cho ự-ng bào B-ng Sơn, Sơn TDnh ThL xé xác R-ng Xanh, phanh thây giVc M Quy!t tg cho Te qu:c quy!t sinh ThL ph i l y máu ựO rga s<ch nM máuỢ

Phin ký tên m[i ự-ng chắ trong ựơn vD ựLu tR chắch máu mình ựO vi!t tên Có 6 phân ự i, ự-ng chắ

Lê Ngbc Sanh ký sau cùng

Phân ự i h u tuy!n ựi.n 1 g-m các ự-ng chắ: Ti!n, đinh Tắa q sau này ựưMc phong tVng danh hi.u Anh hùng lRc lưMng vũ trang nhân dân, Trang, Chung, Th4ng, Hu

Phân ự i h u tuyLn ựi.n 2: Long, Thi, H-ng, đài, Thu, Sơn, H i

Phân ự i máy 15W: Công, Tuỳ, đ<i, đ<m, Thuin

Phân ự i máy 2W: Cim, Sĩ, Vinh, Doanh, Hoành, Sao

Phân ự i truyLn ự<t: Ưu, Tero, Hoàng, Trắ, H o, Cư7c, Lai

Phân ự i sga ch a: đàm, Huy, Ni.m, ThDnh, Giá

Sau khi ựăng ký quy!t tâm, ựơn vD ựã tham gia ựánh nhiLu tr n, tiêu biOu nh t là tr n núi Giàng ựiu năm 1967 Núi Giàng n/m gin thD tr n đ)c Phe, tCnh ch? trương tiêu di.t vD trắ này trong mùa khô 1966q1967 TCnh ự i trưlng là ự-ng chắ Hà Th! Tĩnh, chắnh trD viên tCnh ự i là ự-ng chắ Nguyfn Huy Chương LRc lưMng tham gia chi!n ự u g-m hai tiOu ựoàn ựVc công tCnh là 506A và 506B đ<i

ự i thông tin ự m b o liên l<c thông su:t, t] vi.c c4t hàng rào, ựVt mìn, phát l.nh ne súng ựLu dùng ựi.n tho<i Sau khi ne súng thì dùng máy 2W ựO liên l<c chC huy tr n ựánh Tr n này ta th4ng giòn giã, di.t gbn 2 ự<i ự i b binh ng0y, 1 trung ự i pháo, b ự i thông tin chC bD thương m t ngưKi

Năm 1969, tCnh ự i ch? trương ti!n công vD trắ ciu D0c n/m trên qu:c l 1 đ<i ự i thông tin ựưMc giao nhi.m v0 ự m b o thông tin cho tr n ựánh M t b t ngK x y ra Khi b ự i ựang hành quân ự!n

vD trắ xu t phát thì phát hi.n lRu ự<n chukn bD cho tr n ựánh chưa l4p kắp đ-ng chắ tCnh ự i trưlng

r t lo l4ng và ựi.n cho ự<i ự i trưlng Lê Ngbc Sanh tìm bi.n pháp kh4c ph0c ự m b o giK ne súng ựúng quy ựDnh Lê Ngbc Sanh dùng m t mã quy ư7c l.nh cho ựơn vD d]ng l<i quay vL tra kắp lRu ự<n NhK ự m b o thông tin kDp thKi, bắ m t ựã giúp cho b ự i ựVc công tCnh không bD ten th t, góp phin vào th4ng lMi c?a tr n ựánh Sau chi!n công này ự<i ự i thông tin liên l<c tCnh ựã ựưMc ựL nghD tVng huân chương Chi!n công

Còn nhiLu tr n ựánh mà ự<i ự i thông tin Qu ng Ngãi ựã góp phin vào chi!n th4ng chung c?a lRc lưMng vũ trang tCnh cũng như quân khu Trong su:t quá trình chi!n ự u t] 1964 ự!n 1975, ự<i ự i

ựã ựưMc Nhà nư7c tVng thưlng hai huân chương Chi!n công h<ng Nhì, m t huân chương Chi!n công h<ng Ba, hai phân ự i ựưMc tVng thưlng huân chương Chi!n công h<ng Nhì và Ba, m t ự-ng chắ ựưMc phong tVng danh hi.u Anh hùng lRc lưMng vũ trang nhân dân

Các ựơn vD c?a tCnh Qu ng Ngãi và Quân khu 5 trong ựó có ự<i ự i thông tin liên l<c c?a tCnh

Qu ng Ngãi ựã bi!n ựau thương thành hành ự ng cách m<ng, trút căm hKn lên nòng súng lưỀi lê,

l y máu mình ựO l p b n quy!t tâm, quy!t tr thù cho ự-ng bào mình bD h<i B n ựăng ký quy!t tâm c?a ự<i ự i thông tin liên l<c tCnh Qu ng Ngãi là hi.n v t quý c?a B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam mang s: ựăng ký 6235/Gi 1168, ựã góp phin vào vi.c giáo d0c truyLn th:ng cách m<ng cho các th! h tr| hôm nay và mai sau

NGUYỚN TIỢN DŨNG

TÚI đFNG CƠM VpT C7A BÙI NGyC đ7

Tháng 2q1967, M q ng0y ựưa sư ựoàn 3 lắnh thu{ ựánh b M và hai chi!n ựoàn ng0y ra phắa Tây

và B4c Qu ng TrD, xây dRng h th:ng c) ựiOm g-m nh ng công sR v ng ch4c, trong ựó có căn c)

ho lRc có b y pháo ự i (40 khku 105mm và 8 khku 175mm) l ựiOm cao 241 T] căn c) này, pháo binh ựDch liên t0c b4n phá, t<o m t vòng cung ho lRc t] đông Hà qua các xã phắa B4c khu phi quân sR ự!n phắa Tây ựưKng s: 9 Trung ựoàn 84B pháo ho tifn đKB ựưMc l.nh vưMt sông B!n

H i, ph:i hMp v7i các phân ự i ho tifn H6, c:i 120mm, c:i 82mm c?a trung ựoàn 164 pháo binh (Quân khu 4) và pháo binh Sư ựoàn 324 b binh ựánh ựDch

Theo k! ho<ch, tr n t p kắch ho lRc vào ựiOm cao 241 cùng ngày v7i tiOu ựoàn 99 dùng A12 pháo kắch sân bay đà NỂng (ngày 28q2q1967) Nhưng ngày 27q2, ựDch cho 7 tiOu ựoàn ml cu c càn Pôtơri l khu vRc dR ki!n trung ựoàn 84B s` b: trắ tr n ựDa Ta quy!t ựDnh t<m hoãn tr n ựánh ựO gi

bắ m t và b o toàn lRc lưMng Ngày 28q2q1967, tiOu ự i v n t i c?a trung ựoàn 84B g-m 10 ự-ng chắ q hiu h!t là chi!n sĩ m7i ựưMc be sung q do trung ự i phó Bùi Ngbc đ? chC huy, ựưMc trang bD 4 tiOu liên AK, 3 súng trưKng CKC v7i 490 viên ự<n, 20 qu lRu ự<n q b t ngK gVp ựDch l vùng núi

Cù đinh (Cam L , Qu ng TrD) TiOu ự i ựã anh dũng ựánh lui 15 ựMt ti!n công c?a 200 tên lắnh thu{ ựánh b M , di.t 41 tên, thu 9 súng

Su:t ngày quin nhau v7i ựDch, s: cơm v4t dR tr mang theo cũng ựã h!t, riêng Bùi Ngbc đ? còn

m t n4m cơm và 2/3 biqựông nư7c Sau khi x:c l<i ự i hình chi!n ự u, Bùi Ngbc đ? chia n4m cơm

và nư7c u:ng cho t]ng chi!n sĩ ựO b ự i ti!p t0c tr0 v ng, b o v ự<n và gi bắ m t cho tr n ựánh

l7n s4p ne ra Trong tr n ñánh ngày 28 tháng 2 năm 1967, Bùi Ngbc ð? ñã tiêu di.t 5 tên M Anh ñưMc tVng thưlng huân chương Chi!n công gi i phóng h<ng Nhì

MưKi chi!n sĩ trong tiOu ñ i Bùi Ngbc ð? ñưMc tVng danh hi.u “Dũng sĩ di.t M ” ñiu tiên trong lRc lưMng pháo binh dR bD

Bùi Ngbc ð? sinh năm 1939, l thôn Hương Nam, xã Qu ng L c, Qu ng Xương, Thanh Hoá Trư7c ngày lên ñưKng vào chi!n trưKng B (chi!n trưKng miLn Nam) q cu:i năm 1966 q anh ñã tR khâu cho mình m t chi!c túi ñRng cơm v4t, chi!c túi ñã theo anh trên kh4p các chi!n trưKng, g4n v7i bao k{ ni.m c?a cu c ñKi quân ngũ Khi hành quân ròng rã 7 ngày ñêm mang ñ<n ti!n công vào c) ñiOm

Tà Cơn (1q1967), lúc l<i cùng ñ-ng ñ i n4m cơm hành quân t7i vD trí làng Thanh q chân ñ-i không tên q (ngày 24q2q1967) Chi!c túi ñRng cơm v4t c?a anh hi.n ñưMc lưu gi t<i B o tàng LDch sg

Quân sR Vi.t Nam, có s: ñăng ký: 3220/B 555 Túi v i phin tr4ng, khâu tay, r ng 19cm, dài 28cm, dây rút b/ng sMi dù pháo sáng, túi có nhiLu v!t : gC s4t, mVc dù cũ nhưng vZn còn lành nguyên

NGUY•N THt NGŠC LÂM

SÚNG MÁY PHÒNG KHÔNG 14,5mm L{P CÔNG

T] tháng 2 năm 1965, đ! qu:c M chính th)c gây ra cu c chi!n tranh phá ho<i miLn B4c M0c tiêu

cu c chi!n tranh nh/m phá ho<i tiLm lRc kinh t!, qu:c phịng c?a miLn B4c, ngăn chVn sR chi vi.n s)c ngưKi, s)c c?a c?a miLn B4c cho tiLn tuy!n l7n miLn Nam Hàng ngày, hàng tri.u t n bom M

gi i xu:ng nh ng làng xĩm Vi.t Nam thanh bình, gi!t h<i t] c0 già t7i em nhN Làng xĩm tan hoang, ru ng đ-ng ngen ngang nh ng h: bom Lịng ngưKi Vi.t Nam sơi s0c căm thù “giVc đ!n nhà, đàn bà cũng đánh”, đĩ là đ<o lý c?a ph0 n Vi.t Nam t] ngàn xưa

Vào m t ngày đáng ghi nh7: ngày 19 tháng 5 năm 1965, đúng ngày sinh nh t Bác H- kính yêu, 14 chD em dân quân xã Hoa L c, huy.n H u L c tCnh Thanh Hố tuei cịn r t tr| t] 18 đ!n 20 đã làm lf thành l p đơn vD phịng khơng dân quân ðây chính là đơn vD dân quân gái sg d0ng súng máy phịng khơng 14,5mm điu tiên đưMc thành l p trên miLn B4c Súng do Liên Xơ s n xu t, vi.n trM cho quân

mà cịn thành th<o thao tác các s: (vD trí) khác trong khku đ i

Nhi.m v0 c p trên giao cho trung đ i là chi!n đ u v7i máy bay đDch, b o v ciu De, b o đ m giao thơng v n t i thơng su:t trên kênh De Theo yêu ciu chi!n đ u, chD em ph i cơ đ ng trên ph<m vi 7

xã MVc dù thưKng xuyên ph i cơ đ ng xa, mang vác nVng nhưng chD em ch‡ng nL hà, luơn kh4c ph0c khĩ khăn, sŒn sàng chi!n đ u cao

ChC chưa điy m t tháng sau ngày thành l p, các chí đã ra quân đánh th4ng tr n điu Ngày 16 tháng

6 năm 1967, hai máy bay M đ!n ném bom, b4n phá đồn thuyLn v n chuyOn trên kênh De, thKi cơ

đã đ!n, chD em bình tĩnh thao tác đúng các y!u lĩnh đã luy.n t p, ne súng kDp thKi b4n rơi 1 máy bay A4 M , b o v đồn thuyLn an tồn ðây chính là chi!c máy bay M điu tiên do n dân quân b4n rơi trên miLn B4c

Ngày 2 tháng 11 năm 1967, hai chi!c máy bay F4 M đưMc m.nh danh “Con ma” đ!n b4n phá ciu

De Phát huy truyLn th:ng ra quân chi!n th4ng tr n điu, các chD đã l p ti!p chi!n cơng v| vang th) hai, b4n tan xác 1 chi!c

8 giK sáng ngày 30 tháng 7 năm 1972, hai chi!c máy bay F4 đ!n b4n phá ciu De, chi!c đi điu be nhào, nghi binh, chi!c th) hai t] hư7ng khác đDnh lao xu:ng đánh lén ChD em khơng m4c mưu đDch, bình tĩnh, bám sát chi!c th) hai, m t điOm x< dài q ngay l p t)c chi!c máy bay b:c cháy, c: l!t

ra phía biOn, ciu De đưMc b o v an tồn

Tr i qua hai giai đo<n chi!n đ u ch:ng chi!n tranh phá ho<i miLn B4c c?a đ! qu:c M , t] 1965q

1972, trung đ i n dân quân Hoa L c, H u L c đã b4n rơi 3 máy bay M Khơng chC chi!n đ u

giNi, các chD cịn là đơn vD s n xu t giNi Tranh th? thKi gian, các chD tích cRc tăng gia s n xu t, thu ho<ch đưMc 6 t n khoai, c y thí điOm gi:ng lúa m7i trên vùng đ t cát, đ<t 5,6 t n m t hécqta, ml điu phong trào 5 t n lúa/ha c?a huy.n H u L c

V]a chi!n đ u v]a xây dRng, trung đ i đã k!t n<p đưMc 10 đ ng viên, n i b đồn k!t t:t, chD em thương yêu đùm bbc lZn nhau

Trung đ i đã đưMc thưlng m t huân chương Quân cơng h<ng Ba, m t huân chương Chi!n cơng h<ng Nh t, m t huân chương Chi!n cơng h<ng Nhì B y năm liLn trung đ i đ<t danh hi.u “Trung

đ i Quy!t th4ng” 14 chD em trong trung đ i đLu đưMc Bác H- thưlng Huy hi.u c?a NgưKi

M t vinh dR vơ cùng l7n lao đã đ!n v7i chD em, ngày 3 tháng 9 năm 1973, trung đ i n dân quân Hoa L c đưMc Nhà nư7c tVng danh hi.u ðơn vD anh hùng lRc lưMng vũ trang nhân dân

ð!n B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam, khách tham quan cĩ thO th y t m nh ghi l<i kho nh kh4c lDch sg: tr n chi!n đ u ngày 16q6q1967 Trong tr n chi!n đ u điu tiên này, các n anh hùng c?a chúng ta làm nên chi!n th4ng, b4n rơi máy bay M , l p cơng điu dâng lên ð ng, Bác kính yêu Khku súng máy phịng khơng 14,5mm cĩ s: máy ng4m 208054 l p chi!n cơng giK đây đã thành hi.n v t truyLn th:ng, lưu gi t<i B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam, cĩ s: đăng ký: 5765/K3

1469

ðỒN THt LuI

KH|U PHÁO 85mm C7A ðhI ðvI DÂN QUÂN GÁI

NGƯ THU~ ANH HÙNG

Khi gi7i thi.u v7i khách tham quan các hi.n v t trưng bày ngồi trKi t<i B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam, các hư7ng dZn viên b o tàng thưKng d]ng l<i khá lâu trư7c khku pháo 85mm đVt bên

ựbc l<i dòng chú thắch ỘM t trong nh ng khku pháo c?a ự<i ự i dân quân gái Ngư Thu{, L Thu{,

Qu ng Bình, đơn vD anh hùng ựã b4n cháy 5 tàu chi!n ựDch năm 1968 và 1972Ợ

Khku pháo có s: hi.u 4685 do Liên Xô ch! t<o năm 1942, vi.n trM cho Vi.t Nam năm 1956 là m t trong b:n khku pháo 85mm mà B chC huy quân sR tCnh Qu ng Bình trang bD cho ự<i ự i dân quân gái Ngư Thu{ ngày 20 tháng 11 năm 1967

Khi thành l p, ự<i ự i có 37 chD em, tuei ựKi t] 17 ự!n 25, trình ự hbc v n t] l7p b:n ự!n l7p b y

đO n4m v ng tắnh năng, k , chi!n thu t sg d0ng pháo thành th<o, chắ em ựêm ngày mi.t mài bên mâm pháo hbc t p, thao tác dư7i sR hư7ng dZn c?a các sĩ quan pháo binh Hơn hai tháng hu n luy.n gian khe nhbc nh/n, tr n ựiu ra quân ngày 7 tháng 2 năm 1968, ựơn vD ựã l p công xu t s4c b4n cháy tàu chi!n M mang s: hi.u 013 xâm ph<m vùng biOn quê hương V7i chi!n công này ự<i

ự i dân quân gái Ngư Thu{ ựưMc công nh n là ựơn vD pháo binh dân quân ựiu tiên trên miLn B4c b4n cháy tàu chi!n M

Trong năm 1968, ự<i ự i dân quân gái Ngư Thu{ nhiLu lin ựánh tr ựắch ựáng tàu chi!n M xâm ph<m vùng biOn, b4n cháy thêm hai tàu chi!n M vào các ngày 27 tháng 3 và 16 tháng 8

Do có thành tắch b4n cháy nhiLu tàu chi!n M , ngày 25 tháng 8 năm 1970 ự<i ự i dân quân gái Ngư Thu{ ựưMc Nhà nư7c tuyên dương danh hi.u đơn vD anh hùng lRc lưMng vũ trang nhân dân B n tuyên dương công tr<ng c?a ựơn vD có ựo<n vi!t ỘM t t p thO anh dũng tuy.t vKi, chi!n ự u gan d<,

sg d0ng thành th<o pháo, ba lin b4n cháy tàu khu tr0c M Trong bom ự<n ác li.t vZn hiên ngang

v ng vàng ựánh tr tàu chi!n, b o v vùng biOn, b o v nhân dân, b o v s n xu t 100% cán b , chi!n sĩ ựưMc Ch? tDch H- Chắ Minh tVng huy hi.u H- Ch? tDchỢ

Nhà thơ, c: B trưlng Xuân Thu{ khi vL thăm Ngư Thu{, c m kắch ựã vi!t tVng các n dân quân anh hùng m y vin thơ như sau:

ỘChi u nay Xuân ThuB thăm Ngư ThuB

TrZi bion mênh mông ự't Qu ng Bình

Gi c MK hay ựâu c n cát trYng

Anh hùng toàn nh$ng gái xuân xanhỢ

Trong cu c chi!n ự u ựánh tr cu c chi!n tranh phá ho<i lin th) hai c?a không quân và h i quân

M năm 1972, ự<i ự i n pháo binh Ngư Thu{ l<i l p công xu t s4c b4n cháy hai tàu chi!n M vào các ngày 5q5q1972 và 9q6q1972 ChD Nguyfn ThD Loan cán b ự<i ự i pháo binh n anh hùng gin

30 năm sau vZn nh7 như in tr n chi!n ự u ựêm 9 tháng 6 năm 1972

ChD Loan kO: đêm 9 tháng 6 năm 1972, biOn Ngư Thu{ lVng gió, c ự<i ự i sôi nei, khkn trương chukn bD chi!n ự u Qua thông báo c?a trên kh năng ựêm nay tàu chi!n ựDch l<i mò vào c4n tr m Chắnh trD viên ThKi h i ý chC huy rút kinh nghi.m các tr n ựánh trư7c, phát biOu: Th/ng ựDch gian ngoan d p dKn l ngoài khơi gây căng thẬng cho mình sau nhiLu ựêm th)c tr4ng B a nay mình ph i

c nh giác sỂn sàng chi!n ự u Tàu ựDch vô khi nào ta b4n ựưMc ngay L.nh chukn bD chi!n ự u ựưMc truyLn xu:ng các khku ự i Chuông báo ự ng reo vang trong him chC huy ự<i ự i, chi!n sĩ thông tin báo cáo ự<i ự i trưlng tàu ựDch xu t hi.n, phương vD ựã ựưMc xác ựDnh K! toán viên Nguyfn ThD Thi.m, Trin Thắ H i nhanh chóng ựVt thư7c ựo trên b n ự- xác ựDnh to< ự m0c tiêu, phin tg b4n

T] ựài quan sát, trinh sát Nguyfn ThD Loan, Nguyfn ThD Sâm báo cáo ựã b4t ựưMc m0c tiêu cách bK 10km Ba chi!c tàu chi!n ựắch hi.n rõ din trong :ng kắnh Phin tg b4n ựưMc truyLn xu:ng các khku

ự i Các khku ự i báo cáo ựã n<p ự<n xong ChC huy Trin ThD Hoanh h< l.nh b4n khi tàu ựDch vào ựúng to< ự b4n C tr n ựDa gim lên, mVt ự t rung chuyOn, ự<n rơi ựúng to< ự xác ựDnh Sau m y phút b t ngK, tàu chi!n ựDch ne súng b4n tr , tr n ựDa mắt mù khói ự<n C ự<i ự i không ai nao núng Chi!n sĩ n<p ự<n Lê ThD Tương lao m t lúc hơn m t ch0c viên ự<n không th y mNi tay Trin ThD Bình bD m nh pháo ự<n văng vào mVt máu ch y ròng ròng vZn không rKi vD trắ pháo th? s: 1 Tàu chi!n ựDch t p trung b4n tr căng hơn Có qu ự<n ne ngay sát bK công sR, ự<n ựDch làm ự)t dây thông tin, Nguyfn ThD Tuy!t l p t)c ra n:i l<i b o ự m chC huy thông su:t

đêm t:i, nhiLu ánh lga loé lên t] nòng pháo tàu chi!n ựDch Trin ThD Hoanh ra l.nh nh/m ánh lga ựiu nòng pháo ựDch b4n! đ<n pháo ta l<i vun vút lao t7i phắa tàu chi!n ựDch, m t c0m lga dRng lên cao vút sáng rRc c m t vùng biOn M t tàu chi!n ựDch trúng ự<n b:c cháy Tàu ựDch rút ch<y, Tr n

ự u pháo k!t thúc C tr n ựDa reo vang Nhân dân trong xã ựe ra chúc m]ng th4ng lMi, giúp chD em c?ng c: l<i tr n ựDa

Cu c kháng chi!n ch:ng M , c)u nư7c th4ng lMi Tháng 12 năm 1977, ự<i ự i dân quân gái pháo binh Ngư Thu{ gi i thO Các n dân quân anh hùng trl vL v7i cu c S:ng ựKi thưKng trên vùng ự t ựiy cát tr4ng n4ng gió, nhbc nh/n lo cu c mưu sinh 21 năm sau, tháng 7 năm 1998, các n dân quân Ngư Thu{ anh hùng m7i có dDp ra thăm B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam, thăm l<i khku pháo ựã cùng các chD l p công xu t s4c b o v vùng biOn quê hương

Cu c s:ng c?a các n dân quân Ngư Thu{ cũng như c?a nhân dân trong xã hôm nay vZn còn nhiLu khó khăn thi!u th:n, song hb luôn mong ư7c xây dRng m t ựài tưlng ni.m t<i tr n ựDa năm xưa ựO nhl l<i m t thKi oanh li.t và ự ng viên nhau vươn lên xoá nghèo trên vùng ự t thương yêu

TRtNH H~NG VIỚT

CHInC TÀU PHÁ TH7Y LÔI

M t trong s: hi.n v t trưng bày ngoài trKi l B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam ñưMc nhiLu khách tham quan chú ý, ñó là chi!c tàu phá thu{ lôi Nhìn nó, khó ai ngK r/ng trông thô sơ, ñơn gi n là th!

mà các lo<i bom t] trưKng, thu{ lôi hi.n ñ<i c?a M ch! t<o ñLu bD phá tung

Trong hai cu c chi!n tranh phá ho<i ñánh phá miLn B4c Vi.t Nam, ñ! qu:c M ti!n hành phong to các cga sông, c ng biOn Chúng ñã sg d0ng các lo<i thu{ lôi, bom t] trưKng r i kh4p các tuy!n sông, cga biOn hòng phá ho<i tàu thuyLn, ngăn c n vi.c v n chuyOn c?a ta H i quân nhân dân Vi.t Nam ñã ch? ñ ng ph:i hMp hi.p ñ-ng v7i các lRc lưMng phòng không c?a quân và dân miLn B4c, chi!n ñ u kiên cưKng góp phin b4n rơi 4.081 máy bay M , rà phá thu{ lôi, bom ñ<n c?a ñDch trên các sông, c ng, cga biOn làm th t b<i mbi âm mưu, th? ño<n c?a ñ! qu:c M Trong chi!n tranh ác li.t thi!u thơn, cán b , chi!n sĩ H i quân nhân dân Vi.t Nam ñã kh4c ph0c khó khăn, mưu trí, sáng t<o ch! t<o thành công chi!c tàu phóng t] ñO rà phá bom, mìn, thu{ lôi, b o ñ m thông ñưKng v n chuyOn trên sông nư7c ph0c v0 cu c kháng chi!n ch:ng M c?a quân và dân ta Câu chuy.n ch! t<o tàu phóng t] trl thành huyLn tho<i ñ:i v7i b ñ i h i quân

Ngày 2 tháng 7 năm 1966, B tư l.nh H i quân quy!t ñDnh thành l p ñ<i ñ i 8 công binh (sang năm

1967 ñei là ñ i 8 công binh), trRc thu c Phòng Tác chi!n, B tham mưu H i quân Nhi.m v0 c?a

ñ i là tham mưu cho quân ch?ng trong vi.c te ch)c, nghiên c)u ch:ng ñDch phong to b/ng thu{ lôi, ñL xu t sg d0ng các phương ti.n, trang thi!t bD rà phá, te ch)c hu n luy.n rà phá thu{ lôi cho các ñơn vD trong và ngoài quân ñ i

Ngày 26 tháng 2 năm 1967, ñ! qu:c M cho nhiLu lưMt máy bay A6A và A3B xu t phát t] nh ng căn c) quân sR, tàu sân bay c?a biên ñ i 77 l Thái Bình Dương, th thu{ lôi phong to hiu h!t các cga sông, h i c ng trên miLn B4c nh/m ngăn chVn vi.c v n chuyOn chi vi.n cho chi!n trưKng miLn Nam Trong ñó s: bom, mìn, thu{ lôi ñ! qu:c M sg d0ng có các lo<i thu{ lôi t] trưKng hi.n ñ<i như MK52 nVng 580kg+25kg, trong ñó ch)a 300kg thu:c ne và lo<i thu{ lôi âm thanh quang hbc (ne l cR ly gin) MK50 nVng 250kg+15kg, trong có ch)a 150kg thu:c ne, bom t] trưKng DSTq36, MK42

Do s: lưMng thu{ lôi mà h i quân M th ngày càng nhiLu, gây cho tàu thuyLn c?a ta ñi l<i v n chuyOn hàng hoá bD ten th t nghiêm trbng, trong khi các phương ti.n rà phá thu{ lôi c?a ta hiu như chưa có gì, ngoài m y chi!c tàu vN s4t 50 t n chC rà quét ñưMc nh ng qu thu{ lôi neo ch<m nei còn các lo<i thu{ lôi khác không phá nei

Trư7c nh ng t i ác và sR phá ho<i c?a các lo<i thu{ lôi, bom mìn do ñ! qu:c M gây ra v7i nhân dân ta, B tư l.nh H i quân ñã ch? ñ ng giao cho các ñơn vD trong quân ch?ng te ch)c nghiên c)u, tìm tòi, tháo g‹, nòng c:t là ñ i 8 công binh

ð-ng chí Trương Th! Hùng, ñ i trưlng ñ i 8 công binh, ñưMc B tư l.nh H i quân giao nhi.m v0 nghiên c)u, rà phá thu{ lôi B/ng v:n ki!n th)c cơ b n ñưMc hbc vL m t s: thu{ lôi c?a Trung Qu:c, Nh t B n, TriLu Tiên do chuyên gia Liên Xô cung c p, ñ-ng chí cùng hai ñ-ng ñ i khác trong ñ i ñã ti!n hành nghiên c)u, tháo g‹ thành công hai qu thu{ lôi MK52 và MK50 Sau khi tháo g‹, ñ-ng chí Hùng và ñ-ng ñ i n4m ñưMc tính năng, c u t<o, nguyên lý k thu t, ho<t ñ ng c?a hai lo<i thu{ lôi trên, suy nghĩ tìm cách rà phá chúng m t cách hi.u qu nh t

B tư l.nh H i quân giao nhi.m v0 cho Xưlng 46 q xưlng sga ch]a tàu c?a H i quân q nghiên c)u cách rà phá thu{ lôi c?a h i quân M , ñ-ng thKi te ch)c h i nghD toàn quân ch?ng bàn vL v n ñL này T<i h i nghD, các sáng ki!n c i ti!n k thu t ñưMc trình bày, th o lu n nh/m t<o ra nh ng bi.n pháp hi.u qu nh t v]a rà phá ñưMc thu{ lôi, v]a ñ m b o an toàn cho ngưKi và phương ti.n ð-ng chí Trương Th! Hùng ñL xu t ý ki!n ch! t<o tàu phóng t], bli theo nh n ñDnh c?a te nghiên c)u chC

có tàu phóng t] m7i phá nei thu{ lôi M Ý ki!n c?a ñ-ng chí Hùng và ñ i 8 công binh ñưMc B tư l.nh H i quân ñánh giá cao

Sau h i nghD, B tư l.nh H i quân nh t trí phương án ch! t<o tàu phóng t] ð-ng chí Nguyfn Trbng Bích q công nhân cơ ñi.n c?a Xưlng 46 q ñưMc giao nhi.m v0 te ch)c thRc hi.n Trong thKi gian này, ñ! qu:c M ñánh phá ác li.t khu vRc H i Phòng, Xưlng 46 ph i ñi sơ tán ð-ng chí Hùng và Bích ph i liên h v7i HMp tác xã cơ khí Thăng Long (chuyên s n xu t khung xe ñ<p) ñVt làm chi!c

vN tàu Các chi ti!t khác, hai ñ-ng chí ph:i hMp v7i anh em công nhân Xưlng 46 không qu n ngày ñêm v]a nghiên c)u, v]a tR ch! t<o Công vi.c ch! t<o tàu phóng tg ñưMc ti!n hành r t khkn

trương, t] tháng 9 năm 1967 ñ!n tháng 12 năm 1967, chi!c tàu phóng t] ñiu tiên c?a H i quân nhân dân Vi.t Nam ñã hoàn thành

Ch! t<o xong, ñO ñVt tên cho s n phkm ñVc bi.t c?a mình, anh em công nhân Xưlng 46 ñã th:ng

nh t ñVt ký hi.u H.DL.9, nghĩa là: “H i quân Di.t Lôi s n xu t tháng 9 năm 1967”

Tháng 1 năm 1968, tàu phóng t] ñưMc thg nghi.m “di.t lôi” trên biOn t<i khu vRc phà Khúc, phà Quý Cao, H i Phòng… ðL phòng quân M ñánh phá, ñ i 8 công binh ph i ti!n hành rà phá thg vào ban ñêm Công vi.c thg nghi.m r t khó khăn khi ph:i hMp hi.p ñ-ng, kiOm tra k!t qu Hai ñ-ng chí dũng c m nh t c?a ñ i là TrDnh Thanh Tơ và Ngô T n Khoa ñưMc chbn thRc hi.n nhi.m v0 nguy hiOm này

Sau ba tháng thg nghi.m thành công, ñ i 8 công binh sg d0ng tàu phóng t] ti!n hành rà phá thu{ lôi ð!n tháng 4 năm 1968, ñ i 8 công binh ñã rà phá ñưMc 18 qu thu{ lôi, bom t] trưKng, kho ng cách ne cách xa tàu t] 50 ñ!n 100 mét, tuy.t ñ:i an toàn cho ngưKi diLu khiOn và tàu

K!t qu ch! t<o tàu phóng t] giúp cho vi.c rà phá thu{ lôi ñ<t hi.u qu , t] ñó hình thành ý tưlng ch! t<o ra nh ng thi!t bD phóng t] ñ<t hi.u qu cao hơn như HT.5, :ng phóng t] ñO rà phá ñưMc nhiLu lo<i thu{ lôi, bom t] trưKng c?a M khi chúng th trên các sông, biOn c?a ta v7i m t ñ ngày càng dày ñVc hơn

Sau khi hoàn thành s) m.nh c?a mình, tàu phóng t] ñưMc B tư l.nh H i quân ñưa lên trưng bày trong triOn lãm k{ ni.m 40 năm ngày thành l p Quân ñ i nhân dân Vi.t Nam, sau ñó ñưMc ñưa vL trưng bày t<i B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam, trl thành m t hi.n v t quý q m t b o v t qu:c gia

ðÀO DUY NAM

CHInC ðUNG HU VÀ LaN ðƯ•C G€P BÁC

ThưMng tư7ng Ph<m Thanh Ngân mang chi!c cVp ñRng nh ng k{ v t c?a mình ra tìm chbn nh ng th) trao cho B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam: ñây là 8 chi!c huy hi.u Bác H- tVng ông sau m[i lin b4n rơi máy bay M , ñây là chi!c ñ-ng h- Liên Xô, mVt sau kh4c ch “Bác H- tVng Ph<m Thanh Ngân, tháng 12 năm 1968”, còn ñây n a, b)c nh Bác H- ch0p v7i các anh hùng, chi!n sĩ thi ñua tiêu biOu c?a hai miLn Nam q B4c t<i Ph? Ch? tDch ngày 20 tháng 7 năm 1968

Ông giơ cao b)c nh ng4m nghía, chC cho chúng tôi t]ng ngưKi trong b)c nh Ph<m Thanh Ngân khi ñó còn r t tr|, ng-i l ñiu bàn, nét mVt r<ng r‹ ñang chăm chú nghe Bác hNi chuy.n ông kO l<i cho chúng tôi câu chuy.n năm xưa, m t k{ ni.m khó quên ñ:i v7i ông trong cu c ñKi quân ngũ D<o ñó ñang là ñiu mùa thu, 15 anh hùng, chi!n sĩ thi ñua, thanh niên xung phong, du kích tiêu biOu, có nhiLu thành tích chi!n ñ u và ph0c v0 chi!n ñ u xu t s4c l hai miLn Nam q B4c ñưMc mKi ñ!n Ph? Ch? tDch gVp Bác H- Nh n ñưMc gi y tri.u t p c?a quân ch?ng, Ph<m Thanh Ngân m]ng l4m, mong sao cho ñ!n ngày ñưMc gVp Bác, th! r-i ngày ñó ñã ñ!n

M t dãy bàn dài ph? khăn tr4ng, dư7i vòm cây xanh mát, quanh vưKn tràn ng p hương hoa ngbc

lan và ti!ng chim ríu rít Bác ng-i gi a bàn, hai bên là hai chi!n sĩ gái l miLn Nam m7i ra š dãy ñ:i di.n có Bác Ph<m Văn ð-ng, ñ)ng dư7i g:c cây là nhà báo B7cqsét Chúng tôi quây quin ng-i xung quanh hai bác Trên bàn bày hoa và nư7c u:ng, Bác ñã chukn bD sŒn mKi chúng tôi Bác hNi thăm s)c kho| c?a b ñ i và du kích, hNi nh ng khó khăn trong sinh ho<t và chi!n ñ u, t]ng ngưKi ñLu ñưMc Bác hNi chuy.n

Khi ñ!n lưMt tôi, Bác ân cin: “Cháu kO chuy.n ñi?” Tôi b`n l`n: “Thưa Bác, cháu kO chuy.n vL không quân <” Tôi lin lưMt kO cho Bác nghe nh ng tr n chi!n ñ u c?a mình…

Ph<m Thanh Ngân b4t ñiu tham gia chi!n ñ u t] tháng 6 năm 1966, khi máy bay ñDch ñánh kho xăng ð)c Giang (Hà N i) và ThưMng Lý (H i Phòng)… ml ñiu bư7c leo thang m7i ñánh phá h th:ng xăng diu và th? ñô Hà N i Lúc ñiu anh r t b‹ ng‹ vì dư7i mVt ñ t chưa ñánh ñDch bao giK hu:ng chi l trên trKi ðưMc ñ-ng chí Trin Hanh truyLn ñ<t cho m t s: kinh nghi.m, nhưng khi gVp ñDch tr n ñiu, th y quân ñDch ñông quá, g p hàng ch0c lin máy bay c?a ta q lin ñiu tiên tham gia chi!n ñ u q Ngân không b4n rơi ñưMc chi!c máy bay M nào Anh c m th y day d)t vô cùng Rút kinh nghi.m cho nh ng tr n sau, anh quy!t tâm làm th! nào c) nhìn th y máy bay ñDch là kiên quy!t b4n rơi b/ng ñưMc ð!n kho ng tháng 10, tháng 11 năm 1967, Ph<m Thanh Ngân tham gia các tr n chi!n ñ u d-n d p hơn, l<i ñưMc bay cùng ñ-ng chí Nguyfn Văn C:c Hai ngưKi thưKng bay yOm h cho nhau (thKi gian sau, ñ-ng chí C:c ñưMc ñiLu vào chi!n trưKng Khu 4, t<i ñây ñ-ng chí

ñã b4n rơi chi!c máy bay M th) 8 trên biu trKi Vinh, quê hương c?a Bác H-)

Máy bay M m[i khi ñi ñánh phá miLn B4c nư7c ta, t:p ñi ñiu là bbn cưKng kích Fq105, theo sau là Fq4, Fq4C ñO yOm h ThKi gian ñiu, Ph<m Thanh Ngân và ñ-ng ñ i không b4n ñưMc máy bay cưKng kích c?a ñDch M0c tiêu lúc ñó ñVt ra là ph i làm sao b4n rơi ñưMc bbn cưKng kích ñO chúng không ném bom phá ho<i miLn b4c ñưMc, nh t là Hà N i Tr n ngày 18 tháng 11 năm 1967, Ph<m Thanh Ngân hi.p ñ-ng cùng biên ñ i và b ñ i tên lga phòng không ñánh m t tr n r t hay Hôm ñó

m t t:p máy bay c?a ñDch g-m 12 chi!c Fq105 và 4 chi!c Fq4 bám sau, xu t hi.n trên biu trKi Yên Bái q Phú Thb Chúng bay t] Thái Lan sang, vòng xu:ng núp sau dãy núi Tam ð o hư7ng vào Hà

N i Sau khi phát hi.n m0c tiêu, Ph<m Thanh Ngân nhanh chóng thông báo và l.nh cho máy bay s:

2 công kích t:p cưKng kích bên ph i, còn mình xông th‡ng vào t:p bên trái, mVc dù bi!t phía sau máy bay Fq4 c?a ñDch ñang bám theo “Tôi ñ t ng t tăng t:c ñ , phóng qu tên lga th) nh t vào t:p

ñi ñiu, sau ít giây, máy hay ñDch b:c cháy Lúc này t:c ñ ti!p c n r t l7n, tôi cho máy bay vbt lên r-i phóng qu tên lga th) 2 tiêu di.t chi!c Fq105 th) 2 c?a ñDch Cùng lúc, máy bay s: 2 cũng phóng tên lga vào t:p máy bay bên ph i, m t máy bay ñDch trúng ñ<n b:c cháy” q ông nh7 l<i Tr n

ñó biên ñ i c?a Ngân b4n rơi 3 chi!c, tên lga ñ:i không c?a ta cũng h< ñưMc 6 chi!c, trong ñó có

m t chi!c Fq105 do m t tên ñ<i tá phi công M lái ðây là tr n ñánh hi.p ñ-ng tuy.t ñmp c?a không quân và tên lga phòng không Trong 2 ngày ti!p theo, biên ñ i c?a Ngân b4n rơi thêm 2 chi!c n a Sau khi nghe phi công Ph<m Thanh Ngân kO xong, Bác Ph<m Văn ð-ng hNi:

q Th! ñ-ng chí lái ñưMc lo<i máy bay gì?

q Thưa bác, cháu lái ñưMc MiG 17 và MiG 21 q Tôi tr lKi

q Th! ñ-ng chí lái lo<i máy bay nào t:t hơn? q Bác ð-ng l<i hNi

q Thưa Bác, cháu lái máy bay MiG 21 t:t hơn < Cháu hbc 3 năm lái máy bay MiG 17 t<i Liên Xơ, t:t nghi.p vL nư7c, cháu đưMc phân cơng vL đ<i đ i c?a anh Trin Hanh Năm 1965, cháu quay l<i Liên Xơ hbc lái máy bay MiG 21 đ!n năm 1966, sau đĩ cháu trl vL ti!p t0c tham gia chi!n đ u q Tơi tr lKi

q Th! đ-ng chí bay đưMc bao nhiêu giK r-i? q Bác ð-ng l<i hNi

q Thưa Bác, đưMc kho ng 200 giK < q Tơi đáp

q Th! s: anh em m7i vL lái cĩ t:t khơng?

q D< thưa Bác, s: anh em m7i vL tr|, kho| cĩ ki!n th)c, ban điu chưa cĩ kinh nghi.m thRc tifn, nhưng tương lai các đ-ng chí y s` r t giNi < q Tơi tr lKi

Nghe tơi báo cáo xong, Bác H- căn dVn: “Các chú ph i chăm chC hbc t p, rèn luy.n hơn n a càng hbc t p, càng ti!n b , càng ti!n b thì đánh đDch càng giành nhiLu th4ng lMi” Tơi nhìn Bác mà lịng dâng trào c m đ ng, Bác khơng đưMc kho| l4m, thCnh tho ng Bác l<i húng h4ng ho, v y mà Bác vZn thưKng xuyên quan tâm t7i t]ng bư7c trưlng thành c?a b đ i LKi dVn dị c?a Bác như ti!p thêm s)c m<nh cho tơi thêm quy!t tâm chi!n đ u giành th4ng lMi trong nh ng tr n khơng chi!n b o v biu trKi miLn B4c Sau lin đĩ, tơi quy!t tâm rèn luy.n, l p thêm nhiLu chi!n cơng m7i đO đLn đáp

sR quan tâm c?a ð ng, c?a Bác H-

Sau 46 năm c:ng hi!n, mái tĩc c?a ThưMng tư7ng đã b<c tr4ng nhưng ơng vZn cịn kho| m<nh, minh mZn ơng vZn gi đưMc nh ng nét thơng minh, qu c m c?a nh ng năm chi!n đ u trư7c đây, nét trim tĩnh c?a ngưKi dày d<n kinh nghi.m Ơng trRc ti!p b4n rơi 8 máy bay M , chC huy đơn vD b4n rơi 8 chi!c khác, đưMc phong tVng danh hi.u Anh hùng lRc lưMng vũ trang nhân dân năm 1969, lúc đĩ ơng là đ<i uý đ<i đ i trưlng ð<i đ i 1, Trung đồn khơng quân 921 T] năm 1989 đ!n năm

1996, ơng là Tư l.nh Quân ch?ng Khơng quân T] năm 1996 đ!n năm 2001, ơng là œy viên B Chính trD, Ch? nhi.m Teng c0c Chính trD Ơng đã cĩ nh ng đĩng gĩp thi!t thRc trong vi.c chi đ<o cơng tác đ ng, cơng tác chính trD c?a quân đ i nh ng năm đ t nư7c ti!n hành cơng cu c đei m7i GiK đây, ơng là Trưlng ban chC đ<o Teng k!t chi!n lưMc vL quân sR và qu:c phịng trRc thu c B Chính trD

Ơng đưa cho chúng tơi xem m t chi!c đ-ng h- đeo tay cịn m7i và nĩi: đây là chi!c đ-ng h- c?a Bác H- tVng cho nh ng chi!n sĩ phi cơng b4n rơi nhiLu máy bay M khi NgưKi đ!n thăm Quân ch?ng Phịng khơng q Khơng quân tháng 12 năm 1968 Tơi vZn gi nguyên trong h p làm k{ ni.m t] đĩ đ!n giK ChMt nh7 ra điLu gì, ơng ch<y vào phịng trong l y ra chi!c mũ bay Ơng nĩi: cịn đây

là chi!c mũ đã cùng tơi l p chi!n cơng b4n rơi 8 máy bay M t] năm 1966 đ!n năm 1969 T t c

nh ng gì quý nh t trong cu c đKi chi!n đ u, tơi xin trao l<i cho b o tàng đO gĩp phin giáo d0c truyLn th:ng và b n ch t cách m<ng c?a “B đ i C0 H-” cho th! h tr|

Tifn chúng tơi ra t n ceng, ơng đ ng viên chúng tơi tích cRc sưu tim hi.n v t đO gi l<i cho đKi sau

nh ng ch)ng tích c?a ơng cha ta q nh ng ngưKi đã chi!n đ u, hy sinh tuei xuân và xương máu đO giành l y đ c l p, tR do cho Te qu:c

Nh ng hi.n v t c?a ThưMng tưlng Ph<m Thanh Ngân trao tVng, B o tàng LDch sg quân sR Vi.t Nam đã trưng bày trang trbng trong “TriOn lãm hi.n v t sưu tim năm 2003”

T] ngày 8q8q1964, đDch liên t0c cho máy bay, tàu chi!n đánh phá ác li.t ChC tính trong hai năm 1964q1965, M q ng0y đã đánh phá đ o 841 lin, cĩ ngày chúng dùng t7i 28 máy bay các lo<i, cùng tàu chi!n đánh 18 lin, ném 200 qu bom đ? lo<i: ne ngay, ne ch m, bom hĩa hbc… Cĩ đMt chúng đánh phá ác li.t 2 q 3 ngày liLn

Các chi!n sĩ ð<i đ i 32, Trung đồn 270 Quân khu 4 đưMc giao nhi.m v0 b o v đ o đã kiên quy!t đánh tr máy bay, tàu chi!n đDch

ð<i đ i 32 là m t t p thO đồn k!t t:t, k{ lu t nghiêm, c nh giác cao, sŒn sàng chi!n đ u và chi!n

đ u th4ng lMi

ỘC-n CN anh hùng q ựoàn k!t chi!n ự u, kiên cưKng gi v ng t]ng t c ự t c?a Te qu:cỢ

X)ng ựáng v7i lòng tin yêu c?a MVt tr n Te qu:c Vi.t Nam và nhân dân c nư7c, t] ngày 8q8q1964 ự!n ngày 31q12q1968, ự<i ự i b4n h< 48 máy bay các lo<i c?a ự! qu:c M Riêng ngày 31q5q1968, ựơn vD b4n rơi 4 máy bay, ựưMc Bác H- kắnh yêu tVng hai câu thơ:

ỘC n Cg nW ựpy hoa chi n thYng

đánh cho tan xác gi c Huê KỳỢ

Cán b , chi!n sĩ ự o C-n CN r t sung sư7ng và tR hào ựưMc Bác H- ựVc bi.t quan tâm NgưKi ựã thưlng cK, máy nh, ựài bán dZn và c thư khen Trong thư Bác vi!t ỘThân ái ggi chi!n sĩ và cán

b ự o C-n CN V]a qua các chú ựã chi!n ự u liên t0c và r t dũng c m, ựã b4n rơi nhiLu máy bay

và ựánh ựuei tàu bi.t kắch M Các chú ựã x)ng ựáng v7i truyLn th:ng anh hùng c?a quân ự i ta Bác vui lòng thay mVt Trung ương đ ng và Chắnh ph? ggi lKi khen ngMi các chú Các chú cin luôn luôn nâng cao c nh giác, ựoàn k!t chVt ch`, khó không n n, th4ng không kiêu, quy!t tâm ựánh th4ng giVc M xâm lưMc Chúc các chú s)c kho| và l p nhiLu chi!n công hơn n a Chào thân ái và quy!t th4ngỢ

đưMc bi!t Bác H- trRc ti!p ựánh máy ggi thư cho ự o, cán b chi!n sĩ ự<i ự i 32 r t xúc ự ng, không ai cim ựưMc nư7c m4t

Cán b chi!n sĩ ự o C-n CN v]a chi!n ự u giNi, v]a tăng gia s n xu t t:t q tR túc ựưMc rau xanh ự?

ăn, còn ggi vL ự t liLn

Sau hai năm b:n tháng chi!n ự u v7i máy bay, tàu chi!n M và m t năm b y tháng ựưMc MVt tr n

Te qu:c Vi.t Nam tVng cK, ngày 1q1q1967 Nhà nư7c tuyên dương ự o C-n CN là đơn vD anh hùng lRc lưMng vũ trang nhân dân Vi.t Nam

Lá cK ỘC-n CN anh hùngỢ ựã trl thành hi.n v t quắ c?a B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam, v7i s: ựăng ký 1617/L209

đỲNG BÍCH LIÊN

Ly HOA BxNG V• ðAN PHÁO 130mm

Cu:i năm 1967, trư7c sR uy hi!p ngày càng m<nh c?a lRc lưMng vũ trang nhân dân ta trên kh4p chi!n trưKng, đ-ng thKi phát hi.n sR di chuyOn lRc lưMng c?a ta vào nh ng hư7ng quan trbng, M q ng0y ph i hu{ bN k! ho<ch ph n cơng chi!n lưMc lin th) ba, rút vL gi các vùng trbng y!u Chúng tăng quân cho vùng chi!n thu t 1, c?ng c: tuy!n phịng ngR đưKng s: 9 ThRc ch t là quân đDch đã

ph i chuyOn vào phịng ngR, rõ nét nh t là l chi!n trưKng đưKng s: 9 và TrD Thiên q Hu!

ðO uy hi!p quân đDch m<nh hơn, ép đDch ph i tăng quân chi vi.n, đêm 6q2q1968, Trung đồn b binh 24 (thi!u TiOu đồn 6) thu c Sư đồn 304 đưMc tăng cưKng TiOu đồn b binh 3, Trung đồn

101, Sư đồn 325 ti!n cơng quân đDch l c) điOm Làng Vây VL pháo binh, cĩ m t đ<i đ i pháo ð74 trRc ti!p chi vi.n cho b binh, hai đ<i đ i pháo ð74 khác cùng v7i ðKB, c:i 120mm, A12 ch! áp pháo binh đDch l Tà Cơn và điOm cao 845

Vào 17 giK ngày 6 tháng 2 năm 1968, TiOu đồn 1 q Trung đồn pháo binh 675 t<i mVt tr n ðưKng

9 q Khe Sanh đã b4n nh ng qu đ<n pháo 130mm điu tiên vào căn c) Làng Vây ðây là tr n đánh

binh, xe tăng, b binh và đVc cơng đ-ng lo<t đánh vào m t vD trí đơng quân, cĩ cơng sR v ng ch4c

và đưMc trang bD vũ khí hi.n đ<i

Do chukn bD t:t nên phin l7n s: đ<n pháo c?a TiOu đồn 1 đã b4n trúng vào trung tâm và các m0c tiêu khác c?a căn c) Làng Vây, trong đĩ cĩ khu c: v n M ðưMc sR h[ trM c?a pháo binh, xe tăng dZn đưKng cho b binh vào đánh chi!m các e kháng cR c?a đDch l căn c) Làng Vây, pháo c?a ta cịn khố chVt các tr n đDa pháo c?a đDch l Tà Cơn và điOm cao 845

ChiLu ngày 7 tháng 2 năm 1968, quân ta làm ch? hồn tồn căn c) Làng Vây Chi!n th4ng Làng Vây đã k!t thúc đMt 1 c?a chi!n dDch ðưKng 9 q Khe Sanh, quân ta đã tiêu di.t m t b ph n quan trbng sinh lRc đDch Lin điu tiên trên chi!n trưKng miLn Nam Vi.t Nam, quân đDch bu c ph i rút khNi m t khu vRc phịng ngR, gĩp phin to l7n vào th4ng lMi c?a quân và dân ta trong cu c Teng ti!n cơng và nei d y mùa Xuân năm 1968

Sau chi!n th4ng Làng Vây, trung đồn 675 đã lưu gi nhiLu vN đ<n pháo 130mm đO làm k{ ni.m và tVng B tư l.nh Pháo binh

Năm 1969 B tư l.nh Pháo binh te ch)c “ð<i h i quy!t th4ng” đO tuyên dương chi!n cơng c?a cán

b , chi!n sĩ tồn binh ch?ng Tham dR đ<i h i cĩ đ-ng chí Ph<m Th<ch Tâm q Phĩ tư l.nh binh ch?ng, ngưKi đã tham gia chi!n đ u t<i chi!n trưKng B5 (Qu ng TrD) q đ-ng chí đưMc B tư l.nh Pháo binh tVng thưlng m t lb hoa b/ng vN đ<n pháo 130mm, đưMc làm t] m t trong nh ng vN đ<n pháo 130mm c?a trung đồn 675 b4n vào căn c) Làng Vây ngày 6 tháng 2 năm 1968 VN đ<n đã cưa phin điu t<o dáng như lb hoa, thân cĩ trang trí ba đưKng rãnh chìm, quanh mi.ng lb cĩ hàng

ch : “ð i h i quy t th ng pháo binh 1969” š gi a là hình m t chi!n sĩ pháo binh đ i mũ s4t, tay ơm m t qu đ<n pháo trong tư th! n<p đ<n Phía dư7i cĩ hàng ch “Tr n Làng Vây 6 2

1968”

ð-ng chí Ph<m Th<ch Tâm đã sg d0ng lb c4m hoa q vN đ<n t<i đơn vD khi cịn cơng tác và l gia đình trong nh ng ngày lf, T!t Lb c4m hoa b/ng vN đ<n pháo là m t k{ v t thiêng liêng trong cu c đKi binh nghi.p c?a đ-ng chí Ngày 25 tháng 5 năm 2000, đ-ng chí đã tVng lb c4m hoa q vN đ<n cho

B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam làm hi.n v t lDch sg đO giáo d0c truyLn th:ng cho th! h mai sau Lb c4m hoa b/ng vN đ<n pháo mang s: đăng ký 8821/K1.833

ðINH XUÂN HỊA

TbM ÁO VÁ C7A MÁ CHUNG

NgưKi khách nư7c ngoài ự)ng h-i lâu bên m t hi.n v t là chi!c áo cánh ựã cũ sKn, có r t nhiLu

m nh vá, chD chăm chú ựbc nh ng dòng ch ng4n gbn ghi trên chú thắch áo cánh c?a má Nguyfn ThD Chung, sinh năm 1921, l xã đi.n Bàn, tCnh Qu ng Nam q đà NỂng, có năm con là h.t sĩ

Hình nh gVp b t chMt ựó khi!n tôi nh7 l<i câu chuy.n cách ựây ựã hơn mưKi năm đó là m t buei trưa tháng tám năm 1994, n4ng như ựe lga xu:ng vùng ự t cát đi.n Bàn, trên chi!c xe con c?a B chC huy quân sR tCnh Qu ng Nam q đà NỂng, chúng tôi ựưMc nghe anh đinh Duy Quang q trưlng ban chắnh sách tCnh q kO vL nh ng bà mm đi.n Bàn ỘmVc áo thay vai, bLn bC nuôi ch-ng con ựánh giVcỢ, ựã che chl, nuôi dưỀng b ự i, cán b , trong ựó có ựơn vD c?a anh q ự<i ự i 2 ựVc công q

trong nh ng ngày ác li.t nh t thKi ch:ng M , c)u nư7c

Theo sR chC dZn c?a anh Quang và ?y ban nhân dân xã đi.n Nam q xã có s: h.t sĩ nhiLu nh t tCnh q chúng tôi ự!n thăm má Nguyfn ThD Chung l ự i 5, thôn 4 Xe ựi gin t7i nhà, gVp m t bà già nhN thó ựang bươn b trên ựưKng, anh cán b xã v i vàng xu:ng xe gi7i thi.u v7i chúng tôi ựây là má Nguyfn ThD Chung, r-i mKi bà trl vL cho chúng tôi gVp Tôi ng4m má h-i lâu, ái ng<i không hiOu giK này má còn v i ựi ựâu VL t7i nhà, má nói ngưKi con gái ựi mua m y chai nư7c ngbt ti!p khách, anh Quang can nài mãi không ựưMc Nhìn ự- ự<c trong nhà, tôi bi!t má s:ng không ựưMc sung túc

má Má Chung sinh năm 1921, có 7 ngưKi con, thì 5 anh hy sinh vì Te qu:c; anh Võ CưKng hy sinh năm 1964; anh Võ Hòa hy sinh năm 1967; các anh Võ Út, Võ Húy hy sinh năm 1969; anh Võ Ti!n

hy sinh năm 1973 Có năm các con má ngã xu:ng liLn hai anh trong m t năm, má không còn nư7c m4t ựO khóc

Âm thim chDu ựRng, má vZn tắch cRc tham gia ho<t ự ng cách m<ng, nuôi gi u cán b , du kắch trong căn him bắ m t l sau nhà Có thKi kỳ, b ự i ch? lRc vL l nhà má t7i 3 tháng, má thương anh

em như con mình, chăm sóc h!t s)c chu ựáo Các con má ựưMc khắch l b/ng chắnh hành ự ng c?a

má, càng c: g4ng hoàn thành nhi.m v0 và anh dũng hy sinh

Khi chúng tôi ngN ý mu:n xin m t k{ v t, má nói r/ng chẬng gi ựưMc v t gì c?a năm ngưKi con trai ựã m t Chắ Xưng nh4c má còn chi!c áo và t m khăn cũ má vZn còn c t k Chi!c áo Ột] thKi TâyỢ (theo lKi má), do má tR khâu b/ng v i thô, tR nhu m, ựã thay vai, nhiLu m nh vá, h/n ự m nư7c m4t và m- hôi c?a ngưKi mm anh hùng này Còn t m khăn vuông ựưMc làm t] bao cát công sR

M , tr i bao n4ng mưa, nay ựã xơ rách

q Sao má gi ựưMc lâu v y? q Tôi hNi

q Vì má nghèo khe quá

đó là má nói vL ngày trư7c gi i phóng, còn giK ựây má c t nó làm k{ ni.m ựO nh7 vL nh ng năm tháng không thO nào quên trong cu c ựKi c?a má Qua cán b ựDa phương, chúng tôi ựưMc bi!t má không bao giK ựòi hNi vL ch! ự ựãi ng , vZn tR lo li.u cho b n thân ChD Xưng q con gái má q không ựưMc kho| m<nh và tháo vát cho l4m, bli th! má còn ph i v t v s7m hôm Chúng tôi ra vL trong tâm tr<ng băn khoăn vL cu c s:ng còn nhiLu thi!u thơn c?a má Chung, tuy cũng r t thông

c m v7i ựiLu ki.n, hoàn c nh khó khăn c?a ựDa phương trong vi.c chăm sóc các gia ựình chắnh sách Hình nh ngưKi mm c?a năm li.t sĩ ựưa v<t áo lên th m nư7c m4t, nh4c l<i câu chuy.n c?a ba mươi năm trư7c, không bao giK có thO phai nhoà trong tôi

NGUYỚN THt LÂM HÀ

CU>N ðI„U LG ð5NG

VÀ ðUNG TI„N THbM MÁU

Sau chi!n th4ng Làng Vây q chi!n cơng điu c?a b đ i Tăng thi!t giáp q ngày 7 tháng 2 năm 1968, TiOu đồn xe tăng 198 q đơn vD l p cơng xu t s4c trong tr n đánh q đưMc l.nh bí m t vL gi u quân l tCnh Xav‡nakh.t thu c đ t b<n Lào

Nhi.m v0 c?a đơn vD lúc này là sga ch a xe pháo, hu n luy.n chukn bD cho nh ng tr n đánh ti!p theo ThKi gian này, đDch đánh phá ác li.t c ngày lZn đêm, chúng cho máy bay B52 r i bom dbc cánh r]ng phía tây TrưKng Sơn hịng tiêu di.t lRc lưMng c?a ta Ăn đĩi, mVc rét, chDu đRng bom đ<n triLn miLn, nhưng tiOu đồn xe tăng 198 vZn ém quân hu n luy.n, chukn bD cho tr n chi!n đ u m7i Hơm y là m t ngày mùa khơ năm 1968, máy bay B52 c?a đ! qu:c M l<i đ!n ném bom, lin này chúng khơng dùng bom phát quang, bom sát thương mà ném tồn bom bi vào khu vRc c?a đơn vD Trong phút ch:c c m y chi!c him trú kn c?a b đ i ta bD x7i tung lên, m t đ-ng chí hy sinh, ba đ-ng chí bD thương Ngay sau khi v]a d)t ti!ng bom, đ-ng chí Trin Vĩnh ð<i, lúc đĩ là bí thư chi

hồng khi th y Nguyfn Ti!n Chén q chi!n sĩ sga ch a đi.n đài xe tăng q n/m đĩ c m t vùng ngRc trái ư7t đZm máu Anh run run ml cúc áo ngRc bên trái c?a ngưKi đ-ng đ i Th t b t ngK, trong túi

áo c?a Chén cĩ cu:n ðiLu l ð ng kmp m t tK tiLn gi y m.nh giá m t đ-ng Viên bom bi c?a k| thù

đã xuyên th?ng trái tim c?a anh cùng cu:n ðiLu l ð ng và tK tiLn q s: tiLn Chén dành đO đĩng

bD th t l<c, ơng đã báo cáo v7i Binh ch?ng Tăng thi!t giáp xin bàn giao nh ng hi.n v t y cho b o tàng

Th! r-i đ!n điu năm 2002, trong cu c gVp mVt cRu chi!n binh tiOu đồn 198, cĩ m t ngưKi ph0 n l7n tuei, dáng giy nhN, mái tĩc đã điOm b<c, chD là Nguyfn ThD BLnh q vM h.t sĩ Nguyfn Ti!n Chén, quê l xã ð:c Tín, M ð)c, Hà Tây, chD lên dR buei hbp mVt v7i nh ng ngưKi đ-ng đ i thân yêu c?a ch-ng mình t<i Binh ch?ng Tăng thi!t giáp Trong buei gVp g‹ hơm y, đ-ng chí Tư l.nh Binh ch?ng đã trao l<i nh ng di v t c?a li.t sĩ Nguyfn Ti!n Chén cho chD Hai tay chD đ‹ l y nh ng k{

v t c?a ch-ng, đơi vai giy rung lên, chD nĩi trong nư7c m4t: “Hơn 30 năm nay, tơi chC mong cĩ đưMc m t t m hình, m t v t k{ ni.m c?a anh y đO thK cúng và lưu l<i cho con cháu Nhưng nay tơi xin ggi l<i B o tàng Binh ch?ng đO anh y mãi mãi đưMc l l<i v7i đ-ng đ i c?a mình”

Li.t sĩ Nguyfn Ti!n Chén đã hy sinh cách đây hơn 30 năm, thKi gian y đ? nuơi l7n c m t th! h Cu:n ðiLu l ð ng và đ-ng tiLn th m máu ngưKi chi!n sĩ nh4c th! h tr| hơm nay đ]ng bao giK quên quá kh) hào hùng c?a dân t c mà cha anh ta đã đe bao máu xương m7i giành đưMc đ c l p, tR

do cho đ t nư7c

Cu:n ðiLu l ð ng và đ-ng tiLn th m máu li.t sĩ Nguyfn Ti!n Chén trl thành hi.n v t c?a B o tàng Tăng thi!t giáp cĩ s: đăng ký: 357/Gi 47 và 362/Gi 48, đưMc B o tàng Tăng thi!t giáp nâng niu, gìn gi , trưng bày, gi7i thi.u v7i khách tham quan vL trách nhi.m và tình c m c?a ngưKi đ ng viên đ:i v7i ð ng và nghĩa tình cao đmp trong sáng c?a B đ i C0 H-

NGUY•N NGŠC TRÚC

TbM BĂNG TANG

T] Chi!n sĩ gi i phĩng quân chi đ i ð i Cung, Ngh An trl thành cán b V qu:c đồn…, r-i Phĩ

tư l.nh Quân đồn 3, su:t c cu c đKi Thi!u tư7ng H- ð q nguyên Trung đồn trưlng Trung đồn

66 q đi theo cách m<ng g4n bĩ v7i quân đ i, v7i tr n m<c ơng đi t] Nam ra B4c, làm nhi.m v0 qu:c t! giúp b<n Lào, Campuchia t] khi mái tĩc cịn xanh đ!n giK đã b<c tr4ng Sau m y ch0c năm rịng xơng pha nơi chi!n tr n, tham gia b o v Th? đơ trong nh ng ngày điu kháng chi!n, là chi!n

sĩ c m tg “Quy!t tg đO Te qu:c quy!t sinh” và nhiLu chi!n dDch l7n như ði.n Biên Ph?, Tây

Nguyên, chi!n dDch H- Chí Minh, ơng trl vL v7i nhiLu m nh đ<n cịn găm trên ngưKi

VL v7i đKi thưKng, mVc diu da đã m-i, mái tĩc đã b<c, ơng vZn cVm c0i ng-i vi!t, biên so<n teng k!t kinh nghi.m chi!n đ u Tư li.u đO vi!t chính t] cu:n se nh t ký đã nhàu nát, th m máu, m- hơi

và dưKng như cịn khét mùi bom đ<n Ơng đã ch4t lbc nh ng suy nghĩ, tình c m, tâm h-n c?a ngưKi lính trên trang gi y nhN bé đO r-i bây giK m7i cĩ dDp nghiLn ngZm, h-i tưlng l<i nh ng tr n đánh,

Cu:n se nh t ký g4n bó v7i nh ng chVng ựưKng chi!n ự u, ông ựã tVng B o tàng LDch sg Quân sR Vi.t Nam Nh ng trang vi!t th t ựáng quý nhưng còn m t v t k{ ni.m thiêng liêng ự:i v7i ông, ông luôn mang theo bên mình, kmp cùng cu:n nh t ký đó là t m băng tang và Huy hi.u Ch? tDch H- Chắ Minh Ông ựã g4n chi!c huy hi.u trên t m băng tang và ựeo trên ngRc trong buei lf truy ựi.u Bác H- t<i cánh r]ng l- ô l Tây Nguyên sáng ngày 9 tháng 9 năm 1969, trư7c khi ựơn vD bư7c vào

tr n chi!n ự u m7i

Ông kO l<i, sau khi t] chi!n trưKng Lào trl vL, cu:i năm 1964, ông ựưMc l.nh vào miLn Nam chi!n

ự u Trư7c ngày ựi, ông ựi thăm Tháp Rùa, ựLn Ngbc Sơn, Văn mi!u và hi.u sách Tràng TiLn Ông

ựã mua m t chi!c Huy hi.u Ch? tDch H- Chắ Minh Huy hi.u hình ngôi sao vàng năm cánh, gi a nei lên hình Ch? tDch H- Chắ Minh ông ng4m nhìn hình Bác, m t c m xúc thiêng liêng, sâu l4ng trào dâng trong trái tim ông Ông s` mang theo hình bóng c?a Bác H- và nh ng lKi d<y c?a NgưKi

ỘTrung v7i đ ng, hi!u v7i dân, nhi.m v0 nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vưMt quaẦỢ vào chi!n trưKng Su:t chVng ựưKng dài hành quân, vưMt qua bao ựèo d:c, dãi n4ng, dim mưa ự!n

nh ng năm tháng chi!n ự u ác h.t, tr i qua bi!t bao khói lga, bom ự<n c?a k| thù, ông vZn v ng tâm tin vào đ ng, Bác dZn ựưKng, tin vào ngày mai th4ng lMi

Th! r-i, gi a nh ng ngày tháng gian truân, khó khăn ác h.t nh t, m t tin ựau xé lòng ự!n v7i các ựơn vD trong ựó có Trung ựoàn 66 c?a ông và ự-ng bào Tây Nguyên: Bác H- ựã qua ựKi

Dư7i cánh r]ng l- ô cán b , chi!n sĩ Trung ựoàn 66 làm lf truy ựi.u Ch? tDch H- Chắ Minh Bàn thK Te qu:c ựưMc các chi!n sĩ dRng b/ng tre r]ng, trên ựó treo lá cK ựN sao vàng và b)c hình Bác H-, m t d i băng ựen chéo qua b)c nh VZn ving trán r ng mênh mông và ánh m4t bao dung, trìu m!n Bác ựã ựi xa mà dưKng như còn th t gin bên m[i ngưKiẦ Ti!ng hô: Nghiêm! q phát ra, t t c ựLu lVng ựi, ai cũng như thim nói v7i Bác: Bác H- ơi! Chúng cháu quy!t l p công dâng Bác Trên m[i khuôn mVt tr| măng, nư7c m4t ựang dâng trào, còn trên ngRc áo m[i ngưKi là t m băng tang nga ựN, nga ựen do MVt tr n Tây Nguyên trao cho Trên ngRc áo c?a ông ngoài t m băng tang còn

có thêm chi!c Huy hi.u hình Ch? tDch H- Chắ Minh ông ựã mang theo khi vào chi!n trưKng Ông cũng như cán b chi!n sĩ trung ựoàn 66 xúc ự ng và tR th y mình và ự-ng ự i ph i thRc hi.n b/ng ựưMc ư7c nguy.n c?a Bác H- là gi i phóng miLn Nam, th:ng nh t Te qu:c

Sau lf truy ựi.u, đ ng ?y Trung ựoàn 66 phát ự ng thi ựua ỘBi!n ựau thương thành hành ự ng cách m<ng, quy!t l p công ựLn ơn BácỢ, Ộgi v ng niLm tin vào đ ng, Bác, v n chuyOn nhanh, ựánh giVc giNiỢ Cán b , chi!n sĩ trung ựoàn 66 lau nư7c m4t, anh dũng bư7c vào các tr n chi!n ự u m7i Ông ựã chC huy trung ựoàn liên ti!p ựánh th4ng giòn giã, tiêu di.t nhiLu sinh lRc ựDch, phá vỀ h th:ng ự-n b:t c?a chúng, thu nhiLu chi!n lMi phkm, t] tr n tiêu di.t căn c) Kate tháng 10 năm

1969, l B4c căn c) đ4c Siêng tháng 4 năm 1970, ự!n tr n ựánh chi!m căn c) Ngbc Rinh Rua năm

1971, và nhiLu chi!n dDch khác Ông ựã chC huy Sư ựoàn 10 tham gia tiêu di.t sư ựoàn 23 ng0y, góp phin gi i phóng Tây Nguyên tháng 3 năm 1975, hành quân thin t:c ti!n vào ựánh chi!m sân bay Tân Sơn Nh t gi i phóng hoàn toàn miLn Nam Chi!c băng tang, Huy hi.u Ch? tDch H- Chắ Minh luôn cùng ông trong nh ng năm tháng ựánh giVc, ti!p thêm ý chắ, niLm tin và nghD lRc ựO ông chi!n

ự u và chC huy ựơn vD chi!n ự u Sau khi ự t nư7c th:ng nh t, v7i cương vD Phó tư l.nh Quân ựoàn, ông góp phin chC huy ựơn vD hu n luy.n sỂn sàng chi!n ự u, b o v biên gi7i c?a Te qu:c

K{ v t thiêng liêng c?a Thi!u tư7ng H- đ., sau hơn 30 năm gi gìn trân trbng giK ựây là hi.n v t

c?a B o tàng LDch sg Qu n sR Vi.t Nam mang s: ñăng ký: 8763/B 1271 ðây là m t trong s:

nh ng hi.n v t quý thO hi.n tình c m sâu s4c c?a ngưKi chi!n sĩ Quân ñ i nhân dân Vi.t Nam v7i

VD Cha già dân t c

TR•N THANH HžNG

NH…NG ðI„U CHƯA K† V„ ðÔI DÉP CAO SU

Có nh ng hi.n v t th t gi n dD, g4n bó v7i ngưKi lính su:t cu c trưKng chinh c?a dân t c M t trong k{ v t quý ñó là ñôi dép cao su c?a ngưKi chi!n sĩ năm xưa nay ñã là m t cán b lãnh ñ<o cao c p c?a quân ñ i ta q ThưMng tư7ng Nguyfn Huy Hi.u GiK ñây, cu c kháng chi!n ch:ng M , c)u nư7c

ñã lùi xa 30 năm nhưng nh ng k{ ni.m vL m t thKi chinh chi!n gian lao mà anh dũng vZn in ñ m trong tâm trí c?a ông

ThưMng tư7ng Nguyfn Huy Hi.u q œy viên Trung ương ð ng, œy viên ThưKng v0 ð ng ?y quân

sR Trung ương, Th) trưlng B Qu:c phòng là m t trong nh ng t m gương dũng c m, tiêu biOu cho