Giá trị lịch sử văn hóa của sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc kháng chiến chống mỹ, cứu nước của nhân dân việt nam tại bảo tàng cách mạng việt nam

9 Chương 1TỔNG QUAN SƯU TẬP HIỆN VẬT THẾ GIỚI ỦNG HỘ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC CỦA NHÂN DÂN VIỆT NAM TẠI BẢO TÀNG CÁCH MẠNG VIỆT NAM .... Tổng quan về sưu tập hiện vật thế giớ

Bộ giáo dục vμ đμo tạo bộ văn hóa thể thao vμ du lịch

trường đại học văn hóa Hμ Nội

Trịnh Thị Hồng thanh

Giá trị lịch sử - văn hoá của sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam tại Bảo tμng Cách mạng Việt Nam

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 5

2 Tình hình nghiên cứu 6

3 Mục đích nghiên cứu 7

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 8

4.1 Đối tượng nghiên cứu: 8

4.2 Phạm vi nghiên cứu: 8

6 Đóng góp của luận văn 9

7 Bố cục của luận văn 9

Chương 1TỔNG QUAN SƯU TẬP HIỆN VẬT THẾ GIỚI ỦNG HỘ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC CỦA NHÂN DÂN VIỆT NAM TẠI BẢO TÀNG CÁCH MẠNG VIỆT NAM 10

1.1 Khái lược về phong trào nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược (1954-1975) 10

1.2 Tổng quan về sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam 19

1.2.1 Khái quát về Bảo tàng Cách mạng Việt Nam 19

1.2.2 Tình hình sưu tầm và thu thập hiện vật của sưu tập 22

1.2.3 Thống kê hiện vật trong sưu tập 24

1.2.4 Phân loại sưu tập 27

Chương 2 NHỮNG GIÁ TRỊ TIÊU BIỂU CỦA SƯU TẬP HIỆN VẬT THẾ GIỚI ỦNG HỘ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC CỦA NHÂN DÂN VIỆT NAM TẠI BẢO TÀNG CÁCH MẠNG VIỆT NAM 35 2.1 Nghiên cứu khái niệm giá trị, giá trị sưu tập hiện vật bảo tàn 35 2.2 Giá trị Lịch sử của sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam 37 2.2.1 Nguồn sử liệu góp phần nghiên cứu lịch sử Việt Nam giai đoạn cận hiện đại 37 2.2.2 Nguồn sử liệu góp phần nghiên cứu lịch sử ngoại giao 46 2.3 Giá trị văn hóa của sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam 57 2.3.1 Giá trị về hình ảnh, văn phong trên những tài liệu hiện vật văn bản 57 2.3.2 Các hoạ tiết hoa văn trang trí trên các tài liệu hiện vật 64 2.4 Những giá trị khác 69 2.4.1 Giá trị nhân văn 69 2.4.2 Về ý nghĩa chính trị 74 Chương 3 TĂNG CƯƠNG GIẢI PHÁP BẢO QUẢN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA SƯU TẬP HIỆN VẬT THẾ GIỚI ỦNG HỘ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC CỦA NHÂN DÂN VIỆT NAM TẠI BẢO TÀNG CÁCH MẠNG VIỆT NAM 78

3.1 Thực trạng công tác bảo quản và phát huy giá trị của sưu tập 78

3.1.1 Thực trạng công tác bảo quản 78

3.1.2.Thực trạng công tác phát huy giá trị thuộc sưu tập 85

3.2 Tăng cường các giải pháp bảo quản và phát huy giá trị của sưu tập 87 3.2.1 Tăng cường các giải pháp bảo quản Sưu tập 87

3.2.1.1 Áp dụng các phương pháp và kỹ thuật mới trong công tác bảo quản 87

3.2.1.2 Tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện hồ sơ khoa học -pháp lý cho sưu tập 90

3.2.1.3 Tiếp tục sưu tầm bổ sung tài liệu, hiện vật thuộc sưu tập 91

3.2.1.4 Tiến hành sao chụp để lưu giữ hiện vật thuộc sưu tập 93

3.2.2 Tăng cường các giải pháp phát huy giá trị sưu tập 94

3.2.2.1 Đa dạng hoá các hình thức trưng bày, triển lãm cho sưu tập 94 3.2.2.2 Tăng cường công tác in ấn xuất bản quảng bá cho sưu tập 95

3.2.2.3 Giới thiệu sưu tập hiện vật trên trang Website của BTCMVN 96

KẾT LUẬN 96

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 100

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Để có được ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, nước nhà thống nhất, Bắc Nam sum họp một nhà vào ngày 30-4-1975, NDVN đã phải trải qua hai cuộc kháng chiến vĩ đại đó là cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ Trong những năm KCCM, cứu nước lâu dài và gian khổ, nhưng anh dũng và thắng lợi vẻ vang của mình, NDVN đã nhận được những sự giúp đỡ quí báu và sự đồng tình ủng hộ rộng lớn về tinh thần cũng như về vật chất của Liên Xô, Trung Quốc, các nước XHCN anh em, các nước yêu chuộng hoà bình, công lý và nhân dân tiến bộ thế giới, trong đó có nhân dân tiến bộ Mỹ Nhờ đó, Việt Nam đã chiến thắng trên cả ba mặt trận quân sự, chính trị, ngoại giao ở cả chiến trường Việt Nam và trên thế giới, ở tại nước Mỹ Đây là “chiến lược công tâm đánh vào lòng người, một chiến lược giữ nước, dựng nước của dân tộc Việt Nam”

Là một bảo tàng đầu hệ trong hệ thống các bảo tàng quốc gia Việt Nam, trải qua 52 năm hoạt động, được sự chỉ đạo của Trung ương Đảng, Chính phủ

mà trực tiếp là Ban cán sự, Lãnh đạo Bộ Văn hoá - Thông tin (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch), BTCMVN đã thường xuyên sưu tầm, nghiên cứu, xác minh những tài liệu, hiện vật minh chứng cho sự phát triển của CMVN

Đến nay, trong hệ thống các kho bảo quản của BTCMVN đang lưu giữ, bảo quản trên 8 vạn đơn vị tài liệu, hiện vật và hình ảnh; được phân thành

nhiều sưu tập hiện vật khác nhau Trong đó có Sưu tập hiện vật nhân dân thế

giới ủng hộ NDVN trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước Nhiều hiện vật trong

sưu tập đã được trưng bày tại hệ thống trưng bày thường trực, tại các cuộc trưng bày chuyên đề và trưng bày lưu động của Bảo tàng với mục đích giới thiệu với NDVN và thế giới về sự đồng tình ủng hộ của các quốc gia, dân tộc,

của các tổ chức phi chính phủ, của nhân loại tiến bộ yêu hoà bình và công lý đối với NDVN trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước Thông qua những hiện vật này chúng ta có thể hiểu rõ về những năm tháng chiến tranh khốc liệt của NDVN, tình đoàn kết keo sơn của nhân dân yêu chuộng hoà bình trên toàn thế giới với NDVN và lòng biết ơn của nhân dân ta

Chiến tranh đã lùi xa, chúng ta đã và đang thực hiện chủ trương lớn của Đảng “khép lại quá khứ, hướng tới tương lai”, đa phương hoá, đa dạng hoá quan hệ đối ngoại Bên cạnh đó đã tới lúc phải nhận thức lại đầy đủ hơn, sâu sắc hơn sự giúp đỡ về vật chất, tinh thần và cả mạng sống của những người đã ủng hộ Việt Nam, mà sự giúp đỡ này, ở đâu đấy, một thời gian nào đó, ở một

số người nào đó đã lãng quên Vì thế việc tiếp tục nghiên cứu, sưu tầm, trưng bày và giới thiệu những hiện vật của nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam trong thời kỳ KCCM, cứu nước càng có ý nghĩa thiết thực nhằm thể hiện lòng biết

ơn của NDVN với bạn bè năm châu đã luôn ủng hộ, giúp đỡ NDVN trong suốt những năm tháng chiến tranh là rất cần thiết Hơn thế nó là trách nhiệm lưu giữ để cho mai sau một di sản có ý nghĩa lịch sử, văn hoá, một gia tài quý báu tạo nên sức mạnh tổng hợp trong hành trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Từ những nhận thức trên, tôi đã chọn đề tài: “Giá trị lịch sử - văn hoá

của sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam” làm luận văn

Thạc sĩ Văn hoá học của mình

2 Tình hình nghiên cứu

Cuộc KCCM xâm lược đã kết thúc vào mùa xuân năm 1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất, nhân dân ta đã giành được độc lập và thống nhất đang ra sức xây dựng cuộc sống mới dân chủ công bằng, văn minh và hiện đại Cuộc chiến tranh Việt Nam trở thành một đề tài lịch sử lớn, được nhiều

nhà nghiên cứu lịch sử, nhiều nhà chính trị trong nước và trên thế giới quan tâm tìm hiểu Cho đến nay, đã có hàng nghìn cuốn sách và tài liệu nghiên cứu, nhiều công trình nghiên cứu, hàng trăm tạp chí, hàng ngàn bài báo của các nhà nghiên cứu lịch

sử, văn hoá, triết học, văn hoá học viết về cuộc chiến tranh Việt Nam trên nhiều khía cạnh, nhiều vấn đề khác nhau trong đó có chủ đề về sự ủng hộ của nhân dân

trên toàn thế giới với cuộc kháng chiến này Chẳng hạn: Lịch sử kháng chiến chống

Mỹ cứu nước(1954-1975), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001; Cảm ơn các bạn,

Nguyễn Văn Khoan, Tập 1, 2, 3, Nxb Lao động, Hà Nội, 2005; Thế giới ca ngợi

thắng lợi vĩ đại của nhân dân ta, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1977; Thế giới tố cáo và lên

án tội ác chiến tranh của đế quốc Mỹ ở Việt Nam, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1976; Phong trào nhân dân thế giới chống Mỹ, ủng hộ Việt Nam, Lưu Quý Kỳ, Nxb Sự

thật, Hà Nội, 1967; Chiến tranh Việt Nam nhìn từ phía Mỹ (Hoàng Nguyên, Báo

Việt báo điện tử ngày 1/5/2005) v.v…Về lĩnh vực văn hoá đã có đề tài luận văn tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Thoa, Khoa Bảo tồn bảo tàng Trường Đại học

văn hoá Hà Nội bảo vệ năm 2007 với đề tài “Bước đầu tìm hiểu sưu tập hiện vật

nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước hiện có tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam” và đề tài khoa học cấp cơ sở của

BTCMVN “Xây dựng sưu tập hiện vật, tài liệu, hình ảnh của nhân dân thế giới ủng

hộ nhân dân Việt Nam chống Mỹ xâm lược (1954-1975) hiện có tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam” đã được nghiệm thu năm 2010, nhưng kết quả nghiên cứu chủ yếu

được giải quyết dưới góc độ Bảo tàng học là chính và mục đích cuối cùng là xây dựng một sưu tập còn nội dung giá trị lịch sử - văn hóa, hệ thống hoá của sưu tập chưa được nghiên cứu toàn diện, sâu sắc và có hệ thống

3 Mục đích nghiên cứu

- Nghiên cứu khảo sát toàn bộ số hiện vật, tài liệu và số hồ sơ hiện vật trong sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc KCCM, cứu nước của NDVN tại BTCMVN

- Nghiên cứu giá trị lịch sử- văn hoá của Sưu tập và vai trò của nó trong hoạt động trưng bày, giáo dục tuyên truyền

- Đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp bảo quản tiếp tục phát huy giá trị văn hoá, lịch sử của Sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc KCCM, cứu nước của NDVN tại BTCMVN hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

- Toàn bộ hiện vật, tài liệu thuộc phạm vi của Sưu tập hiện đang lưu giữ và trưng bày tại BTCMVN

- Toàn bộ hồ sơ hiện vật và hệ thống sổ sách thuộc phạm vi của Sưu tập hiện đang lưu giữ tại BTCMVN

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Những tài liệu, hiện vật của Sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc KCCM, cứu nước của NDVN hiện có ở hệ thống kho bảo quản của BTCMVN

5 Phương pháp nghiên cứu

- Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước về bảo tồn phát huy di sản văn hoá

- Sử dụng phương pháp khoa học liên ngành: sử học, bảo tàng học, văn hóa học

- Tiến hành nghiên cứu khảo sát trực tiếp nội dung lịch sử hiện vật trong sưu tập, mô tả, thống kê, phân loại hiện vật và phân tích những giá trị hàm chứa trong sưu tập

6 Đóng góp của luận văn

- Hệ thống hoá khoa học các hiện vật của sưu tập Sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc KCCM, cứu nước của NDVN

- Góp phần đánh giá giá trị lịch sử, văn hoá của Sưu tập hiện vật thế giới ủng

hộ cuộc KCCM, cứu nước của NDVN

- Giới thiệu sưu tập và khẳng định vai trò, ý nghĩa của sưu tập đối với công tác giáo dục truyên truyền của BTCMVN trong giai đoạn hiện nay

7 Bố cục của luận văn

Ngoài lời Mở đầu, Kết luận, Danh mục các tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Tổng quan Sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc kháng chiến

chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam tại BTCMVN

Chương 2: Những giá trị tiêu biểu của Sưu tập thế giới ủng hộ cuộc

kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam tại BTCMVN

Chương 3: Tăng cường các giải pháp bảo quản và phát huy giá trị Sưu

tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam tại BTCMVN

Chương 1 TỔNG QUAN SƯU TẬP HIỆN VẬT THẾ GIỚI ỦNG HỘ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC CỦA NHÂN DÂN

VIỆT NAM TẠI BẢO TÀNG CÁCH MẠNG VIỆT NAM

1.1 Khái lược về phong trào nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược (1954-1975)

Cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam của đế quốc Mỹ là cuộc chiến tranh cục bộ lớn nhất thế kỷ này Xét về quy mô lực lượng tham gia, phương tiện chiến tranh hiện đại được huy động và tính chất ác liệt theo chiều hướng ngày càng tăng suốt 21 năm, thì đây là cuộc đụng đầu lịch sử giữa đế quốc

Mỹ và NDVN- một cuộc đụng đầu, xét về mặt vật chất, là không cân sức Bởi

vì nước Mỹ, một trong những nước lớn nhất và mạnh nhất hành tinh đi xâm lược một nước Việt Nam nhỏ và nghèo, lại bị tàn phá trong cuộc chiến tranh chống thực dân Pháp, chưa kịp hồi phục Quân đội Mỹ kể từ khi Hợp chủng quốc Hoa Kỳ thành lập đã tiến hành và tham gia tám cuộc chiến tranh lớn, nhưng chưa lần nào bại trận Trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, Mỹ

đã áp dụng những thành tựu khoa học, kỹ thuât quân sự tiên tiến nhất, mới nhất (trừ vũ khí nguyên tử), sử dụng tối đa sức mạnh và tiềm lực của nước

Mỹ chống Việt Nam Ngoài ra còn có hơn 30 nước đồng minh của Mỹ tham gia đóng góp lương thực, thuốc men, trang bị kỹ thuật và huấn luyện, giúp

Mỹ tiến hành chiến tranh, trong đó có năm nước trực tiếp đưa quân chiến đấu sang Việt Nam Với sức mạnh không thể tưởng nổi của Mỹ, giới cầm quyền Nhà Trắng, Lầu Năm Góc tin chắc sẽ có được chiến thắng một cách dễ dàng

Cả thế giới hồi hộp theo dõi diễn biến chiến sự và chiều hướng phát triển cuộc chiến tranh Họ ái ngại, rồi lo lắng cho Việt Nam trước cuộc xâm lược tàn bạo của Mỹ Và có rất nhiều người cho rằng trong cuộc chiến không cân sức này,

NDVN khó có thể đứng vững Song, qua cuộc kháng chiến, NDVN đã làm cho cả thế giới kinh ngạc Tuy chỉ là một nước nhỏ bé, thiếu thốn đủ mọi bề, nhưng NDVN với ý chí sắt đá đã đánh bại một đế quốc hùng mạnh và đã giành được độc lập cho dân tộc, thống nhất được non sông

Trong thời kỳ kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược từ năm 1954-1975 của NDVN, trên thế giới đã có một hoạt động được nhân dân yêu chuộng hoà bình và công lý trên thế giới, bao gồm nhân dân các nước XHCN,

tư bản chủ nghĩa và các nước thuộc thế giới thứ ba tham gia mạnh mẽ, đó chính

là phong trào nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam KCCM xâm lược

Từ ủng hộ được định nghĩa là sự giúp đỡ bằng tinh thần hay vật chất

[17, tr 894], hoặc nói cách khác là sự giúp đỡ và tán thành [24, tr.185]

Tương tự như vậy, ủng hộ được định nghĩa là đồng tình, góp phần bảo vệ, ra

tay giúp đỡ [ 45, tr 851]

Cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược của nhân dân ta đã được sự ủng hộ và giúp đỡ của bạn bè quốc tế ngay từ khi Mỹ can thiệp vào Việt Nam, dựng lên chính quyền tay sai Ngô Đình Diệm, phá hoại trắng trợn hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954 Chính sách thực dân kiểu mới với những thủ đoạn xảo quyệt và tàn bạo của chúng đã bị dư luận các nước xã hội chủ nghĩa và nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới cực lực phản đối Những vụ thảm sát như ở trại giam Phú Lợi, vụ chuồng cọp Côn Đảo và nhất là hình ảnh cuộc thảm sát Sơn Mỹ, những vụ bắt bớ, giam cầm sát hại những người yêu nước đấu tranh đòi chính quyền Cộng hoà miền Nam phải thực hiện nghiêm chỉnh Hiệp định Giơ-ne-vơ, hiệp thương thống nhất Tổ quốc đã bị dư luận các nước lên án

Từ năm 1960 sau khi ra đời, MTDTGPMNVN đã tăng cường các hoạt động đối ngoại, tuyên truyền và tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của quốc tế đối với phong trào giải phóng dân tộc ở miền Nam Việt Nam Kể từ đó, phong

trào chống đế quốc Mỹ, ủng hộ Việt Nam trên thế giới có sự chuyển biến mới, phát triển mạnh mẽ, rộng rãi hơn Năm 1961, đế quốc Mỹ áp dụng chiến lược

“Chiến tranh đặc biệt” hòng dập tắt phong trào đồng khởi của đồng bào miền Nam, bình định miền Nam trong vòng 18 tháng với lực lượng quân ngụy do Mỹ trang bị và cố vấn Mỹ chỉ huy Chúng đã sử dụng chiến thuật cơ động bằng trực thăng và xe thiết giáp để tiêu diệt lực lượng vũ trang cách mạng, lập hệ thống ấp chiến lược để ngăn chặn phong trào nổi dậy và sự chi viện của nhân dân miền Bắc Trong thời kỳ này, nhiều Chính phủ, đoàn thể quần chúng, tổ chức quốc tế, nhiều nhân vật tiêu biểu trên thế giới đã kịch liệt lên án chiến lược này của đế quốc Mỹ Hòng gỡ thế thất bại và sa lầy ở miền Nam, ngày 5/8/1964, sau hàng loạt hành động khiêu khích, phá hoại có hệ thống và dựng lên “Sự kiện vịnh Bắc Bộ”, đế quốc Mỹ chính thức dùng không quân đánh phá miền Bắc nước ta mở đầu chiến tranh phá hoại quy mô lớn, dài ngày và tàn bạo Nhưng những toan tính của chúng đã bị thất bại trên khắp các chiến trường hai miền Nam, Bắc nước

ta Tiếp tục thực hiện dã tâm xâm lược, đầu năm 1965, Chính phủ Mỹ ào ạt đưa quân viễn chinh và chư hầu vào miền Nam, tiến hành “Chiến tranh cục bộ” để thay thế chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” đã bị phá sản Để thực hiện mục tiêu

là tiêu diệt chủ lực quân giải phóng, bình định miền Nam, buộc phía Việt Nam phải ngồi vào bàn đàm phán theo điều kiện của Mỹ, chúng còn sử dụng rộng rãi những phương tiện giết người hàng loạt đã bị dư luận quốc tế ngăn cấm như sử dụng bom Na-pan, rải chất độc hoá học như chất diệt cỏ (đi-ô-xin) xuống các khu rừng của Việt Nam, mở nhiều cuộc phản công chiến lược vào các khu căn cứ của ta

Tại miền Bắc, các thành phố Hà Nội, Hải Phòng và các khu đông dân

cư, trường học, bệnh viện, đê đập, cầu đường trở thành mục tiêu liên tiếp bị đánh phá Những hành động chiến tranh trên của đế quốc Mỹ càng gây nên sự bất bình và phản đối quyết liệt của dư luận quốc tế Nhân dân yêu chuộng hoà bình trên khắp các châu lục đã hình thành một mặt trận rộng lớn chưa từng có

trên thế giới đoàn kết, ủng hộ Việt Nam Ngay tại nước Mỹ, phong trào phản chiến đã lan rộng và mạnh mẽ tới mức được báo chí gọi là cuộc chiến tranh trong lòng nước Mỹ, “cuộc chiến tranh đã vào tận bàn ăn của nhân dân Mỹ” Mặc dù quân Mỹ đã trực tiếp tham chiến và gây nhiều tội ác tàn bạo, tra tấn, giết người, phá hoại cả môi sinh và môi trường của Việt Nam nhưng vẫn không tránh khỏi sự phá sản của chiến lược “Chiến tranh cục bộ” Cuộc chiến tranh ở Việt Nam đã làm cho nước Mỹ bị lâm vào cuộc khủng hoảng nặng nề nhất từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai Ngân sách thâm hụt lớn, lạm phát tăng, đội quân thất nghiệp tăng và xã hội bị chia rẽ về chính trị, bị khủng hoảng về tinh thần, đạo đức Tình hình đó đã khiến Mỹ phải lập tức đối phó

và điều chỉnh chiến lược để tiếp tục thực hiện âm mưu xâm lược

Đầu năm 1969, Tổng thống Mỹ Ních-xơn đề ra chiến lược“Việt Nam hóa chiến tranh” để thay thế chiến lược “Chiến tranh cục bộ” Đây là một chiến lược mới hết sức thâm độc và nguy hiểm với âm mưu “Dùng người Việt giết người Việt”, “thay màu da xác chết” để duy trì chủ nghĩa thực dân mới ở miền Nam Việt Nam Nhưng chiến lược này vừa ra đời đã bộc lộ nhiều điểm yếu cơ bản và không tránh khỏi những thất bại liên tiếp trên chiến trường

Cuối năm 1972, từ ngày 18 đến 30 tháng 12, để giành ưu thế trên bàn đàm phán tại Hội nghị Paris, đế quốc Mỹ đã mở cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B.52 đánh phá Thủ đô Hà Nội, thành phố Hải Phòng và các mục tiêu khác với khối lượng bom trên 36000 tấn, có sức công phá bằng 5 quả bom nguyên tử Mỹ ném xuống Nhật Bản tháng 8/1945 Nhưng NDVN vẫn đứng vững và được thế giới vinh danh là “lương tâm của thời đại” Cuộc tập kích này đã gây một làn sóng bất bình lớn của người Mỹ, dư luận và chính giới của các nước trên thế giới, trong

đó có cả các đồng minh lâu dài của Mỹ Uy tín nước Mỹ xuống thấp nghiêm trọng Bị phản đối trong nước, bị cô lập trên trường quốc tế, lại bị thiệt hại lớn về lực lượng không chiến lược quân bởi ý chí chiến đấu kiên cường của NDVN,

Tổng thống Mỹ Ních-xơn đã phải tuyên bố ngừng ném bom vào ngày 30/12 và buộc phải chấp nhận ký kết Hiệp định Paris, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình

ở Việt Nam, ngày 27/ 1/1973

Sau Hiệp định Paris, mặc dù quân đội Mỹ và chư hầu đã rút hết quân về nước, nhưng chiến tranh xâm lược thực dân kiểu mới vẫn chưa chấm dứt Mỹ vẫn tiếp tục chỉ huy, điều hành chiến tranh thông qua cơ quan tùy viên quân

sự và các cố vấn quân sự khoác áo dân sự Theo chủ trương của “cố vấn”

Mỹ, quân ngụy liên tiếp mở hàng loạt chiến dịch “tràn ngập lãnh thổ” để xóa thế “da báo” tại miền Nam Trước những hành động quân sự mới của ngụy quân Sài Gòn, quân ta đã quyết tâm thực hiện nhiệm vụ trung tâm số 1 lúc này là đấu tranh buộc chính quyền ngụy thực hiện nghiêm chỉnh Hiệp định Paris, chiến đấu phá âm mưu bình định và lấn chiếm của địch, giành quyền làm chủ, tiến tới tạo thế, tạo lực, tạo thời cơ cho trận đánh cuối cùng Dưới sự lãnh đạo của Đảng, toàn quân và dân miền Nam được sự tiếp sức của quân và dân miền Bắc đã anh dũng chiến đấu, tiêu diệt sinh lực địch, giữ vững và mở rộng vùng giải phóng, tạo thời cơ chín muồi để giải phóng hoàn toàn miền Nam “đánh cho Mỹ cút, đánh cho Nguỵ nhào” (Thơ chúc mừng năm mới của CTHCM năm 1969) và đã kết thúc thắng lợi vẻ vang bằng cuộc tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam ngày 30/4/1975 Hoà trong niềm vui chung của dân tộc Việt Nam, bạn bè quốc tế trên thế giới đã liên tiếp gửi điện, thư chúc mừng, ở nhiều nước nhân dân đã xuống đường cùng chia vui thắng lợi vĩ đại của NDVN

Có thể khẳng định cuộc chiến tranh ở Việt Nam là cuộc chiến tranh quy

mô nhất trong lịch sử hơn 300 năm của nước Mỹ, kéo dài 21 năm (từ tháng 7/1954 đến tháng 4/1975) Cuộc chiến tranh này đã huy động sức mạnh kinh

tế, quân sự cao nhất của nước Mỹ Năm đời Tổng thống Mỹ kế tiếp nhau điều hành ba chiến lược chiến tranh thực dân mới ở chiến trường Việt Nam Có

77% lục quân, 60% thủy quân lục chiến và không quân, 40% hải quân, 6,5 triệu lượt binh sĩ, 22.000 xí nghiệp của nước Mỹ đã được huy động để phục vụ chiến tranh Việt Nam Mỹ còn lôi kéo năm nước bao gồm Úc, New Zealand, Hàn Quốc, Thái Lan, Philippines với số quân đông nhất hơn 70.000 người cùng tham chiến, cùng với 550.000 quân viễn chinh Mỹ, làm nòng cốt cho hơn 1 triệu quân ngụy Sài Gòn “Mỹ chi trực tiếp cho cuộc chiến tranh Việt Nam tới 676 tỷ USD” [36] Có thể khẳng định đây là cuộc chiến tranh mang tính hủy diệt nhất của nước Mỹ, đã để lại những di chứng đầy tội ác ở Việt Nam Đế quốc Mỹ đã ném hơn 7,8 triệu tấn bom đạn, một khối lượng bom đạn lớn hơn lượng bom đạn mà Mỹ đã sử dụng trong bất cứ cuộc chiến tranh nào trước đó Càng gây nhiều tội ác, Chính phủ Mỹ càng mất dần uy tín

và sự ủng hộ của nhân dân và Chính phủ các nước đồng minh Còn NDVN ngày càng nhận được sự cảm thông, đồng tình, ủng hộ và giúp đỡ của nhân dân và bạn bè yêu chuộng hòa bình trên thế giới

Trong suốt 21 năm từ 1954-1975, phong trào nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam KCCM xâm lược từng bước đã lan rộng khắp năm châu, từ các nước XHCN, mọi tầng lớp nhân dân các nước tư bản chủ nghĩa, dân tộc chủ nghĩa và nhân dân các nước đang đấu tranh giải phóng dân tộc Có thể nói phong trào này phát triển “thuận” với quy mô mở rộng hoạt động quân sự ở miên Nam, sự tăng cường đàn áp nhân dân miền Nam Cùng với nhân dân các nước, các tổ chức hòa bình, dân chủ và tiến bộ trên thế giới cũng đứng về phía Việt Nam, phản đối đế quốc Mỹ xâm lược, càng ngày càng rộng lớn về quy

mô, càng ngày càng sâu sắc về nội dung

Tại các nước XHCN anh em, phong trào phát triển rất mạnh Các nước XHCN có vai trò là nòng cốt của phong trào chống Mỹ, ủng hộ Việt Nam, là hậu phương và là chỗ dựa quốc tế của Việt Nam, giúp đỡ Việt Nam phát triển tiềm lực kinh tế và quốc phòng trong sự nghiệp KCCM, cứu nước Các Đảng

Cộng sản, Chính phủ, các tổ chức quần chúng và toàn thể nhân dân các nước XHCN đã ra các tuyên bố kịch liệt lên án đế quốc Mỹ và khẳng định sự ủng

hộ mạnh mẽ cuộc đấu tranh chính nghĩa của NDVN cho tới thắng lợi cuối cùng Hàng triệu nhân dân các nước XHCN từ Thủ đô và thành phố tới các vùng nông thôn, từ các xí nghiệp, nhà máy, tới các nông trường, hợp tác xã đã tích cực tham gia các hoạt động ủng hộ Việt Nam dưới nhiều hình thức phong phú Hàng vạn cuộc biểu tình, rầm rộ liên tiếp nổ ra, thu hút hàng triệu người

và có các lãnh tụ các nước tham gia Những “Ngày Việt Nam”, “Tuần Việt Nam”, “Tháng Việt Nam” đã được tổ chức nhân dịp những ngày kỷ niệm của Việt Nam Nhân dân các nước bạn đã tổ chức làm thêm giờ, tổ chức triển lãm, quyên góp để lấy tiền ủng hộ Việt Nam, gửi hàng hoá, thuốc men, quần áo,

và hiến máu gửi sang Việt Nam Đặc biệt có rất nhiều người ghi tên tình nguyện sang Việt Nam chiến đấu chống Mỹ

Tại các nước tư bản chủ nghĩa, các Đảng Cộng sản, giai cấp công nhân, nhân dân lao động và các lực lượng hòa bình, dân chủ, tiến bộ ở các nước này

đã liên tiếp lên án đế quốc Mỹ xâm lược và có những hành động tích cực ủng hộ cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ của NDVN Các nước này, việc tham gia phong trào sẽ có thể bị chính quyền cản trở, nhưng nhiều cuộc mít tinh, biểu tình, đi bộ hoà bình đã vẫn thu hút hàng chục vạn người tham gia Có những đoàn biểu tình giương cao quốc kỳ Việt Nam và cờ MTDTGPMNVN, hạ cờ

Mỹ, đập phá Đại sứ quán và phòng thông tin Mỹ Nhân dân các nước tư bản như Anh, Pháp, Phần Lan, Thuỵ Điển và cả nhân dân Mỹ còn tích cực quyên góp tiền, thuốc, và một số trang bị y tế, kỹ thuật gửi tặng NDVN Phong trào bãi công, tẩy chay đế quốc Mỹ cũng được lao động nhiều nước hưởng ứng tích cực

Ngay tại nước Mỹ, phong trào chống chiến tranh ở Việt Nam đã từng bước phát triển mạnh mẽ và ngày càng sâu rộng trong các tầng lớp dân chúng, nhất là trong thanh niên, sinh viên, phụ nữ, nhân dân Mỹ da đen và các tín đồ

tôn giáo Mỹ Đặc biệt là hình ảnh anh quân nhân Norman Morrison đã tự thiêu ngay trước Lầu Năm Góc ở thủ đô Washington để phản đối chiến tranh Việt Nam vào ngày 2-11-1965 tức là 8 tháng sau khi quân đội viễn chinh Mỹ bắt đầu đặt chân vào Đà Nẵng của Việt Nam Hành động này đã làm bùng lên phong trào phản đối chiến tranh Việt Nam đã âm ỉ từ lâu ngay trong lòng nước Mỹ Đã có hơn 200 tổ chức ở các bang và thành phố đứng ra tổ chức và lãnh đạo những cuộc đấu tranh [22, tr.23] Nhiều cuộc biểu tình thu hút hàng vạn người tham gia như ngày 20-11-1965, trên một vạn nhân dân Mỹ gồm sinh viên, thanh niên và các tầng lớp nhân dân khác tham gia biểu tình, đi bộ

từ Ba-cô-li đến Úc-đen đòi Tổng thống Mỹ Giôn-xơn phải chấm dứt chiến tranh phá hoại miền Bắc Việt Nam; có đợt hơn nửa triệu người ở khắp đất nước Mỹ đã kéo về Niu-yoóc và San Francisco để phản đối chính sách xâm lược của Chính phủ, ngày 15/4/1967 Ngày 15-11-1969, bốn năm sau đó, một cuộc tuần hành 250 ngàn người nổ ra ở đại lộ số 5 trung tâm New York, chỉ cách Quảng trường Thời đại (Times Square) vài dãy phố Cùng lúc là hàng loạt cuộc xuống đường ở nhiều thành phố lớn tại cả bờ Đông và bờ Tây nước Mỹ

Tại các nước dân tộc chủ nghĩa và đang đấu tranh giải phóng dân tộc

ở châu Á, châu Phi, Mỹ La Tinh, nhân dân và một số Chính phủ cũng tích cực ủng hộ NDVN KCCM, cứu nước như An-giê-ri, Tổ chức giải phóng Palestin Tiêu biểu nhất là nhân dân Lào và nhân dân Campuchia đã tích cực ủng hộ Việt Nam, kề vai sát cánh với Việt Nam KCCM xâm lược Nhân dân Nhật Bản dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Nhật đã có nhiều hoạt động cụ thể, thiết thực ủng hộ Việt Nam chống đế quốc Mỹ

Phong trào ủng hộ Việt Nam cũng phát triển sôi nổi do các tổ chức quốc tế phát động Tổ chức đoàn kết nhân dân Á - Phi và các ủy ban đoàn kết

Á - Phi của nhiều nước đã ủng hộ Việt Nam chống Mỹ Năm 1959, Hội đồng đoàn kết nhân dân Á - Phi đã chọn ngày 20/7 làm ngày “Nhân dân thế giới

ủng hộ nhân dân Việt Nam đấu tranh đòi thống nhất Tổ Quốc” Tại Hội nghị đoàn kết nhân dân ba châu Á, Phi, Mỹ La tinh họp ở Cu Ba tháng 1/1966 đã nhất trí thông qua nghị quyết nêu rõ: “Việc bảo vệ sự nghiệp cách mạng của NDVN đã trở thành nhiệm vụ trung tâm của chiến lược cách mạng của các dân tộc châu Á, châu Phi, và châu Mỹ La tinh”[22, tr.28] Hội nghị đã quyết định thành lập Ủy ban Ba châu ủng hộ cuộc đấu tranh của NDVN chống Mỹ xâm lược Những Tuần lễ Ba châu đoàn kết với Việt Nam do ủy ban này đề xướng đã được hưởng ứng ở khắp ba châu với những hình thức phong phú như nói chuyện

và mít tinh ủng hộ Việt Nam

Các tổ chức hòa bình, dân chủ và tiến bộ khác trên thế giới cũng đã nhiều lần lên án Mỹ và có nhiều hoạt động tích cực ủng hộ Việt Nam

Tiêu biểu là: Hội đồng Hòa bình thế giới; Tổ chức Liên hiệp công đoàn

thế giới; Ủy ban công đoàn quốc tế đoàn kết với lao động và nhân dân Việt Nam chống đế quốc Mỹ xâm lược Liên đoàn thanh niên dân chủ quốc tế, Hội liên hiệp sinh viên quốc tế, Liên đoàn phụ nữ dân chủ quốc

tế, Hội luật gia dân chủ quốc tế, Hội nhà báo quốc tế, Hội nhà văn Á , Phi, Hội nhà báo Á, Phi v.v

Đến nay, chúng ta chưa thể thống kê hết được trong suốt 21 năm chiến tranh ở Việt Nam có bao nhiêu cuộc mít tinh, biểu tình, tuần hành của hàng triệu người trên thế giới phản đối Mỹ xâm lược Việt Nam; Có bao nhiêu tài liệu, sách, báo tố cáo tội ác chiến tranh của Mỹ, bày tỏ sự đồng tình, ủng hộ NDVN kháng chiến; Có bao nhiêu bức thư, kiến nghị, nghị quyết, lời tuyên bố, điện văn của các các Chính phủ, các tổ chức, các

cá nhân và tập thể trên thế giới phản đối cuộc chiến tranh này; Có bao nhiêu những chuyến hàng viện trợ y tế, kinh tế và quân sự, những đồng tiền quyên góp của mọi tầng lớp nhân dân, mọi lứa tuổi từ các em bé cho tới người cao tuổi ở khắp năm châu đã gửi sang giúp đỡ Việt Nam Nhưng

với tinh thần đoàn kết, giúp đỡ Việt Nam, phong trào nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược đã trở thành sức mạnh hết sức to lớn như một nhà sử học Pháp đã nói: “Đó là con dao đâm vào sau lưng bọn xâm lược”, góp phần vào thắng lợi chính trị, quân

sự, ngoại giao của Việt Nam và góp phần quan trọng làm nên chiến thắng lịch sử mùa xuân năm 1975

1.2 Tổng quan về sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam

1.2.1 Khái quát về Bảo tàng Cách mạng Việt Nam

Tháng 12-1954, tại phiên họp của Hội đồng Chính phủ dưới sự chủ tọa

của CTHCM, Hội đồng Chính phủ đã thảo luận và quyết định: Xây dựng một

Viện Bảo tàng lấy tên là "Viện Bảo tàng Cách mạng”[21, tr.6] Sau 5 năm triển

khai thực hiện, với sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Đảng và Nhà nước đứng đầu là CTHCM, sự góp sức nhiệt tình của quần chúng nhân dân; sự giúp đỡ của các chuyên gia Bảo tàng học Liên Xô, Trung Quốc, Triều Tiên, Tiệp Khắc, Hungary; sự nỗ lực làm việc của các cán bộ xây dựng Bảo tàng, ngày 6-1-1959 BTCMVN chính thức mở cửa đón khách thăm quan BTCMVN ra đời là một sự kiện chính trị, lịch sử, văn hóa trọng đại của nước ta và bạn bè quốc tế Sự ra đời của Bảo tàng đúng vào lúc nhân dân ta vừa hoàn thành kế hoạch khôi phục và cải tạo nền kinh tế của đất nước sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp đầy gian khổ không những thể hiện sự quan tâm to lớn của CTHCM, của toàn Đảng, toàn dân, mà còn khẳng định vị trí quan trọng của công trình có ý nghĩa đặc biệt này

BTCMVN là bảo tàng thuộc loại hình lịch sử xã hội, đây là bảo tàng quốc gia về lịch sử cách mạng cận hiện đại Việt Nam, có nhiệm vụ nghiên

cứu và giới thiệu tập trung nhất, đầy đủ nhất, toàn diện nhất về sự nghiệp cách mạng vẻ vang của nhân dân ta duới sự lãnh đạo của Đảng Nơi đây gìn giữ rất nhiều hiện vật quí hiếm và có thể nói là “độc nhất vô nhị” như các cuốn sách

“Đường Kách mệnh”, “Nhật ký trong tù”, “Lời kêu gọi toàn quốc kháng

chiến“ của CTHCM, nhiều văn kiện của Đảng qua các thời kỳ, nhiều kỷ vật

thiêng liêng của các chiến sĩ cộng sản thuộc nhiều thế hệ, nhiều sưu tập và bộ sưu tập có giá trị phục vụ cho nhu cầu của các cơ quan nghiên cứu, giáo dục trong và ngoài nước vì mục đích nhân văn cao cả Đó là các sưu tập báo chí, sưu tập truyền đơn, sưu tập dụng cụ in ấn tài liệu, sưu tập tranh cổ động, sưu tập văn kiện của Đảng, Nhà nước Những sưu tập hiện vật phong phú, đa dạng có giá trị nhiều mặt đó rất hữu ích phục vụ cho việc tuyên truyền, giáo dục truyền thống, bồi dưỡng niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ công dân Việt Nam Các sưu tập hiện vật đó là nền tảng để bảo tàng tổ chức trưng bày về tiến trình phát triển lịch sử của dân tộc Việt Nam thời kỳ cận - hiện đại (từ 1858 đến nay)

BTCMVN ngay từ trong quá trình chuẩn bị xây dựng, cũng như sau khi khánh thành mở cửa đón khách thăm quan đã gặp không ít khó khăn nhưng cũng có nhiều thuận lợi trong việc sưu tầm tư liệu, hiện vật về phong trào CMVN do Đảng lãnh đạo mà bằng chứng là nhiều cơ quan, cá nhân cũng như các bậc lão thành cách mạng đã tự nguyện hiến tặng khá nhiều tài liệu, hiện vật về Đảng, CTHCM để bảo tàng lưu giữ Mặt khác bảo tàng còn tiếp nhận hàng loạt tư liệu, hiện vật, hình ảnh được triển lãm nhân kỷ niệm 10 năm thành lập nước VNDCCH, triển lãm về cải cách ruộng đất, trong đó có khá nhiều tài liệu, hiện vật có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến cuộc đời hoạt động của các vị lãnh đạo của Đảng và Nhà nước ta như CTHCM, Tổng Bí thư Trường Chinh, Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Chủ tịch Tôn Đức Thắng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp.v.v Bên cạnh đó, BTCMVN còn có vinh dự được

tiếp nhận các tài liệu, hiện vật, hình ảnh từ nhiều nguồn khác nhau chuyển giao Và đặc biệt là đội ngũ cán bộ sưu tầm đã không quản ngại khó khăn, gian khổ, lúc trèo đèo, lội suối, phát rừng để đến các địa danh gắn liền với các

sự kiện lịch sử trọng đại như Pác Bó, Tân Trào, Việt Bắc, Bắc Sơn, Điện Biên Phủ, chiến khu Quang Trung, Ngọc Trạo lúc có mặt tại nơi điểm nóng của cuộc KCCM, cứu nước như Vĩnh Linh, Quảng Bình, Thanh Hoá, Nghệ Tĩnh để kịp thu nhận những hiện vật kỳ tích mới của dân tộc ta thời đương đại Do vậy, nguồn hiện vật về với bảo tàng vừa phong phú về số lượng, đa dạng về chất liệu, và luôn được bổ sung theo thời gian Đi kèm với các tài liệu, hiện vật là hệ thống hồ sơ quản lý tất cả những thông tin có liên quan đến hiện vật Những hồ sơ hiện vật này qua khảo sát đều đáp ứng tốt các hoạt động nghiệp vụ của bảo tàng cũng như tính khoa học, tính pháp lý và có thể bảo quản lâu dài tại bảo tàng Hệ thống hồ sơ thông tin được quản lý khoa học tại bộ phận kiểm kê và luôn phục vụ có hiệu quả cho các đối tượng nghiên cứu

Trong quá trình hoạt động của mình, đặc biệt trong thời kỳ từ 1964-1975, BTCMVN không chỉ sớm thích ứng với điều kiện thời chiến, mà thực sự đã trở thành một binh chủng trên mặt trận Văn hoá - Tư tưởng, góp phần động viên nhiều thế hệ người Việt Nam xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước với niềm tin tất thắng của dân tộc

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, BTCMVN đã trở thành một trong những “địa chỉ đỏ” của các buổi lễ quan trọng như: Lễ kết nạp Đảng viên, Đoàn viên, Đội viên, Lễ tuyên thệ nhập ngũ của tuổi trẻ, lễ xuất quân đi

chiến đấu trên các chiến trường ở miền Nam với lời thề “Không thắng giặc

Mỹ không về quê hương”, đến những cuộc gặp gỡ của các chiến sĩ xuất sắc

trong phong trào Ba sẵn sàng, Ba đảm đang, Xung phong tình nguyện vượt

mức kế hoạch 5 năm, Ba điểm cao, Tiếng hát át tiếng bom và không biết bao

nhiêu cuộc hội ngộ của các chiến sĩ cộng sản, cách mạng, các cuộc giao lưu

giữa các thế hệ với một tinh thần quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, hiểm nguy, tất cả vì sự nghiệp chống Mỹ cứu nước, vì sự nghiệp giải phóng miền Nam

Để thực hiện Nghị quyết Trung ương lần thứ 5, khoá 8 về xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc hay công tác xã hội hoá bảo tàng, khoảng 10 năm trở lại đây bên cạnh những trưng bày tại Bảo tàng hay những

bộ trưng bày lưu động về các đề tài: lịch sử CMVN, về tiểu sử, sự nghiệp của CTHCM, BTCMVN đã mạnh dạn đưa đi trưng bày các bộ sưu tập hiện vật quí hiếm ở hầu hết các tỉnh, thành phố trong cả nước Những triển lãm đó thực sự thu hút được rất đông người xem Có thể nói với cách làm như vậy, BTCMVN là một trong những đơn vị sự nghiệp của Bộ Văn hoá thể thao và

du lịch tổ chức và thực hiện tốt nhiệm vụ đưa hoạt động văn hoá về cơ sở

Trải qua nửa thế kỷ hoạt động, dù làm việc trong điều kiện hoà bình hay chiến tranh, trong khó khăn thiếu thốn của thời của thời kỳ bao cấp hay trong những tác động của kinh tế thị trường thời kỳ đổi mới, BTCMVN đều

luôn phấn đấu thực hiện tốt lời căn dặn của CTHCM: "Trưng bày khéo,

giải thích rõ, Viện Bảo tàng là một trường học tốt về lịch sử cách mạng của dân tộc Việt Nam ta" [39]

1.2.2 Tình hình sưu tầm và thu thập hiện vật của sưu tập

Từ khi BTCMVN được thành lập cho đến nay, ngoài những nguồn tài liệu, hiện vật, hình ảnh được chuyển về bảo tàng từ các cơ quan Trung ương

và địa phương, các cán bộ của BTCMVN đã có mặt ở rất nhiều nơi trên đất nước để sưu tầm, thu thập các tài liệu, hiện vật gốc có giá trị lịch sử cách mạng của dân tộc nhằm bổ sung, làm giàu kho hiện vật của bảo tàng Trong

số những tài liệu hiện vật này có Sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc

KCCM, cứu nước của NDVN

Toàn bộ hiện vật của sưu tập này được sưu tầm ngay trong thời kỳ NDVN kháng chiến chống đế quốc Mỹ, nó gắn với một chặng đường đấu tranh đầy gian khổ, quyết liệt của NDVN, là bằng chứng tiêu biểu cho tình đoàn kết chiến đấu chống lại âm mưu xâm lược của đế quốc Mỹ.Với tinh thần "bốn bể là anh em", nhân dân thế giới không tiếc sức người, sức của ủng hộ Việt Nam Những bộ quần áo, những viên thuốc, những đồng tiền quyên góp từ nhân dân các nước chuyển về Việt Nam phục vụ

bộ đội ta đánh giặc Nhìn nhận một cách tổng quan thì những hiện vật thuộc sưu tập nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam chống Mỹ, cứu nước được sưu tầm và tiếp nhận từ nhiều cơ quan, tổ chức, đoàn thể xã hội ở trong và ngoài nước như:

1- Vụ Tuyên truyền Ban Tuyên huấn Trung ương Đảng (Nay là Ban Tuyên giáo Trung ương)

2- Ban công tác Quốc tế của Trung ương Đảng

3- Văn phòng Trung ương Đảng

4- Khách tham quan Bảo tàng Cách mạng trao tặng hiện vật, hình ảnh 5- Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam

6- Phái đoàn Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị Paris (Pháp)

7- Ủy ban điều tra tội ác của đế quốc Mỹ của Việt Nam

8- Ủy ban Việt Nam đoàn kết với nhân dân Mỹ

9- Bộ Ngoại giao Việt Nam

10- Ủy ban Thống nhất Trung ương

11- Hội Việt – Xô hữu nghị

12- Ủy ban Bảo vệ hòa bình thế giới của Việt Nam

13- Các Hội nghị quốc tế ủng hộ Việt Nam họp tại Hà Nội

14- Các đoàn cán bộ đi công tác ở nước ngoài

15- Ban quốc tế nhân dân

16- Bộ Văn hóa Cộng hòa Dân chủ Đức (trước đây) gửi tặng

17- Bảo tàng Cách mạng Trung ương Liên Xô tặng

18- Đại diện Chính phủ Cộng hòa miền Nam Việt Nam

19- Đài phát thanh Tiếng nói Việt Nam

20- Ủy ban hợp tác kinh tế với Lào và Campuchia

21- Các cá nhân người nước ngoài gửi tặng Việt Nam v.v…

1.2.3 Thống kê hiện vật trong sưu tập

Các hoạt động của bảo tàng đều lấy hiện vật gốc có giá trị lịch sử- văn hoá- khoa học làm đối tượng sưu tầm, trưng bầy, nghiên cứu và giáo dục tuyên truyền v.v Nếu các hiện vật gốc được liên kết lại lập thành các bộ sưu tập trên cơ sở một hoặc nhiều thuộc tính chung nào đó thì giá trị phản ánh sẽ phong phú hơn, đầy đủ hơn và chính xác hơn Chính trên cơ sở các sưu tập hiện vật đó, phần trưng bày của bảo tàng luôn là sự nghiên cứu để khai thác tới mức tối ưu lượng thông tin của các sưu tập hiện vật, mặt khác tiếp tục nghiên cứu, bổ sung hoàn thiện, hình thành các sưu tập mới, giới thiệu các sưu tập với công chúng, giữ gìn bảo quản lâu dài các sưu tập, đó chính là sự vận động của các hoạt động bảo tàng Bất cứ bảo tàng nào cũng có từ một đến nhiều sưu tập Các sưu tập là niềm tự hào, là một cơ sở quan trọng để định giá trị và kết quả lao động của mỗi bảo tàng Vì vậy, việc xây dựng các sưu tập hiện vật cần được coi là nhiệm vụ quan trọng của hoạt động bảo tàng với mục

đích khám phá tiềm năng, thông tin khoa học và lịch sử văn hoá của hiện vật tạo cơ sở cho bảo tàng thực hiện chức năng nghiên cứu và giáo dục của mình

Sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc KCCM, cứu nước của NDVN tại BTCMVN là một sưu tập quan trọng trong rất nhiều sưu tập hiện có tại bảo tàng Sưu tập hiện vật này khá đa dạng về chất liệu, phong phú về loại hình,

có giá trị lịch sử, văn hoá, giá trị nhân văn và ý nghĩa chính trị sâu sắc, là nguồn sử liệu xác thực minh chứng cho một thời kỳ lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc và thống nhất Tổ quốc của NDVN, phản ánh chân thực sự ủng

hộ mạnh mẽ về tinh thần và vật chất của nhân dân thế giới đối với cuộc kháng chiến của nhân dân ta và những tình cảm tốt đẹp của nhân dân thế giới giành cho đất nước và con người Việt Nam Thông qua Sưu tập, chúng ta sẽ hiểu rõ hơn về những đóng góp to lớn của phong trào nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam trong sự nghiệp kháng chiến chống đế quốc Mỹ cứu nước, khẳng định thắng lợi của CMVN là thắng lợi của tình đoàn kết quốc tế, của phong trào hoà bình và dân chủ trên thế giới, của chính nghĩa và lương tri thời đại Sưu tập hiện vật sẽ góp phần củng cố niềm tự hào về cuộc đấu tranh giải phóng của dân tộc ta và tin tưởng vào chân lý chính nghĩa nhất định sẽ chiến thắng phi nghĩa và sự bạo tàn

Qua công tác khảo sát thực tế tại kho cơ sở và hệ thống trưng bày thường trực của bảo tàng thì tổng số hiện vật thuộc sưu tập là 558 hiện vật gốc Trong tổng số hiện vật trên có 22 hiện vật gốc được trưng bày trên hệ thống trưng bày thường trực của bảo tàng, cụ thể là: tại phòng số 20(03 hiện vật), phòng số 23 (Cuộc KCCM của NDVN: 18 hiện vật) và phòng số 29 (01 hiện vật) Số hiện vật còn lại là 536 hiện vật gốc được bảo quản, gìn giữ cẩn thận tại các kho như: Kho kim loại, kho Thể khối tổng hợp, kho Văn bản, kho

Đồ dệt, kho Tặng phẩm của BTCMVN

Ngoài ra, tại BTCMVN hiện có 132 hiện vật gốc thuộc sưu tập nhưng chưa được đăng ký trong sổ Kiểm kê bước đầu Những hiện vật này được bảo quản tại: kho Tạm thời- Trao đổi, Kho gìn giữ các tư liệu, thành quả nghiên cứu, hoạt động của chính BTCMVN (hay còn được gọi là kho Hoạt động viện) và kho tặng phẩm Những hiện vật này rất có giá trị về nội dung, phong phú về loại hình và chất liệu Ví dụ: nhóm hiện vật đang lưu giữ tại kho Tặng phẩm có nhiều hiện vật là hàng viện trợ về y tế, văn hóa và kinh tế của Cu Ba,

Ba Lan, Tiệp Khắc (trước đây), Ấn Độ và Nhật Bản cho Việt Nam sau khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh, đánh phá miền Bắc năm 1964 Một số hiện vật quý, có giá trị về hình thức và nội dung được trưng bày tại hệ thống trưng bày

của bảo tàng như: “Khẩu hiệu” của nhân dân Italia dùng trong các cuộc biểu

tình ủng hộ nhân dân Việt Nam kháng chiến chống đế quốc Mỹ, năm 1970

mang dòng chữ “Việt Nam là lương tâm của chúng ta”; hoặc “Búp bê” của tổ

chức “Vì hoà bình của Việt Nam” của hội phụ nữ Dân chủ Bỉ bán lấy tiền ủng

hộ NDVN trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược …

Sưu tập hiện vật này gồm nhiều loại hình khác nhau như những hiện vật gốc thể khối (194 hiện vật bao gồm: cờ, trướng, biểu ngữ, đĩa, khay, trống, huy hiệu, khẩu hiệu v.v…), tài liệu hiện vật gốc chữ (217 hiện vật gồm: thư, bản kiến nghị, báo, tài liệu, tập chữ ký, quyển chữ ký, truyền đơn…), tác phẩm nghệ thuật gốc (145 hiện vật gồm tranh cổ động, tranh biếm hoạ), đĩa ghi âm (02 hiện vật)

Bên cạnh những hiện vật có số lượng lớn, còn có những loại hiện vật

có số lượng nhỏ, thậm chí có những hiện vật chỉ có một hoặc hai hiện vật

như: Băng đeo tay, Bài thơ, Vòng đeo tay, Đĩa hát, Chương trình, Hộp

quyên tiền, v.v…Đặc biệt là những hiện vật gắn với hành động trực tiếp

phản đối cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở miền Nam Việt Nam cuả cá

nhân hay đoàn thể nào đó như “Tạp dề” của ông Kaneô (Nhật Bản) đã đeo

khi đi quyên tiền ủng hộ Việt Nam trên đường phố ở Ôkinaoa và Tôkiô,

Xích và khoá của công nhân Úc đã sử dụng để khoá nhà quốc hội Úc đấu

tranh ủng hộ NDVN, Gậy của một công nhân Úc bị mù tham gia vào cuộc

đấu tranh ủng hộ Việt Nam chống Mỹ xâm lược v.v

1.2.4 Phân loại sưu tập

Trong quá trình nghiên cứu, khảo sát và tìm hiểu sưu tập nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam chống Mỹ, cứu nước tại BTCMVN, chúng tôi thấy sưu tập có thể phân ra thành các loại hình sau dựa trên các tiêu chí: chất liệu, địa danh, loại hình hiện vật, thời gian

* Phân loại theo chất liệu:

Sưu tập nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam chống Mỹ, cứu nước có 3 chất liệu chính đó là: giấy, đồ dệt và kim loại Ngoài ra còn có các chất liệu khác như: đồ mộc, da, nhựa và đá

- Chất liệu giấy: Qua khảo sát toàn bộ hiện vật thuộc sưu tập chúng tôi thấy rằng hiện vật thuộc chất liệu giấy chiếm số lượng nhiều nhất: 362 hiện vật với 536 đơn vị bảo quản Như chúng ta đã biết giấy là một loại chất liệu nhẹ, dễ

sử dụng và vận chuyển, có tính phổ biến rộng rãi Trên mỗi trang giấy, người ta

có thể vẽ hình ảnh minh hoạ, viết chữ để truyền đạt thông tin đến cho người xem Trong sưu tập số lượng hiện vật giấy có nhiều như: tranh cổ động, truyền đơn, thư, kiến nghị, quyết tâm thư, báo,bản tin v.v

- Chất liệu đồ dệt: loại hiện vật đứng thứ hai trong sưu tập phải kể đến là những hiện vật thuộc đồ dệt bao gồm: áp phích, quyết tâm thư, cờ, trướng, khẩu hiệu loại hình này có số lượng là: 167 hiện vật với 171 đơn vị bảo quản Hiện vật

đồ dệt đó là vải, len, lụa, sa tanh, thảm v.v là một loại vật liệu tương đối bền vì vậy khi vận chuyển hoặc sử dụng sẽ không bị hư hại như hiện vật có chất liệu giấy

- Chất liệu kim loại: trong sưu tập này những hiện vật là kim loại chiếm

số lượng tương đối khiêm tốn là 25 hiện vật với 51 đơn vị bảo quản chủ yếu

là bạc, sắt, đồng …

- Chất liệu khác: ngoài 3 chất liệu nêu trên, trong sưu tập còn có nhiều hiện vật có chất liệu khác như da (túi xách), trống, đàn ghi ta, dùi cui…(đồ mộc), nhựa (đĩa hát) Những hiện vât này số lượng không nhiều nhưng đã được nhân dân các nước trên thế giới sử dụng trong các cuộc biểu tình để ủng

hộ Việt Nam, thể hiện tinh thần quốc tế trong sáng, sẵn sàng giúp đỡ Việt Nam, khẳng định thắng lợi của NDVN cũng là thắng lợi của nhân dân thế giới

*Phân loại theo địa danh:

Vào những năm 50- 60 của thế kỷ 20, Mỹ đã trở thành một nước đế quốc hùng mạnh nhất Để bành trướng thế lực, chúng tiến hành cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam mục đích lấy Việt Nam làm bàn đạp tấn công các nước khác và chúng hy vọng thông qua Việt Nam sẽ tấn công vào khu vực châu Á- Thái Bình Dương và từ đó mở rộng vùng kiểm soát ra các nước châu

Âu và nhiều châu lục khác Trước âm mưu xâm lược của đế quốc Mỹ, NDVN

đã anh dũng đứng lên kiên quyết chống lại và đó cũng là nguyện vọng của nhân dân thế giới Vì vậy cuộc KCCM của NDVN đã được sự ủng hộ nhiệt tình của nhân dân khắp các châu lục như châu Âu, Á, Úc và châu Mỹ Qua nghiên cứu và khảo sát hiện vật thuộc sưu tập thì thấy rằng chúng ta đã nhận được sự ủng hộ và giúp đỡ của 33 nước thuộc các châu lục trên thế giới đó là:

BẢNG 1: DANH MỤC HIỆN VẬT CỦA CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI ỦNG

HỘ VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ

BẢNG 2: DANH MỤC HIỆN VẬT CỦA CÁC TỔ CHỨC QUỐC TẾ

ỦNG HỘ VIỆT NAM CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC

1 Hội đồng hoà bình thế giới 2

2 Hội Liên hiệp Sinh viên quốc tế 1

3 Hội luật gia dân chủ quốc tế 2

7 Uỷ ban đoàn kết ba châu (châu Á, châu Phi,

châu Mỹ La Tinh)

2

8 Uỷ ban luật gia quốc tế 1

* Hiện vật của 09 hội nghị và tòa án quốc tế ủng hộ Việt Nam gồm:

BẢNG 3: DANH MỤC HIỆN VẬT CỦA CÁC HỘI NGHỊ VÀ TOÀ ÁN

QUỐC TẾ ỦNG HỘ VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ

lượng

Ghi chú

1 Hội nghị lao động quốc tế đoàn kết với nhân dân

Việt Nam chống Mỹ, họp tại Hungari năm 1955

2

2 Hội nghị Uỷ ban Công đoàn quốc tế đoàn kết với

nhân dân lao động và đồng bào miền Nam Việt

Nam, họp tại Hà Nội, tháng 10/1963

1

3 Hội nghị quốc tế đoàn kết với nhân dân Việt Nam

chống đế quốc Mỹ xâm lược miền Nam và phá

hoại miền Bắc, họp tại Hà Nội, tháng 11/1964

2

4 Hội đồng Hoà bình thế giới họp tại Phần Lan ủng

hộ Việt Nam, ngày 7/10/1965

2

thứ I, họp tại Thuỵ Điển xét xử tội ác chiến tranh

của Mỹ ở Việt Nam, ngày 20/12/1966

1

tổ chức tại Tokiô, Nhật Bản, tháng 8/1967

1

II, họp tại Đan Mạch xét xử tội ác chiến tranh của

Mỹ ở Việt Nam, từ ngày 20-19/11/1967

* Phân loại theo loại hình hiện vật gồm:

- Hiện vật gốc khối: 194 hiện vật gồm: cờ, trướng, biểu ngữ, đĩa, khay, trống, huy hiệu, khẩu hiệu v.v…

- Tài liệu hiện vật gốc chữ: 217 hiện vật gồm: thư, kiến nghị, báo, tài liệu, tập chữ ký, quyển chữ ký, truyền đơn…

- Tài liệu hình ảnh gồm: 145 hiện vật (tranh cổ động, tranh biếm hoạ)

- Băng đĩa ghi âm: 02 hiện vật

*Phân loại theo thời gian:

Cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược của NDVN trải qua ba

- Giai đoạn 1954-1960: gồm 07 hiện vật

- Giai đoạn 1961-1972: gồm 531 hiện vật

- Giai đoạn 1973-1975: gồm 20 hiện vật

Ngoài cách phân loại trên, sưu tập có thể còn phân loại hiện vật theo các giới đã ủng hộ cuộc kháng chiến như: phụ lão, phụ nữ, thanh niên, trí thức v.v…Nhưng trên thực tế BTCMVN chưa có điều kiện sưu tầm được nhiều hiện vật để thực hiện các mục đích này

Tiểu kết

Cuộc KCCM, cứu nước của NDVN đã kết thúc thắng lợi sau hơn 20 năm chiến đấu lâu dài và gian khổ Trong những năm tháng đó NDVN luôn nhận được sự đồng tình ủng hộ, giúp đỡ rất có hiệu quả của các Chính phủ, nhân dân các nước XHCN, mọi tầng lớp nhân dân yêu chuộng hoà bình và công lý trên thế giới Những sự ủng hộ, giúp đỡ quý báu về vật chất và tinh thần này đã tạo nên sức mạnh to lớn góp phần làm nên chiến thắng lịch sử mùa xuân năm 1975 của dân tộc ta

Sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc KCCM, cứu nước của NDVN tại BTCMVN là những hiện vật gắn liền với một chặng đường lịch sử đấu tranh gian khổ và quyết liệt của NDVN chống đế quốc Mỹ xâm lược, do đó nó là những bằng chứng tiêu biểu cho tinh thần đoàn kết chiến đấu chống lại âm mưu xâm lược của đế quốc Mỹ, cho tinh thần “bốn bể là anh em” của nhân dân thế giới không tiếc sức người, sức của ủng hộ Việt Nam chống Mỹ xâm lược

Sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc KCCM, cứu nước của NDVN tại BTCMVN được hình thành gồm có 558 hiện vật gốc gồm nhiều loại hình, chất liệu khác nhau và đã được BTCMVN sưu tầm kịp thời, thu thập, bảo quản và trưng bày phục vụ cho công tác nghiên cứu, giáo dục và phổ biến tri

thức lịch sử- văn hoá cho công chúng

Chương 2

NHỮNG GIÁ TRỊ TIÊU BIỂU CỦA SƯU TẬP HIỆN VẬT THẾ GIỚI ỦNG HỘ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC CỦA NHÂN DÂN VIỆT NAM TẠI BẢO TÀNG CÁCH MẠNG VIỆT NAM

2.1 Nghiên cứu khái niệm giá trị, giá trị sưu tập hiện vật bảo tàng

Khái niệm giá trị: xét về mặt lý thuyết, giá trị là cái có ý nghĩa được

chia sẻ trong cộng đồng và xã hội, nó không chỉ là cái được mong muốn, mà còn là cái đáng mong muốn, cần phải mong muốn Đối với văn hoá, hệ thống giá trị được coi là chuẩn mực để đánh giá một nền văn hoá của một dân tộc ở góc độ hẹp hơn, cũng có thể xem xét hệ thống giá trị văn hoá đạo đức trong gia đình và xã hội, văn hoá nghệ thuật, văn hoá kinh doanh, văn hoá giao thông v.v…[9, tr.17]

Trong từ điển tiếng Việt định nghĩa “Giá trị là cái làm cho một vật có ích lợi, có ý nghĩa, là đáng quý về một mặt nào đó” [17, tr.407] Giá trị là một phạm trù triết học, văn hoá học, xã hội học…chỉ tính có ích (utility), có ý nghĩa (Sene, Signifi cance) của những sự kiện, hiện tượng tự nhiên và xã hội;

có khả năng thoả mãn nhu cầu, lợi ích của con người Giá trị nói lên ý nghĩa, tính biểu tượng, tính có ích của những sự vật tự nhiên hay xã hội có khả năng thoả mãn lợi ích của con người [9, tr.18] Giá trị là một hiện tượng chức năng, chức năng đánh giá, cho nên tính người, tính nhân văn là nhân tố quan trọng hàng dầu, con người là giá trị cao nhất, sáng tạo ra mọi gia strị vật chất và tinh thần của xã hội, là những hiện tượng xã hội đặc thù, là một số biểu hiện của các quan hệ xã hội [9, tr.18]

Mỗi hình thái kinh tế - xã hội trong lịch sử thường có một hệ thống và thang bậc giá trị nhất định, được xã hội ấy công nhận; các giá trị văn hoá đó

có vai trò định hướng cho mọi hoạt động của xã hội, cho cộng đồng và cá nhân Bên cạnh đó, khái niệm giá trị còn được sử dụng trong một số môn học như: toán, ngôn ngữ, kinh tế học

Sưu tập và giá trị sưu tập hiện vật bảo tàng:

Trong bảo tàng, công tác xây dựng sưu tập hiện vật là một trong những hoạt động thường xuyên mang tính khoa học và là hoạt động khoa học đặc trưng Đối tượng để xây dựng sưu tập là hiện vật bảo tàng Tuy nhiên không phải nghiễm nhiên tất cả hiện vật bảo tàng đều được hệ thống hoá đưa vào sưu tập, mà mỗi bảo tàng phải nghiên cứu, lựa chọn, phân loại chúng dựa trên

cơ sở những tiêu chí xây dựng sưu tập của mình để thực hiện

Vì vậy đối với bảo tàng, sưu tập hiện vật là “vốn quí” là tài sản văn hoá của từng bảo tàng, là sự biểu hiện nét riêng đặc trưng, giá trị đích thực của từng bảo tàng Sưu tập hiện vật trong bảo tàng có vai trò rất quan trọng tạo nên vị thế xã hội của bảo tàng trong hiện tại và tương lai

Khái niệm sưu tập hiện vật được giải thích trong Luật di sản văn hoá như sau: “Sưu tập là một tập hợp các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia hoặc di sản văn hoá phi vật thể, được thu thập gìn giữ, sắp xếp có hệ thống theo những dấu hiệu chung về hình thức, nội dung và chất liệu để đáp ứng nhu cầu tìm hiểu lịch sử tự nhiên và xã hội”[27, tr.13]

Như vậy theo nội dung của khái niệm này chúng ta thấy đối tượng lựa chọn để xây dựng sưu tập không chỉ là những di sản văn hoá vật thế như di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia mà còn cả di sản văn hoá phi vật thể đã được tư liệu hoá và vật thể hoá (ghi âm, chữ viết, hình ảnh) để phục vụ cho hoạt động nghiên cứu khoa học, giáo dục phổ biến tri thức lịch sử, văn hoá, khoa học hoặc nghệ thuật…cho mọi tầng lớp công chúng đến tham quan, nghiên cứu, học tập tại bảo tàng Từ đó sưu tập hiện vật trong bảo tàng được khẳng định

vừa là cơ sở vật chất, vừa là phương tiện thông tin có hiệu quả trong việc thực

hiện các chức năng xã hội của bảo tàng, bởi vì nó cung cấp thông tin gốc tập

trung, nhanh, chính xác và phong phú thông qua công tác trưng bày- triển lãm của bảo tàng

2.2 Giá trị Lịch sử của sưu tập hiện vật thế giới ủng hộ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam

2.2.1 Nguồn sử liệu góp phần nghiên cứu lịch sử Việt Nam giai đoạn cận hiện đại

Cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ của nhân dân ta kéo dài trong vòng 21 năm (1954-1975) Đây là một chặng đường đấu tranh trường kỳ, gian khổ nhưng vô cùng anh dũng, thể hiện quyết tâm sắt đá “đánh cho Mỹ cút, đánh cho Nguỵ nhào” của cả dân tộc Đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam nhằm làm bàn đạp thôn tính khu vực Châu Á- Thái Bình Dương Chúng đã sử dụng các loại phương tiện kỹ thuật, các loại vũ khí tối tân nhất hòng thực hiện âm mưu nói trên Nhận rõ giã tâm của đế quốc Mỹ, NDVN đã anh dũng đứng lên đấu tranh chống lại và đập tan âm mưu xâm lược của chúng

và trong cuộc đấu tranh ấy, NDVN đã nhận được rất nhiều sự ủng hộ quý báu về

vật chất lẫn tinh thần của nhân dân yêu chuộng hoà bình trên toàn thế giới

Những hiện vật trong Sưu tập thế giới ủng hộ cuộc KCCM, cứu nước của NDVN hiện lưu giữ tại BTCMVN tuy không nhiều so với toàn bộ những hiện vật được trưng bày hoặc được bảo quản tại hệ thống các kho của

BTCMVN nhưng đều thể hiện rõ sự giúp đỡ có hiệu quả thiết thực và thể hiện

sự gắn bó hữu cơ giữa phong trào ủng hộ của nhân dân thế giới với cuộc kháng chiến của dân tộc Việt Nam Thật vậy, khi chúng ta đấu tranh đòi Mỹ,

Diệm phải thi hành Hiệp định Giơ-ne-vơ, hiệp thương thống nhất Tổ quốc,

nhân dân thế giới đã đứng bên cạnh chúng ta và ủng hộ chúng ta mà minh chứng là những tài liệu hiện vật bảo tàng tiêu biểu trong sưu tập như:

“Tập kiến nghị” của các trí thức quốc tế (Liên Xô cũ (trước đây), Pháp,

Bỉ, Triều Tiên, Nhật Bản, Thuỵ Điển) gửi hai Chủ tịch Hội nghị Giơnevơ, có nội dung thể hiện rõ sự ủng hộ cuộc đấu tranh chống đế quốc Mỹ xâm lược

của NDVN Tập kiến nghị này có số kí hiệu BTCM 7606/G 5729 gồm 13 tờ

giấy màu vàng ngà, kích thước 19,5 x 27,5 cm, trong đó có 11 tờ giấy được in bằng tiếng Pháp ở phía trên, phía dưới là những cột để ký tên và có rất nhiều chữ ký bằng mực màu xanh, màu tím; 02 tờ in bằng hai thứ tiếng Trung Quốc (phía trên) và chữ tiếng Anh (phía dưới) màu đen

Trong thời kỳ Mỹ, Diệm thực hiện “Chiến lược chiến tranh đặc biệt”, dồn dân lập ấp chiến lược, trong sưu tập có hiện vật nói về sự kiện này đó là

“Tranh cổ động” của Hungari tuyên truyền về phong trào chống dồn dân lập

ấp chiến lược của nhân dân miền Nam Việt Nam Tranh cổ động mang kí hiệu

BTCM 1371/Gy.348 Bức tranh được vẽ trên giấy có kích thước 40 x 28 cm,

được thể hiện với những gam màu chủ đạo là vàng chanh, xanh lá cây, nâu và

màu đen Nổi bật lên bức tranh là hình tượng đôi bàn tay của người dân Nam

Bộ nắm chặt vào khúc gỗ như muốn nhổ tung những hàng dây thép gai màu đen được buộc vào khúc gỗ, phía xa xa là đồn pốt và những hàng cây dừa

thẳng tắp với dáng vóc hiên ngang, góc phải phía dưới bức tranh là những dòng chữ tiếng Hung-ga-ri màu vàng trên nền đen “Szabadságot es békét dél- Vietnam népének!” tạm dịch là (Tự do và hoà bình cho người dân miền Nam Việt Nam) Hình ảnh đang nhổ hàng rào dây thép gai đã cho thấy sự phản ánh sinh động về phong trào Đồng khởi, phá ấp chiến lược giành tự do của nhân dân miền Nam Việt Nam chống lại chế độ Mỹ Diệm

Việc đế quốc Mỹ điên cuồng mở rộng chiến tranh ra miền Bắc nước ta

đã gây ra làn sóng phản đối mạnh mẽ trong dư luận xã hội Bungari Tại

Sôphia, nhiều cuộc biểu tình của nhân dân và sinh viên đã diễn ra, lên án cuộc chiến tranh của Mỹ Họ giương cao những biểu ngữ “đả đảo bọn hiếu chiến

Mỹ, Giôn xơn là tên giết người” Phong trào ủng hộ Việt Nam ngày càng phát triển và mang tính quần chúng Họ còn tổ chức nhiều “Tuần lễ ủng hộ Việt Nam” biểu thị tình đoàn kết với nhân dân ta như; mít tinh, biểu tình, quyên góp ủng hộ Việt Nam, triển lãm giới thiệu cuộc sống lao động, chiến đấu của NDVN Một hình thức khác nữa để ủng hộ NDVN là việc tổ chức các

“Toà án xã hội” kết tội đế quốc Mỹ Tại các diễn đàn, đại diện các tầng lớp xã hội phát biểu ý kiến tỏ rõ thái độ của mình đối với cuộc chiến tranh ăn cướp của Mỹ ở Việt Nam Tại hội nghị quốc tế đoàn kết với Việt Nam ở Stốckhôm (Thuỵ Điển) lần thứ 5 vào tháng 3/1970, lời kêu gọi nhân dân thế giới tổ chức chiến dịch thu thập chữ ký đòi đế quốc Mỹ rút toàn bộ quân đội khỏi miền Nam Việt Nam đã được phát động Hưởng ứng lời kêu gọi này, Uỷ ban đoàn kết với Việt Nam của Bungari đã tổ chức chiến dịch thu thập chữ ký từ ngày 10/5 đến 10/6/1970 và đã thu thập được 5.784.198 chữ ký trên toàn đất nước Bungari Trong sưu tập có một hiện vật thể hiện nội dung trên đó là:

“Quyển chữ ký” của nhân dân của 80 làng thuộc tỉnh Vác-na (Bungari)

với hàng ngàn chữ ký ký tên ủng hộ phong trào chống Mỹ của NDVN và đòi

Mỹ phải rút ngay quân đội khỏi miền Nam Việt Nam Quyển chữ ký này mang ký hiệu BTCM 8841/Gy 6350, được đóng bìa cứng màu xanh sẫm, gáy

được bọc bằng vải màu đen, kích thước 29 x 21 cm, dầy 485 trang Mặt bìa

dán nhãn giấy trắng có hàng chữ đánh máy “Baphencku okpir” và chữ “Tỉnh

Vác na” Quyển chữ ký này được đóng bằng giấy màu vàng ngà Trên đầu mỗi trang giấy có dòng chữ in sẵn bằng tiếng Bungari mà được dịch ra tiếng

Việt: “Lấy chữ ký ủng hộ lời kêu gọi của Hội nghị Stốckhôm về việc quân đội

Mỹ phải chấm dứt chiến tranh vô điều kiện ở miên Nam Việt Nam” hoặc

dòng chữ “Lấy chữ ký ủng hộ lời kêu gọi của Hội nghị Stốckhôm về việc

quân đội Mỹ phải chấm dứt chiến tranh vô điều kiện ở miên Nam Việt Nam, Lào và Campuchia” để cho nhân dân chỉ việc ký tên vào Trên những trang

giấy là hàng ngàn chữ ký với nhiều loại mực khác nhau của nhân dân 80 làng, thị trấn trong tỉnh Vác- na (Bungari) Có những trang còn đánh số thứ tự để biết được số lượng người ký tên

Những cuộc mít tinh, biểu tình, hội họp khắp nơi trên thế giới phản đối hành động chiến tranh của Mỹ và biểu thị tình đoàn kết với cuộc kháng chiến chống Mỹ của NDVN đã liên tục diễn ra Ví dụ: Trong cuộc mít tinh đoàn kết với Việt Nam tổ chức tại trại Hữu nghị của đoàn thanh niên cộng sản Lênin và đoàn thanh niên xã hội chủ nghĩa Đức đã căng biểu ngữ ở thành Ustow (ngày 2/8/1970) phản đối Mỹ xâm lược Việt Nam Khi đế quốc Mỹ ném bom đánh phá đê điều, rải chất độc hóa học trên đất nước Việt Nam, nhiều phiên tòa quốc tế xét xử tội ác chiến tranh của Mỹ đã được tổ chức tại Thuỵ Điển, Tôkiô và Đan Mạch Trong Sưu tập có nhiều hiện vật là những vật chứng liên quan đến các phiên toà xét xử trên như:

“Huy hiệu” của Uỷ ban điều tra tội ác chiến tranh xâm lược đế quốc

Mỹ ở Việt Nam của Nhật Bản phát hành ở Tôkiô và gửi tặng Uỷ ban điều tra tội ác của đế quốc Mỹ ở Việt Nam của nước ta nhân dịp mở phiên toà tại Tôkiô để xét xử tội ác của Mỹ và tội ác đồng loã của chính phủ Nhật cuối

tháng 8/1967 Huy hiệu mang ký hiệu BTCM 775/KL.363 được làm bằng

nhôm, hình chữ nhật, kích thước dài 2cm, rộng 1cm, dầy 2 cm Huy hiệu in hình bản đồ Việt Nam và trên đó có khắc nổi 4 chữ bằng tiếng Trung Quốc, mặt sau huy hiệu có gim cài

“Huy hiệu” của Uỷ ban điều tra tội ác chiến tranh xâm lược của đế

quốc Mỹ ở Việt Nam của Cộng hoà dân chủ Đức tặng đoàn đại biểu Việt Nam tham dự phiên toà lần thứ 2 của Toà án quốc tế họp tại Đan Mạch