Tìm hiểu văn hóa nhật bản và liên hệ đến việt nam

Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của nhóm là tìm hiểu về văn hóa Nhật Bản cùng các vấn đề như văn hóa lễ hội, văn hóa ẩm thực, đặc biệt chú trọng vào văn hóa giao tiếpcủa xứ sở ho

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HIẾN

KHOA XÃ HỘI & TRUYỀN THÔNG

BỘ MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ



BÀI TIỂU LUẬN

MÔN: GIAO TIẾP ĐA VĂN HÓA

Đề tài: “TÌM HIỂU VĂN HÓA NHẬT BẢN VÀ

LIÊN HỆ ĐẾN VIỆT NAM”

TP.HCM, tháng 12 năm 2021

GVHD: ThS Lê Thị Ngọc Thúy Lớp HP: 211SOS20505

Nhóm: ST7 – Nhóm 7B SVTH: Đính kèm file bên trong

LỜI CẢM ƠN

Nhóm 7B xin gửi lời chào thân thương nhất đến cô Lê Thị Ngọc Thúy – Giảng viên Giao tiếp đa văn hóa đáng mến của chúng em

Chúng em xin cảm ơn cô rất nhiều trong thời gian qua đã luôn tận tụy với lớp chúng em Cô đã giảng dạy, truyền đạt cho chúng em về những nền văn hóa trên thế giới đồng thời đi sâu vào văn hóa giao tiếp quan trọng của từng quốc gia, khu vực

cụ thể Ở mỗi buổi học, chúng em như được tham gia vào chuyến hành trình khám phá thế giới, mở mang thêm rất nhiều bài học hữu ích từ thực tiễn Môn Giao tiếp

đa văn hóa đã trang bị nền tảng kiến thức văn hóa sâu rộng đồng thời bồi đắp những giá trị nhân văn tốt đẹp của dân tộc Việt Nam cho các bạn sinh viên hiện nay

Bên cạnh đó, chúng em xin cảm ơn các thầy cô trong khoa Xã hội và Truyền thông đã luôn đồng hành cùng cô Thúy và lớp chúng em trong học kỳ này Chúng

em gửi lời cảm ơn chân thành đến nhà trường dù trong mùa dịch khó khăn nhưng đã

cố gắng tạo điều kiện hết mức để chúng em theo kịp tiến độ đào tạo, không bỏ lỡ khoảng thời gian quý báu mà ngừng học tập

Lời cuối cùng, em xin gửi đến cô Ngọc Thúy, các thầy cô thuộc khoa Xã hội

và Truyền thông cùng với nhà trường luôn mạnh khỏe, bình an, cùng nhau vượt qua thời điểm khó khăn của đại dịch COVID-19

NHẬN XÉT GIẢNG VIÊN

BẢNG ĐÁNH GIÁ CÁC THÀNH VIÊN NHÓM 7B

TT Họ và tên MSSV Công việc

tham gia

Mức độ hoàn thàn h

Thuyết trình (30%)

Tiểu luận (30%)

Tổng điểm (60%)

1 Nguyễn

Tấn Tài

181A080321

Tìm tài liệuphần 2.3 100% 8.5

2 Nguyễn

Ngọc Tài

201A010180

Tìm tài liệuphần 3.1 và3.2

100% 8.5

3 Phạm Thị

Thu Tâm

201A170069

Tìm tài liệuphần 3.3 100% 8.5

4 Hoàng Duy

Thái (NT)

191A160146

Tìm tài liệuphần 2.1 và2.2

Làm phầnđầu, kết luận+ Tổng hợp,chỉnh sửa

100% 8.5

PHẦN NỘI DUNG

1 Lý do chọn đề tài

Thế giới được hình thành từ nhiều châu lục khác nhau với mỗi quốc gia mangnhiều nét độc đáo trong văn hóa bản địa Châu Á được xem như một cái nôi văn hóalâu đời trên trái đất, mang nhiều vẻ đẹp đa dạng ngây ngất lòng người Trong số đó,Nhật Bản là đất nước phát triển có nền văn hóa độc đáo, riêng biệt dù trong thời kìhội nhập quốc tế vẫn giữ được bản sắc dân tộc vốn có Văn hóa Nhật với muôn màusắc rực rỡ mang nhiều ý nghĩa tượng trưng cho con người, đất nước của họ đã thuhút được khách du lịch, người nước ngoài đến tham quan và làm việc, học tập, sinhsống tại đây Trong 62 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư tại Việt Nam, Nhậtđứng thứ 3 sau Singapore và Đài Loan về số vốn đăng ký Sự hiện diện của nhiềucông ty Nhật Bản đóng tại Việt Nam trải dọc chiều dài đất nước ta cũng đã ảnhhưởng phần nhiều đến xã hội – văn hóa nước mình Trong đời sống thường ngày, ta

đã tiếp xúc nhiều với hàng hóa cũng như thương hiệu Nhật Bản quen thuộc nhưHonda, Yamaha, Mitsubishi, Rhoto, Ace Cook, Đi cùng với sự phát triển nhanhchóng, kì diệu về mặt kinh tế, văn hóa Nhật cũng độc đáo, thú vị về ẩm thực, lễhội, khiến nhiều bạn trẻ thích thú, khám phá, học tập Nhờ sự giao lưu tiếp biếnvăn hóa Nhật tràn vào Việt Nam, đất nước ta có nhiều sự thay đổi chuyển mình về

tư tưởng, giáo dục, xã hội Nhưng việc giao lưu tiếp biến đó vừa đem lại tích cựcvừa có phần tiêu cực cần phải giảm tránh, việc chọn lọc để học hỏi cũng cần có cơ

sở và phù hợp với xã hội – văn hóa truyền thống của con người Việt Nam Đặc biệttrong thời kì hội nhập quốc tế, việc giao lưu văn hóa có liên kết với giao tiếp đa vănhóa càng phải được chú trọng và đào tạo đầu tư để khi bước sang Nhật hay các nướctrên thế giới hạn chế tình trạng sốc văn hóa Từ chính những lý do như trên, nhómchúng em quyết định chọn đề tài “Tìm hiểu văn hóa Nhật Bản và liên hệ đến ViệtNam” làm đề tài tiểu luận cuối cùng của học phần Giao tiếp đa văn hóa

2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của nhóm là tìm hiểu về văn hóa Nhật Bản cùng các vấn

đề như văn hóa lễ hội, văn hóa ẩm thực, đặc biệt chú trọng vào văn hóa giao tiếpcủa xứ sở hoa anh đào Sự tiếp biến văn hóa Nhật có ảnh hưởng như thế nào đối với

đời sống văn hóa – xã hội của người Việt trẻ mình cũng là một chủ đề cần khai phá

và tiếp thu Đồng thời, hiện nay, những thực trạng xấu vẫn còn diễn ra và gây nhứcnhói trong dư luận làm xấu đi hình ảnh Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế nóichung và nước Nhật nói riêng Nội dung tiểu luận sẽ tập trung khai thác những vấn

đề trên và đưa ra giải pháp nhằm hạn chế, khắc phục

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là văn hóa Nhật Phạm vi nghiên cứu của đềtài là xoay quanh đất nước Nhật Bản

4 Phương pháp nghiên cứu

Với tình hình dịch bệnh Covid đáng báo động như hiện nay, việc tìm kiếmthông tin cũng rất khó khăn, gặp nhiều trở ngại Vì vậy, nhóm chúng em chỉ có thểcập nhật và tìm hiểu về văn hóa Nhật Bản trên các phương tiện truyền thông là chủyếu như thông qua Google, Facebook và Youtube Từ các nguồn tài liệu đa dạng,phong phú trên truyền thông đại chúng, nhóm 7B đã chọn lọc thông tin và viết tổngkết lại những nội dung chính về văn hóa Nhật Bản cùng với những hình ảnh rõ nét,đẹp, sinh động Cùng với phương pháp phân tích – tổng hợp, chúng em đã hoànthành bài tiểu luận một cách hoàn chỉnh nhất có thể

5 Bố cục đề tài

Bố cục đề tài của tiểu luận có cơ cấu như sau:

Chương 1 Tổng quát về đất nước Nhật Bản

Chương 2 Các nét độc đáo trong văn hóa Nhật Bản

Chương 3 Tiếp biến văn hóa Nhật trong đời sống văn hóa người Việt, những thựctrạng đang tồn tại và giải pháp khắc phục

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐẤT NƯỚC NHẬT BẢN

1.1 Vị trí địa lý

Nhật Bản là một đảo quốc ở Đông Bắc Á, một phần của dải núi ngầm trải dài

từ Đông Nam Á tới Alaska Nhật Bản nằm ở khu vực Đông Á, thuộc phía tây củaThái Bình Dương với cấu thành từ 4 quần đảo lớn là Kuril (Nhật Bản gọi là quầnđảo Chishima), quần đảo Nhật Bản, Ryukyu và Izu-Ogasawara Đây là một đảoquốc hoàn toàn không tiếp giáp với quốc gia hay lãnh thổ nào trên đất liền Nơi caonhất Nhật Bản là núi Phú Sĩ với độ cao 3.776m

1.2 Quốc kì, quốc huy

1.2.1 Quốc kì

Quốc kì của Nhật Bản có tên gọi là Nisshoki hay người Nhật thường gọi làHinomaru, được công nhận vào 27/02/1870 là một lá cờ hình chữ nhật nềntrắng tượng trưng cho sự thuần khiết và liêm chính, chính trực của con người NhậtBản Ở chính giữa là một hình tròn màu đỏ lớn tượng trưng cho mặt trời, cho sựchân thành và nhiệt tình

1.2.2 Quốc huy

Quốc huy của Nhật Bản là Cúc Hoa Văn - hình ảnh đóa hoa cúc màu vànghoặc cam có viền và nền màu đen hoặc đỏ, là một biểu tượng, huy hiệu hay phùhiệu được Thiên Hoàng và những thành viên trong hoàng thất Nhật Bản sử dụng

1.3 Các biểu tượng tượng trưng

1.3.1 Biểu tượng hoa

Theo luật pháp quy định thì Nhật không có quốc hoa tuy nhiên về tập tục thìhoa cúc và hoa anh đào là 2 loài hoa đại điện cho quốc gia này

Hoa anh đào được người Nhật yêu mến nhất và coi là biểu tượng quốc gia Bởihoa anh đào chỉ nở rồi tàn trong một tuần nên người Nhật coi đây là cái đẹp, cảmgiác vô thường, u sầu và vẻ đẹp duyên dáng

Hoa cúc vốn sinh ra ở Trung Hoa và đến Nhật vào khoảng thế kỷ VIII Chúng

đã trải qua rất nhiều sự cải tạo tùy theo sự yêu thích của người Nhật Hoa cúcthường được coi như biểu tượng của vẻ đẹp phảng phất, huyền ảo, biểu tượng cho

sự trường tồn vĩnh cửu, đồng nghĩa với việc Nhật Bản muốn họ sẽ mãi trường tồnvĩnh cửu và thể hiện nét đẹp của con người Nhật bản trên toàn thế giới Giờ đây khihoa anh đào biểu hiện cho mùa xuân thì hoa cúc tiêu biểu hiện cho loài hoa mùa thu

1.3.2.2 Quốc ngư

Vào năm 1914, nhân dịp tôn vinh hoàng tử Hirohito, tại Nhật Bản đã tổ chứcmột cuộc triển lãm về loài cá chép Koi đầu tiên tại Tokyo – thủ đô của Nhật Bản.Bắt đầu từ đây, loài cá chép Nhật với 2 màu chủ đạo là đỏ và trắng được tôn vinh vàtrở thành “quốc ngư” của Nhật Bản

Cá chép Koi hay còn được gọi là Cá chép Nishikigoi (Cá chép thổ cẩm) là mộtloại cá chép thường đã được con người thuần hóa, lai tạo để trở thành cá nuôi làmcảnh trong các hồ nhỏ Cá chép Koi có màu sắc rất sặc sỡ giống như các hình xăm,những màu sắc này được người dân Nhật Bản coi là một điều may mắn Cá Koiđược xem là một biểu tượng cho ước vọng, lòng kiên trì và sức mạnh Hầu hết ýnghĩa biểu tượng của cá Koi bắt nguồn từ truyền thuyết “cá vượt Vũ Môn hóarồng”

1.4 Ngôn ngữ, chữ viết

Hiện nay, người Nhật sử dụng tới 4 loại chữ viết trong một văn bản: đó là chữHán được du nhập từ Trung Quốc vào thế kỷ thứ III-IV(Kanji), chữ Hiragana vàKatakana được người Nhật sáng tạo ra vào khoảng thế kỷ thứ VIII-IX và chữ Latinđược các nhà truyền giáo người Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha truyền vào Nhật Bản

khoảng thế kỷ thứ XVI-XVII (Romaji) Số lượng chữ Hán thường dụng trong tiếngNhật vào khoảng 2000-3000 chữ.

CHƯƠNG 2 CÁC NÉT ĐỘC ĐÁO TRONG VĂN HÓA NHẬT BẢN

2.1 Văn hóa ẩm thực

2.1.1 Đôi nét về nền văn hóa ẩm thực Nhật Bản

Ẩm thực Nhật Bản hay có tên gọi là washoku thường có rất ít gia vị mà thayvào đó là chú trọng làm bật lên hương vị tươi ngon tự nhiên của món ăn Hương vị

ẩm thực Nhật Bản thường thanh tao, nhẹ nhàng không có nhiều dầu mỡ và luôn đikèm với thiên nhiên mỗi mùa riêng biệt Do vị trí địa lý đặc biệt mà xung quanhNhật Bản là biển nên các món ăn từ hải sản và rong biển cũng rất phổ biến

Ẩm thực Nhật Bản đề cao việc trang trí món ăn hay còn gọi là ăn bằng mắt.Các món ăn được trang trí vô cùng tỉ mỉ, nó như một tác phẩm nghệ thuật có thể ănđược

2.1.2 Các món ăn tiêu biểu

Tiếp theo là Natto, món đậu lên men truyền thống của Nhật Bản Natto thườngđược dùng cho bữa sáng, hoặc bữa ăn lót dạ, của người Nhật Kết cấu đặc quánh,deo dẻo, dinh dính, và có mùi khá lạ Nhiều người cho rằng mùi này phải ngửi vàilần mới quen Natto cực kì giàu dinh dưỡng và đem lại nhiều lợi ích sức khỏe Natto

có thành phần chính là đậu nành lên men, tạo thành một hỗn hợp dai, dính Mùi của

natto khá hăng, còn hương vị lại bùi bùi Người Nhật rưới nước tương, mù tạt, hẹhoặc các loại sốt gia vị khác lên món natto, rồi ăn với cơm

2.1.2.2 Bữa ăn gia đình cơ bản

Bữa ăn gia đình này thường được các bà mẹ chuẩn bị trong bữa sáng cho cảgia đình vì người Nhật thường không ăn sáng ở bên ngoài như người Việt Nam màthường sẽ ăn sáng ở nhà Bữa ăn này cơ bản bao gồm cơm trắng, natto, cá nướng,rau trộn và canh miso Cơm sẽ được nấu ấm nóng Natto sẽ được trộn hành lá vàtrứng sống Còn cá nướng thường sẽ là cá thu hoặc cá ngừ được tẩm rất ít gia vị.Rau trộn thường sẽ được trộn bằng dầu giấm hoặc sốt dầu trứng, loại rau thường sửdụng là rau chân vịt hoặc củ cải Canh miso được nấu đơn giản bằng cách đun rongbiển ngâm mềm và đậu hủ Sau khi gần chín sẽ hòa thêm tương miso vào và thế làhoàn tất Các món ăn sẽ được chuẩn bị riêng theo từng thành viên của gia đình

2.1.2.3 Sushi

Đây được coi là món ăn quốc hồn quốc túy của Nhật Bản Sushi là sự kết hợpcủa chữ “su” và “meshi” Trong tiếng Việt, chúng có nghĩa là giấm và gạo Sushi ýchỉ món cơm ngọt nhẹ, nêm với giấm, còn gọi là shari, và được trang trí với neta,tức hải sản, trứng hoặc rau củ, đã được nấu chín hay để sống Sushi cũng được chialàm nhiều loại khác nhau, được phân biệt bằng cách cuốn cơm hay nắm cơm Có tất

cả 6 cách cuốn cơm độc đáo, sáng tạo khác nhau nhưng hương vị vẫn được đảm bảo

và mang đậm hồn Nhật

2.1.2.4 Ramen

Giống như sushi thì đây cũng là 1 món ăn vô cùng nổi tiếng của NhậtBản Món này bao gồm phần sợi mì được làm từ lúa mì, nước dùng thường nấu từxương heo, xương gà hoặc cá, đồng thời ăn kèm với các món như thịt lợn thái mỏng(xá xíu), rong biển sấy khô (nori), trứng luộc được ngâm trong vị nước sốt tare(ajitama), măng chua (menma) và hành lá Từ thập niên 1980, Ramen dần dần trởthành một biểu tượng văn hóa của Nhật và lan rộng trên toàn thế giới

2.1.3 Kết luận về văn hóa ẩm thực

Ẩm thực Nhật Bản mang nhiều màu sắc riêng biệt có sự pha trộn của các nềnvăn hóa khác nhau cũng như truyền thống Nhưng tụ chung thì các món ăn thường

sẽ thanh đạm, mang vị ngon từ các loại nguyên liệu chính và được trang trí vô cùngbắt mắt.

2.2 Văn hóa lễ hội

2.2.1 Đôi nét về các lễ hội truyền thống của Nhật Bản

Lễ hội tại Nhật thường được gọi là “Matsuri” Tại nhiều lễ hội ở Nhật, ngườidân địa phương thường sẽ kéo xe Dashi, hoặc khênh kiệu Mikoshi và đi khắp thànhphố Điểm khác nhau giữa xe và kiệu là xe sẽ do người kéo và đi bộ còn kiệu sẽđược khênh trên vai Trên xe có thể có người ngồi nhưng trên kiệu thì không thểngồi được Bởi vì kiệu được cho là phương tiện di chuyển của các vị thần.Tiếng hôvang theo nhịp điệu của những người khênh kiệu, tiếng nhạc hayashi hoà tấu trên xekéo là đặc trưng thường thấy trong lễ hội

2.2.2 Một số lễ hội tiêu biểu

Lễ hội mừng năm mới Oshougatsu

Khác hẳn với các nước láng giềng như Hàn Quốc, Trung Quốc hay Việt Namthường sẽ dùng lịch âm để mừng năm mới, Nhật Bản chọn ngày 1 tháng 1 dươnglịch hằng năm để chào mừng năm mới, gọi là lễ Oshougatsu Đây được xem là ngày

lễ lớn nhất Nhật Bản, Tết Oshougatsu diễn ra từ ngày 1 đến ngày 3 Người dân NhậtBản chuẩn bị cho lễ hội từ ngày 8/12 đến 12/12 Vào những ngày này, mọi gia đìnhđều dọn dẹp sạch sẽ, chuẩn bị đồ dùng và trang trí nhà cửa đón năm mới Cũng nhưTết cổ truyền ở Việt Nam, người Nhật sẽ đi chùa vào những ngày đầu năm mới, ănbữa cơm tất niên cùng những món ăn truyền thống, lì xì đầu năm và trẻ em Nhật thìtham gia những trờ chơi dân gian như Tokoage và cầu lông Hanetsuki

Lễ hội hoa anh đào Hanami

Hanami trong tiếng Nhật có nghĩa là ngắm hoa, thưởng hoa Lễ hội Hanamiđược xem là một trong những lễ hội hoa lớn nhất và lâu đời nhất Nhật Bản Hằngnăm, cứ vào độ cuối tháng 3, đầu tháng 4, hoa anh đào trên khắp đất nước Nhật Bảnbắt đầu nở rộ, người Nhật lại háo hức đón chờ Hanami như đón chờ một món quàtuyệt đẹp của mùa xuân Hanami diễn ra và kéo dài trong khoảng 10 ngày, trong dịp

lễ này, người Nhật sẽ ngồi dưới những tán hoa anh đào tuyệt đẹp, tổ chức tiệc tùng,cùng nhau hát hò, nhảy múa và bình phẩm về vẻ đẹp của hoa

Lễ hội cá chép Koinobori Matsuri

Koinobori trong tiếng Nhật có nghĩa là cờ cá chép, với người Nhật, cá chéptượng trưng cho lòng dũng cảm và tính ngoan cường khi dám vượt vũ môn để hóarồng và làm nên những chuyện đại sự, cũng giống như tính cách của các bé trai nênKoinobori cũng có nghĩa là Lễ hội của các bé trai Có một điều trùng hợp là Lễ hội

cá chép diễn ra vào đúng ngày 5 tháng 5 âm lịch, tức trùng với Tết Đoan Ngọ củaViệt Nam, tuy nhiên, cờ cá chép đã được treo khắp các cung đường của Nhật từtrước 2 tháng Vào dịp lễ này, ngoài việc trước các cửa nhà được trang trí bằngnhững dải cờ cá chép đủ màu sắc, người ta thường hay làm món Obento truyềnthống và những món ăn mô phỏng hình cá chép với mong muốn cầu cho con cáiđược khỏe mạnh và phát triển tốt

Lễ hội Gion

Lễ hội Gion là một trong những lễ hội lớn nhất Nhật Bản, được tổ chức ở đềnYasaka vào tháng 7 hằng năm Với ý nghĩa cầu sức khỏe và xua tan bệnh dịch,người dân đã tổ chức những buổi lễ tế để giữ cho tinh thần vượt qua sầu muộn, sự

sợ hãi và luôn được thoải mái, thanh tịnh Một trong những hoạt động độc đáo nhấtcủa lễ hội chính là lễ diễu hành Yamaboko Yunko vào ngày 17/07 qua các đườngphố náo nhiệt của Tokyo Ngoài lễ diễu hành, Gion cũng có nhiều hoạt động chuẩn

bị, vui chơi, hội họp rất phong phú như nghi thức thanh tẩy Mikoshi, lễ dựng kiệuHoko và Kama Lễ hội Gion kéo dài xuyên suốt trong tháng 7

2.2.3 Tổng kết về lễ hội

Lễ hội được diễn ra xuyên suốt cả năm tại Nhật Bản Nó mang đầy tính truyềnthống và triết lý của người dân nơi đây Lễ hội vừa giúp họ nhớ về người đã khuấtvừa cầu chúc sức khỏe mùa màng

1.3 Văn hóa giao tiếp

2.3.1 Văn hóa giao tiếp trong xã hội

Chào hỏi là một nghi thức không thể thiếu trong giao tiếp hằng ngày, tưởngchừng như nó rất đơn giản nhưng ở Nhật Bản, ta phải thật lưu ý và ghi nhớ để sửdụng các cách chào cho phù hợp

Có 3 kiểu chào cơ bản là kiểu Eshaku (kiểu khẽ cúi chào 15 độ), kiểu Keirei(cúi thấp 30 độ có phần trang trọng hơn) và kiểu Saikeirei (lời chào trang trọngnhất, thường cúi rất thấp 45-60 độ).

Ở Nhật Bản có một số điều kiêng kỵ khi chào như: không được chào qua loa

phải cúi thật thấp khi gặp người có tuổi; nét mặt chào lúc nào cũng phải tươi cười;cúi chào phải giữ hơn 3 giây thì mới coi là lễ phép kính trên nhường dưới

Người Nhật luôn thường trực câu “Cám ơn” trên môi của mình Khi được giúp

đỡ bất kể việc nhỏ hay việc lớn thì họ đều gửi cho chúng ta lời cảm ơn Đây là mộtđiều vô cùng đặc biệt trong văn hóa giao tiếp của người Nhật và được coi là một nétđẹp trong văn hóa giao tiếp thường ngày của người Nhật Văn hóa “Xin lỗi” củangười Nhật cũng cần được người Việt học hỏi và áp dụng thường xuyên

Trong giao tiếp truyền thống của người Nhật có những quy tắc, lễ nghi mà mọingười đều phải tuân theo, phụ thuộc vào địa vị xã hội, từng mối quan hệ xã hội củađối tượng giao tiếp Và có một số điều cần phải lưu ý như:

Giao tiếp mắt: người Nhật thường tránh nhìn trực diện vào người đối thoại,

mà họ thường nhìn vào một vật trung gian như caravat hoặc cúi đầu xuống và nhìnsang bên Nếu khi nói chuyện mà nhìn thẳng vào người đối thoại thì bị xem như làmột người thiếu lịch sự, khiếm nhã và không đúng mực

Sự im lặng: người Nhật có khuynh hướng nghi ngờ lời nói và quan tâm nhiều

đến hành động, họ sử dụng sự im lặng như một cách để giao tiếp và họ tin rằng nói

ít thì tốt hơn nói quá nhiều

Gián tiếp và nhập nhằng: thường thì họ giải thích ít những gì họ ám chỉ và

những câu trả lời thì cũng rất mơ hồ Họ không bao giờ nói “không” và chẳng nóicho biết rằng họ không hiểu Nếu cảm thấy bất đồng hoặc không thể làm những yêucầu của người khác họ thường nói “điều này khó”

Những điều kiêng kỵ khi giao tiếp xã hội

Người Nhật rất chú trọng làm sao cho người đối thoại cảm thấy dễ chịu Họkhông bao giờ muốn làm phiền người khác bởi những cảm xúc riêng của mình, cho

dù trong lòng họ đang có chuyện đau buồn nhưng khi giao tiếp với người khác họvẫn mỉm cười Dù người Nhật rất khoan dung với người nước ngoài về khoản này,

nhưng sẽ là một lỗi trong giao tiếp nếu không dùng ngôn ngữ lễ phép và kính ngữkhi dùng tiếng Nhật để nói chuyện với người có địa vị cao hơn

Sẽ là thô lỗ khi không gửi thiệp trong ngày Tết của Nhật nếu đã nhận đượcthiệp gửi cho bạn Nhưng nếu gửi thiệp ấy tới một tang gia chưa giáp năm là lỗitrong giao tiếp Với người Nhật, việc tặng tiền thường bị xem là thô lỗ, tiền mặt làloại quà cáp quy chuẩn trong đám cưới hay cho trẻ em trong năm mới

2.3.2 Văn hóa quà tặng

Văn hoá tặng quà ở đây có nhiều quy tắc bất thành văn và rất khác biệt so vớinhiều quốc gia khác trên thế giới Tuy là một phong tục thân thiện nhưng ngườiNhật rất “khắt khe” trong cách tặng quà và nhận quà “Giá trị quà tặng không bằngcách tặng” chính là để nói về văn hóa tặng và nhận quà của người Nhật nhưngkhông kém phần tinh ý

Người Nhật rất coi trọng hình thức vì đây là cả một nghệ thuật giao tiếp tinh tế

và nhiều ý nghĩa Các món quà không nhất thiết phải đắt tiền, đôi khi chỉ là hộpbánh nhưng cần phải được gói bọc kín cẩn thận và đẹp mặt nhằm không để ngườinhận nhìn thấy ngay từ lúc trao tay Khi tặng hay nhận quà, ta nên đưa và nhận bằng

cả hai tay và hơi cúi người xuống để tỏ lòng kính trọng và cám ơn

Người Nhật có 2 cách gói quà chính là Tsutsumi và Furoshiki Tsutsumi, trongtiếng Nhật có nghĩa là “bọc gói”, khía cạnh độc đáo của kỹ thuật này là giấy hoặcvải không bao giờ bị cắt mà thay vào đó, chúng được xếp nếp, gấp và buộc lại Mụcđích của cách gói không phải để che giấu món quà mà để tôn vinh và thể hiện mộtphần nào đó món quà ở trong Furoshiki là kỹ thuật bọc quà bằng vải Phong cáchnày phù hợp với quà sinh nhật, quà ngày lễ, quà mừng cưới hay các món đồ tiếp thị

và mua sắm hàng ngày Bộ Môi trường Nhật Bản đã xúc tiến việc sử dụng furoshiki

để thúc đẩy tái chế, vì vải có thể tái sử dụng cho các dịp khác nhau, giúp giảm lãngphí giấy

Những điều kiêng kỵ trong văn hóa tặng quà

Để tránh rơi vào tình trạng khó xử khi tặng quà cho người Nhật, chúng takhông nên tặng quà có số lượng là 4 hoặc 9, vì với người Nhật, số 4 đồng âm với

chữ "tử" và số 9 được coi là không may mắn vì có nghĩa là "đau khổ" Lựa chọn antoàn nhất là nên tránh tặng quà có liên quan tới con số.

Hạn chế tặng những loại hoa màu trắng, hoa loa kèn hay hoa trà Tsubaki haybiếu trà tùy tiện, đồ trang sức hay quần áo, món quà sẽ khiến cho người nhận phảimiễn cưỡng sử dụng vì không phải lúc nào mình cũng chọn đúng sở thích của ngườiđược tặng Đặc biệt, không nên tặng đồ vật làm bằng thủy tinh, sành sứ và vật cóhình dáng như bình hay lọ, vì đó là vật dễ vỡ biểu trưng cho mối quan hệ khôngbền, dễ đứt gãy

2.3.3 Những chủ đề yêu thích và không thích

2.3.3.1 Những chủ đề yêu thích

Người Nhật thích các chủ đề về lịch sử, văn hóa (di sản văn hóa), nghệ thuật,

sự tiến bộ kỹ thuật, môi trường thiên nhiên Các câu chuyện thường nhật như bànchuyện triết lý, thể thao, tin tức, đặc biệt là chia sẻ chuyện gia đình Những ngườilớn các ông các chú thường hay bàn các chuyện xã hội, các vật dụng mang đậm chấtvăn hóa như kiếm Còn phụ nữ họ rất hay chia sẻ về gia đình của mình cho chị emcùng nghe như về thành tựu của con cái và chồng

2.3.3.2 Những chủ đề không thích

Những chủ đề họ không thích là quá khứ của chiến tranh thế giới thứ hai, vềchủ nghĩa phát xít hay câu chuyện về chính trị Các câu chuyện đời thường họ hạnchế đề cập đến như chuyện tiền bạc, dục vọng, cá nhân riêng tư quá sâu,…

Kết luận: Văn hóa giao tiếp và những điều kiêng kỵ của người Nhật có néttương đồng giống văn hóa giao tiếp của người Việt, lối sống của họ thì rất lànhmạnh kiểu nhẹ nhàng và việc nào ra việc nấy, không vội vàng gấp rút mà đánh mất

đi giá trị bản thân và công việc, đặc biệt người Nhật có tính trách nhiệm rất cao, họtin rằng có nỗ lực có quyết tâm và tin vào chính mình chính là chìa khóa dẫn đếnthành công

CHƯƠNG 3 TIẾP BIẾN VĂN HÓA NHẬT TRONG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA NGƯỜI VIỆT, NHỮNG THỰC TRẠNG ĐANG TỒN TẠI VÀ

GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC

3.1 Tổng quan mối quan hệ giữa Việt Nam và Nhật Bản

Việt Nam chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao với Nhật Bản vào ngày 21tháng 9 năm 1973 Năm 1992, Nhật Bản quyết định mở lại viện trợ cho ViệtNam.Quan hệ giữa Việt Nam – Nhật Bản phát triển nhanh chóng trên nhiều lĩnh vực

và đã bước sang giai đoạn mới về chất và đi vào chiều sâu Các mối quan hệ kinh tế

- chính trị, giao lưu văn hóa không ngừng được mở rộng, sự hiểu biết giữa hai nướckhông ngừng tăng lên Hiện nay, Nhật Bản không chỉ là đối tác quan trọng mà còn

là bạn hàng lớn thứ hai của Việt Nam

3.2 Tiếp biến văn hóa Nhật Bản trong lĩnh vực đời sống văn hóa giới trẻ hiện nay ở Việt Nam

Tiếp biến văn hóa Nhật Bản đã được giới trẻ Việt Nam rất hưởng ứng vàtruyền tay nhau phát triển những nét văn hóa này Không như làn sóng văn hóa Hànhoặc Mỹ tiến vào Việt Nam một cách nhanh chóng và tạo nên những trào lưu mạnh

mẽ trong giới trẻ Những nét văn hóa đặc trưng của xứ hoa anh đào nhẹ nhàng đivào lòng người Việt trẻ từ những điều giản dị nhỏ bé nhưng cũng rất sâu sắc

3.2.1 Ảnh hưởng đến văn hóa

Nghệ thuật xếp giấy Origami – một nét văn hóa Nhật nhỏ nhưng rất đặc trưng

đã len lỏi vào tâm hồn người trẻ Việt từ ngày thơ ấu Nghệ thuật gấp giấy thể hiện

sự khéo léo, sáng tạo và cần khả năng ghi nhớ tốt, với cách làm đa dạng cùng nhiềuhình tượng khác nhau đã thu hút nhiều bạn trẻ yêu thích và theo học bộ môn này.Nhắc đến Nhật Bản, không ai không biết đến đặc sản nổi tiếng của xứ sở này

là manga – truyện tranh và anime – phim hoạt hình Những trẻ 8X, 9X chắc hẳn

không thể nào không biết đến những bộ manga Nhật Bản như Thủy Thủ Mặt Trăng,Doraemon, Ninja loạn thị, Nhóc Maruko, 7 viên ngọc rồng, Yaiba,… vì đó là những

ký ức tuổi thơ vô cùng đáng nhớ Cho đến tận ngày nay, truyện tranh Nhật Bản cũngchưa bao giờ hết “nóng” đối với giới trẻ và cả người lớn