ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: THỂ CHẾ CHÍNH TRỊ THẾ GIỚI ĐƯƠNG ĐẠI

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC THỂ CHẾ CHÍNH TRỊ THẾ GIỚI ĐƯƠNG ĐẠI ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT 1 Thông tin chung về học phần Tên học phần Thể chế chính trị thế giới đương đại Mã học phần TCCT (40 21 32) Số tín chỉ 03 Thuộc.

Trang 1

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: THỂ CHẾ CHÍNH TRỊ

THẾ GIỚI ĐƯƠNG ĐẠI

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT

1 Thông tin chung về học phần

- Tên học phần: Thể chế chính trị thế giới đương đại

- Mã học phần: TCCT (40.21.32)

- Số tín chỉ: 03

- Thuộc chương trình đào tạo trình độ: Đại học chính trị, hình thức đào tạo: tập trung

- Loại học phần: Kiến thức bắt buộc

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

+ Nghe giảng lý thuyết: 35 tiết

+ Thảo luận trên lớp: 10 tiết

+ Tự học của học viên: 90 giờ

- Khoa/Bộ môn phụ trách học phần: Chính trị học và Quan hệ quốc tế/ Bộ môn Chính trị học.

2 Tóm tắt nội dung học phần

Học phần đi sâu nghiên cứu những vấn đề chung về thể chế chính trị; các loạithể chế chính trị tiêu biểu trên thế giới (Mỹ, Pháp, Đức, Anh, Nga, Trung Quốc

và thể chế chính trị một số nước ASEAN); nghiên cứu những giá trị phổ biến và

xu hướng vận động của thể chế chính trị thế giới đương đại

3 Mục tiêu của học phần

Kiến thức: Cung cấp cho người học những kiến thức cơ bản về các thể chế

chính trị trên thế giới; nghiên cứu cách thức tổ chức và cơ chế vận hành thể chếchính trị thế giới đương đại; rút ra được những giá trị phổ biến và xu hướng vậnđộng của thể chế chính trị thế giới trong quá trình hoàn thiện thể chế chính trị ởViệt Nam

- Có khả năng so sánh thể chế chính trị các nước trên thế giới; từ đó, vận dụng

và việc xây dựng thể chế chính trị ở CHDCND Lào phù hợp với tình hình hiệnnay

Thái độ: Môn học giúp học viên củng cố, xây dựng lập trường tư tưởng vững

chắc cho học viên trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,các quan điểm của Đảng và Nhà nước về kiện toàn bộ máy nhà nước trong tìnhhình mới

4 Phân bổ thời gian giảng dạy học phần

Trang 2

Nội dung

Hình thức tổ chức dạy - học Giờ lên lớp (tiết) Tự học của

học viên (giờ)

Giảng trên lớp Thảo luận

Chương 1: Đối tượng và phương pháp nghiên

Chương 9: Giá trị phổ biến và xu hướng vận

5 Phương pháp, hình thức kiểm tra và đánh giá kết quả học tập học phần

5.1 Kiểm tra, đánh giá quá trình:

- Hình thức thi: Thi tự luận hoặc vấn đáp

- Đề thi: Sử dụng hệ thống ngân hàng đề thi

6 Nội dung chi tiết học phần

Chương 1 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU THỂ CHẾ CHÍNH

TRỊ THẾ GIỚI ĐƯƠNG ĐẠI 1.1 Một số vấn đề chung về thể chế chính trị

1.1.1 Các khái niệm cơ bản

- Khái niệm “Thể chế”

- Khái niệm “Thể chế chính trị”

1.1.2 Các loại thể chế chính trị

- Thể chế chính trị tư bản chủ nghĩa

Trang 3

- Thể chế chính trị xã hội chủ nghĩa

1.2 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

1.2.1 Đối tượng và nội dung nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu:

- Nội dung nghiên cứu:

1.2.2 Phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở phương pháp luận: phương pháp luận duy vật biện chứng và phươngpháp duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác-Lênin

- Các phương pháp nghiên cứu cụ thể:

3.1 Học phần “Thế chế chính trị thế giới đương đại” trong Chính trị học

3.1.1 Vị trí

Là sự chuyển tiếp học phần “Chính trị học đại cương” và là sự chuyển tiếp kiếnthức về chính trị, chuẩn bị cho học phần “Chính trị học ứng dụng”: vận dụngnhững tri thức về chính trị trong đời sống chính trị thực tiễn, xử lý các tìnhhuống chính trị, thực hiện các hoạt động chính trị

3.1.2 Ý nghĩa

- Ý nghĩa trong quá trình hội nhập quốc tế

- Ý nghĩa trong công cuộc đổi mới đất nước nói chung và hệ thống chính trịViệt Nam hiện nay nói riêng

*Tài liệu học tập

- Tài liệu phải đọc:

1 Học viện Chính trị khu vực I, TS Vũ Thị Như Hoa (chủ biên): Giáo trình thể

chế chính trị thế giới đương đại (dành cho chương trình Đại học chính trị), tr.9

- 30, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2018

- Tài liệu nên đọc:

1 Học viện Chính trị Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Viện Chính trị

học: Chính trị học so sánh - Từ cách tiếp cận hệ thống cấu trúc chức năng,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2012

2 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phân viện Báo chí và Tuyên

truyền, khoa Chính trị học: Thể chế chính trị thế giới đương đại, tr.11-31, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003

*Tự học đối với học viên:

- Yêu cầu đọc tài liệu:

(1) Học viện Chính trị khu vực I, TS Vũ Thị Như Hoa (chủ biên): Giáo trình

thể chế chính trị thế giới đương đại (dành cho chương trình Đại học chính trị), tr.31-69, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2018.

- Vận dụng nội dung kiến thức nghe đã giảng vào vị trí công tác của học viên,chỉ ra/đề nghị những vấn đề cần giải đáp

- Yêu cầu sản phẩm: Học viên viết tóm tắt 02- 03 trang viết tay những nội dung

đã đọc ở chương 1 và những vấn đề đặt ra gắn với vị trí công tác

- Yêu cầu nộp sản phẩm và sử dụng sản phẩm: Nộp sản phẩm tự học cho giảngviên trước khi tiến hành giảng dạy trên lớp ít nhất 01 ngày làm việc Sản phẩmđược chấm, lấy điểm rèn luyện

Trang 4

* Câu hỏi ôn tập:

Câu 1: Phân tích đối tượng nghiên cứu của học phần Thể chế chính trị thế giới

đương đại

Câu 2: Trình bày phương pháp nghiên cứu của học phần Thể chế chính trị thế

giới đương đại

Chương 2 THẾ CHẾ CHÍNH TRỊ MỸ 2.1 Sơ lược về thể chế chính trị Mỹ

- Nhà nước Mỹ được tổ chức theo thể chế liên bang gồm: Nhà nước liên bang

và Nhà nước của từng bang

- Cơ cấu các chính quyền bang gồm:

- Đơn vị hành chính bang là hạt

2.3 Các đảng chính trị ở Mỹ

2.3.1 Quá trình hình thành và phát triển các đảng chính trị ở Mỹ

- Giai đoạn hình thành các đảng chính trị ở Mỹ

- Giai đoạn Đảng Cộng hòa – Dân chủ nắm quyền (1801-1828)

- Giai đoạn thống trị của Đảng Dân chủ và Đảng Whigs (1828-1865)

Trang 5

- Giai đoạn từ sau nội chiến (1861-1865) đến nay.

2.3.2 Đặc điểm hệ thống đảng chính trị Mỹ.

- Ở Mỹ không có cơ sở xã hội cho sự hình thành các đảng cực tử hoặc cực hữu

- Các đảng chính trị ở Mỹ thực chất chỉ là những đảng bầu cử.

- Hệ thống tổ chwucs của các đảng chính trị Mỹ bị pi tập trung hóa

- Trong suốt lịch sử nước Mỹ, luôn tồn tại hai đảng chính trị lớn cạnh tranhgiành quyền lực với nhau

2.3.3 Tổ chức của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa

- Cơ cấu tổ chức nhóm lỏng lẻo, hình thức rất đa dạng, phong phú

2.4.2 Các nhóm lợi ích tiêu biểu

2.4.3 Hoạt động của các nhóm lợi ích

- Quan hệ với công chúng

- Tham gia vào bầu cử

- Làm lobby

chế chính trị thế giới đương đại (dành cho chương trình Đại học chính trị), tr.31 – tr.69, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2018.

học: Chính trị học so sánh – Từ cách tiếp cận hệ thống cấu trúc chức năng,

tr.89-tr.141, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2012

2 GS,TS Nguyễn Văn Huyên (chủ biên): Hệ thống chính trị Anh, Pháp, Mỹ

(mô hình và tổ chức hoạt động), tr.219-292, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội,

2007

Trang 6

truyền, khoa Chính trị học: Thể chế chính trị thế giới đương đại, tr.157-tr.194,

1.Học viện Chính trị khu vực I, TS Vũ Thị Như Hoa (chủ biên): Giáo trình thể

chế chính trị thế giới đương đại (dành cho chương trình Đại học chính trị), tr.31-69, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2018.

- Trả lời câu hỏi sau để chuẩn bị cho việc học tập: Trình bày những nội dung

về cơ cấu tổ chức nhà nước và đảng chính trị của thể chế chính trị Mỹ?

- Vận dụng nội dung kiến thức nghe giảng chương 1 và 2 vào vị trí công tác củahọc viên, chỉ ra/đề nghị những vấn đề cần giải đáp

đã đọc theo yêu cầu, những vấn đề đặt ra gắn với vị trí công tác

Câu 1 Khái quát lịch sử hình thành, phát triển thể chế chính trị Mỹ; rút ra

những đặc điểm nổi bật của thể chế chính trị Mỹ

Câu 2 Trình bày cơ cấu tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước Mỹ.

Câu 3 Trình bày hệ thống đảng chính trị của nước Mỹ.

Chương 3 THỂ CHẾ CHÍNH TRỊ ĐỨC 3.1.Khái quát thể chế chính trị Đức

3.1.1 Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển

- Điều kiện tự nhiên và dân cư

- Quá trình ra đời Cộng hòa Liên bang Đức:

3.1.2 Đặc điểm thể chế chính trị Đức

- Thể chế chính trị Cộng hòa Liên bang Đức là mô hình điển hình của chính thểCộng hòa đại nghị, với ưu thế nghiêng về quyền lập pháp và Quốc hội

- Thể chế chính trị Đúc đề cao các giá trị xã hội – dân chủ, pháp quyền

- Nhà nước liên bang vừa có tính thống nhất, vừa có tính độc lập của các bang

- Cơ chế dối trọng, kiểm soát quyền lực mềm dẻo giữa quyền lập pháp, hànhpháp và tư pháp; giữa các đảng chính trị với các nhóm lợi ích

3.2 Thể chế nhà nước

3.2.1 Quốc hội - chế độ đại nghị

- Hạ viện (Bundestas- Đại hội liên bang)

- Thượng viện (Bundesrat – Hội đồng liên bang

- Quy trình lập pháp

3.2.2 Chính phủ

- Tổng thống Liên bang

- Chính phủ Liên bang

Trang 7

3.2.3 Hệ thống Tòa án

- Tòa án Hiến pháp liên bang

- Tòa án Tối cao liên bang

- Liên minh Dân chủ Thiên chúa giáo (CDU)

- Liên minh Xã hội Thiên chúa giáo (CSU)

- Đảng Dân chủ Tự do (FDP)

- Đảng Xanh

- Các đảng nhỏ khác

3.4 Các nhóm lợi ích

3.4.1 Vị trí, vai trò của các nhóm lợi ích

- Tài trợ cho các đảng chính trị trong các cuộc bầu cử

- Tác động đến quyền lực Nhà nước thông qua “người của mình” trong bộ máyNhà nước

- Các loại Nhóm lợi ích

3.4.2 Một số nhóm lợi ích tiêu biểu

- Liên minh thương mại Liên bang Đức (DGB)

- Liên đoàn công nghiệp Đức (BDI)

- Hiệp hội Liên đoàn sử dụng lao động Đức (BDA)

- Tổ chức Hội nghị công nghiệp và thương mại Đức (DIHT)

chế chính trị thế giới đương đại (dành cho chương trình Đại học chính trị), tr.70 – 119, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2018.

truyền, khoa Chính trị học: Thể chế chính trị thế giới đương đại, tr.243 - 278,

chế chính trị thế giới đương đại (dành cho chương trình Đại học chính trị), tr.70 – 119, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2018.

Trang 8

- Trả lời câu hỏi gì để chuẩn bị cho việc học tập chương 3:

Trình bày những nội dung về thể chế nhà nước trong thể chế chính trị Đức?

- Vận dụng nội dung kiến thức nghe giảng chương 2 vào vị trí công tác của họcviên, chỉ ra/đề nghị những vấn đề cần giải đáp

* Câu hỏi ôn tập

Câu 1 Trình bày đặc điểm của thể chế chính trị và những ưu điểm, nhược điểm

của thể chế chính trị Cộng hòa Liên bang Đức

Câu 2 Phân tích đặc điểm của thể chế chính trị và những ưu nhược điểm của

CHLB Đức

Chương 4 THỂ CHẾ CHÍNH TRỊ PHÁP 4.1 Khái quát thể chế chính trị Pháp

- Điều kiện tự nhiên, dân cư

- Quá trình hình thành và phát triển

4.1.2 Đặc điểm TCCT Pháp

- Thể chế chính trị Pháp là chính thể cộng hòa “lưỡng tính”

- Xác lập Chính phủ lưỡng đầu

- Xác lập vai trò của nguyên thủ quốc gia

- Xác lập vai trò của Hội đồng bảo hiến

4.2 Thể chế nhà nước Pháp

4.2.1 Quốc hội

- Cơ cấu hoạt động: Quốc hội Cộng hòa Pháp theo mô hình lưỡng viện

- Chức năng và thẩm quyền của quốc hội

- Tòa án tối cao

- Các nguyên tắc xét xử của hệ thống Tòa án Pháp:

4.2.4 Chính quyền địa phương

Trang 9

- Các đảng phái chính trị có các yếu tố cấu thành: hệ tư tưởng riêng, là tổ chứcđộc lập và có kỷ luật, phải được sự thừa nhận và điều chỉnh bởi pháp luật quốcgia.

- Chế độ đa đảng được thiết lập từ khi hình thành hệ thống chính trị Pháp

- Các đảng chính trị thường tập hợp thành hai phe rất rõ ràng là tả và hữu

- Các đảng phái liên kết với nhau trong hoạt động chính trị và nắm chính quyền

- Các đảng chính trị của Pháp đều được tổ chức và có nguyên tắc hoạt động chặtchẽ với các thiết chế

- Các đảng chính trị đều hoạt động dựa trên căn cứ pháp lý là các đạo luật vềđảng chính trị do Nghị viện ban hành

- Nghiệp đoàn của giới chủ

- Nghiệp đoàn của những người lao động

4.4.2 Các tổ chức có chức năng tư vấn

- Hội đồng kinh tế

- Xã hội và Hội đồng Nhà nước

4.4.3 Các tổ chức về quyền con người và quyền công dân

- Thiết chế phi nhà nước là các ủy ban bảo vệ quyền con người, quyền côngdân

- Ủy ban nhân quyền của Hạ viện và Thượng viện

2.GS,TS Nguyễn Văn Huyên (chủ biên): Hệ thống chính trị Anh, Pháp, Mỹ

(mô hình và tổ chức hoạt động), tr.89-214, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội,

2007

truyền, khoa Chính trị học: Thể chế chính trị thế giới đương đại, tr.279-327,

Trang 10

- Trả lời câu hỏi gì để chuẩn bị cho việc học tập:

Phân tích các đặc điểm của thể chế chính trị Pháp?

- Vận dụng nội dung kiến thức nghe giảng chương 3 vào vị trí công tác của họcviên, chỉ ra/đề nghị những vấn đề cần giải đáp

Câu 1 Trình bày khái quát lịch sử hình thành và phát triển của thể chế chính trị

Cộng hòa Pháp?

Câu 2 Phân tích những nét đặc thù của thể chế chính trị Cộng hòa Pháp?

Câu 3 Trình bày những giá trị của hệ thống chính trị Pháp; từ đó vận dụng vào

việc xây dựng và đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam?

Chương 5 THỂ CHẾ CHÍNH TRỊ ANH 5.1 Khái quát thể chế chính trị Anh

- Điều kiện tư nhiên và xã hội

- Quá trình lịch sử hình thành và phát triển

5.1.2 Đặc điểm thể chế chính trị

- Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ailen phát triển theo con đường tư bản chủnghĩa, có hệ thống chính trị đa đảng, đa nguyên, là nước có nền chính trị dânchủ nghị viện, vận hành theo chế độ quân chủ lập hiến

- Nước Anh là quốc gia liên hiệp các xứ

- Hiến pháp Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ailen là hiến pháp bất thànhvăn, cấu thành bởi các qui ước, pháp quy, tiền lệ pháp, quán lệ hiến pháp, cáchiệp định quốc tế và những tập quán chính trị lâu đời, thiêng liêng và không dễ

bị vi phạm

- Nhà nước Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ailen là nhà nước tam quyềnphân lập không rõ ràng

5.2 Thể chế nhà nước liên hiệp vương quốc Anh và Bắc Ailen

5.2.1 Nữ hoàng và chế độ hoàng gia

- Trên danh nghĩa Nữ hoàng là nguyên thủ quốc gia, đứng đầu cơ quan lập pháp

và hành pháp, nhưng quyền lực của Nữ hoàng chỉ có tính chất tượng trưng, chủyếu giữ vai trò nghi lễ

- Nữ hoàng vẫn duy trì ba quyền căn bản: quyền được tư vấn, quyền tư vấn vàquyền cảnh cáo

Định dạng
Số trang	21
Dung lượng	36,22 KB