MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU1 CHƯƠNG 1: CA TRÙ – DI SẢN VĂN HOÁ PHI VẬT THỂ2 1.1Khái niệm Ca trù2 1.2Ca trù – Di sản văn hoá phi vật thể2 1.2.1Lịch sử hình thành và phát triển của Ca trù2 1.2.2Gía trị nghệ thuật Ca trù3 1.2.2.1Giá trị văn học (Lời thơ)3 1.2.2.2Giá trị âm nhạc4 1.2.2.3Giá trị văn hoá4 1.2.2.4Giá trị phản ánh một số giai đoạn lịch sử, văn hoá, xã hội4 1.2.2.5Giá trị giải trí, ngoại giao5 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC GIÁ TRỊ NGHỆ THUẬT CA TRÙ PHỤC VỤ DU LỊCH6 2.1Công tác tổ chức quản lý6 2.1.1Nhà nước6 2.1.2Doanh nghiệp6 2.1.3Địa phương6 2.2Cơ sở vật chất6 2.2.1Sân khấu chuyên nghiệp7 2.2.2Câu lạc bộ sinh hoạt ca trù7 2.2.3Hội diễn, liên hoan nghệ thuật7 2.3Nhân lực7 2.4Thị trường và du khách8 2.5Công tác bảo tồn và phát triển Ca trù hiện nay8 2.5.1Một số hoạt động8 2.5.2Một số vấn đề đặt ra9 CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO HIỆU QUẢ KHAI THÁC CÁC GIÁ TRỊ VĂN HOÁ CỦA NGHỆ THUẬT CA TRÙ PHỤC VỤ DU LỊCH12 3.1Nhận xét các giá trị văn hoá phục vụ du lịch12 3.1.1Những thuận lợi12 3.1.2Những khó khăn12 3.2Giải pháp12 3.2.1Bảo tồn và phát triển nghệ thuật Ca trù12 3.2.2Xây dựng môi trường biểu diễn hợp lý13 3.2.3Đưa nghệ thuật Ca trù vào chương trình du lịch13 3.2.4Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá nghệ thuật ca trù13 3.2.5Yêu cầu khi khai thác nghệ thuật Ca trù vào hoạt động du lịch13 KẾT LUẬN15
Trang 1ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG DU LỊCH NGÀNH DU LỊCH
BÀI TIỂU LUẬN
THỰC TRẠNG KHAI THÁC VÀ QUẢN LÝ CÁC GIÁ TRỊ VĂN HOÁ CỦA NGHỆ THUẬT CA TRÙ
PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DU LỊCH
Học phần: TÀI NGUYÊN DU LỊCH TỰ NHIÊN
Giảng viên: NGUYỄN THỊ NHƯ HOA
Lớp: K52 DU LỊCH 1
Sinh viên thực hiện: NHÓM 6
HUẾ 2022
Trang 2TRƯỜNG DU LỊCH – ĐẠI HỌC HUẾ
Câu hỏi : Trình bày việc khai thác và quản lý các tài nguyên văn hóa phi vật thể (tài nguyên
du lịch nhân văn) ở Việt Nam như thế nào? (Chọn 1 ví dụ minh họa để trình bày)
Học phần: TÀI NGUYÊN DU LỊCH TỰ NHIÊN
Giảng viên: NGUYỄN THỊ NHƯ HOA
Sinh viên thực hiện: NHÓM 6 –K52DL1
Phan Thị Diệu Hảo Phan Thị Thuý Hằng
Hà Thị Hồng Lãm
Lê Thị Mỹ Linh
Lê Thị Ái Ly
Lê Thị Cẩm Thanh
MỤC LỤC
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: CA TRÙ – DI SẢN VĂN HOÁ PHI VẬT THỂ 2
1.1 Khái niệm Ca trù 2
1.2 Ca trù – Di sản văn hoá phi vật thể 2
1.2.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Ca trù 2
1.2.2 Gía trị nghệ thuật Ca trù 3
1.2.2.1 Giá trị văn học (Lời thơ) 3
1.2.2.2 Giá trị âm nhạc 4
1.2.2.3 Giá trị văn hoá 4
1.2.2.4 Giá trị phản ánh một số giai đoạn lịch sử, văn hoá, xã hội 4
1.2.2.5 Giá trị giải trí, ngoại giao 5
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC GIÁ TRỊ NGHỆ THUẬT CA TRÙ PHỤC VỤ DU LỊCH 6
2.1 Công tác tổ chức quản lý 6
2.1.1 Nhà nước 6
2.1.2 Doanh nghiệp 6
2.1.3 Địa phương 6
2.2 Cơ sở vật chất 6
2.2.1 Sân khấu chuyên nghiệp 7
2.2.2 Câu lạc bộ sinh hoạt ca trù 7
2.2.3 Hội diễn, liên hoan nghệ thuật 7
2.3 Nhân lực 7
2.4 Thị trường và du khách 8
2.5 Công tác bảo tồn và phát triển Ca trù hiện nay 8
2.5.1 Một số hoạt động 8
2.5.2 Một số vấn đề đặt ra 9
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO HIỆU QUẢ KHAI THÁC CÁC GIÁ TRỊ VĂN HOÁ CỦA NGHỆ THUẬT CA TRÙ PHỤC VỤ DU LỊCH 12
3.1 Nhận xét các giá trị văn hoá phục vụ du lịch 12
3.1.1 Những thuận lợi 12
3.1.2 Những khó khăn 12
3.2 Giải pháp 12
3.2.1 Bảo tồn và phát triển nghệ thuật Ca trù 12
3.2.2 Xây dựng môi trường biểu diễn hợp lý 13
3.2.3 Đưa nghệ thuật Ca trù vào chương trình du lịch 13
3.2.4 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá nghệ thuật ca trù 13
3.2.5 Yêu cầu khi khai thác nghệ thuật Ca trù vào hoạt động du lịch 13
KẾT LUẬN 15
Trang 5LỜI MỞ ĐẦU
Việt Nam có tài nguyên du lịch khá phong phú với nhiều đặc điểm giống các nước trong khu vực Đông Nam Á – phát triển trên cơ sở nền văn minh nông nghiệp lúa nước, đồng thời
có những nét riêng biệt Vì thế người ta thường nói đó là sự thống nhất trong đa dạng giữa các quốc gia Đông Nam Á
Để du lịch Việt Nam hấp dẫn du khách thì điều quan trọng chính là chúng ta phải biết tận dụng phát huy được những nét khác biệt văn hoá, bản sắc dân tộc để khai thác xây dựng các loại hình du lịch, các sản phẩm du lịch đặc trưng, độc đáo Có thể coi đây là yếu tố cơ bản quyết đinh sức cạnh tranh du lịch của mỗi quốc gia
Vào 14h45 (giờ Việt Nam, tức 10h45 giờ Abu Dhabi) ngày 1/10/2009, Ca trù của Việt Nam được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp Đây là một tin vui với những người yêu ca trù bởi giờ đây nghệ thuật ca trù không chỉ được biết tới, được bảo tồn mà còn được khai thác phục vụ cho đời sống văn hóa tinh thần của người dân Đây cũng là một sự kiện đánh dấu sự trở lại của ca trù sau nhiều thế kỉ bị quên lãng và có nguy cơ bị mai một Ca trù là một bộ môn nghệ thuật truyền thống đặc sắc của dân tộc và có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời
Những năm gần đây, du lịch Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ và đang
vươn lên thành ngành kinh tế mũi nhọn với tốc độ tăng trưởng cao Đạt được điều này cũng là nhờ vào việc khai thác các giá trị tài nguyên du lịch độc đáo của đất nước Và trong xu thế toàn cầu hóa , khi bản sắc văn hóa dần bị mai một thì du khách luôn muốn tìm đến những giá trị văn hóa đặc trưng của từng vùng miền Nắm bắt được điều này nên đã có nhiều loại hình nghệ thuật được đưa vào khai thác kinh doanh du lịch như chèo, múa rối nước, quan họ,… và
đã đạt được những thành công nhất định
Nhắc đến Ca trù - người ta chỉ lờ mờ hiểu về nó như một thể loại âm nhạc rất khó nắm bắt, rất khó để thẩm thấu Khác với quan hệ, múa rối… là những loại hình nghệ thuật dân dã gần gũi với cuộc sống - Ca trù là một loại hình nghệ thuật bác học Một loại hình âm nhạc đã đạt đến trình độ hoàn thiện cao, đòi hỏi người thưởng thức phải am hiểu và tìm tòi về những giá trị tinh hoa của nó Tại sao lại có sự khác biệt đó? Tại sao ca trù lại rất khó để cảm thụ được vẻ đẹp tinh anh của nó? Và hơn nữa trước thực trạng ca trù đang đứng trước bờ vực thẳm của sự mai một đã là động lực để nhóm tiến hành tìm hiểu về loại hình nghệ thuật này Với mong muốn tìm ra giải pháp thiết thực trong việc khôi phục, bảo tồn, gìn giữ và phát các giá trị thực tiễn của nghệ thuật ca trù trong hoạt động kinh doanh du lịch cũng như phương
thức khai thác nghệ thuật ca trù trong kinh doanh du lịch Vì vậy “Thực trạng khai thác và quản lý các giá trị văn hóa của nghệ thuật ca trù phục vụ phát triển du lịch” sẽ là đề tài
mà nhóm chọn cho bài tiểu luận này
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung của đề tài được kết cấu thành 3 chương:
Chương 1: Ca trù – di sản văn hoá phi vật thể
Chương 2: Thực trạng khai thác giá trị nghệ thuật Ca trù phục vụ du lịch
Chương 3: Một số giải pháp, kiến nghị góp phần nâng cao hiệu quả khai thác các giá trị văn hoá của nghệ thuật ca trù trong phát triển du lịch
Trang 6CHƯƠNG 1: CA TRÙ – DI SẢN VĂN HOÁ PHI VẬT THỂ 1.1 Khái niệm Ca trù
Ca trù (hay hát Ả đào) là tên gọi thông dụng hơn cả so với các khái niệm khác, cho dù chưa phải là cách gọi tối ưu Vậy Ca trù nghĩa là gì? Đó là một khái niệm chỉ một lối hát gồm rất nhiều điệu (theo thống kê của Đỗ Bằng Đoàn và Đỗ Trọng Huề thì Ca trù có 46 điệu): thét nhạc, non mai, hồng hạnh, hát nói,… Trong cách hiểu thông thường, khái niệm Ca trù có thể được thay thế bằng các khái niệm khác như đã nói ở trên mà vẫn được hiểu như nhau Ở Thanh Hóa, Ca trù còn được gọi là hát ca công, hát gõ Về nghĩa chữ thì Ca trù trước nay được giải thích là hát Thẻ Thẻ gọi bằng Trù, làm bằng mảnh tre ghi chữ đánh dấu, dùng để thưởng đào hát hay thay cho trả tiền mặt trực tiếp Khi ả đào hát, quan viên thị lễ chia ngồi hai bên, một bên đánh chiêng, một bên đánh trống Trống đánh chát và chiêng đánh một tiếng khi thấy hát hay thì thưởng cho đào một cái Trù Xong tiệc hát, đào kép ứng theo trù thưởng mà tính tiền, nhận tiền theo đúng quy định Khái niệm Ca trù sớm nhất hiện biết là thế kỷ 16 trong bài “Đại nghĩ bát giáp thưởng đào giải văn” của Lê Đức Mao
- Ngoài ra còn có các tên gọi khác:
+ Hát Ả đào
+ Hát Cửa đình (hát Đình môn)
+ Hát Cửa quyền
+ Hát nhà Tơ
+ Hát Cô đầu
Tóm lại, Ca trù là tên gọi chung và thông dụng nhất về một loại hình âm nhạc cổ truyền của Việt Nam Nó có thể được thay thế bằng nhiều tên gọi khác như: hát ả đào,hát cô đầu,… Tuy nhiên sự xuất hiện các tên gọi đó cũng như thời điểm xuất hiện, tên nào có trước, tên nào
có sau cho đến nay giới nghiên cứu dường như chưa đặt thành một vấn đề riêng để tìm hiểu
Và như vậy, mỗi tên gọi được coi là “tấm biển” chỉ đường ý nghĩa nhất định trong việc nghiên cứu về lịch sử phát triển của nghệ thuật Ca trù
1.2 Ca trù – Di sản văn hoá phi vật thể
1.2.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Ca trù
Ca trù được bắt nguồn từ dân ca, dân nhạc cùng với một số trò diễn và múa dân gian Chính vì vậy, Ca trù là một bộ môn nghệ thuật tổng hợp với nét độc đáo là sự phối hợp đa dạng, tinh tế, nhuần nhuyễn giữa thi ca và âm nhạc, đôi khi có cả múa
Ca trù khởi nguồn từ lối hát Đào nương, một lối hát lấy giọng nữ làm trọng và đã xuất
hiện trong đời sống người Việt hơn hai thế kỷ trước Công nguyên:
Thời Tiền Lê, năm Thiên Phúc thứ 8 (987), Đại Hành Hoàng đế sai Khuông Việt chế khúc để hát tiễn sứ thần phương Bắc Lý Giác về nước Khác với lối làm thơ, chế khúc
là viết ca từ cho một ca điệu có sẵn, ca nương dựa vào điệu mà “bẻ thành làn hát” đây chính là tiền thân của hát ca trù
Thời Lý, năm Thuận Thiên thứ 16 (1025) tại Thăng Long vua Lý Thái Tổ định ra hát xướng, con trai gọi là Quản giáp, con gái gọi là Ả đào (dân gian vẫn gọi là quản – đào) Lần đầu tiên trong lịch sử nước nhà, nghề ca xướng, và những người làm nghề
ca xướng được nhà nước coi trọng và lập ra tổ chức để họ hành nghề Do vậy mà nghệ thuật quản – đào ngày càng phát triển và hoàn thiện
Thời Trần (1225 -1400), âm nhạc có quản giáp, ả đào ngày càng thịnh hành, ngày càng thể hiện vai trò “bao sân” trong đời sống xã hội
Trang 7 Thời Lê Sơ, năm thứ 4 Thiệu Bình (1437), vua Lê Thái Tông sai Lương Đăng định ra quy chế lễ nhạc Sinh hoạt nhạc quan – đào thu hẹp dần quy mô và phân chia thành hai
bộ phận Nhạc bát âm và Hát ả đào
Từ niên hiệu Hồng Đức (1470) đến niên hiệu Đức Nguyên (1675), những người hành nghề âm nhạc phải sinh hoạt trong một tổ chức mới gọi là ty giáo phường Nghệ thuật trình diễn phục vụ cúng tế ấy là những canh hát thờ thần, sau này quen gọi là hát cửa đình
Từ nửa cuối thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX nhu cầu nghe hát ca trù phát triển rầm
rộ khắp nước Nhiều đào nương ở nông thôn đua nhau ra Hà Nội và các tỉnh thành, phố thị mưu sinh Người nhiều tiền thì thuê địa điểm mở nhà hát ca trù ngay ven đường, người ít tiền thì đi hát thuê Đó là nguyên nhân dẫn đến tình trạng phát triển quá nóng nhà hát ca trù ở các đô thị Việt Nam thời bấy giờ Để thu hút khách, các chủ nhà hát đã chiêu mộ thêm những cô gái trẻ không biết hát làm công việc chiêu đãi khách gọi là cô đầu rượu
Theo Nguyễn Xuân Diện trong Đặc khảo ca trù Việt Nam thì ca trù được hoàn thiện cơ bản về lối chơi vào thế kỷ thứ XV Trong khi các tư liệu mỹ thuật và khảo cổ học chưa đủ chứng lý khẳng định ca trù có từ thời Lý (Thế kỷ XI), thì bài thơ của Lê Đức Mao là tư liệu sớm nhất về ca trù và đáng tin cậy nhất để có thể chắc chắn vào thế kỷ XV ca trù đã có mặt ở nước ta
Dần dần sau đó, Ca trù còn được nhiều nhạc sĩ, nhạc học gia nước ngoài theo học, tìm hiểu, nghiên cứu và giới thiệu tại nhiều trường đại học nổi tiếng trên thế giới Trải qua quá trình phát triển thăng trầm cùng với những biến cố của lịch sử, cho tới nay, Ca trù đã đạt đến trình độ thẩm mỹ cao, khẳng định được vị trí quan trọng không chỉ của Việt Nam mà còn của
cả nhân loại
Ca trù hiện có ở 14 tỉnh, thành trong cả nước: miền Bắc (Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Dương, Hải Phòng, Hưng Yên, Nam Định, Thái Bình, Phú Thọ, Vĩnh Phúc); miền Trung (Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình); miền Nam (Thành phố Hồ Chí Minh)
Bên cạnh đó, nhiều nơi trước đây có giáo phường Ca trù ở châu thổ Bắc Bộ hiện vẫn có đền thờ tổ Ca trù như làng Lỗ Khê (xã Liên Hà, huyện Đông Anh, Hà Nội) có đình ca công; làng
Cổ Đạm (huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh) có đền Tổ Cô đầu hay đền Bạch Hoa công chúa; làng Phượng Cách (xã Phượng Cách, huyện Quốc Oai, Hà Nội) cũng có di tích đền thờ tổ Ca trù
1.2.2 Gía trị nghệ thuật Ca trù
1.2.2.1 Giá trị văn học (Lời thơ)
Ca trù là một loại hình ca hát có giá trị cao về mặt văn chương Các điệu hát Ca trù ngày xưa như Đại thạch, Dâng hương, Gửi thư … hãy còn mộc mạc chất phác; thì về sau với các điệu Hát nói, Hát mưỡu, Tỳ bà… từ ngữ đã chau chuốt, bóng bẩy hơn
Trong quá trình phát triển của mình, Ca trù bị coi là loại hình âm nhạc phục vụ cho mục đích chính trị Đó là những tiếng cười trào phúng, đả kích, những tiếng nói căm thù, vạch tội bọn cướp nước, bán nước; đó còn là những lời kêu gọi đồng bào, đồng chí cùng nhau đứng dậy, đòi lại nước nhà cho bằng được
Ngày nay, hòa mình vào không khí chung của thời đại, chủ đề của Hát nói ngày càng phong phú hơn Nội dung chủ yếu là ca ngợi cảnh đẹp quê hương đất nước, ca ngợi cách mạng, sự nghiệp đổi mới của đất nước
Có thể nói, Ca trù là tiếng hát của thơ Việt Nam Trong Ca trù có cả cổ kim, có cả chất dân gian, bình dân đến phong kiến, bác học; có niêm luật thơ cũ mà có cả chất hiện đại của thơ mới Thơ ca trù – một lối thơ phong phú, có mẹo luật mà vẫn có thể ra ngoài khuôn khổ
Trang 8Đây là một sự tổng hợp, biến hóa linh hoạt, uyển chuyển, tinh tế mà khó thể loại thơ nào sánh nổi
1.2.2.2 Giá trị âm nhạc
Nghệ thuật Ca trù, theo như nhiều nhà nghiên cứu thì nó mang tính hàn lâm và bác học Tính nghệ thuật không chỉ thể hiện bằng sự kết hợp hài hòa giữa nhạc và thơ, sự hòa quyện
âm thanh của tiếng hát, tiếng phách, tiếng đàn, tiếng trống; mà nó còn thể hiện ở sự đồng điệu
về tâm hồn giữa người biểu diễn (đào, kép) và người thưởng thức (quan viên)
+ Về cách phát âm và cách lấy hơi, mỗi lối hát lại có một phương pháp riêng Ở ca trù, nghệ nhân sử dụng “hơi trong” là chủ yếu
+ Về tiết tấu, rất ít tiết tấu có chu kì ngắn và đều như những thứ nhịp điệu của
những bài hát thông thường
+ Một điều quan trọng cần chú ý là ở lối Ca trù này, chúng ta một hư từ nào xen
vào lời hát, như những chữ: tình bằng, ấy mấy, dẫu, mã,… ở trong các lối hát chèo hay quan họ
+ Về phần bạn tấu, tức là nhạc cụ đi kèm với giọng hát đã được tinh giản đến mức tối đa + Các nhạc cụ: phách, đàn đáy, trống chầu
1.2.2.3 Giá trị văn hoá
Ca trù là một bộ môn nghệ thuật độc đáo của văn hoá Việt Ca trù xưa và cổ kính như đang giấu mình trong lớp trầm tích của văn hoá Việt Nam mà mỗi người dân chúng ta đều có quyền tự hào, và tự thấy mình phải có trách nhiệm giữ gìn lưu truyền và tìm cho nó vị trí xứng đáng trong đời sống văn hóa hôm nay
+ Lối ứng xử linh hoạt trong ca trù là điểm mà nhiều người khi thưởng thức ca trù có thể
dễ dàng nhận thấy
+ Địa điểm sinh hoạt: Trước đây, vào những ngày hội ở các làng quê, Ca trù được mời về biểu diễn ngay tại sân đình Các cuộc hát thơ, ca tụng công đức của các vị thần, vị thánh được cất lên thiêng liêng và trang trọng Và chính nơi đây trở thành “nhà hát nhân dân” của cả cộng đồng làng xã
+ Cách thưởng trong ca trù cũng được coi là một nét văn hoá đặc biệt - một nét đẹp trong văn hoá thưởng thức nghệ thuật của ông cha ta xưa
+ Một điểm nữa cũng dễ dàng thấy được, Ca trù là cách khán giả thưởng thức thơ và cũng là cách thơ được phổ nhạc
1.2.2.4 Giá trị phản ánh một số giai đoạn lịch sử, văn hoá, xã hội
Ca trù xuất hiện trong xã hội phong kiến Việt Nam từ thế kỷ thứ XI, sau đó được thể hiện
rõ nét ở thế kỷ XV thời nhà Lê Ca trù với những tên gọi khác như hát nhà tơ, hát cửa đình, hát cửa quyền, hát ả đào, hát cô đầu,… đều thể hiện những giai đoạn lịch sử khác nhau, những không gian văn hóa khác nhau ở nông thôn, làng xã phong kiến Việt Nam thời xưa hay ở các
đô thị với các tổ chức giáo phường, nhóm, hội Thực tế, trong các giai đoạn phong kiến, ca trù không phải là nghệ thuật đại chúng, đa dạng công chúng, đa dạng người nghe nên sẽ có giá trị phản ánh một số giai đoạn lịch sử nhất định nhưng sức ảnh hưởng không lớn
Ngoài ra, ca trù còn có giá trị văn hóa, giáo dục, tín ngưỡng sâu sắc trong những giai đoạn lịch sử
Ngày 1 tháng 10 năm 2009, ca trù được xác định là di sản phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp cấp thế giới Đây là Danh hiệu UNESCO ở Việt Nam có vùng tác động rộng lớn, có phạm vi tới khoảng 16 tỉnh, thành phố ở nửa phía Bắc Việt Nam bao gồm: Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà
Trang 9Nội, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hải Phòng, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Nam, Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình Ca trù là kiệt tác di sản phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại đứng thứ hai sau ả đào pansori của Hàn Quốc
Ngày 23 tháng 2 năm 2020 vừa qua, nhằm ngày giỗ tổ nghiệp ca trù, Google lần đầu tiên tôn vinh loại hình nghệ thuật truyền thống này bằng biểu tượng đặc biệt thay thế tạm thời trên trang chủ
1.2.2.5 Giá trị giải trí, ngoại giao
Theo Nguyễn Xuân Diện trong Lịch sử và nghệ thuật ca trù thì ngày đó, giáo phường An Thanh huyện Lập Thạch đã được mời về kinh đô để hát xướng đón sứ bộ các nước, cho thấy các giáo phường trong dân gian xưa đã được góp phần tham gia vào các hoạt động lễ tiết ngoại giao của nhà nước Giá trị di sản ca trù còn được thể hiện trên 8 khía cạnh giải trí Thời xưa, hát ca trù để vua, quan và nhân dân thưởng thức, giao lưu và sinh hoạt cộng đồng làng
xã Thời Pháp thuộc, hát ca trù ở nội thành Hà Nội bị biến thể thành hát cô đầu, cô đầu rượu
để phục vụ mục đích giải trí (theo khía cạnh giải trí không lành mạnh) của giới ăn chơi
1.3 Quá trình Ca trù trở thành di sản văn hoá thế giới
- Trước khi Ca trù trở thành di sản văn hoá phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp thì Ca trừ cũng đã có một quá trình”đi ra” thế giới qua những băng ghi âm, những cuộc liên hoan âm nhạc và những giới thiệu của những người yêu ca trù
- Quá trình Ca trù trở thành di sản thế giới
+ Viện Âm nhạc là đơn vị được Bộ Văn hoá thể thao và du lịch giao nhiệm vụ lập hồ sơ quốc gia về hát Ca trù người Việt trình UNESCO công nhận là di sản truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại
+ Vào ngày 1 tháng 10 năm 2009, tại Abu Dhab, tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất, ca trù chính thức được UNESCO công nhận là di sản phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp
Tổng kết chương 1:
Nghệ thuật ca trù là một môn nghệ thuật độc đáo, có sức sống mãnh liệt qua thăng trầm của lịch sử dân tộc Đến nay, nghệ thuật ca trù đã được thế giới công nhận và vinh danh, mang lại sức sống mới cho ca trù Về lịch sử ra đời và phát triển nghệ thuật ca trù vẫn được các nhà nghiên cứu quan tâm và làm phong phú thêm nguồn tư liệu chứng tỏ các giá trị văn hóa, nghệ thuật của ca trù Hiện nay, nghệ thuật ca đang dần trở thành một sản phẩm du lịch độc đáo, đậm đà bản sắc dân tộc thu hút du khách trong và ngoài nước.Và để thấy được thực trạng của vấn đề này, nhóm xin trình bày cụ thể trong chương 2
Trang 10CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC GIÁ TRỊ NGHỆ THUẬT CA TRÙ PHỤC
VỤ DU LỊCH 2.1 Công tác tổ chức quản lý
2.1.1 Nhà nước
Trong các định hướng phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm tới phát huy các giá trị văn hoá truyền thống nhằm xây dựng một nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc
Nhà nước đã ban hành và xây dựng các cơ quan quản lý mang tầm vĩ mô với các loại hình văn hoá
Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã đề ra và xây dựng những chiến lược cụ thể cho phát triển nghệ thuật ca trù
+ Giáo sư Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam cho rằng, cần tạo điều kiện để ca trù được trình diễn, thực hành thường xuyên, tạo sức sống bền vững; đưa ca trù vào giảng dạy trong các tiết học ngoại khóa của nhà trường và quan tâm hơn nữa đến việc đào tạo kép đàn
+ Trưởng phòng Quản lý di sản (Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội) Phạm Thị Lan Anh cho biết, trong những năm qua, thành phố Hà Nội luôn nỗ lực để hồi sinh, phát triển nghệ thuật ca trù
2.1.2 Doanh nghiệp
Nhiều doanh nghiệp du lịch hiện nay đã đặt ra những kế hoạch cụ thể cho công tác marketing và thực hiện các chương trình du lịch có liên quan tới các giá trị văn hoá truyền thống nói chung và nghệ thuật ca trù nói riêng
Doanh nghiệp du lịch đã xây dựng sản phẩm du lịch dựa trên nghệ thuật ca trù và ngày càng hoàn thiện chúng, nhằm mục đích quản lý chặt chẽ và hiệu quả hơn
Tuy nhiên, theo nghiên cứu Chủ nhiệm Câu lạc bộ Ca trù Thăng Long, Ca nương Phạm Thị Huệ, tâm sự: “Đa phần khách tới nghe hát tại những điểm biểu diễn của câu lạc bộ là khách lẻ chứ chưa có khách đoàn do các công ty lữ hành đưa tới Chúng tôi đã nhiều lần kết nối với các công ty du lịch nhưng vì nhiều lý do khác nhau nên điểm biểu diễn ca trù chưa có mặt trong các tour du lịch Thậm chí, nhiều người làm du lịch chưa từng nghe ca trù, chưa tiếp cận được ca trù, đây là một trong những rào cản lớn cho việc đưa ca trù đến với du khách”
2.1.3 Địa phương
Luôn quan tâm và phát huy các giá trị văn hoá của nghệ thuật ca trù nhằm tạo môi trường quản lý thuận lợi cho nghệ thuật ca trù đến được với đông đảo người dân
Trưởng phòng Văn hóa và Thông tin huyện Đông Anh Nguyễn Thế Mạnh, cho biết, để
hỗ trợ các nghệ nhân hồi sinh, phát triển nghệ thuật ca trù, huyện Đông Anh sẽ tiếp tục tập trung đầu tư kinh phí mở lớp truyền dạy ca trù cho lớp trẻ; mua sắm nhạc cụ, trang phục biểu diễn, tạo điều kiện thuận lợi cho câu lạc bộ ca trù phát triển