các tình huống tranh chấp, phân chia và giải quyết tài sản dựa trên điều luật đã có

Chia di sản trong trường hợp Minh và ông An chết cùng thời điểm, anh Minh có di chúc miệng trước nhiều người làm chứng là để lại ½ tài sản của mình cho Lan, ông An không để lại di chúc2.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

- -BÀI THẢO LUẬN

MÔN: Pháp luật đại cương

Nhóm: 6

Mã lớp học phần:

Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Vinh Hương

HÀ Nội, Ngày 25 tháng 4 năm 2021

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

- -1

BÀI THẢO LUẬN MÔN: Pháp luật đại cương

Nhóm:6

Mã lớp học phần:

Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Vinh Hương

HÀ NỘI, Ngày 25 tháng 4 năm 2021

Mục lục

Lời mở đầu 4

Bài tập 3 5-9 Bài tập 4 9-12 Lời kết 13

LỜI MỞ ĐẦU

Ngày nay nền kinh tế của thế giới cũng như Việt Nam rất phát triển thì con người lại càng quan tâm tới tài sản của mình cũng như bảo về quyền lợi, lợi ích của mình Việc phân chia, tranh chấp tài sản đã không còn quá xa lạ đối với chúng ta Phân chia, tranh chấp tài sản không chỉ tồn tại ở các gia đình giữa anh chị em, bố mẹ,

vợ chồng, con cái mà còn nảy sinh trong các cơ quan, tổ chức Để giải quyết vấn đề này nhà nước đã đưa ra rất nhiều các biện pháp trong đó không thể không kể đến quyền thừa kế hay luật thừa kế tài sản giúp giải quyết vấn đề tài sản một cách êm xuôi nhất có thể Để mọi người có thể hình dung rõ hơn về các tình huống tranh chấp, phân chia và giải quyết tài sản dựa trên điều luật đã có nhóm 6 xin phép được tìm hiểu thông qua bài tập thảo luận dưới đây Hy vọng sẽ giúp mọi người hiểu và có cái nhìn đúng đắn trong việc phân chia tài sản

BÀI TẬP 3

I Tình huống

Anh Minh lấy chị Hoa và có con chung là Khôi và Vĩ Năm 2017 Khôi 25 tuổi,

đã đi làm và có thu nhập cao, Vĩ 8 tuổi Do cuộc sống vợ chồng không hòa thuận, vợ chồng anh đã ly thân Khôi và Vĩ sống với mẹ, còn anh Minh sống với cô bồ tên Lan

Ở quê anh Minh còn có một người cha là ông An và em ruột là Nam Đầu năm 2018, anh Minh về quê đón cha lên chơi, dọc đường hai cha con bị tai nạn phải vào bệnh viện Một ngày trước khi chết trong viện, anh Minh có di chúc miệng trước nhiều

người làm chứng là để lại toàn bộ tài sản của mình cho Lan Vài ngày sau đó, ông An cũng qua đời không để lại di chúc

Ngay khi tang lễ hoàn thành, cô Lan và chị Hoa có xô xát với nhau do tranh chấp khi phân chia tài sản Biết tài sản chung của Minh và Hoa là 1 tỷ 8, tài sản của ông An trị giá 900 triệu

II Yêu cầu

1 Giúp họ giải quyết việc trên?

2 Chia di sản trong trường hợp Minh và ông An chết cùng thời điểm, anh Minh có di chúc miệng trước nhiều người làm chứng là để lại ½ tài sản của mình cho Lan, ông An không để lại di chúc?

III Các điều luật liên quan

 Điều 629, BLDS năm 2015 về di chúc miệng

1 Trường hợp tính mạng một người bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản thì có thể lập di chúc miệng

2 Sau 03 tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ

 Điều 630, BLDS băm 2015 về di chúc hợp pháp

1 Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép

b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức

xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật

2 Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập

di chúc

3 Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực

4 Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này

5 Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện

ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng

 Điều 644, BLDS năm 2015 về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc

1 Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường

5

hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng

b) Con thành niên mà không có khả năng lao động

2 Quy định tại khoản 1 Điều này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật này

 Điều 651, BLDS năm 2015 về người thừa kế theo pháp luật

1 Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây: a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội,

bà nội, ông ngoại, bà ngoại

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết

là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại

2 Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau

3 Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai

ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng

di sản hoặc từ chối nhận di sản

 Điều 652, BLDS năm 2015 về thừa kế thế vị

Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống

 Điều 21, BLDS năm 2015 về người chưa thành niên

1 Người chưa thành niên là người chưa đủ mười tám tuổi

2 Giao dịch dân sự của người chưa đủ sáu tuổi do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện

3 Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười lăm tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi

4 Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch dân sự liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch dân sự khác theo quy định của luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý

IV Giải quyết tình huống

 Trường hợp 1: Anh Minh chết và trước khi chết có để lại di chúc miệng trước

nhiều người làm chứng để lại toàn bộ tài sản của mình cho Lan Vài ngày sau, ông An cũng qua đời không để lại di chúc

Di chúc miệng của anh Minh là hợp (theo K5 Đ630 BLDS2015).

Về nguyên tắc, nếu người chết để lại di chúc thì phải tôn trọng ý nguyện của người chết và phân chia tài sản

Tuy nhiên, trong trường hợp này chị Hoa, ông An và Vĩ thuộc đối tượng được hưởng thừa kế bắt buộc không phụ thuộc vào nội dung di chúc là

2

3 một suất thừa kế

(theo Đ644 BLDS2015) nên trường hợp này phải giải quyết như sau:

Tài sản chung của Minh và Hoa là 1 tỷ 8

→ Di sản của Minh là

1 8 2

ty

= 900tr Giả sử chia theo luật, hàng thừa kế thứ nhất của anh Minh là chị Hoa, ông An,

Khôi và Vĩ (theo Đ651 BLDS2015).

Một suất thừa kế theo theo luật là:

900

4 = 225tr Chị Hoa, ông An và Vĩ sẽ được hưởng

2

3 một suất thừa kế theo luật là:

Tài sản chị Hoa được hưởng =

2

3 × 225 = 150tr Tài sản ông An được hưởng =

2

3 × 225 = 150tr Tài sản Vĩ được hưởng =

2

3 × 225 = 150tr

Số tiền này sẽ lấy từ phần tài sản mà chị Lan được hưởng

Như vậy chị Lan sẽ được hưởng: 900 – (3 × 150) = 450tr

* Vài ngày sau khi anh Minh chết, ông An cũng qua đời và không để lại di chúc Tới thời điểm ông An chết, tài sản của ông An là 900tr + 150tr = 1 tỷ 50tr

Ông An không để lại di chúc, vậy tài sản của ông An sẽ chia theo luật, hàng

thừa kế thứ nhất của ông An là Minh và Nam (theo Đ651 BLDS2015).

Nhưng do anh Minh chết trước ông An, nên phần tài sản Minh được hưởng sẽ

chia cho con của Minh là Khôi và Vĩ (theo Đ652 BLDS2015).

Tài sản Nam được hưởng = tài sản Khôi + Vĩ được hưởng =

1 5 2

0

= 525tr Tài sản Khôi được hưởng = tài sản Vĩ được hưởng =

525

2 = 262,5tr

7

 Vậy qua 2 lần chia di sản:

 Tài sản chị Lan được hưởng: 450tr

 Tài sản chị Hoa được hưởng: 150tr + 900tr = 1 tỷ 50tr

 Tài sản Nam được hưởng: 525tr

 Tài sản Khôi được hưởng: 262,5tr

Tài sản Vĩ được hưởng: 150tr + 262,5tr = 412,5tr (Theo Đ21 BLDS, vì Vĩ 8 tuổi,

chưa thành niên nên phần tài sản được thừa kế sẽ do chị Hoa (người đại diện pháp luật của Vĩ) quản lí cho tới khi Vĩ trưởng thành đủ 18 tuổi)

 Trường hợp 2: Minh và ông An chết cùng thời điểm, anh Minh có di chúc

miệng trước nhiều người làm chứng là để lại tài sản của mình cho Lan, ông

An không để lại di chúc

Di chúc miệng của anh Minh là hợp (theo K5 Đ630 BLDS2015).

Về nguyên tắc, nếu người chết để lại di chúc thì phải tôn trọng ý nguyện của người chết và phân chia tài sản

Do anh Minh và chị Hoa chỉ ly thân, mà theo pháp luật chưa có quy định nên ly thân không làm chấm dứt quan hệ hôn nhân nên về nguyên tắc tài sản có trong thời

kỳ ly thân vẫn là tài sản chung của vợ chồng Suy ra tài sản của anh Minh bằng

1 8

2

ty

= 900tr

Anh Minh có di chúc miệng trước nhiều người làm chứng là để lại tài sản của mình cho chị Lan

Tài sản của chị Lan = 1/2.900=450tr

Số tài sản còn lại của anh Minh sẽ được chia theo pháp luật

Chị Hoa = Vĩ = Khôi = 450/3=150tr

Một suất thừa kế theo luật là: 900/3= 300tr

Theo Đ644 thì Vĩ, chị Hoa thuộc đối tượng thừa kế không phụ thuộc vào nội

dung di chúc và mỗi người được hưởng suất của một người thừa kế theo pháp luật Chị Hoa và Vĩ sẽ được hưởng 2/3 một suất thừa kế theo luật là:

Tài sản chị Hoa được hưởng =

2

3 × 300 = 200tr Tài sản Vĩ được hưởng =

2

3 × 300 = 200tr Vậy chị Hoa = Vĩ = 150 tr chưa đủ 2/3 của một suất nên mỗi người được hưởng thêm 50tr từ chị Lan

Vậy tài sản của chị Hoa là 900 + 200 = 1 tỷ 100tr

Tài sản của chị Lan = 450 – 50.2 = 350tr

Tài sản của Vĩ = 200tr

Tài sản của Khôi = 150tr

Ông An không để lại di chúc, vậy tài sản sẽ được chia theo luật, hàng thừa kế

thứ nhất của ông An là Minh và Nam (theo Đ651 BLDS2015)

Nhưng do anh Minh chết cùng thời điểm nên tài sản thừa kế của anh Minh do Vĩ

và Khôi được hưởng thừa kế thế vị

Vĩ +Khôi = Nam = 900tr/2= 450 tr

Do Vĩ và Khôi cùng 1 hàng thừa kế nên tài sản bằng nhau và = 450tr/2=225tr

 Vậy với trường hợp di chúc miệng của Minh là hợp pháp:

 Tài sản chị Lan được hưởng: 350tr

 Tài sản chị Hoa được hưởng: 1tỉ 100tr

 Tài sản Vĩ được hưởng: 425tr

 Tài sản Khôi được hưởng: 375tr

 Tài sản Nam được hưởng: 450tr

Bài tập 4

I Tình huống

Anh Vinh và chị Hằng là vợ chồng có tài sản chung là 950 triệu đồng Họ có hai con là Phú (sinh năm 1996, bị liệt nhiều năm) và Phúc (sinh năm 2001) Đầu năm

2017, anh Vinh bị bỏng nặng Tưởng mình không qua khỏi, ngày 10/01/2017 anh Vinh lập di chúc miệng trước nhiều người làm chứng là để lại 2/3 tài sản cho bé Na (con gái riêng với người yêu cũ, 8 tuổi), 1/3 tài sản cho Bách là cháu ruột Sau đó anh Vinh đã ra viện và khỏe mạnh bình thường Ngày 20/05/2017 anh Vinh gặp tai nạn giao thông và chết đột ngột

II Yêu cầu

1 Hãy chia di sản thừa kế trong trường hợp trên?

2 Giả sử anh Vinh chết cuối tháng 1/2017, sau khi điều trị bỏng trong viện 20 ngày, việc chia thừa kế có gì khác?

III Các luật liên quan

 Điều 629, BLDS năm 2015 về di chúc miệng

1 Trường hợp tính mạng một người bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằngvăn bản thì có thể lập di chúc miệng

2 Sau 03 tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ

 Điều 651, BLDS năm 2015 về người thừa kế theo pháp luật

1 Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây: a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

9

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội,

bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết

là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại

2 Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau

3 Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai

ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng

di sản hoặc từ chối nhận di sản

 Điều 630, BLDS băm 2015 về di chúc hợp pháp

1 Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức

xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật

2 Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập

di chúc

3 Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực

4 Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này

5 Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện

ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng

 Điều 644, BLDS năm 2015 về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc

1 Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;

b) Con thành niên mà không có khả năng lao động

2 Quy định tại khoản 1 Điều này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật này

 Theo Điều 66 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về giải quyết tài sản của vợ chồng trong trường hợp một bên chết hoặc bị tòa án tuyên bố là đã chết

Thứ nhất, khi một bên vợ, chồng chết hoặc bị tòa án tuyên bố là đã chết thì bên còn sống quản lý tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp trong di chúc có chỉ định người khác quản lý di sản hoặc những người thừa kế thỏa thuận cử người khác quản lý di sản

Thứ hai, khi người vợ hoă ̣c người có quyền thừa kế yêu cầu chia di sản thì tài sản chung của vợ chồng được chia đôi, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuâ ̣n khác

về việc chia tài sản từ trước khi chồng qua đời Phần tài sản của người chồng đã chết được chia theo quy định của pháp luâ ̣t về thừa kế

IV Cách giải quyết tình huống

Theo trường hợp này, người chết là anh Vinh trước khi chết có di chúc miệng trước nhiều người làm chứng (lập từ 10/01/2017) đến thời điểm khi anh chết là

(10/05/2017) Nhưng theo quy định tại Điều 629 Bộ Luật Dân sự 2015: Di chúc miệng được lập trong "Trường hợp tính mạng một người bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản thì có thể lập di chúc miệng Sau 03 tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ" Cụ thể trong trường hợp này, sau đó 3 tháng anh đã ra

viện và khỏe mạnh bình thường Bởi vậy chưa cần xét đến quy định về “ Di chúc hợp

pháp” (Khoản 5 Điều 630 Bộ Luật Dân sự) thì bản di chúc miệng của anh Vinh đã

lập trước đó sẽ không có hiệu lực tại thời điểm ngày 10/05/2017 Lúc này tài sản của anh Vinh sẽ được phân chia thừa kế theo pháp luật

Như vậy, trong trường hợp này, tài sản chung là 950 triệu đồng của vợ chồng anh Vinh và chị Hằng sẽ được chia đôi nên tài sản của anh Vinh là:

950/2 = 475 (triệu đồng) Phần di sản này của anh Vinh sẽ được chia thừa kế theo quy định của Pháp luật

Như vậy phần di sản mà anh Vinh để lại được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ là chị Hằng, hai con là Phú và Phúc và bé Na - con gái riêng của anh với người yêu cũ (trong trường hợp chắc chắn xác định được quan hệ cha con với anh Vinh)

Vậy phần thừa kế mà mỗi người nhận được là:

475/4 = 118,75 (triệu đồng)

 Trường hợp 2: Giả sử anh Vinh chết vào cuối T1/2017 sau khi điều trị bỏng

trong viện 20 ngày thì việc chia tài sản thừa kế có sự khác biệt

Di sản của anh Vinh là:

11