đề cương LUẬT HÀNH CHÍNH

Phân biệt hình thức ban hành VBQPPL với hình thức ban hành VBADQPPL Giống nhau - VBQPPL và VBAPQPPL đều là những văn bản có vai trò quan trọng trong nhà nước, đều được ban hành bởi những

LUẬT HÀNH CHÍNH

1 Phân biệt hình thức ban hành VBQPPL với hình thức ban hành

VBADQPPL

Giống nhau

- VBQPPL và VBAPQPPL đều là những văn bản có vai trò quan trọng

trong nhà nước, đều được ban hành bởi những tổ chức cá nhân có thẩm quyền

- Được nhà nước đảm bảo thực hiện bằng các biện pháp mang tính quyền

lực nhà nước

- Được ban hành theo những trình tự, thủ tục do pháp luật quy định

- Đều có hiệu lực bắt buộc đối với các cá nhân hoặc tổ chức liên quan

- Được thể hiện dưới hình thức văn bản và dùng để điều chỉnh các quan hệ

xã hội Khác nhau

Khái niệm Văn bản quy phạm pháp luật là văn

bản có chứa quy phạm pháp luật, được ban hành theo đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục quy định của Pháp luật (Điều 2 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015)

Văn bản áp dụng pháp luật là văn

bản chứa đựng các quy tắc xử sự cá

biệt, do cơ quan, cá nhân có thẩm

quyền ban hành, được áp dụng một lần trong đời sống và bảo đảm thực hiện bằng sự cưỡng chế Nhà nước

Đặc điểm + Chứa quy phạm pháp luật

Quy phạm pháp luật là quy tắc xử sự chung, có hiệu lực bắt buộc chung, được áp dụng lặp đi lặp lại nhiều lần đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phạm vi cả nước hoặc đơn

vị hành chính nhất định, do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định trong Luật này ban hành và được Nhà nước bảo đảm thực hiện

+ Áp dụng nhiều lần đối với nhiều chủ thể trên phạm vi cả nước hoặc đơn vị hành chính nhất định

+ Được nhà nước đảm bảo thực hiện

+ Chứa quy tắc xử sự đặc biệt + Áp dụng một lần đối với một tổ chức

cá nhân là đối tượng tác động của văn bản,Nội dung của văn bản áp dụng pháp luật chỉ rõ cụ thể cá nhân nào, tổ chức nào phải thực hiện hành vi gì + Đảm bảo tính hợp pháp (tuân thủ đúng các van bản quy phạm pháp luật), phù hợp với thực tế (đảm bảo việc thi hành)

+ Mang tính cưỡng chế nhà nước cao

Thẩm

quyền ban Cơ quan nhà nước có thẩm quyền banhành quy định tại chương II Luật xây Các văn bản này được ban hành bởi cơquan, cá nhân có thẩm quyền ban hành,

hành dựng văn bản quy phạm pháp luật

2015 nhưng thường là cá nhân ban hànhnhiều hơn Tên gọi 15 hình thức quy định tại điều 4 Luật

ban hành VBQPPL 2015 (Hiến pháp,

Bộ luật, Luật,….)

Chưa được pháp điển hóa tập trung về tên gọi và hình thức thể hiện

thường được thể hiện dưới hình thức: Quyết định, bản án, lệnh,…

Phạm vi

áp dụng Áp dụng là đối với tất cả các đối tượngthuộc phạm vi điều chỉnh trong phạm

vi cả nước hoặc đơn vị hành chính nhất định

Chỉ có hiệu lực đối với một hoặc một

số đối tượng được xác định đích danh trong văn bản

Thời gian

hiệu lực Thời gian có hiệu lực lâu dài, theo mứcđộ ổn định của phạm vi và đối tương

điều chỉnh

Thời gian có hiệu lực ngắn, theo vụ việc

Cơ sở ban

hành Dựa trên Hiến pháp, Luật và các vănbản quy phạm pháp luật của chủ thể có

thẩm quyền ban hành cấp trên Văn bản quy phạm pháp luật là nguồn của luật

Thường dựa vào ít nhất một văn bản quy phạm pháp luật hoặc dựa vào văn bản áp dụng pháp luật của chủ thể có thẩm quyền Văn bản áp dụng pháp luật hiện tại không là nguồn của luật Trình tự

ban hành Được ban hành theo đúng trình tự thủtục luật định tại Luật xây dựng văn bản

quy phạm pháp luật

Không có trình tự luật định

Sửa đổi,

hủy bỏ Theo trình tự thủ tục luật định Thường thì do tổ chức cá nhân banhành

Hình thức ban hành VBQPPL VBADQPPL được ban hành bởi chủ thể nào

VBQPPL áp dụng rộng – VBADQPPL áp dụng chỉ 1 số cá nhân được áp dụng

Hệ thống hóa có 2 hình thức

- Khác điểm hóa toàn ngành luật

- Có thời gian ngắn (quy phạm tạm thời)

2 Tại sao pháp luật qui định chi tiết về phương pháp cưỡng chế trong

QLHCNN?

- Ðặc trưng của phương pháp điều chỉnh của luật hành chính là tính mệnh

lệnh đơn phương, xuất phát từ quan hệ quyền uy - phục tùng giữa một bên có quyền nhân danh nhà nước và ra những mệnh lệnh bắt buộc đối với bên có nghĩa vụ phục tùng Sự áp đặt ý chí được thể hiện trong các trường hợp sau:

- Cả hai bên đều có những quyền hạn nhất định do pháp luật quy định nhưng bên này quyết định vấn đề gì thì phải được bên kia cho phép, phê chuẩn Ðây là quan hệ đặc trưng của hành chính công

- Một bên có quyền đưa ra những yêu cầu, kiến nghị còn bên kia có thẩm quyền xem xét, giải quyết, có thể thỏa mãn những yêu cầu, kiến nghị này hoặc có thể bác bỏ

- Một bên có quyền ra các mệnh lệnh yêu cầu còn bên kia phải phục tùng các yêu cầu, mệnh lệnh đó

- Một bên có quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế hành chính buộc đối tượng quản lý phải thực hiện mệnh lệnh của mình Sự bất bình đẳng còn thể hiện rõ nét trong tính chất đơn phương và bắt buộc của các quyết định hành chính

- Các cơ quan hành chính nhà nước và các chủ thể quản lý hành chính nhà nước, dựa vào thẩm quyền của mình trên cơ sở phân tích, đánh giá tình hình có quyền ra những mệnh lệnh hoặc đề ra các biện pháp quản lý thích hợp đối với từng đối tượng quản lý cụ thể Những quyết định ấy có tính chất đơn phương vì chúng thể hiện ý chí của chủ thể quản lý hành chính nhà nước trên cơ sở quyền lực đã được pháp luật quy định

- Ngoài ra, có những trường hợp phương pháp thoả thuận được áp dụng trong quan hệ pháp luật hành chính, còn gọi là "quan hệ pháp luật hành chính theo chiều ngang" Cụ thể như khi ban hành các văn bản liên bộ, liên ngành, liên tịch (ví dụ: Thông tư Liên Bộ của Bộ Tư pháp và Bộ Xây dựng; Thông tư liên tịch giữa Mặt trận Tổ Quốc Việt nam và Bộ giáo dục ) Tuy nhiên, các "quan hệ pháp luật hành chính theo chiều ngang" cũng là tiền đề cho sự xuất hiện "quan hệ pháp luật hành chính theo chiều dọc" Suy cho cùng, các quan hệ pháp luật hành chính cũng không hoàn toàn bình đẳng tuyệt đối Trên những đặc quyền hành chính và thể chế hành chính, các bên chấp nhận những đề nghị của nhau, cùng phục vụ cho mục đích quản lý hành chính nhà nước

 Tóm lại: Phương pháp điều chỉnh chủ yếu của luật hành chính Việt Nam là phương pháp mệnh lệnh đơn phương Nó được xây dựng trên

các nguyên tắc sau:

- Một bên được nhân danh nhà nước sử dụng quyền lực để đưa ra các quyết định hành chính còn bên kia phải tuân theo những quyết định ấy

- Quyết định hành chính phải thuộc phạm vi thẩm quyền của bên nhân danh nhà nước, vì lợi ích nhà nước, lợi ích xã hội, trên cơ sở pháp luật có hiệu lực bắt buộc thi hành đối với các bên hữu quan và được đảm bảo thi hành bằng sự cưỡng chế nhà nước

 Từ các phân tích trên, có thể kết luận được Luật Hành chính là ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật Việt nam, có đối tượng điều

chỉnh và phương pháp điều chỉnh đặc thù gắn liền với khái niệm quản

lý hành chính nhà nước

PL quy định rõ về thẩm quyền cưỡng chế

PL quy định về trường hợp cưỡng chế

Khi cưỡng chế phải theo thủ tục PL quy định

Khi cưỡng chế thì cưỡng chế theo phương pháp nào và trong trường hợp nào PL đều quy định

Phương pháp cưỡng chế là phương pháp dùng quyền lực của nhà nước được pháp luật để thực hiện ý chí của chế độ cầm quyền

- Dùng pháp luật để xác định thẩm quyền của cơ quan này với cơ quan khác

- Kiểm soát

 Sử dụng quyền lực 1 cách rõ nét

 Đối tượng quản lý thường chịu bất lợi (trên bình diện chung, lợi ích công…) điều đó là cần thiết

 Nếu AD đúng mục đích thì tốt còn nếu sai cách thì có thể phản tác dụng

 Bảo vệ quyền lợi và lợi ích

3 Phương pháp hành chính và phương pháp kinh tế trong QLHCNN

Quản lí hành chính nhà nước (QLHCNN) là quản lí nhà nước trong lĩnh vực

hành pháp hoặc QLHCNN là một hoạt động chấp hành – điều hành của nhà nước Hoạt động quản lí này được các chủ thể có thẩm quyền thực hiện thông qua những phương pháp QLHCNN nhằm đạt được những hành vi xử sự cần thiết Có bốn phương pháp QLHCNN bao gồm phương pháp thuyết phục, phương pháp cưỡng chế, phương pháp hành chính và phương pháp kinh tế

Phương pháp hành chính

– Khái niệm: Phương pháp hành chính là phương thức tác động tới cá nhân, tổ

chức thuộc đối tượng quản lý bằng cách quy định trực tiếp nghĩa vụ của họ qua những mệnh lệnh dựa trên quyền lực nhà nước và phục tùng

– Đặc điểm của phương pháp hành chính

+ Đặc trưng của phương pháp này là sự tác động trực tiếp của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý bằng cách đơn phương quy định nhiệm vụ và phương án hành động của đối tượng quản lý

+ Phương pháp này được tiến hành trong khuôn khổ của pháp luật Các quyết định hành chính được ban hành trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của chủ thể quản lý do pháp luật quy định Ví dụ: Chủ tịch UBND

các cấp chỉ được ra chỉ thị, kiểm tra hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong khuôn khổ, chức năng, quyền hạn của mình do pháp luật quy định

 Tóm lại, phương pháp hành chính là phương thức tác động đến cá nhân,

tổ chức thuộc đối tượng quản lý thông qua quy định trực tiếp nghĩa vụ của họ qua những mệnh lệnh và sự phục tùng

Là phương pháp áp đặt ý chí

Là phương pháp mang lại kết quả rất nhanh

Phương pháp kinh tế

– Khái niệm: Phương pháp kinh tế là phương pháp tác động gián tiếp đến hành

vi của các đối tượng quản lý thông qua việc sử dụng những đòn bẩy kinh tế tác động đến lợi ích của con người

– Đặc điểm của phương pháp kinh tế

+ Đây là phương pháp tác động gián tiếp đến đối tượng quản lý thông qua lợi ích kinh tế như việc quy định chế độ thưởng, xử phạt

+ Phương pháp kinh tế được thể hiện trong việc sử dụng đòn bẩy kinh tế như: quyền tự chủ trong sản xuất, kinh doanh; chế độ hạch toán kinh tế, chế độ thưởng… nhằm tạo điều kiện vật chất thuận lợi cho hoạt động có hiệu quả của đối tượng quản lý phát huy năng lực sáng tạo, chọn cách tốt nhất để hoàn thành nhiệm vụ

4 Lấy ví dụ về áp dụng các phương pháp QLHCNN trong thời gian chống dịch covid-19

Phương pháp kinh tế: giảm thuế Giãn thuế

Quản lý hành chính nhà nước dựa trên pháp luật của nhà nước nhưng p hết sức linh hoạt

1 Các loại thủ tục hành chính

Có 5 loại thủ tục hành chính:

• Theo đối tượng quản lý nhà nước: Các thủ tục hành chính được xây dựng cho từng lĩnh vực và được phân loại theo cơ cấu, chức năng

Vd: Thủ tục đăng ký kinh doanh, thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đấy

• Theo công việc của cơ quan Nhà nước: Các thủ tục hành chính này được phân loại theo hoạt động cụ thể của cơ quan Nhà nước

Vd: thủ tục thông qua và ban hành văn bản như Thủ tục thông qua và ban hành văn bản hành chính, quyết định hành chính, thủ tục tuyển dụng cán bộ, công

• Theo chức năng chuyên môn: Các cơ quan chuyên môn thực hiện các hoạt động nội bộ phải đảm bảo những thủ tục cần thiết theo yêu cầu chung

Vd: Thủ tục thuế, phí, lệ phí; Thủ tục hải quan, thủ tục kiếm trang phòng cháy chữa cháy

• Theo quan hệ công tác

+ Thủ tục hành chính nội bộ: Thủ tục hành chính nội bộ là thủ tục thực hiện các công việc nội bộ trong cơ quan Nhà nước, trong hệ thống cơ quan Nhà nước Vd: Thủ tục ban hành quyết định quy phạm, thủ tục bổ nhiệm cán bộ

+ Thủ tục hành chính văn thư: Thủ tục này có liên quan chặt chẽ với hoạt động văn thư, gồm toàn bộ những thủ tục liên quan đến hoạt động xử lý, cung cấp, lưu trữ công văn giấy tờ và đưa ra các quyết định dưới hình thức văn bản để phục vụ giải quyết công việc

Vd: Thủ tục tiếp nhận công văn đi/đến, thủ tục vào sổ công đoàn

2 Phân biệt thủ tục hành chính với thủ tục lập pháp và thủ tục tư pháp

Có nhiều hoạt động dễ nhầm lẫn khi các cơ quan có thẩm quyền thực hiện các thủ tục của mình

3 Trình bày các giai đoạn của thủ tục hành chính Phân tích các giai đoạn của 1 thủ tục hành chính cụ thể

Thủ tục HC được dùng để giải quyết các công việc cụ thể có thể chia thành các giai đoạn:

    + Khởi xướng vụ việc

    + Ra QĐ giải quyết vụ việc

    + Thi hành QĐ

    + Khiếu nại, giải quyết khiếu nại và xem xét lại QĐ đã ban hành

    1 Khởi xướng vụ việc 

_ Là giai đoạn khởi đầu của thủ tục HC Hoạt động khởi xướng được thực hiện bởi cơ quan NN có thẩm quyền khi có căn cứ phát sinh thủ tục HC

_ Căn cứ phát sinh thủ tục HC có thể là 1 sự kiện thực tế được pháp luật quy định Ví dụ: Hành vi vi phạm HC, yêu cầu, đề nghị của cá nhân, tổ chức khiếu nại hành vi hành chính, quyết định hành chính…

_ Giai đoạn này cơ quan NN có thẩm quyền xem xét tất cả các đều kiện, căn cứ làm đình chỉ hoặc chấm dứt thủ tục

Ví dụ 1: Khi tiến hành thủ tục xử phạt vi phạm hành chính , người có thẩm quyền xử phạt phải xem xét hành vi vi phạm đã được thực hiện có còn thời hiệu

xử phạt ko, hành vi đó có rơi vào các trường hợp ko xử phạt vi phạm HC ko

Ví dụ 2: Khi thực hiện thủ tục giải quyết khiếu nại, người giải quyết khiếu nại phải xem người khiếu nại có quyền khiếu nại ko, có còn thời hiệu , thời hạn khiếu nại ko, đối tượng khiếu nại có đúng quy định của PL ko Nếu có những điều kiện, căn cứ đó thì thủ tục HC ko thể tiếp tục 

_ Để phục vụ cho mục đích, Cơ quan có thẩm quyền phải tiến hành một số hoạt động như: lập biên bản; thu thập chứng cứ; gặp gỡ các bên liên quan. 

_ Mục đích hoạt động giai đoạn này là khẳng định sự cần thiết phải tiến hành thủ tục Mục đích các hoạt động giai đoạn sau là áp dụng thủ tục như thế nào để giải quyết vụ việc một cách đúng đắn nhất

_ Giai đoạn này có thể áp dụng 1 số biện pháp cưỡng chế cần thiết bảo đảm thực hiện thủ tục và ngăn chặn hậu quả bất lợi: Tạm đình chỉ thi hành QĐHC gây cản trở hoạt động thanh tra Tạm đình chỉ thi hành QĐHC bị khiếu nại nếu việc thực hiện gây hậu quả khó khắc phục  Tạm giữ người, phương tiện vận tải được sử dụng để vi phạm HC …

2 Xem xét, ra quyết định giải quyết vụ việc 

_ Là giai đoạn quan trọng nhất

_ Chủ thể thực hiện phải tiến hành các hoạt động như:

 thu thập, nghiên cứu đáng giá các thông tin liên quan đến việc cần giải quyết, lựa chọn, áp dụng các quy phạm PL Hoạt động này ảnh hưởng trực tiếp đến nội dung QĐ sẽ được ban hành

_ Có thời hạn nghiêm ngặt mà chủ thể thực hiện thủ tục phải tuân theo Ví dụ: Thủ tục xử phạt vi phạm HC khi hết thời hạn ban hành QĐ xử phạt thì người có thẩm quyền xử phạt ko được ban hành QĐ xử phạt nữa và thủ tục xử phạm vi phạm HC phải dừng lại

 _ Giai đoạn này thường kết thúc bằng việc cơ quan có thẩm quyền ban hành

QĐ giải quyết vụ việc (QĐ giải quyết vụ việc này phải có căn cứ pháp lí, căn

cứ thực tế xác đáng, nội dung phù hợp pháp luật.)

 _ Trong một số trường hợp, giai đoạn này kết thúc bằng việc cơ quan có thẩm quyền ban hành (cấp) những loại giấy tờ tương ứng (Các loại giấy này chỉ là cơ

sở để người được cấp được hưởng quyền hoặc phải làm nghĩa vụ tương ứng.) 

 Ví dụ: Cơ quan có thẩm quyền cấp giấy khai sinh trong thủ tục đăng kí khai sinh…

  3 Thi hành QĐ

  _ Là giai đoạn thực hóa nội dung QĐ Các đối tượng có liên quan phải tổ chức thực hiện cá quyền và nghĩa vụ được nêu trong quyết định

_ Chủ thể có thẩm quyền có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế do PL quy định buộc đối tượng tác động của QĐ thi hành QĐ Ví dụ: Áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính

   4 Khiếu nại, giải quyết khiếu nại và xem xét lại QĐ đã ban hành

   _ Đối tượng có quyền khiếu nại ngay khi quyết định được ban hành

 hoặc sau khi thi hành quyết định (nhằm yêu cầu cơ quan NN có thẩm quyền xem xét lại nếu QĐ đó xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của họ.)

 _ Bản thân cơ quan ban hành quyết định cũng có trách nhiệm kiểm tra, xem xét lại QĐ, nếu thấy trái PL thì phải sửa chữa khắc phục kể cả khi ko có khiếu nại  _ Giai đoạn khiếu nại, giải quyết khiếu nại có thể không xảy ra trên thực tế.   _Phân chia giai đoạn tiến hành thủ tục HC chỉ mang tính chất tương đối (Vì bản thân hoạt động Q/lí HC được tiến hành mang tính thống nhất nội tại, các hoạt dộng cụ thể có liên quan mật thiết với nhau)

 Ví dụ: thủ tục đăng kí kết hôn, thủ tục đăng kí khai sinh, khai tử => không có

đủ cả 3 giai đoạn trên

4 Lấy ví dụ về việc thực hiện cơ chế 1 cửa, cơ chế một cửa liên thông trong việc giải quyết thủ tục hành chính