Bằng thể thơ thất ngôn mang âm điệu trang trọng, kết hợp với giọng điệu say sưa, náo nức đầy sảng khoái, tác giả đã cho thấy tâm nguyện của một thanh niên yêu nước được giác ngộ và say mê, tin yêu vào lý tưởng cách mạng. Từ ấy là một trong những bài thơ tiêu biểu và xuất sắc nhất trong sự nghiệp sáng tác của Tố Hữu, đồng thời cũng là một trong những sáng tác thơ ca cách mạng vẫn còn giữ nguyên những giá trị dù đã trải qua tuổi đời hơn 80 năm. Tác phẩm không chỉ đơn thuần thể hiện niềm hân hoan vui sướng của một chiến sĩ trẻ tuổi khi vừa bước chân vào hàng ngũ của Đảng mà hơn hết nó còn nhấn mạnh tầm ảnh hưởng của Đảng và lý tưởng cách mạng đối với nhận thức và tình cảm của con người, cổ vũ ý chí chiến đấu, khai sáng những góc tối trong tâm hồn, khiến con người trở nên bao dung, biết yêu thương, hy sinh vì giống nòi, nhận thức được trách nhiệm và sứ mệnh của bản thân gắn liền với từng giai đoạn lịch sử của đất nước.
Trang 1Cựu Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng nói: “Thơ là cái nhụy của cuộc sống, nên nhà thơ phải đi hút cho được cái nhụy ấy và phấn đấu làm sao cho cuộc đời của mình cũng có nhụy” Thật vậy, thơ ca không đơn thuần là một bài viết với rất nhiều chữ hợp vần, hợp thanh mà nó chính là một tác phẩm nghệ thuật mà mỗi người người sĩ luôn dành hết tâm huyết để gửi gắm tư tưởng sống tốt đẹp, để tạo nên cái nét riêng cho mình Tố Hữu, cái tên đi liền cùng những bài thơ tình yêu lãng mạn, một nhà thơ của Cách Mạng luôn để lại dấu ấn ở những triết lí sâu sắc, có lí tưởng truyền cảm hứng cao đẹp Những ngày đi theo tiếng gọi của “mặt trời chân lí Cách Mạng” của Tố Hữu có thể được khái quát một phần qua thi phẩm “Từ ấy” trích trong tập thơ cùng tên Tác phẩm là tiếng reo vui của tác giả khi được đứng trong hàng ngũ đảng cộng sản Việt Nam, đồng thời đánh dấu sự trưởng thành của người thanh niên cách mạng
Bài thơ mở ra là niềm say mê, vui sướng của tác giả khi bắt gặp lí tưởng của Đảng trong lúc còn “băn khoăn đi tìm lẽ yêu đời” Hai câu thơ đầu được nhà thơ khéo léo sử dụng bút pháp tự sự kết hợp với bút pháp trữ tình, lời thơ đầy niềm say mê, nao nức của ông khi đón nhận lí tưởng cách mạng:
“Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim”
“Từ ấy” không chỉ đơn thuần là cột mốc thời gian Nó được đặt ở đầu bài thơ như để đánh dấu, nhấn mạnh cột mốc thời gian thiêng liêng của cuộc đời, là bước ngoặt quan trọng trong lẽ sống và tâm hồn nhà thơ Đó là khi ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản vào tháng bảy năm 1938 Nó đã chấm dứt những tháng ngày dài quanh quẩn đi tìm lẽ yêu đời Hình ảnh ẩn dụ “nắng hạ” tượng trưng cho ánh sáng Cách mạng của Đảng Đó không phải là cái nắng ấm áp, long lanh của mùa xuân hay sự mềm mại và tinh khôi trong nắng thu; mà chính là cái chói chang, rực rỡ, bùng cháy của nắng mùa hạ Giữa những năm tháng nô lệ, lầm than, tủi nhục, người chiến sĩ trẻ cảm thấy được hồi sinh “Mặt trời chân lí” là hình ảnh ẩn dụ vô cùng sáng tạo Mặt trời vốn là nơi tỏa ra những tia sáng ấm áp mang đến sự sống và những điều tốt đẹp đến muôn nơi Và với thi nhân, Đảng cũng là một nguồn sáng kì diệu như vậy Chỉ với động từ mạnh “bừng” kết hợp với “nắng hạ” rực
rỡ, tác giả đã khiến cho câu thơ trở nên tràn đầy sức sống và niềm tin yêu mãnh liệt hơn bao giờ hết Hay đó cũng là tâm trạng bừng tỉnh trong sự tưng bừng, hân hoan của người chiến sĩ trẻ khi đã tìm ra được lí tưởng sống Và rồi cái ánh sáng chói chang ấy như xuyên thẳng qua tim nhà thơ, hoàn toàn xua đi màn sương mù của ý thức tiểu tư sản và
mở ra trong tâm hồn ông một chân trời mới, như nhà thơ Chế Lan Viết từng viết:
“Nếp rêu con cũng chói lòa ánh sáng Khi mặt trời tư tưởng rọi hang sâu”
Chói chang khó ngó trao lời khó trao” Có lẽ ánh sáng lí tưởng đã hồi sinh một đời người,
đã xua tan màn đêm của u mê, đã mở ra cho nhà thơ một chân trời mới mẻ của tư tưởng
Trang 2tình cảm Hai câu thơ tiếp theo được viết theo bút pháp trữ tình lãng mạn diễn tả niềm vui sướng vô hạn của nhà thơ trong buổi đầu đến với cách mạng:
“Hồn tôi là một vườn hoa lá Rất đậm hương và rộn tiếng chim”
Tố hữu ví tâm hồn mình như “một vườn hoa lá”, ông đã lấy cái cụ thể để diễn tả cái trừu tượng thật sống động, tạo ra phép so sánh chính xác, độc đáo mang tính thẩm mĩ cao Kể
từ khi có ánh sáng Đảng, khu vườn trong ấy bỗng trở nên rộn ràng, tươi mới Thi nhân sử dụng những từ ngữ gợi tả có sức biểu cảm, giàu hình ảnh so sánh, ẩn dụ thể hiện một thế giới tràn đầy sức sống với hương sắc của các loài hoa, vẻ thanh tươi của cây là và có âm thanh rộn rã của tiếng chim ca Ông cảm nhận tâm hồn mình bằng tất cả các giác quan Khổ thơ thể hiện sự trẻ trung, say đắm với cảm hứng lãng mãn Có lẽ lí tưởng Cộng sản
đã làm cho tâm hồn con người tràn đầy sức sống mới, đem lại một cảm hứng sáng tạo mới cho hồn thơ Đấy là nguồn sáng vĩ đại làm bừng sáng cả trí tuệ và trái tim của nhà thơ Và từ niềm hân hoan, vui sướng ấy, người chiến sĩ đã thay đổi nhận thức về lẽ sống:
“Tôi buộc lòng tôi với mọi người
Để tình trang trải với trăm nơi
Để hồn tôi với bao hồn khổ Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời”
Tố Hữu vốn là một thanh niên sống ở môi trường thành thị nên cũng mang trong mình tinh thần tiểu tư sản với một cái tôi cá nhân Muốn bước ra khỏi vòng tròn của cái tôi ấy đâu phải dễ dàng, chính ông cũng từng thừa nhận rằng:
“Đâu những ngày xưa tôi nhớ tôi Băn khoăn đi kiếm lẽ yêu đời
Vơ vẩn theo mãi vòng quanh quẩn Muốn thoát than ôi bước chẳng rời”
Vậy mà từ khi gặp lí tưởng cuộc sống, Tố Hữu đã có một bước ngoặt quan trọng về nhận thức hay nói đúng hơn là một cuộc lột xác về tư tưởng và lẽ sống “Buộc” không phải là
ép buộc một cách gắng gượng mà là tự nguyện tạo ra sự gắn bó, đoàn kết, đồng cảm với mọi người Trước khi gặp lí tưởng của Đảng, Tố Hữu đã sống bên những người lao động nghèo cùng với sự từng trải và tấm lòng cao thượng, đồng cảm của mình, ông luôn thấu hiểu sâu sắc nỗi thống khổ của nhân dân Chính vì thế mà nhà thơ muốn tình cảm của mình được trang trải với trăm nơi, trở thành sợi dây liên kết chặt chẽ với những trái tim của lớp người cùng khổ để tạo nên một khối đời vững chắc, trở thành sức mạnh to lớn phá tan chế độ thực dân phong kiến, xây dựng một chế độ mới tốt đẹp hơn Từ “để” được
Trang 3điệp hai lần tạo cho bài thơ nhịp điệu dồn dập thôi thúc Qua đó tác giả nhấn mạnh ý thức
tự nguyện, khẳng định quan niệm mới về lẽ sống là sự gắn bó hài hòa giữa "cái tôi cá nhân" và "cái ta tập thể" Đây là một phẩm chất đáng quý của một người chiến sĩ Cách mạng, luôn hết mình dâng hiến cho con người
Hai câu thơ cho thấy tình yêu thương con người của Tố Hữu không phải là thứ tình thương chung chung mà là tình cảm hữu ái giai cấp Có thể hiểu: khi "cái tôi" chan hòa trong "cái ta", khi cá nhân hòa mình vào tập thể có cùng lí tưởng thì sức mạnh sẽ nhân lên gấp bội Tố Hữu đã đặt mình vào giữa dòng đời, vào môi trường rộng lớn của quần chúng lao khổ Ở đấy, nhà thơ đã tìm thấy niềm vui và sức mạnh mới không chỉ bằng nhận thức mà còn bằng tình cảm mến yêu, bằng sự giao cảm của những trái tim Qua đoạn thơ, Tố Hữu cũng khẳng định mối liên hệ sâu sắc giữa văn học và cuộc sống, mà chủ yếu là cuộc sống của đông đảo quần chúng nhân dân
Sau khi nhân thức về lẽ sống mới, nhà thơ đã thể hiện sự chuyển biến trong tình cảm của mình và một lần nữa khẳng định ý thức, trách nhiệm của cá nhân tồn tại trong cộng đồng:
“Tôi đã là con của vạn nhà
Là em của vạn kiếp phôi pha
Là anh của vạn đầu em nhỏ Không áo cơm cù bất cù bơ.”
Điệp từ "là" kết hợp cùng biện pháp điệp cấu trúc và các từ cùng trường từ vựng gia đình
“con”, “anh”, “em” đã nhấn mạnh được tình cảm thân thiết như tình thân ruột thịt “Vạn nhà” đại diện cho quần chúng nhân dân, “vạn kiếp phôi pha” là những con người nghèo khổ, cơ cực và “vạn đầu em nhỏ” là những đứa trẻ lang thang Tố Hữu đã khẳng định sự chuyển biến lớn trong tình cảm của mình Đó là một tình cảm ấm áp, sẻ chia, quan tâm,
lo lắng của thành viên dành cho đại gia đình lớn đang trong cơn khốn cùng, gian khổ Đó
là một tấm lòng đồng cảm, vượt lên những ích kỷ, hẹp hòi của cái tôi cá nhân để sống vì người khác Thật xúc động khi nhà thơ đã dành những câu thơ cuối bài để viết về những
“kiếp phôi pha” bất hạnh, mưu sinh dãi dầu mưa năng để kiếm sống, viết về những em nhỏ “cù bơ cù bất” đói rét trong cuộc đời Qua những hình ảnh ấy phải chăng tác giả muốn nhấn mạnh đến cuối cùng, lý tưởng cao đẹp nhất của Đảng cộng sản chính là chiến đầu vì nhân dân, vì hạnh phúc của những kiếp người, đặc biệt là với những phận đời nghèo khổ, thương đau
Bằng thể thơ thất ngôn mang âm điệu trang trọng, kết hợp với giọng điệu say sưa, náo nức đầy sảng khoái, tác giả đã cho thấy tâm nguyện của một thanh niên yêu nước được giác ngộ và say mê, tin yêu vào lý tưởng cách mạng Từ ấy là một trong những bài thơ tiêu biểu và xuất sắc nhất trong sự nghiệp sáng tác của Tố Hữu, đồng thời cũng là một trong những sáng tác thơ ca cách mạng vẫn còn giữ nguyên những giá trị dù đã trải qua
Trang 4tuổi đời hơn 80 năm Tác phẩm không chỉ đơn thuần thể hiện niềm hân hoan vui sướng của một chiến sĩ trẻ tuổi khi vừa bước chân vào hàng ngũ của Đảng mà hơn hết nó còn nhấn mạnh tầm ảnh hưởng của Đảng và lý tưởng cách mạng đối với nhận thức và tình cảm của con người, cổ vũ ý chí chiến đấu, khai sáng những góc tối trong tâm hồn, khiến con người trở nên bao dung, biết yêu thương, hy sinh vì giống nòi, nhận thức được trách nhiệm và sứ mệnh của bản thân gắn liền với từng giai đoạn lịch sử của đất nước