MỤC LỤC B ĐẶT VẤN ĐỀ 2 B NỘI DUNG 1 a Xác định những vấn đề mấu chốt và những câu hỏi pháp lí đặt ra trong vụ việc nêu trên 1 b Hãy phác thảo cấu trúc đơn khiếu nại cho ông A gửi cơ quan nhà nước có.
Trang 1MỤC LỤC
Trang 2A ĐẶT VẤN ĐỀ
Ông A là khách hàng đến trung tâm tư vấn pháp luật K ký hợp đồng tư vấn để yêu cầu giải quyết một vụ việc như sau: Ông A có diện tích đất là 420m2 do cha ông để lại, gia đình sử dụng từ năm 1976 đến nay, trong đó hiện tại ông sử dụng 200m2 để xây nhà, diện tích còn lại hiện đang trồng rau xanh và đào ao thả cá Đất này ông chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Đầu năm 2014, UBND huyện ra thông báo thu hồi đất để mở rộng đường giao thông, trong đó diện tích 220m2 ông trồng rau và đào ao thả
cá thuộc phạm vi thu hồi UBND huyện cũng gửi phương án bồi thường và hỗ trợ cho gia đình ông là: giá đất bồi thường sẽ được tính trên cơ sở giá đất nông nghiệp, trồng cây hằng năm theo bảng khung giá mà UBND tỉnh ban hành Mức hỗ trợ để ổn định đời sống được xác định là 30kg gạo x số lượng nhân khẩu x 12 tháng Ông A không đồng ý với phương án bòi thường và hỗ trợ với mức nêu trên Vì vậy ông tìm đến trung tâm tư vấn với yêu cầu: Soạn thảo cho ông đơn khiếu nại Với tư cách là chuyên gia tư vấn, anh (chị) hãy:
a Xác định những vấn đề mấu chốt và những câu hỏi pháp lí đặt ra trong vụ việc nêu trên
b Hãy phác thảo cấu trúc đơn khiếu nại cho ông A gửi cơ quan nhà nước có thẩm
quyền?
Trang 3B NỘI DUNG
a Xác định những vấn đề mấu chốt và những câu hỏi pháp lí đặt ra trong vụ việc nêu trên
a.1 Về những vấn đề mấu chốt
Thứ nhất, vấn đề thu hồi đất của Ủy ban nhân dân huyện
Năm 2014, UBND huyện ra thông báo thu hồi 220m2 trồng rau và đào ao của ông A để
mở rộng đường giao thông
Đầu tiên , xét căn cứ thu hồi đất của nhà nước Theo quy định tại Điểm b Khoản 3 Điều
62 Luật Đất đai 2013 về việc thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng thì việc thực hiện các dự án do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chấp thuận mà phải thu hồi đất bao gồm:
“Dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật của địa phương gồm giao thông, thủy lợi, cấp nước, thoát nước, điện lực, thông tin liên lạc, chiếu sáng đô thị; công trình thu gom, xử
lý chất thải;”
Thứ hai, xét thẩm quyền thu hồi đất Tại khoản 2 Điều 66 Luật Đất đai 2013 quy định thì
Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất trong các trường thu hồi đất đối với
hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư
Thứ ba, về thông báo thu hồi đất theo Khoản 1 Điều 67 Luật Đất đai 2013 quy định thì
“trước khi có quyết định thu hồi đất, chậm nhất là 90 ngày đối với đất nông nghiệp và
180 ngày đối với đất phi nông nghiệp, cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải thông báo
Trang 4thu hồi đất cho người có đất thu hồi biết Nội dung thông báo thu hồi đất bao gồm kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm.”
Như vậy, với mục đích mở rộng đường giao thông thì cơ quan nhà nước có căn cứ để thu hồi đất Mảnh đất ông A đang sử dụng là đất của hộ gia đình nên UBND huyện sẽ có thẩm quyền ra quyết định và thông báo thu hồi đất Việc UBND gửi thông báo đến gia đình ông A là đúng thẩm quyền và thủ tục theo quy định của pháp luật
Thứ hai, Ông A có đủ điều kiện để được bồi thường khi nhà nước thu hồi đất hay không?
Căn cứ khoản 1 Điều 75 Luật Đất đai năm 2013, điều kiện để được bồi thường về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng an ninh; phát triển kinh tế - xã hội
vì lợi ích quốc gia, công cộng gồm :
Một là, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hằng năm
Hai là, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (Giấy chứng nhận)
Ba là, có đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật đất đai mà chưa được cấp Theo như thông tin mà ông A cung cấp thì mảnh đất 420m2 là do cha ông để lại, gia đình ông đã sử dụng từ năm 1976 và chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Đối chiếu với quy định trên, Câu hỏi đặt ra là: việc ông A chưa được cấp Giấy chứng nhận là do ông A không đủ điều kiện để được cấp hay đã đủ điều kiện nhưng ông chưa nộp đơn yêu cầu cấp giấy chứng nhận hoặc đã yêu cầu nhưng chưa được cấp?:
Trang 5Trường hợp một: ông A được Nhà nước bồi thường khi bị thu hồi đất và có quyền khiếu nại nếu không đồng ý với phương án bồi thường nếu ông A đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận mặc dù chưa đi đăng ký Nhận thấy gia đình ông A sử dụng đất ổn định
từ năm 1976, nếu có một trong các loại giấy tờ quy định tại điều 100 Luật đất đai năm
2013 và điều 18 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật đất đai như: giấy tờ hợp pháp về thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất; sổ mục kê đất, sổ kiến điền lập trước ngày 18/12/1980…thì sẽ được cấp Giấy chứng nhận Trường hợp không có giấy tờ về quyền sử dụng đất, đã sử dụng đất ổn định trước ngày 1/7/2004 không vi phạm pháp luật về đất đai, nay được UBND xã xác nhận đất không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất thì được cấp Giấy chứng nhận Có thể thấy, Ông A có cơ sở để hồ sơ kê khai xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất của mình được chấp thuận là rất cao
Trường hợp hai: Nếu ông A chưa được cấp Giấy chứng nhận là do ông A không đủ điều kiện được cấp: không có một trong các loại giấy tờ quy định tại điều 100 hoặc trong quá trình sử dụng có vi phạm pháp luật đất đai, bị UBND xã xác nhận là đất có tranh chấp… thì ông A sẽ không được bồi thường Trường hợp này đã được quy định rõ tại điều 82 Luật Đất đai năm 2013 theo đó “trường hợp không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này.” thì Nhà nước thu hồi đất không được bồi thường về đất
Tuy nhiên, trong trường hợp đất mà ông A bị thu hồi là đất nông nghiệp đã sử dụng trước ngày 01/7/2004 mà ông A là người trực tiếp sản xuất nông nghiệp, thì mặc dù không có Giấy chứng nhận hoặc không đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận theo quy định của Luật đất đai vẫn được bồi thường đối với diện tích đất thực tế đang sử dụng, diện tích đất được bồi thường không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp quy định tại điều 129 của Luật Đất đai năm 2013 (khoản 2 điều 77 Luật Đất đai năm 2013)
Trang 6Vì ông A chưa cung cấp cụ thể thông tin nên chưa thể xác định được 220m2 đất mà hiện ông đang sử dụng là đất nông nghiệp, đất ở hay đất phi nông nghiệp không phải đất ở nhưng lại sử dụng vào mục đích nông nghiệp (trồng rau, thả cá) Nếu diện tích 220m2 là đất nông nghiệp thì được bồi thường mặc dù không có giấy chứng nhận hoặc không đủ điều kiện để được cấp Ngược lại, nếu không phải là đất nông nghiệp thì ông A sẽ không được Nhà nước bồi thường khi thu hồi đất
Thứ hai: Phương án bồi thường mà UBND huyện đề ra liệu đã phù hợp chưa?
Theo như quy định tại Điều 74 Luật Đất đai 2013, về nguyên tắc khi thu hồi đất Nhà nước phải bồi thường bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi, chỉ khi không có đất để bồi thường thì mới bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do UBND tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất
Như vậy có nghĩa là, nếu 220m2 mà gia đình ông A sử dụng vào mục đích nông nghiệp
là đất nông nghiệp thì phải bồi thường bằng đất nông nghiệp Ở đây, UBND huyện đã gửi phương án bồi thường bằng tiền: giá đất bồi thường sẽ được tính trên cơ sở giá đất nông nghiệp, trồng cây hằng năm theo bảng khung giá mà UBND tỉnh ban hành Mức hỗ trợ để ổn định đời sống được xác định là 30kg gạo x số lượng nhân khẩu x 12 tháng Về phương án bồi thường của UBND huyện theo những thông tin ông A cung cấp thì có thể UBND huyện đã bỏ qua bước tìm hiểu về quỹ đất ở địa phương để xác định ở địa
phương đó có còn đất để bồi thường không mà đã bồi thường bằng tiền ngay cho ông A Nhận thấy, đất mà ông A bị thu hồi có trồng rau xanh (xác định là cây trồng hằng năm), thả cá (xác định là vật nuôi thủy sản), do đó khi Nhà nước thu hồi diện tích đất này của ông A mà gây ra thiệt hại đối với cây trồng hằng năm và vật nuôi là thủy sản thì Nhà nước còn phải thực hiện bồi thường cho ông A theo quy định tại Điều 90 Luật đất đai năm 2013 Cụ thể:
Trang 7Đối với cây hàng năm, mức bồi thường được tính bằng giá trị sản lượng của vụ thu hoạch Giá trị sản lượng của vụ thu hoạch được tính theo năng suất của vụ cao nhất trong
03 năm trước liền kề của cây trồng chính tại địa phương và giá trung bình tại thời điểm thu hồi đất
Đối với vật nuôi là thủy sản mà tại thời điểm thu hồi đất đã đến thời kỳ thu hoạch thì không phải bồi thường; Đối với vật nuôi là thủy sản mà tại thời điểm thu hồi đất chưa đến thời kỳ thu hoạch thì được bồi thường thiệt hại thực tế do phải thu hoạch sớm;
trường hợp có thể di chuyển được thì được bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại do
di chuyển gây ra; mức bồi thường cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định
Như vậy căn cứ vào những thông tin mà ông A cung cấp và những quy định của pháp luật đất đai có thể thấy rằng phương án bồi thường đối với hộ gia đình ông A như vậy là chưa hợp lý Ngoài các khoản bồi thường về đất, khoản hỗ trợ ổn định đời sống như trên, Nhà nước còn phải thực hiện việc bồi thường thiệt hại đối với cây trồng vật nuôi nằm trên diện tích đất bị Nhà nước thu hồi cho ông A
a.2 Về những câu hỏi pháp lý đặt ra:
- Áp dụng Luật đất đai năm nào? Áp dụng những văn bản pháp luật có liên quan nào?
- Thời điểm thực hiện phương án bồi thường và hỗ trợ cho gia đình ông A là khi nào? (trước hay sau khi Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực)
- Loại đất của diện tích đất có quyết định thu hồi? (đất ở, đất phi nông nghiệp không phải đất ở hay đất nông nghiệp?)
- Diện tích đất bị thu hồi của gia đình ông A có đủ điều kiện để được bồi thường không? Căn cứ pháp lý?
Trang 8- Lý do vì sao ông A chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất? Do không đủ điều kiện để được cấp hay đã yêu cầu nhưng chưa được cấp?
- Mức bồi thường mà UBND bồi thường cho ông A đã hợp lý chưa? Có cách nào để tăng mức bồi thường cho ông A không?
- Giá đất bồi thường có phù hợp với bảng giá đất do UBND tỉnh nơi gia đình ông A sinh sống ban hành hay không?
b Hãy phác thảo cấu trúc đơn khiếu nại cho ông A gửi cơ quan nhà nước có thẩm quyền?
b.1 Các quy định pháp luật về khiếu nại của ông A với Ủy ban nhân dân huyện X
- Quyền khiếu nại: Theo Khoản 1 Điều 7 Luật Khiếu nại 2011 thì khi có căn cứ cho
rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính là trái pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình thì ông A có quyền khiếu nại lần đầu đến người đã ra quyết định hành chính là Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện X
- Hình thức khiếu nại: Việc khiếu nại được thực hiện bằng đơn khiếu nại hoặc khiếu
nại trực tiếp
- Thời hiệu khiếu nại: 90 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết
được quyết định hành chính, hành vi hành chính Trường hợp người khiếu nại không thực hiện được quyền khiếu nại theo đúng thời hiệu vì ốm đau, thiên tai, địch họa, đi công tác, học tập ở nơi xa hoặc vì những trở ngại khách quan khác thì thời gian có trở ngại đó không tính vào thời hiệu khiếu nại
- Hồ sơ khiếu nại: Bao gồm đơn khiếu nại và tài liệu liên quan (nếu có).
- Người có thẩm quyền giải quyết: Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện X
Trang 9- Trình tự thực hiện
Bước 1: Nộp đơn khiếu nại và các tài liệu liên quan cho cơ quan có thẩm quyền giải quyết cụ thể là nộp đơn tại Bộ phận một cửa Ủy ban nhân dân huyện X.
Bước 2: Thủ lý giải quyết khiếu nại
Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được khiếu nại thuộc thẩm quyền mà không thuộc một trong các trường hợp không được thụ lý giải quyết khiếu nại, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu phải thụ lý giải quyết; thông báo bằng văn bản cho người khiếu nại, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền chuyển khiếu nại đến và cơ quan thanh tra nhà nước cùng cấp biết, trường hợp không thụ lý giải quyết thì phải nêu
rõ lý do
Bước 3: Giải quyết khiếu nại
- Thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu không quá 30 ngày, kể từ ngày thụ lý; đối với vụ việc phức tạp thì thời hạn giải quyết có thể kéo dài hơn nhưng không quá 45 ngày, kể từ ngày thụ lý Ở vùng sâu, vùng xa đi lại khó khăn thì thời hạn giải quyết khiếu nại không quá 45 ngày, kể từ ngày thụ lý; đối với vụ việc phức tạp thì thời hạn giải quyết có thể kéo dài hơn nhưng không quá 60 ngày, kể từ ngày thụ lý
Bước 4: Ban hành quyết định giải quyết khiếu nại
Căn cứ quy định của pháp luật, kết quả xác minh nội dung khiếu nại, kết quả đối thoại (nếu có), người giải quyết khiếu nại ban hành quyết định giải quyết khiếu nại Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày có quyết định giải quyết khiếu nại, người giải quyết khiếu nại lần đầu có trách nhiệm gửi quyết định giải quyết khiếu nại cho người khiếu nại, thủ trưởng cấp trên trực tiếp của người giải quyết khiếu nại hoặc người có thẩm quyền, người có quyền, nghĩa vụ liên quan, cơ quan, tổ chức, cá nhân đã chuyển khiếu nại đến và cơ quan thanh tra nhà nước cùng cấp
Trang 10Trường hợp sau khi hết thời hạn giải quyết khiếu nại mà không được giải quyết hoặc
đã nhận được kết quả giải quyết khiếu nại nhưng người khiếu nại không đồng ý với kết quả giải quyết có thể nộp hồ sơ giải quyết khiếu nại lần 2 theo quy định
b.2 Phác thảo cấu trúc đơn khiếu nại
Ông A được quyền viết đơn khiếu nại tới UBND huyện Bởi lẽ, mặc dù, mảnh đất của gia đình ông A chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng đây là mảnh đất do cha ông để lại, gia đình đã sử dụng ổn định từ năm 1976 đến nay, không vi phạm pháp luật về đất đai và được UBND xã xác nhận đất không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất Do đó, ông A hoàn toàn được quyền khiếu nại nếu không đồng ý với phương án bồi thường của UBND huyện
Căn cứ theo Khoản 2 Điều 204 Luật Đất đai năm 2013 thì trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính về đất đai thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại Luật Khiếu nại năm 2011 quy định hai hình thức khiếu nại: khiếu nại bằng đơn và khiếu nại trực tiếp, căn cứ khoản 2 điều 8 Luật Khiếu nại
2011, trường hợp khiếu nại được thực hiện bằng đơn như yêu cầu của ông A thì trong đơn khiếu nại phải ghi rõ những nội dung sau:
- Ngày, tháng, năm khiếu nại;
- Kính gửi chủ thể có thẩm quyền giải quyết (Đối với vụ việc này, thẩm quyền giải quyết được xác định là Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện Bởi lẽ khiếu nại của ông A là khiếu nại lần đầu, mà theo quy định tại khoản 1 Điều 18 Luật Khiếu nại
2011thì Chủ tịch UBND cấp huyện có thẩm quyền: “Giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình”).
- Tên, địa chỉ của người khiếu nại, Số CMTND, SĐT (họ tên đầy đủ và địa chỉ của ông A);
Trang 11- Tên, địa chỉ của cơ quan, tổ chức, cá nhân bị khiếu nại (UBND huyện đã ra thông báo thu hồi đất và gửi phương án bồi thường, hỗ trợ nên bên khiếu nại là UBND huyện và địa chỉ là nơi trụ sở UBND đó được đặt);
- Nội dung, lý do khiếu nại cần nêu những vấn đề sau:
+ Tóm tắt việc khiếu nại: Đầu năm 2014, UBND huyện thông báo thu hồi đất để
mở rộng đường giao thông Trong đó, 220 m2 đất gia đình ông A đào ao, thả cá trồng rau (trong tổng diện tích 420m2 gia đình ông sử dụng) thuộc phạm vi thu hồi UBND huyện
có gửi phương án bồi thường và hỗ trợ cho gia đình ông A nhưng ông không đồng ý với phương án và mức hỗ trợ mà UBND huyện đưa ra
+ Trình bày những quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm hại như thế nào:
Theo khoản 1 Điều 13 Nghị định 43/2014/NĐ-CP, đất mà UBND thu hồi của gia đình ông A tuy không có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng nằm trong diện được bồi thường về đất do đã sử dụng ổn định lâu dài từ 1976 đến nay ( Trước 01/7/2004 ), không
vi phạm pháp luật về đất đai và không có tranh chấp
UBND huyện đã gửi phương án bồi thường đó là: Giá đất bồi thường sẽ được tính trên cơ sở giá đất nông nghiệp, trồng cây hằng năm theo bảng khung giá mà UBND tỉnh ban hành Mức hỗ trợ để ổn định đời sống được xác định là 30kg gạo x số lượng nhân khẩu x 12 tháng
Tuy nhiên, đất mà ông A bị thu hồi có trồng rau xanh (xác định là cây trồng hằng năm), thả cá (xác định là vật nuôi thủy sản) Khi Nhà nước thu hồi diện tích đất này của ông A sẽ gây nên thiệt hại đối với cây trồng hằng năm và vật nuôi là thủy sản của ông A Trong khi đó, phương án bồi thường của UBND huyện không hề nêu khoản bồi thường cho ông A đối với cây trồng và vật nuôi theo quy định tại Điều 90 Luật Đất đai năm 2013:
“1 Khi Nhà nước thu hồi đất mà gây thiệt hại đối với cây trồng thì việc bồi thường thực hiện theo quy định sau đây: