ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN PHẦN I TỔNG QUAN VỀ MÔN HỌC 1 Thông tin chung về môn học Tổng số tiết quy chuẩn 70 tiết (Lý thuyết 40; Thảo luận 15; Thực tế môn học 15) Khoa giảng dạy Kin.
Trang 1ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN
PHẦN I: TỔNG QUAN VỀ MÔN HỌC
1 Thông tin chung về môn học
- Tổng số tiết quy chuẩn: 70 tiết (Lý thuyết: 40; Thảo luận: 15; Thực tế môn học: 15)
- Khoa giảng dạy: Kinh tế chính trị.
- Số điện thoại: 0243.8540207;
Email Trưởng khoa: ducquan407@gmail.com; Khoa:
2 Mô tả tóm tắt nội dung môn học
- Vị trí môn học: Kinh tế chính trị học Mác – Lênin là một trong ba bộ phận cấu thành của Chủ nghĩa
Mác – Lênin, nền tảng lý luận của Đảng cộng sản Việt Nam, là môn học cơ bản trong chương trìnhCao cấp Lý luận chính trị, chiếm 5,03% (70/1.390 tiết) thời lượng của chương trình
- Vai trò môn học: Kinh tế chính trị học Mác – Lênin, cung cấp kiến thức cơ bản về kinh tế, góp phần
hình thành kiến thức nền tảng về lý luận chính trị, làm cơ sở cho việc củng cố lập trường cách mạng,nâng cao năng lực tư duy khoa học và năng lực, phương pháp lãnh đạo, quản lý, phương pháp tudưỡng nhân cách của người cán bộ lãnh đạo, quản lý đáp ứng yêu cầu của đất nước trong thời kỳ đẩymạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập và phát triển Kinh tế chính trị học Mác – Lênin, đặttiền đề hình thành phương pháp luận cho các môn học về đường lối phát triển kinh tế và khoa họclãnh đạo quản lý, như: Kinh tế phát triển, Quản lý kinh tế…
- Toàn bộ nội dung môn Kinh tế chính trị trong chương trình Cao cấp lý luận chính trị gồm 6 chuyênđề:
Chuyên đề 1: Khái quát về Kinh tế chính trị Mác-Lênin
Chuyên đề 2 Học thuyết giá trị thặng dư của Các Mác và ý nghĩa thời đại
Chuyên đề 3: Lý luận của V.I.Lênin về chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước và những biểu hiện mớitrong chủ nghĩa tư bản ngày nay
Chuyên đề 4: Sở hữu và quan hệ lợi ích trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
Chuyên đề 5: Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
Chuyên đề 6: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam
3 Mục tiêu môn học
- Về kiến thức: cung cấp cho học viên:
Những lý luận cơ bản của kinh tế chính trị học Mác - Lênin, gồm: Đối tượng, nội dung, phương phápnghiên cứu, vị trí, vai trò của kinh tế chính trị Mác-Lênin trong nền tảng tư tưởng của Đảng ta vàtrong quản trị quốc gia; Học thuyết giá trị thặng dư của C.Mác; Bản chất, nguyên nhân ra đời và
Trang 2những biểu hiện chính của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước theo quan điểm của Lê-nin; Sở hữu
và quan hệ lợi ích kinh tế; Kinh tế thị trường định hướng XHCN; Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắnvới phát triển kinh tế tri thức
Quan điểm, chính sách của Đảng/Nhà nước về giá trị, gia trị thặng dư, độc quyền nhà nước ; Sở hữu
và quan hệ lợi ích kinh tế; Kinh tế thị trường định hướng XHCN; Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắnvới phát triển kinh tế tri thức
Sự vận dụng lý luận kinh tế chính trị học Mác – Lênin như: Quy luật kinh tế, phương pháp nghiêncứu; Lý luận giá trị, lý luận giá trị thặng dư; Cơ chế kinh tế của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước
để nhận biết bản chất các hiện tượng và quá trình kinh tế, giải quyết hiệu quả các vấn đề kinh tế xã hộiphát sinh; Lý luận về sở hữu, về lợi ích kinh tế; về kinh tế thị trường; về công nghiệp hóa, hiện đạihóa gắn với phát triển tế tri thức để hoàn thiện thể chế, phát triển kinh tế thị trường định hướngXHCN ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển kinh tế ngành/địaphương/lĩnh vực nơi học viên công tác
- Về kỹ năng: cung cấp cho học viên:
Kỹ năng tư duy logic, hệ thống để nhận diện các vấn đề kinh tế theo phương diện của Kinh tế chính trịhọc Mác – Lênin
Kỹ năng phân tích đánh giá, phản biện, hoạch định, tư vấn chính sách và giải quyết các vấn đề thựctiễn nảy sinh trong phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam của các chủ thể kinhtế
- Về tư tưởng:
Củng cố, xây dựng niềm tin khoa học vào sự lãnh đạo của Đảng đối với phát triển kinh tế - xã hội đấtnước trên cơ sở xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnhcông nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế trong thời đại ngày nay
Nhận thức đúng đắn vai trò của chủ nghĩa tư bản trong tiến trình phát triển của lịch sử, từ đó cũng cốniềm tin về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội; Nhận thức sâu sắc hơn về các quy luật phát triển kinh
tế thị trường, củng cố và khắc sâu niềm tin vào đường lối, chính sách phát triển kinh tế trong TKQĐlên CNXH của Đảng và Nhà nước ta
Nhận thức đúng đắn quá trình xây dựng và phát triển mô hình kinh tế thị trường định hướng XHCN ởViệt Nam nhằm quán triệt, thực hiện các quan điểm, chính sách của Đảng/Nhà nước về về sở hữu, vềCNH, HĐH gắn với kinh tế tri thức để thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước, chủ động sáng tạo tronghoạch định và tổ chức thực thi chính sách
PHẦN II: CÁC BÀI GIẢNG/CHUYÊN ĐỀ MÔN HỌC
I Bài giảng/Chuyên đề 1
1 Tên chuyên đề: Khái quát về kinh tế chính trị Mác-Lênin
2 Số tiết lên lớp: 5 tiết
3 Mục tiêu: Bài giảng/chuyên đề này sẽ trang bị/cung cấp cho học viên:
Trang 3- Về kiến thức: Lý luận về sự hình thành, phát triển, đối tượng, nội dung, phương pháp nghiên cứu,
vai trò và chức năng của kinh tế chính trị Mác-Lênin trong nền tảng tư tưởng của Đảng, trong lãnhđạo quản lý quốc gia Trên cơ sở đó, học viên hiểu được mối liên hệ giữa kinh tế chính trị Mác-Lêninvới dòng chảy tư tưởng kinh tế nhân loại
Quan điểm, chính sách của Đảng/Nhà nước đối với KTCT Mác - Lênin trong nền tảng tư tưởng củaĐảng và lãnh đạo quản lý quốc gia
Những những khó khăn bất cập về nhận thức và vận dụng KTCT Mác-Lênin với tư cách là nền tảng
tư tưởng của Đảng, trong lãnh đạo quản lý quốc gia và định hướng giải quyết
- Về kỹ năng: Năng lực phân tích, tổng kết thực tiễn, tiếp thu sáng tạo lý luận kinh tế chính trị và vận
dụng tri thức kinh tế chính trị để củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng giải quyết các quan hệ kinh tếtrong lãnh đạo quản trị quốc gia/địa phương/ngành
- Về tư tưởng: Thông qua nhận thức sâu sắc về đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu của
môn học, học viên khẳng định được vị trí của khoa học Kinh tế chính trị Mác-Lênin trong nền tảng tưtưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam cũng như ý nghĩa của môn học đối với việc nâng cao khả năng tưduy, tầm nhìn chiến lược trong hoạt động của đội ngữ cán bộ lãnh đạo quản lý đang tham gia quản trịquốc gia
4 Chuẩn đầu ra và đánh giá người học
Sau khi kết thúc bài giảng này, học
viên có thể đạt được:
Đánh giá người học
Yêu cầu đánh giá Hình thức đánh giá
Về kiến thức:
- Luận giải được sự hình thành và phát
triển của KTCT Mác – Lênin
- Phân tích được đối tượng, nội dung,
phương pháp nghiên cứu và các quy luật
kinh tế của KTCT Mác – Lênin
- Luận giải được vị trí, vai trò của KTCT
Mác – Lênin trong nền tảng tư tưởng của
Đảng, trong lãnh đạo quản lý quốc gia
- Nắm vững và luận giải được các quan
điểm, chính sách của Đảng/Nhà nước đối
với KTCT Mác – Lênin trong lãnh đạo
quản lý quốc gia
- Những vấn đề đặt ra đối với kinh tế
chính trị Mác – Lênin và định hướng giải
quyết trong lãnh đạo quản lý quốc
gia/ngành/địa phương nơi học viên công
tác
- Phân tích, được tính vượt trội trongđối tượng, phương pháp của kinh tếchính trị Mác-Lênin so với các trườngphái tước đó để thấy được những đónggóp của Mác, Lênin cho kinh tế chínhtrị học
- Phân tích, đánh giá việc vận dụng cácquy luật kinh tế trong hoạch định cácchính sách kinh tế ở nước ta
- Phânn tích được các quan điểm,chính sách của Đảng/Nhà nước liênquan đến KTCT Mác – Lênin tronglãnh đạo quản lý quốc gia/ngành/địaphương nơi học viên công tác
- Đánh giá được những khó khăn bấycập liên quan đến KTCT Mác-Lênin
và đề xuất được định hướng giải quyếttrong lãnh đạo quản lý quốc gia/ngành/
địa phương nơi học viên công tác
- Thi viết tự luận;
- Thi vấn đáp;
- Thi vấn đáp theonhóm
Trang 4Về kỹ năng:
- Vận dụng phương pháp nghiên cứu của
kinh tế chính trị Mác – Lênin vào quá
trình đổi mới kinh tế ở nước ta
- Phân tích đánh giá được thực trạng vận
dụng các quy luật kinh tế trong hoạch
định các chính sách kinh tế dưới cách
tiếp cận của kinh tế chính trị học Mác –
Lênin
- Phân tích, tổng kết được thực tiễn, tiếp
thu sáng tạo lý luận kinh tế chính trị và
vận dụng tri thức kinh tế chính trị để giải
quyết các quan hệ kinh tế trong lãnh đạo
quản trị quốc gia/địa phương/ngành
- Kỹ năng vận dụng phương phápnghiên cứu của kinh tế chính trị Mác –Lênin trong quá trình đổi mới kinh tế ởnước ta
- Kỹ năng vận dụng các quy luật kinh
tế trong hoạch định các chính sáchkinh tế theo tiếp cận của kinh tế chínhtrị học Mác – Lênin
- Thi viết tự luận;
- Thi vấn đáp;
- Thi vấn đáp nhóm
Về tư tưởng:
Tin tưởng vào tính khoa học, cách mạng
của kinh tế chính trị học Mác-Lênin, vào
nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản
Việt Nam
Nhận thức sâu sắc về tính khoa học,cách mạng của kinh tế chính trị họcMác-Lênin và nền tảng tư tưởng củaĐảng Cộng sản Việt Nam
- Thi viết tự luận;
- Thi vấn đáp;
- Thi vấn đáp nhóm
5 Tài liệu học tập:
5.1 Tài liệu phải đọc:
1 Giáo trình Cao cấp lý luận chính trị, Tập 2: Kinh tế chính trị Học Mác – Lênin, NXB Lý luận
Chính trị, H.2018 Bài 1: Trang 11-48 ;
2 Khoa Kinh tế chính trị, Học viện Chính trị khu vực I, Kinh tế học Chính trị Mác - Lê Nin, tập I: Về
phương thức sản xuất TBCN, NXB Thông tin & Truyền thông, H 2016; Chương I: Trang 5-32;
3 C.Mác – Ăngghen, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, H.1995, Tập 19, 23, 25, 26.
5.2 Tài liệu nên đọc:
1 V.I Lênin, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, H 2005, Tập 30, 36, 38, 39, 41, 43, 44, 45;
2 Đinh Thế Huynh, Phùng Hữu Phú, Lê Hữu Nghĩa, Vũ Văn Hiền & Nguyễn Viết Thông, 30 năm
đổi mới và phát triển ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Nxb Chính trị quốc gia, H 2015;
3 Phùng Hữu Phú, Lê Hữu Nghĩa, Vũ Văn Hiền & Nguyễn Viết Thông, Một số vấn đề lý luận – thực
tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam qua 30 năm đổi mới, Nxb
Chính trị quốc gia, H.2016
6 Nội dung
Trang 5chuyên đề phải giải quyết
1 Luận giải làm rõ vị trí, vai
trò của KTCT Mác-Lênin
trong nền tảng tư tưởng của
Đảng Cộng sản Việt Nam ?
2 Vận dụng quan điểm, chính
sách của Đảng/Nhà nước liên
quan đến quy luật và phương
1.1 Kinh tế chính trị Mác-Lênin trong nền tảng tư tưởng của Đảng cộng sản Việt Nam
1.1.1 Sự hình thành và phát triển của kinh tế chính trị Lênin (học viện tự học, GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)
Mác-1.1.2 Vị trí, vai trò của kinh tế chính trị Mác – Lênin trongnền tảng tư tưởng của Đảng cộng sản Việt Nam
1.2 Đối tượng, phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác-Lênin
1.2.1 Đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác-Lênin(học viện tự học, GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)
1.2.2 Phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị Lênin
Mác-1.3 Nội dung cơ bản của kinh tế chính trị Mác-Lênin (họcviện tự học, GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)
- Kinh tế chính trị về phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa
- Kinh tế chính trị về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, chủnghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản
2 QUAN ĐIỂM, CHÍNH SÁCH CỦA CỦA ĐẢNG/NHÀ
NƯỚC ĐỐI VỚI KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN
- Các quan điểm về sử dụng các quy luật kinh tế
- Các quan điểm về sử dụng các phương pháp nghiên cứutrong KTCT
- Các quan điểm đối với các nội dung cơ bản của KTCT như:
QHSX, LLSX, mô hình kinh tế thị trường định hướngXHCN, lợi ích kinh tế
3 THỰC TẾ VẬN DỤNG KINH TẾ CHÍNH TRỊ TRỊ MÁC – LÊNIN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ THỰC TIỄN ĐẶT RA
3.1 Thực tế vận dụng KTCT Mác – Lênin
Câu hỏi trước giờ lên lớp(định hướng tự học):
1 KTCT Mác – Lênin được hìnhthành dựa trên cơ sở nào?
2 So sánh được đối tượng nghiêncứu kinh tế chính trị của cáctrường phái trước Mác với đốitượng nghiên cứu KTCT Mác –Lênin để thấy những đóng góp củaMác – Lênin?
3 Kinh tế chính trị Mác – Lêninbao gồm những nội dung cơ bảnnào?
Câu hỏi trong giờ lên lớp (giảng viên chủ động trong kế hoạch bài giảng)
4 Phân tích được sự hình thành vàphát triển của KTCT Mác – Lênin?
5 Phân tích làm rõ được đối tượngcủa KTCT Mác – Lênin?
6 Phân tích được các phương phápnghiên cứu của KTCT Mác –Lênin?
7 So sánh được đối tượng nghiêncứu kinh tế chính trị của cáctrường phái trước Mác với đốitượng nghiên cứu KTCT Mác –Lênin để thấy những đóng góp củaMác – Lênin?
8 Hiểu và luận giải được KTCTMác – Lênin trong nền tảng tưtưởng của Đảng Cộng sản ViệtNam?
Câu hỏi sau giờ lên lớp hướng tự học và ôn tập):
9 Phân tích, đánh giá cơ chế vậndụng các quy luật kinh tế tronghoạch định các chính sách kinh tế?
Trang 6- Vận dụng các quy luật kinh tế
- Vận dụng các phương pháp của KTCT
3.2 Một số vấn đề đặt ra cần giải quyết
- Vấn đề sử dụng các quy luật kinh tế khách quan trong xây
dựng, phát triển kinh tế đất nước
- Sử dụng phương pháp KTCT trong lãnh đạo quản lý quốc
gia
4 ĐỊNH HƯỚNG VẬN DỤNG KINH TẾ CHÍNH TRỊ
TRỊ MÁC – LÊNIN TRONG LÃNH ĐẠO QUAN LÝ
QUỐC GIA
4.1 Phải góp phần củng cố được lập trường tư tưởng
chính trị, mở rộng tư duy chiến lược của cán bộ lãnh đạo
quản lý trong việc giải quyết các quan hệ kinh tế liên tục
phát sinh trong thực tiễn lãnh đạo quản lý đất nước
- Củng cố lập trường tư tưởng chính trị của đội ngũ lãnh đạo
quản lý
- Hình thành và phát triển tư duy chiến lược cho đội ngũ lãnh
đạo quản lý
4.2 Trong cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng tầm
nhìn, đường lối phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trung cao cấp trong
TKQĐ lên CNXH ở Việt Nam
- Cung cấp cơ sở khoa học trong việc xây dựng tầm nhìn,
đường lối phát triển kinh tế cho cán bộ lãnh đạo quản lý trung
cao cấp
- Cung cấp cơ sở khoa học về các quy luật kinh tế trong điều
tiết các mối quan hệ kinh tế
4.3 Trong cung cấp phương pháp luận khoa học cho việc
thực hiện xây dựng các chính sách kinh tế đối nội cũng
như hội nhập quốc tế của Việt Nam trong bối cảnh thế
giới luôn thay đổi
- Cung cấp phương pháp luận cho việc đảm bảo hài hòa các
quan hệ lợi ích
- Vận dụng sáng tạo phương pháp luận về giải quyết các vấn
đề kinh tế cơ bản trong quá trình giành giữ chính quyền
10 Ý nghĩa của kinh tế chính trịMác – Lênin đối với quá trình lãnhđạo, quản trị quốc gia?
11 Có những định hướng và giảipháp nào tiếp tục vận dụng tốt hơnkinh tế chính trị Mác – Lênin tronglãnh đạo quản lý quốc gia?
Trang 7- Vận dụng phương pháp luận trong quá trình đổi mới pháttriển kinh tế trong bối cảnh hội nhập
7 Yêu cầu với học viên:
- Chuẩn bị nội dung thảo luận: Thảo luận nhóm theo nội dung thảo luận; Trình bày kết quả vào phiếunhóm; Trưởng nhóm đại diện nhóm lên trình bày kết quả làm việc nhóm
- Chuẩn bị nội dung tự học: Đọc trước các nội dung theo yêu cầu của giảng viên trong tài liệu đã đượccung cấp
- Chuẩn bị nội dung câu hỏi trước, trong, sau giờ lên lớp
+ Đối với ngưỡng đánh giá các câu hỏi trước giờ lên lớp theo chuẩn đầu ra: Nhớ/hiểu được các nộidung câu hỏi
+ Đối với ngưỡng đánh giá các câu hỏi trong giờ lên lớp: Hiểu/áp dụng/phân tích/tổng hợp/đánh giáđược các nội dung câu hỏi
+ Đối với ngưỡng đánh giá các câu hỏi sau giờ lên lớp: Áp dụng/phân tích/tổng hợp/đánh giá đượccác nội dung câu hỏi
- Đọc tài liệu theo hướng dẫn: Đọc các nội dung trong các tài liệu đã hướng dẫn để phục vụ cho việctham gia thảo luận
- Tập trung nghe giảng, tích cực tham gia trả lời các câu hỏi, tham gia đối thoại, đóng góp ý kiến, thảoluận
II Bài giảng/Chuyên đề 2
1 Tên chuyên đề: Học thuyết giá trị thặng dư của C.Mác và ý nghĩa thời đại
2 Số tiết lên lớp: 10 tiết
3 Mục tiêu:
- Về kiến thức: Chuyên đề/bài giảng này cung cấp cho học viên:
+ Các phạm trù cơ bản trong học thuyết giá trị (hàng hóa; giá trị của hàng hóa; lao động cụ thể, laođộng trừu tượng; lượng giá trị hàng hóa; quy luật giá trị) trên phương diện là cơ sở để tiếp cận họcthuyết giá trị thặng dư
+ Các phạm trù cơ bản trong học thuyết giá trị thặng dư (hàng hóa sức lao động; phương pháp sảnxuất giá trị thặng dư; giá trị thặng dư siêu ngạch; tư bản bất biến, tư bản khả biến; m’, M, P, Z, R; tíchlũy tư bản)
+ Các quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng/Nhà nước liên quan đến Học thuyết giá trị, Họcthuyết giá trị thặng dư của Mác và những vấn đề đặt ra
Trang 8+Vận dụng khung lý luận/khung phân tích và các quan điểm, đường lối của Đảng và chính sách củaNhà nước trong giải quyết các vấn đề thực tiễn đặt ra.
- Về kỹ năng:
Giúp học viên xây dựng được kỹ năng tư duy, phương pháp luận khoa học trong việc lý giải bản chấtcủa các quan hệ kinh tế nảy sinh trong bối cảnh thế giới hiện nay cũng như trong thời kỳ quá độ lênchủ nghĩa xã hội ở Việt Nam;
Kỹ năng vận dụng các quy luật kinh tế cơ bản trong Học thuyết Giá trị, Học thuyết giá trị thặng dưcủa Mác vào thực tiễn nhằm phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam/ngành/địa phương nơi học viêncông tác
4 Chuẩn đầu ra và đánh giá người học
Chuẩn đầu ra (Sau khi kết thúc bài
- Cơ sở lý luận/khung phân tích
+ Hiểu được các phạm trù cơ bản trong
Học thuyết giá trị (hàng hóa; giá trị của
hàng hóa; lao động cụ thể, lao động
trừu tượng; lượng giá trị hàng hóa; quy
luật giá trị)
+ Hiểu được Học thuyết giá trị thặng
dư của C.Mác (hàng hóa sức lao động,
phương pháp sản xuất giá trị thặng dư,
giá trị thặng dư siêu ngạch, tư bản bất
biến, tư bản khả biến, m’, M, P, Z, R,
tích lũy tư bản)
- Các quan điểm, chính sách của
Đảng/Nhà đối với Học thuyết giá trị,
Học thuyết giá trị thặng dư của Mác và
những vấn đề thực tiễn đặt ra
+ Đối với học thuyết giá trị: Nhận thức
- Hiểu được các phạm trù cơbản trong Học thuyết giá trị,Học thuyết giá trị thặng dư củaC.Mác
- Nhận thức được các quanđiểm, chính sách của Đảng/Nhànước liên quan đến Học thuyếtgiá trị, Học thuyết giá trị thặng
dư của Mác và những vấn đềthực tiễn đặt ra
- Vận dụng được khung lý luận/
khung phân tích và các quanđiểm, đường lối của Đảng vàchính sách của Nhà nước tronggiải quyết các vấn đề thực tiễnđặt ra
- Nhận diện, đánh giá, đề xuấtgiải pháp thúc đẩy phát triểnkinh tế đất nước/địa phương/ngành/ nơi học viên công tác;
- Thi viết tự luận
- Thi vấn đáp
- Thi vấn đáp nhóm
Trang 9được các quan điểm, chính sách của
Đảng và Nhà nước về tác động của quy
luật giá trị: Tác động điều tiết sản xuất
và lưu thông hàng hóa; Tác động cải
tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất, thúc
đẩy lực lượng sản xuất phát triển; Phân
hóa giàu nghèo.
Phát hiện được những vấn đề đặt
ra: Sản xuất mất cân đối cung/cầu;
Hàng nhái, hàng giả; Phân hóa giàu
nghèo;,,,
+ Đối với học thuyết giá trị thặng
dư: Nhận thức được các quan điểm,
chính sách của Đảng và Nhà nước về
gia tăng giá trị tăng thêm của của cải
xã hội
Phát hiện được những vấn đề đặt
ra: khả năng ứng dụng khoa học
-công nghệ vào sản xuất; Trình độ lao
động; Vốn;,,,
- Vận dụng khung lý luận/khung phân
tích và các quan điểm, đường lối của
Đảng và chính sách của Nhà nước
trong giải quyết các vấn đề thực tiễn
đặt ra
- Vận dụng được lý luận về tác động
của quy luật giá trị để giải quyết những
vấn đề đặt ra trong phát triển kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở
Việt Nam
- Vận dụng được lý luận về hai phương
phương pháp sản xuất giá trị thặng dư
để giải quyết các vấn đề đặt ra nhằm
tạo ra giá trị tăng thêm trong nền kinh
tế;
- Vận dụng được lý luận về tích lũy tư
bản (tích tụ và tập trung tư bản) để giải
quyết các vấn đề đặt ra trong việc huy
động và sử dụng có hiệu quả các nguồn
lực;
- Vận dụng được lý luận về giá trị
thặng siêu ngạch để giải quyết các vấn
đề đặt ra trong việc thúc đẩy nâng cao
năng lực cạnh tranh;
- Tin tưởng vào đường lối,chính sách của Đảng và Nhànước trong quá trình xây dựng
và phát triển kinh tế hiện nay
Trang 10- Vận dụng được lý luận về các hình
thái biểu hiện của giá trị thặng dư để
giải quyết các vấn đề đặt ra nhằm tạo
ra giá trị gia tăng ở các lĩnh vực thương
nghiệp, tín dụng, ngân hàng và nông
nghiệp
- Về kỹ năng:
- Xây dựng được kỹ năng tư duy,
phương pháp luận khoa học trong việc
lý giải bản chất của các quan hệ kinh tế
nảy sinh trong bối cảnh thế giới hiện
nay cũng như trong thời kỳ quá độ lên
chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
- Vận dụng các nguyên lý kinh tế cơ
bản trong Học thuyết Giá trị, Học
thuyết giá trị thặng dư của Mác vào
thực tiễn nhằm phát triển kinh tế thị
trường ở Việt Nam ngành/địa phương
nơi học viên công tác hiện nay
- Về tư tưởng:
- Nhận thức được sâu sắc hơn về tính
quy luật phát triển kinh tế hàng hóa,
kinh tế thị trường của nền sản xuất xã
hội;
- Củng cố và khắc sâu được niềm tin
vào đường lối, chính sách phát triển
kinh tế trong TKQĐ lên CNXH của
Đảng và Nhà nước ta
5 Tài liệu học tập (Phù hợp với mục tiêu, chuẩn đầu ra, nội dung bài giảng/chuyên đề và ghi rõ
chương/mục/trang cần đọc)
5.1 Tài liệu phải đọc
(1) Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Giáo trình Cao cấp lý luận chính trị, Kinh tế chính trị
học Mác – Lênin, Nxb Lý luận chính trị, H 2018.
(2) Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 3 tháng 6 năm 2017 về phát triển
kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
(3) Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Nghị quyết 11-NQ/TW ngày 3 tháng 6 năm 2017 về hoàn thiện
thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
5.2 Tài liệu tham khảo
Trang 11(1) C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia,H.2002, t.23, tr 16, 61, 63, 65, 70, 72,
(4) Khoa Kinh tế chính trị học, Học viện Chính trị Khu vực I, Kinh tế học Chính trị Mác - Lê Nin,
tập I: Phương thức sản xuất TBCN, NXB Chính trị quốc gia, H 2001.
6 Nội dung
Câu hỏi cốt lõi bài giảng/
chuyên đề phải giải quyết
1 Vận dụng quy luật giá trị vào
giải quyết những vấn đề thực tiễn
đặt ra trong phát triển nền kinh tế
thị trường ở Việt Nam?
1 CƠ SỞ HÌNH THÀNH HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ THẶNG DƯ CỦA MÁC
1.1 Lý luận giá trị - cơ sở khoa học để tiếp cận học thuyết giá trị thặng dư của C Mác
1.1.1 Hàng hóa và giá trị của hàng hóa (học viện tự học, GVkiểm tra và neo chốt vấn đề)
1.1.2 Tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa (họcviện tự học, GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)
1.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới lượng giá trị của hàng hóa(học viện tự học, GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)
1.1.4 Quy luật giá trị (nội dung, yêu cầu và tác động)
1.2 Các quan điểm, chính sách của Đảng/Nhà nước đối với lý luận giá trị (của cải dưới hình thái giá trị)
- Tác động điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa
- Tác động cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất, thúc đẩy
lực lượng sản xuất phát triển.
- Phân hóa giàu nghèo.
1.3 Thực tế vận dung lý luận giá trị và những vấn đề thực tiễn đặt ra
- Sản xuất mất cân đối cung/cầu;
Câu hỏi trước giờ lên lớp: (định hướng tự học):
1 Hàng hóa là gì? Hai thuộctính của hàng hóa? Vì saohàng hóa có 2 thuộc tính?
2 Phân tích các nhân tố ảnhhưởng đến lượng giá trị hànghóa Ý nghĩa thực tiễn
3 Nội dung, yêu cầu, tácđộng của quy luật giá trị ?
4 So sánh hàng hóa sức laođộng với hàng hóa thôngthường?
5 Luận giải nguồn gốc, bảnchất giá trị thặng dư tư bảnchủ nghĩa?
6 Quy luật phổ biến và nhân
tố ảnh hưởng đến quy môtích lũy tư bản?
Câu hỏi trong giờ lên lớp (giảng viên chủ động trong
kế hoạch bài giảng)
7 Phân tích điều kiện để sứclao động trở thành hàng hóa?
Trang 122 Vận dụng lý luận hai phương
pháp sản xuất giá trị thặng dư
vào giải quyết những vấn đề thực
tiễn đặt ra?
3 Vận dụng lý luận về quy luật
phổ biến của tích lũy tư bản vào
giải quyết những vấn đề thực tiễn
đặt ra?
- Hàng nhái, hàng giả;
- Phân hóa giàu nghèo
1.4 Định hướng vận dụng lý luận giá trị để giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra
- Vận dụng lý luận về tác động của quy luật giá trị để giảiquyết những vấn đề đặt ra trong phát triển kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
+ Tác động điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa
+ Tác động cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất, thúc đẩy
lực lượng sản xuất phát triển.
+ Phân hóa giàu nghèo.
2 NỘI DUNG HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ THẶNG DƯ CỦA MÁC
2.1 Nguồn gốc và bản chất của giá trị thặng dư tư bản chủ nghĩa (học viện tự học, GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)
2.1.1 Hàng hóa sức lao động và sự tạo ra giá trị thặng dư
- Lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận, LNBQ,TSLNBQ
- Sự biểu hiện ra bên ngoài của lợi nhuận dưới các hình thức
cụ thể như lợi nhuận thương nghiệp, lợi tức, địa tô (học viện
tự học, GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)
2.4 Quá trình tích lũy tư bản
2.4.1 Bản chất của tích lũy tư bản (học viện tự học, GVkiểm tra và neo chốt vấn đề)
Vận dụng vào thực tiễn pháttriển thị trường lao động ởViệt Nam hiện nay?
8 Phân tích 2 phương phápsản xuất gía trị thặng dư Vậndụng vào phát triển kinh tếngành/ địa phương hiện nay?
9 Lý giải tại sao giá trị thặng
dư siêu ngạch là hình thứcbiến tướng của giá trị thặng
dư tương đối?
10 Giải thích Qui luật giá trịthặng dư – qui luật kinh tếtuyệt đối của chủ nghĩa tưbản?
11 Quan điểm chính sáchcủa Đảng/Nhà nước đối với
lý luận giá trị (của cải dướihình thái giá trị) và lý luậngiá trị thặng dư (của cải tăngthêm dưới hình thái giá trị)?
Câu hỏi sau giờ lên lớp (định hướng tự học và
ôn tập):
12 Luận giải, làm rõ nộihàm phạm trù “bóc lột” trongbối cảnh hiện nay và lý luận
về bần cùng hóa của Máctrong thế giới hiện đại?
13 Ý nghĩa của việc nghiêncứu lý luận địa tô của Marxtrong thực tiễn ở nước ta hiệnnay
14 Có những định hướng,giải pháp nào để tiếp tục vậndụng lý luận giá trị, lý luậngiá trị thặng dư trong lãnhđạo quản lý quốc gia?
Trang 132.4.2 Những nhân tố ảnh hưởng đến quy mô tích lũy của tư
bản (học viện tự học, GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)
2.4.3 Quy luật phổ biến của tích lũy tư bản
2.5 Quy luật giá trị thặng dư – Quy luật kinh tế tuyệt đối
của chủ nghĩa tư bản
- Nội dung, bản chất của qui luật
- Tác động của qui luật
2.6 Các quan điểm, chính sách của Đảng/Nhà nước liên
quan đến học thuyết giá trị thặng dư
+ Liên quan đến học thuyết giá trị thặng dư: Các quan điểm,
chính sách của Đảng và Nhà nước về gia tăng giá trị tăng
thêm của của cải xã hội
2.7 Thực tế vận dụng lý luận giá trị thặng dư và những
2.8 Định hướng vận dụng khung lý luận giá trị thặng dư
trong giải quyết các vấn đề thực tiễn đặt ra
- Vận dụng lý luận về hai phương phương pháp sản xuất giá
trị thặng dư để giải quyết các vấn đề đặt ra nhằm tạo ra giá
trị tăng thêm trong nền kinh tế;
- Vận dụng lý luận về tích lũy tư bản (tích tụ và tập trung tư
bản) để giải quyết các vấn đề đặt ra trong việc huy động và
sử dụng có hiệu quả nguồn vốn;
- Vận dụng lý luận về giá trị thặng siêu ngạch để giải quyết
các vấn đề đặt ra trong việc thúc đẩy nâng cao năng lực cạnh
tranh;
- Vận dụng lý luận về các hình thái biểu hiện của giá trị
thặng dư để giải quyết các vấn đề đặt ra nhằm tạo ra giá trị
gia tăng ở các lĩnh vực thương nghiệp, tín dụng, ngân hàng
Trang 14và nông nghiệp.
4 Học thuyết giá trị thặng dư của
C.Mác có ý nghĩa như thế nào
trong lãnh đạo, quản lý quốc gia/
địa phương/ngành?
3 Ý NGHĨA CỦA HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ THẶNG
DƯ CỦA C.MÁC TRONG LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ QUỐC GIA/ĐỊA PHƯƠNG/NGÀNH
- Học thuyết giá trị thặng dư là cơ sở khoa học cho việc luậngiải tính chất lịch sử của phương thức sản xuất tư bản chủnghĩa
- Học thuyết giá trị thặng dư là cơ sở khoa học vững chắctrong thời đại ngày nay khi khẳng định nguồn gốc sự giàu có
là từ tăng năng suất lao động
- Học thuyết giá trị thặng dư là cơ sở khoa học cho việc nhậnthức và phát triển kinh tế thị trường hiện đại
7 Yêu cầu với học viên (Nêu rõ các hoạt động người học phải thực hiện phù hợp với chuẩn đầu ra,
nội dung, hình thức tổ chức dạy học và yêu cầu đánh giá của bài giảng đã tuyên bố).
- Chuẩn bị nội dung thảo luận: Thảo luận nhóm theo nội dung thảo luận; Trình bày kết quả vào phiếunhóm; Trưởng nhóm đại diện nhóm lên trình bày kết quả làm việc nhóm
- Chuẩn bị nội dung tự học: Đọc trước các nội dung theo yêu cầu của giảng viên trong tài liệu đã đượccung cấp
- Chuẩn bị nội dung câu hỏi trước, trong, sau giờ lên lớp ở mục 6:
+ Đối với ngưỡng đánh giá các câu hỏi trước giờ lên lớp theo chuẩn đầu ra: Nhớ/hiểu các nội dungcâu hỏi
+ Đối với ngưỡng đánh giá các câu hỏi trong giờ lên lớp: Hiểu/áp dụng/phân tích/tổng hợp/đánh giácác nội dung câu hỏi
+ Đối với ngưỡng đánh giá các câu hỏi sau giờ lên lớp: Áp dụng/phân tích/tổng hợp/đánh giá
- Đọc tài liệu theo hướng dẫn: Đọc các nội dung trong các tài liệu đã hướng dẫn để phục vụ cho việctham gia thảo luận
- Tập trung nghe giảng, tích cực tham gia trả lời các câu hỏi, tham gia đối thoại, đóng góp ý kiến,thảo luận
Trang 15- Về kiến thức: Giúp học viên hiểu một cách sâu sắc về các nguyên nhân hình thành chủ nghĩa tư bản
độc quyền và độc quyền nhà nước; Phân tích đặc điểm, bản chất của chủ nghĩa tư bản độc quyền vàđộc quyền nhà nước, những hình thức biểu hiện và biểu hiện mới của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhànước Đánh giá được xu hướng lịch sử của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước bản chất của chủnghĩa tư bản với những biểu hiện mới của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa trong bối cảnh hiện nay
Quan điểm đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước và việc vận dụng lý luận của chủ nghĩa
tư bản độc quyền nhà nước trong giải quyết các vấn đề thực tiễn đặt ra về mặt nhận thức và điều hànhquản trị quốc gia
- Về kỹ năng: Giúp học viên xây dựng được tầm nhìn về sự phát triển của thế giới đương đại Từ đó,
học viên xây dựng được phương pháp tư duy khoa học để vận dụng giải quyết các quan hệ kinh tếtrong hội nhập và con đường phát triển của Việt Nam hiện nay
- Về tư tưởng: Giúp học viên khắc phục những tư tưởng giáo điều, duy ý chí và không còn phù hợp
với thực tiễn đang diễn ra Củng cố niềm tin vào thắng lợi của công cuộc đổi mới và tương lai của chủnghĩa xã hội
4 Chuẩn đầu ra và đánh giá người học
- Phân tích được bản chất, những hình thức biểu hiện và địa vị
lịch sử của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước;
- Phân tích được những biểu hiện mới của chủ nghĩa tư bản
độc quyền nhà nước;
- Đánh giá được xu hướng lịch sử của chủ nghĩa tư bản độc
quyền nhà nước;
- Phân tích các quan điểm đường lối của Đảng và chính sách
của Nhà nước về chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước và
những vấn đề thực tiễn đặt ra;
- Vận dụng lý luận về chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước
và các quan điểm của, chính sách của Đảng/Nhà nước đề xuất
được các giải pháp giải quyết các vấn đề thực tiễn đặt ra
Hiểu một cách sâusắc vể bản chất củachủ nghĩa tư bảnngày nay với nhữngbiểu hiện rất mớicủa nền sản xuất tưbản chủ nghĩa trongbối cảnh hiện nay
Thi vấn đáp theonhóm
Về kỹ năng:
- Vận dụng được kinh nghiệm trong tổ chức quản lý của tổ
chức độc quyền vào việc sản xuất kinh doanh của doanh
Thành thạo phươngpháp tư duy khoahọc để giải quyếtcác quan hệ kinh tế
Trang 16nghiệp Việt Nam hiện nay;
- Vận dụng được kinh nghiệm trong sử dụng các công cụ
quản lý vĩ mô của nhà nước tư sản trong việc điều tiết nền
kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay;
- Nhận diện và tham mưu cho chính quyền các cấp nhằm hạn
chế sự chi phối chính sách của các tập đoàn xuyên quốc gia
và đa quốc gia
trong hội nhập vàcon đường và pháttriển của Việt Namhiện nay
Về tư tưởng:
- Đóng góp vào quá trình bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác
– Lênin; con đường đi lên CNXH của Việt Nam;
- Đấu tranh trước những quan điểm giáo điều, duy ý chí và
không còn phù hợp với thực tiễn đang diễn ra ở các nước
TBCN hiện nay
Củng cố niềm tinvào thắng lợi củacông cuộc đổi mới
và tương lai của chủnghĩa xã hội
5 Tài liệu học tập
5.1 Tài liệu phải đọc
1 Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Giáo trình Cao cấp lý luận chính trị, Kinh tế chính trị
học Mác – Lênin, NXB Lý luận Chính trị, H.2018.
2 V.I.Lênin, Chủ nghĩa đế quốc, giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản, Nxb Tiến bộ,
Matxcơva.1975
3 Văn kiện Đại hôi đại biểu toàn quốc lần thứ X, XI, XII của Đảng
5.2 Tài liệu nên đọc
1 Khoa Kinh tế chính trị học, Học viện Chính trị Khu vực I, Kinh tế học Chính trị Mác - Lê Nin, tập
I: Phương thức sản xuất TBCN, NXB Chính trị quốc gia, H 2001.
2 Nguyễn Khắc Thân, Tập bài giảng về Chủ nghĩa tư bản hiện đại, Nxb CTQG, H.2002
3 Nguyễn Văn Thức, Chủ nghĩa tư bản nhà nước: Từ quan niệm của V.I.Lênin đến sự vận dụng của
Đảng ta trong công cuộc đổi mới; Tạp chí Triết học, số 11 (198), tháng 11 – 2007
6 Nội dung
Câu hỏi cốt lõi bài giảng/
chuyên đề phải giải quyết
1 Nguyên nhân hình thành,
hình thức biểu hiện và biểu
hiện mới của Chủ nghĩa tư
bản độc quyền nhà nước?
1 LÝ LUẬN CỦA V.I.LÊNIN VỀ CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC VÀ NHỮNG BIỂU HIỆN MỚI TRONG CHỦ NGHĨA TƯ BẢN NGÀY NAY
Câu hỏi trước giờ lên lớp:
1 Nguyên nhân hình thành chủ
Trang 17Câu hỏi cốt lõi bài giảng/
chuyên đề phải giải quyết
2 Vận dụng quan điểm, chính
sách của Đảng/Nhà nước đối
với CNTB độc quyền nhà
nước theo lý luận của Lênin ?
1.1 Khái quát sự hình thành chủ nghĩa tư bản độc quyền nhànước
1.1.1 Sự phát triển từ chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh sangchủ nghĩa tư bản độc quyền (học viện tự học, GV kiểm tra vàneo chốt vấn đề)
1.1.2 Nguyên nhân hình thành chủ nghĩa tư bản độc quyền nhànước
1.2 Lý luận của V.I.Lênin về bản chất, hình thức biểu hiện vàđịa vị lịch sử của Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước
1.2.1 Lý luận của V.I.Lênin về bản chất của CNTB độc quyềnnhà nước
12.2 Lý luận của V.I.Lênin về các hình thức biểu hiện của chủnghĩa tư bản độc quyền nhà nước
1.3 Những biểu hiện mới và vai trò, xu hướng lịch sử của chủnghĩa tư bản độc quyền nhà nước trong chủ nghĩa tư bản ngàynay
1.3.1 Những biểu hiện mới của CNTBĐQNN
1.3.2 Vai trò về địa vị lịch sử của chủ nghĩa tư bản độc quyềnnhà nước (học viện tự học, GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)
1.3.3 Xu hướng lịch sử của CNTBĐQNN (học viện tự học,
GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)
2 QUAN ĐIỂM, CHÍNH SÁCH CỦA ĐẢNG/NHÀ NƯỚC VIỆT NAM LIÊN QUAN ĐỀN CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC
- Về vai trò khu vực kinh tế nhà nước
- Về điều tiết nền kinh tế trong nền KTTT
- Về chính sách an sinh xã hội
- Về lựa chọn, hợp tác và sử dụng các tập đoàn xuyên quốc gia
3 MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA
- Đối với vai trò khu vực kinh tế nhà nước
nghĩa tư bản độc quyền?
2 Bối cảnh lịch sử hình thành chủnghĩa tư bản độc quyền nhànước?
Câu hỏi trong giờ lên lớp:
3 Nguyên nhân hình thành chủnghĩa tư bản độc quyền nhànước?
4 Phân tích bản chất và nhữnghình thức biểu hiện của chủ nghĩa
tư bản độc quyền nhà nước?
5 Phân tích những biểu hiện mớicủa chủ nghĩa tư bản độc quyềnnhà nước?
6 Phân tích vai trò của chủ nghĩa
tư bản độc quyền nhà nước trongtiến trình phát triển của lịch sử và
xu hướng lịch sử của nó?
Câu hỏi sau giờ lên lớp
7 Vận dụng được kinh nghiệmtrong tổ chức quản lý của tổ chứcđộc quyền vào việc sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp ViệtNam hiện nay?
8 Vận dụng được kinh nghiệmtrong sử dụng các công cụ quản lý
vĩ mô của nhà nước tư sản trongviệc điều tiết nền kinh tế thịtrường ở Việt Nam?
9 Quan điểm, chính sách củaĐảng/Nhà nước đối với việc vậndụng CNTB độc quyền nhà nướctheo lý luận của Lênin ?
10 Giải pháp hạn chế sự chi phốichính sách của các tập đoànxuyên quốc gia và đa quốc gia?