Nước Việt Nam ta đã trải qua 4000 năm dựng nước và giữ nước, do đó tinh thần là một yếu tố không thể thiếu trong sự thành công của các cuộc cách mạng chống giặc ngoại xâm.
Trang 1Bộ giáo dục và đào tạo Trờng đại học kinh doanh và công nghệ hà nội
mạng của ta thành công? Vì tinh thần theo góc độ triết học và minh” theo góc độ triết học và minh
hoạ bằng thực tiễn cuộc kháng chiến của Việt Nam
Hà Nội - 2010
Trang 2LỜI NÓI ĐẦU
“Thà làm ma nước Nam hơn là làm vương đất Bắc”
Trần Bình Trọng
“Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì bấy giờ mới hết người Nam
đánh Tây”
Nguyễn Trung Trực
Nước Việt Nam ta đã trải qua 4000 năm dựng nước và giữ nước, do
đó tinh thần là một yếu tố không thể thiếu trong sự thành công của cáccuộc cách mạng chống giặc ngoại xâm
Trong cuốn triết học Mác-Lênin tập II: Tình huống và bài tập Chúng
ta sẽ đọc văn bản 5với tiêu đề: “Vì sao cách mạng của ta thành công? Vì
tinh thần” Trích bài: Nói chuyện với cán bộ Đảng viên, và thanh niên lao động Hải Phòng, (Ngày 30/05/1975) Hồ Chí Minh,Toàn tập, t8-tr383 Nội
dung văn bản đã cho người đọc thấy rằng cách mạng nước ta thành công vìtinh thần Điều đó không phải theo chủ nghĩa duy tâm, không phải là nói ýthức quyết định vật chất Mà ta cần hiểu rằng nhờ có tinh thần cao hơn kẻđịch, mà nhân dân ta đã phát huy được sức mạnh vật chất hiện có để đánh
đổ được vật chất của kẻ địch vốn giàu mạnh hơn Việt Nam Tinh thầnđoàn kết muốn giữ gìn đất nước không bị xâm lăng, có được nền độc lập tự
do đã giúp quân dân ta sáng tạo ra những cách đánh thông minh, từ đóđánh vào thế yếu của kẻ địch
Tóm lại để hiểu rõ hơn mối quan hệ giữa vật chất và ý thức qua cáccuộc kháng chiến chống ngoại xâm của Việt Nam, chúng ta sẽ làm rõ ở nộidung bài tiểu luận triết sau đây
Trang 3Chương I: Cách mạng là gì ? Vai trò của cách mạng trong
công cuộc giải phóng dân tộc.
I, Quan niệm và khái niệm về cách mạng.
Cách mạng xã hội chủ nghĩa là một cuộc cách mạng nhằm thay thếchế độ cũ, nhất là chế độ tư bản chủ nghĩa, bằng chế độ xã hội chủ nghĩa,trong cuộc cách mạng đó, giai cấp công nhân là người lãnh đạo và cùng vớiquần chúng nhân dân lao động khác xây dựng một xã hội công bằng, dânchủ, văn minh
Theo nghĩa hẹp: cách mạng xã hội chủ nghĩa được hiểu là một cuộccách mạng chính trị được kết thúc bằng việc giai cấp công nhân cùng vớinhân dân lao động giành được chính quyền, thiết lập nên nhà nước chuyênchính vô sản- nhà nước của giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân laođộng
Theo nghĩa rộng: cách mạng xã hội chủ nghĩa là quá trình cải biếnmột cách toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội từ kinh tế,chính trị, văn hóa, tư tưởng, v.v để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội
và cuối cùng là chủ nghĩa cộng sản Như vậy, theo nghĩa rộng, cuộc cáchmạng xã hội chủ nghĩa bao gồm cả việc giành chính quyền về tay giai cấpcông nhân, nhân dân lao động và cả quá trình giai cấp công nhân cùng vớiquần chúng nhân dân lao động tiến hành cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hộimới trên tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội, tới khi xây dựng thành côngchủ nghĩa xã hội thì cuộc cách mạng này mới kết thúc
Chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng, nguyên nhân sâu xa của nhữngcuộc cách mạng xã hội là do sự phát triển của lực lượng sản xuất Theo quyluật chung của sự phát triển xã hội, khi lực lượng sản xuất không ngừngphát triển mâu thuẫn với quan hệ sản xuất đã lỗi thời, kìm hãm nó, tất yếuphải thay thế quan hệ sản xuất lỗi thời bằng một quan hệ sản xuất mới tiên
Trang 4tiến hơn C Mác và Ph ăngghen đã chỉ rõ: "Từ chỗ là những hình thứcphát triển của các lực lượng sản xuất, những quan hệ ấy trở thành nhữngxiềng xích của các lực lượng sản xuất Khi đó bắt đầu thời đại một cuộccách mạng xã hội ".
Biểu hiện mâu thuẫn trong lĩnh vực kinh tế là tính tổ chức, tính kếhoạch trong từng doanh nghiệp ngày càng tăng với tính vô tổ chức của sảnxuất toàn xã hội do tính cạnh tranh của nền sản xuất hàng hoá tư bản chủnghĩa gây ra
Tuy rằng, mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuấttrong chế độ tư bản ngày càng gay gắt, nhưng quy luật xã hội không tự nóxảy ra mà phải thông qua hoạt động của con người Cách mạng xã hội chủnghĩa muốn nổ ra, giai cấp công nhân phải nhận thức được sứ mệnh lịch sửcủa mình, thực hiện việc tuyên truyền vận động nhân dân lật đổ chínhquyền nhà nước của giai cấp tư sản để giành lấy chính quyền, giành lấy dânchủ
Cách mạng dân chủ tư sản với khẩu hiệu tự do, bình đẳng, bác ái đãtập hợp quần chúng nhân dân lao động trong cuộc đấu tranh lật đổ giai cấpquí tộc, phong kiến Nhưng khi giai cấp tư sản giành được chính quyền, thìmọi quyền tự do, dân chủ của quần chúng nhân dân lao động không đượctôn trọng Tự do trong chế độ tư bản chủ nghĩa là tự do bóc lột của giai cấp
tư sản, tự do bán sức lao động của người công nhân; tự do bóc lột của nướcgiàu với nước nghèo, tự do thống trị của nước lớn với nước nhỏ, v.v Giải phóng con người, giải phóng xã hội là mục tiêu của giai cấpcông nhân, của cách mạng xã hội chủ nghĩa, cho nên có thể nói chủ nghĩa
xã hội mang tính nhân văn, nhân đạo sâu sắc Chủ nghĩa xã hội không chỉdừng lại ở ý thức, ở khẩu hiệu giải phóng con người, mà từng bước thựchiện việc giải phóng con người "trên thực tế, biến con người từ vương quốccủa tất yếu sang vương quốc tự do", tạo nên một thể liên hiệp "trong đó sự
Trang 5phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cảmọi người".
Mục tiêu giai đoạn thứ nhất của cách mạng xã hội chủ nghĩa là giànhlấy chính quyền về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động
Mục tiêu giai đoạn thứ hai của cách mạng xã hội chủ nghĩa là "xoá
bỏ mọi chế độ người bóc lột người nhằm đưa lại đời sống ấm no cho toàndân" Khi mà "xoá bỏ tình trạng người bóc lột người thì tình trạng dân tộcnày bóc lột dân tộc khác cũng sẽ bị xoá bỏ"
II, Vai trò của cách mạng trong công cuộc giải phóng dân tộc.
Trong phong trào cộng sản quốc tế đã từng tồn tại quan điểm xemthắng lợi của cách mạng thuộc địa phụ thuộc vào thắng lợi của cách mạng
vô sản ở chính quốc Đề cương về phong trào cách mạng ở các nước thuộcđịa và nửa thuộc địa được thông qua tại Đại hội VI Quốc tế cộng sản (ngày1-9-1928) cho rằng: “Chỉ có thể thực hiện hoàn toàn công cuộc giải phóngcác thuộc địa khi giai cấp vô sản giành được thắng lợi ở các nước tư bảntiên tiến Quan điểm này, vô hình chung đã làm giảm tính chủ động, sángtạo của các phong trào cách mạng ở thuộc địa”
Theo Hồ Chí Minh, giữa cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa
và cách mạng vô sản ở chính quốc có mối quan hệ mật thiết với nhau, tácđộng qua lại lẫn nhau trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung là chủ nghĩa
đế quốc Đó là mối quan hệ bình đẳng chứ không phải là quan hệ lệ thuộc,hoặc quan hệ chính - phụ Năm 1925, Hồ Chí Minh viết: "Chủ nghĩa tư bản
là một con đỉa có một cái vòi bám vào giai cấp vô sản ở chính quốc và mộtcái vòi khác bám vào giai cấp vô sản ở các thuộc địa Nếu người ta muốngiết con vật ấy, người ta phải đồng thời cắt cả hai vòi Nếu người ta chỉ cắtmột vòi thôi, thì cái vòi kia vẫn tiếp tục hút máu của giai cấp vô sản; convật vẫn tiếp tục sống và cái vòi bị cắt đứt lại sẽ mọc ra"
Nhân dân các dân tộc thuộc địa có khả năng cách mạng to lớn Theo
Hồ Chí Minh, khối liên minh các dân tộc thuộc địa là một trong những cái
Trang 6cánh của cách mạng vô sản Phát biểu tại Đại hội V Quốc tế cộng sản(tháng 6-1924), Người khẳng định vai trò, vị trí chiến lược của cách mạngthuộc địa: "Vận mệnh của giai cấp vô sản thế giới và đặc biệt là vận mệnhcủa giai cấp vô sản ở các nước đi xâm lược thuộc địa gắn chặt với vậnmệnh của giai cấp bị áp bức ở các thuộc địa nọc độc và sức sống của conrắn độc tư bản chủ nghĩa đang tập trung ở các thuộc địa hơn là ở chínhquốc", nếu xem thường cách mạng ở thuộc địa tức là "muốn đánh chết rắnđằng đuôi" Vận dụng công thức của C.Mác: sự giải phóng của giai cấpcông nhân phải là sự nghiệp của bản thân giai cấp công nhân, Người đưa raluận điểm: "Công cuộc giải phóng anh em, (tức nhân dân thuộc địa - TG)chỉ có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực của bản thân anh em" Do nhậnthức được vai trò, vị trí chiến lược của cách mạng thuộc địa, đánh giá đúngsức mạnh dân tộc, năm 1921, Nguyễn ái Quốc cho rằng cách mạng giảiphóng dân tộc ở thuộc địa có thể giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ởchính quốc Người viết: "Ngày mà hàng trăm triệu nhân dân châu á bị tànsát và áp bức thức tỉnh để gạt bỏ sự bóc lột đê tiện của một bọn thực dânlòng tham không đáy, họ sẽ hình thành một lực lượng khổng lồ, và trongkhi thủ tiêu một trong những điều kiện tồn tại của chủ nghĩa tư bản là chủnghĩa đế quốc, họ có thể giúp đỡ những người anh em mình ở phương Tâytrong nhiệm vụ giải phóng hoàn toàn"
Trong tác phẩm Đường kách mệnh, Hồ Chí Minh có sự phân biệt vềnhiệm vụ của cách mạng vô sản và cách mạng giải phóng dân tộc và chorằng: hai thứ cách mạng đó tuy có khác nhau, nhưng có quan hệ chặt chẽvới nhau Người nêu ví dụ: "An Nam dân tộc cách mệnh thành công thì tưbản Pháp yếu, tư bản Pháp yếu thì công nông Pháp làm giai cấp cách mệnhcũng dễ Và nếu công nông Pháp làm cách mệnh thành công, thì dân tộc AnNam sẽ được tự do"Đây là một luận điểm sáng tạo, có giá trị lý luận vàthực tiễn to lớn; một cống hiến rất quan trọng của Hồ Chí Minh vào khotàng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, đã được thắng lợi của phong trào
Trang 7cách mạng giải phóng dân tộc trên toàn thế giới trong gần một thế kỷ quachứng minh là hoàn toàn đúng đắn.
III, Cuộc kháng chiến tiêu biểu của dân tộc ta
Chặng đường lịch sử, chiến công oanh liệt của sự nghiệp chống Mỹ cứu nước, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc
1 Bối cảnh quốc tế và trong nước
Trên thế giới, sau chiến tranh thế giới thứ hai, đế quốc Mỹ nổi lêncầm đầu phe đế quốc, có tiềm lực rất mạnh, hiếu chiến và âm mưu bá chủthế giới Mỹ từng bước khẳng định sự có mặt ở Đông Dương và sau thấtbại của Pháp ở Điện Biên Phủ, chủ nghĩa thực dân cũ sụp đổ, Mỹ nhảy vàomiền Nam Việt Nam, áp đặt chủ nghĩa thực dân kiểu mới, âm mưu chia cắtlâu dài đất nước ta Lúc này trên thế giới đã phân chia thành hai hệ thốngđối đầu gay gắt bằng cuộc chiến tranh lạnh và chạy đua vũ trang quyết liệt
Hệ thống XHCN, phong trào công nhân ở các nước tư bản, phong trào giảiphóng dân tộc ở khắp nơi trên thế giới dâng cao Việt Nam trở thành tiêuđiểm hội tụ những mâu thuẫn của thời đại Trong nước, sau chín nămkháng chiến chống thực dân Pháp, miền Bắc được giải phóng và bước vàothời kỳ xây dựng CNXH, miền Nam vẫn dưới ách thống trị của đế quốc Mỹ
và tay sai Nhiệm vụ chiến đấu giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốctrở thành nhiệm vụ thiêng liêng của toàn dân tộc
2 Những bước phát triển của cuộc kháng chiến
Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta đã trải quagần 21 năm, là cuộc chiến tranh cứu nước dài ngày nhất, ác liệt nhất vàphức tạp nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Có thể phân kỳcuộc kháng chiến thành năm giai đoạn chiến lược, mỗi giai đoạn có nhữngchuyển biến về tương quan lực lượng, cục diện chiến tranh để đến giaiđoạn cuối tạo bước nhảy vọt lớn đi đến giành thắng lợi hoàn toàn
3 Ý nghĩa lịch sử
Trang 8- Đối với Việt Nam: Thắng lợi của nhân dân ta trong cuộc khángchiến chống Mỹ, cứu nước là thành quả vĩ đại nhất của sự nghiệp giảiphóng dân tộc, giải phóng xã hội do Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnhđạo; là trang sử hào hùng và chói lọi trên con đường dựng nước và giữnước mấy ngàn năm của dân tộc Nhân dân ta đánh thắng kẻ thù lớn mạnh
và hung hãn nhất của loài người tiến bộ; kết thúc oanh liệt cuộc chiến đấu
30 năm giành độc lập tự do, thống nhất cho Tổ quốc; chấm dứt ách thốngtrị hơn một thế kỷ của chủ nghĩa thực dân cũ và mới trên đất nước ta; đánhdấu bước ngoặt quyết định trong lịch sử dân tộc, đưa Tổ quốc ta bước vào
kỷ nguyên độc lập tự do và CNXH
- Đối với thế giới: Thắng lợi của nhân dân ta trong cuộc kháng chiếnchống Mỹ, cứu nước là thắng lợi tiêu biểu của lực lượng cách mạng thếgiới; góp phần thúc đẩy mạnh mẽ cuộc đấu tranh của nhân dân thế giới vìmục tiêu độc lập dân tộc, hoà bình, dân chủ và tiến bộ xã hội; cổ vũ, độngviên các dân tộc đang tiến hành công cuộc giải phóng dân tộc, chống chủnghĩa đế quốc; mở đầu sự phá sản của chủ nghĩa thực dân kiểu mới trêntoàn thế giới
4 Nguyên nhân thắng lợi
Nguyên nhân thứ nhất: Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng Cộng sảnViệt Nam là nhân tố quyết định hàng đầu bảo đảm thắng lợi của cách mạngViệt Nam
Nguyên nhân thứ hai: Nhân dân và các lực lượng vũ trang nhân dân
đã phát huy truyền thống yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, mộtlòng đi theo Đảng, đi theo Bác Hồ, chiến đấu dũng cảm, ngoan cường, bền
bỉ, lao động quên mình vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì CNXH và vì quyềncon người
Nguyên nhân thứ ba: Cả nước đoàn kết, thống nhất ý chí và hànhđộng, trên dưới một lòng, triệu người như một, quyết tâm đánh thắng giặc
Mỹ xâm lược
Trang 9Nguyên nhân thứ tư: Kết hợp sức mạnh của dân tộc với sức mạnhcủa thời đại, tạo thành sức mạnh tổng hợp đánh Mỹ và thắng Mỹ
Nguyên nhân thứ năm: Đoàn kết, liên minh chiến đấu với nhân dânLào và nhân dân Campuchia; đoàn kết quốc tế
5 Bài học kinh nghiệm
Bài học thứ nhất: Xác định đường lối cách mạng đúng đắn, sáng tạo,phù hợp với đặc điểm của cách mạng Việt Nam
Bài học thứ hai: Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, kết hợpsức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại
Bài học thứ ba: Vận dụng một cách sáng tạo, linh hoạt phương phápđấu tranh cách mạng, phương thức tiến hành chiến tranh toàn dân và nghệthuật quân sự chiến tranh toàn dân, xây dựng và phát triển lý luận chiếntranh cách mạng, chiến tranh nhân dân Việt Nam
Bài học thứ tư: Chủ động, nhạy bén, linh hoạt trong chỉ đạo chiếnlược chiến tranh cách mạng và nghệ thuật tạo và nắm thời cơ giành nhữngthắng lợi quyết định
Bài học thứ năm: Phải luôn luôn chú trọng xây dựng Đảng trong mọihoàn cảnh, nâng cao sức chiến đấu và phát huy hiệu lực lãnh đạo của Đảng
Trang 10Chương II: Lịch sử phát triển cả cách mạng Việt Nam
I, Phương thức hoạt động và những đắc điểm của cách mạng Việt Nam
Năm 2007, năm kỷ niệm 80 năm ra đời tác phẩm Đường Kách Mệnh
(1927- 2007) Đây là cuốn sách gồm những bài giảng của Nguyễn Ái Quốc(Chủ tịch Hồ Chí Minh) tại các lớp huấn luyện chính trị cho cán bộ của HộiViệt Nam cách mạng thanh niên, do Người tổ chức tại Quảng Châu (TrungQuốc) trong những năm 1925- 1927 Các lớp huấn luyện chính trị nàynhằm truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng và phương pháp cáchmạng cho những người cách mạng Việt Nam; chuẩn bị về chính trị, tưtưởng và tổ chức cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam Cuốn sách
do Bộ Tuyên truyền của Hội Liên hiệp các dân tộc bị áp bức ở Á Đôngxuất bản năm 1927 để làm tài liệu học tập và tuyên truyền Có 15 vấn đề cơbản sau được trình bày ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu: tư cách một người cáchmệnh; vì sao phải viết sách này; cách mệnh; lịch sử cách mệnh Mỹ; cáchmệnh Pháp; cách mệnh Nga; quốc tế; phụ nữ quốc tế; công nhân quốc tế;cộng sản thanh niên quốc tế; quốc tế giúp đỡ; quốc tế cứu tế đỏ; cách tổchức công hội; tổ chức dân cày; hợp tác xã
Đường Kách Mệnh là một trong những tác phẩm lớn đánh dấu một
trong những mốc quan trọng trong cuộc đời hoạt động cách mạng củaNguyễn Ái Quốc, đồng thời là một trong những văn kiện lý luận đầu tiêncủa Đảng ta, đặt cơ sở tư tưởng cho đường lối cách mạng Việt Nam
Nội dung và ý nghĩa đường lối chính trị của Đường Kách Mệnh đã được
Người đề cập một cách phong phú và sâu sắc, trong đó tập trung một sốvấn đề sau:
- Tác phẩm đã xác định rõ tính chất của cách mạng Việt Nam là dân tộc cách mạng và giai cấp cách mạng.
Nguyễn Ái Quốc cho rằng phải làm dân tộc cách mạng vì thực dânPháp bắt dân ta làm nô lệ, nên toàn dân tộc phải hiệp lực đánh đuổi bọn
Trang 11xâm lược Thà chết tự do còn hơn sống nô lệ Việt Nam cũng phải làm giaicấp cách mạng vì chủ tư bản Tây bóc lột công nhân Việt Nam, chủ đồnđiền Tây chiếm đoạt ruộng đất của nông dân Việt Nam nên công nông phảiđứng lên làm cách mạng để đánh đuổi tư bản thực dân.
Điều đáng nói ở đây là xét về loại hình cách mạng, Nguyễn Ái Quốcxác định phải có loại cách mạng dân tộc riêng, khác cách mạng tư sản vàkhác cách mạng vô sản (cách mạng XHCN) Người chia cách mạng ra làm
3 thứ: tư bản cách mạng, dân tộc cách mạng, giai cấp cách mạng Các nướcthuộc địa làm cách mạng để giành độc lập "như An Nam đuổi Pháp, Ấn Độđuổi Anh, Cao Ly đuổi Nhật, Philippin đuổi Mỹ, Tàu đuổi các đế quốc chủnghĩa ấy là dân tộc kách mệnh" Còn cách mạng ở các nước phương Tây,thay chế độ phong kiến bằng chế độ tư bản, gọi là tư bản cách mạng.Nguyễn Ái Quốc không cho rằng hễ ở đâu có chống địa chủ phong kiếnđều là cách mạng dân chủ tư sản Cần phân biệt rõ về chất hai loại cáchmạng ấy, dù đều chống địa chủ phong kiến
Khi đọc Đề cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lênin, Người
đã vui mừng đến phát khóc lên, nhưng mấy năm sau, với Đường Kách Mệnh, Người không nói cách mạng dân chủ tư sản mà nói dân tộc cách
mạng và giai cấp cách mạng ở các nước thuộc địa Toàn bộ tác phẩm
Đường Kách Mệnh đã được Người tập trung giải quyết vấn đề dân tộc cách
mạng trên cơ sở học thuyết giai cấp và đấu tranh giai cấp của chủ nghĩaMác-Lênin Đây là một phát hiện về loại hình cách mạng, Người đã nghiêncứu nhiều lý luận cách mạng, tìm hiểu kỹ các cuộc cách mạng tư sản dânchủ Anh, Pháp, Mỹ; cách mạng vô sản ở Pháp, Nga Cuộc cách mạng nàocũng rút ra được bài học cho Việt Nam, nhưng Người cho rằng Việt Nam lànước thuộc địa nửa phong kiến, không giống các nước trên, nên phải tìm
một loại hình cách mạng thích hợp Đường Kách Mệnh đã khởi xướng tên
gọi "dân tộc cách mạng" và "giai cấp cách mạng"; hai cuộc cách mạng ấyluôn kết hợp với nhau