ỨNG DỤNG TÍCH PHÂN- CÓ GIẢI CHI TIẾT A.. Thể tích vật thể và thể tích khối tròn xoay a Thể tích vật thể: Gọi B là phần vật thể giới hạn bởi hai mặt phẳng vuông góc với trục Ox tại các đ
Trang 1ỨNG DỤNG TÍCH PHÂN- CÓ GIẢI CHI TIẾT
A KIẾN THỨC CƠ BẢN
1 Diện tích hình phẳng
a) Diện tích hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số y f x liên tục trên đoạn ( ) a b; , trục hoành và
hai đường thẳng x a, x b được xác định: ( )
b
a
b) Diện tích hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số y f x , ( ) y g x liên tục trên đoạn ( ) a b; và hai
đường thẳng x a, x b được xác định: ( ) ( )
b
a
Chú ý:
- Nếu trên đoạn [ ; ]a b , hàm số ( ) f x không đổi dấu thì: ( ) ( )
f x dx f x dx
- Nắm vững cách tính tích phân của hàm số có chứa giá trị tuyệt đối
- Diện tích của hình phẳng giới hạn bởi các đường x g y , ( ) x h y và hai đường thẳng ( ) y c,
d
c
2 Thể tích vật thể và thể tích khối tròn xoay
a) Thể tích vật thể:
Gọi B là phần vật thể giới hạn bởi hai mặt phẳng vuông góc với trục Ox tại các điểm a và b; ( ) S x là
diện tích thiết diện của vật thể bị cắt bởi mặt phẳng vuông góc với trục Ox tại điểm x, (a x b Giả )
sử ( )S x là hàm số liên tục trên đoạn [ ; ] a b
( ) : ( ) ( ) : ( ) ( )
H
x a
x b
1 ( )C
2 ( )C
1 ( ) 2 ( )
b
a
S f x f x dx
a c 1
y
( ) ( )
y f x
y 0 H
x a
x b
a c 1 c2
y f x y
( )
b
a
Trang 2Khi đó, thể tích của vật thể B được xác định: ( )
b
a
b) Thể tích khối tròn xoay:
Thể tích khối tròn xoay được sinh ra khi quay hình phẳng giới hạn bởi các đường y f x , trục ( )
hoành và hai đường thẳng x a, x b quanh trục Ox:
Chú ý:
- Thể tích khối tròn xoay được sinh ra khi quay hình phẳng giới hạn bởi các đường x g y , trục ( )
hoành và hai đường thẳng y c , y d quanh trục Oy:
- Thể tích khối tròn xoay được sinh ra khi quay hình phẳng giới hạn bởi các đường y f x , ( )
( )
y g x và hai đường thẳng x a, x b quanh trục Ox:
( ) ( )
b
a
I- Câu hỏi tính diện tích hình phẳng giới hạn bởi các đường:
c
y
O
d
x
( ) : ( ) ( ) :
C x g y
Oy x 0
y c
y d
2 ( )
d y c
( ) : ( ) ( ) :
C y f x
Ox y 0
x a
x b
2 ( )
b x a
a
( )
y f x y
( )
b
a
S x dx
V
x
( )
S(x)
x
Trang 3Những điểm cần lưu ý:
Trường hợp 1 Cho hai hàm số f(x) và g(x) liên tục trên đoạn [a; b] Diện tích hình phẳng giới hạn bởi các
đường y f x( ), y g x( ), x a x, b là ( ) ( )
b
a
S f x g x dx
Phương pháp giải toán
+) Giải phương trình f x( ) g x( ) (1)
+) Nếu (1) vô nghiệm thì ( ) ( )
b
a
S f x g x dx
+) Nếu (1) có nghiệm thuộc a b; giả sử thì
( ) ( ) ( ) ( )
b
a
Chú ý: Có thể lập bảng xét dấu hàm số f x( ) g x trên đoạn ( ) a; b rồi dựa vào bảng xét dấu để tính tích
phân
Trường hợp 2 Cho hai hàm số f(x) và g(x) liên tục trên đoạn [a; b] Diện tích hình phẳng giới hạn bởi các
đường y f x( ), y g x là ( ) S f x( ) g x dx Trong đó , là nghiệm nhỏ nhất và lớn nhất của ( )
phương trình ( )f x g x ( ) a b
Phương pháp giải toán
Bước 1 Giải phương trình ( ) f x g x tìm các giá trị ,( )
Bước 2 Tính S f x( ) g x dx như trường hợp 1 ( )
Câu 1 Công thức tính diện tích hình phẳng giới hạn bởi hai đồ thị hàm số y f x ,( ) y g x liên tục ( )
trên [ ; ]a b và hai đường thẳng x a, x b ( a b là: )
A b ( ) ( )
a
a
( ( ) ( ))
b a
a
Câu 2 Diện tích S của hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số y f x , liên tục trên [ ; ]a b trục hoành và
hai đường thẳng x a x, b a b cho bởi công thức:
b
a
b
a
b
a
b
a
Câu 3 Diện tích hình phẳng giới hạn bởi các đường y x3 11x 6, y 6x , 2 x 0, x 2 (Đơn vị diện
tích)
A 4
5
8
18 23
Trang 4Câu 4 Diện tích hình phẳng giới hạn bởi y x3, y 4x là:
Câu 5 Cho hàm số y f x liên tục và nhận giá trị không âm trên đoạn [ ; ]( ) a b Diện tích hình thang
cong giới hạn bởi đồ thị củay f x , trục hoành và hai đường thẳng ( ) x a, x b được tính theo
công thức
b
a
b
a
b
a
b
a
S f x dx
Câu 6 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị của hàm số y f x liên tục trên đoạn [ ; ]( ) a b , trục
hoành và hai đường thẳng x a, x b được tính theo công thức
b
a
b
a
b
a
b
a
Câu 7 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị các hàm số y f x , ( ) y g x liên tục trên đoạn ( )
[ ; ]a b , trục hoành và hai đường thẳng x a, x b được tính theo công thức
A ( ) ( )2
b
a
b
a
b
a
b
a
Câu 8 Cho đồ thị hàm số y f x Diện tích hình phẳng (phần tô đậm trong hình) là ( )
A
( ) ( )
1
2 ( )
S f x dx
C
( ) ( )
( ) ( )
S f x dx f x dx
Câu 9 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y x , trục hoành và hai đường thẳng 3
1
x , x 3 là
Câu 10 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y x , trục hoành và hai đường thẳng
1
x , x 4 là
13
14 3
Trang 5Câu 11 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số 3
1
x , x 8 là
A 45
45
45
45 8
Câu 12 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y sinx , trục hoành và hai đường thẳng
2
x là
3 2
Câu 13 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y tanx , trục hoành và hai đường thẳng
6
4
x là
A ln 3
6 ln
3 ln
6 ln
3
Câu 14 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y e , trục hoành và hai đường thẳng 2 x
0
x , x 3 là
A
6 1
2 2
e
B
6 1
2 2
e
6 1
3 3
e
D
6 1
3 3
e
DIỆN TÍCH HÌNH PHẲNG
Câu 15 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y x3 3x , trục hoành và hai đường 2
thẳng x 1, x 4 là
A 53
51
49
25 2
Câu 16 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y x4 3x2 4, trục hoành và hai đường
thẳng x 0, x 3 là
A 142
143
144
141 5
Câu 17 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số 1
2
x y
x , trục hoành và đường thẳng
2
A 3 2ln 2 B 3 ln 2 C 3 2 ln 2 D 3 ln 2
Câu 18 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi parabol y 2 x và đường thẳng 2 y x là
A 7
9
9 2
Câu 19 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y cos 2x , trục hoành và hai đường thẳng
0, 2
x x là
Trang 6Câu 20 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y x4 3x2 4 , trục hoành và hai đường
thẳng x 0, x 3 là
A 71
73
72
Câu 21 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số 1
2
x y
x , trục hoành và đường thẳng x 2
là
A 3 2ln 2 B 3 ln 2 C 3 2ln 2 D 3 ln 2
Câu 22 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi parabol y 2 x và đường thẳng 2 y x là
A 9
9
7 2
Câu 23 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y cos 2x , trục hoành và hai đường thẳng
0, 2
Câu 24 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi hai đồ thị hàm số y x và 3
A 1
1
1
1 15
Câu 25 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi hai đồ thị hàm số y 2x3 3x2 1 và
A 37
37
Câu 26 Diện tích hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số y x2 4, đường thẳng x 3, trục tung và trục
hoành là
A 22
32
25
23 3
Câu 27 Diện tích hình phẳng giới hạn bởi đường cong , trục hoành và hai đường thẳng
là
201 4
Câu 28 Diện tích hình phẳng giới hạn bởi đường cong y xlnx , trục hoành và đường thẳng x e
là
A
2 1 2
e
B
2 1 2
e
C
2 1 4
e
D
2 1 4
e
Câu 29 Hình phẳng (H) được giới hạn bởi đồ thị hai hàm số y x2 x 2, y x 2và hai đường thẳng
2; 3
x x Diện tích của (H) bằng
A 87
87
87
87 5
3 4
yx x
3, 4
202 3
203 4
Trang 7Câu 30 Gọi (H) là hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hai hàm số y 1 e x x y, 1 e x Diện tích
của (H) bằng
A 1
2
e
B 2 2
e
C 2 2
e
D 1 2
e
II –HƯỚNG DẪN GIẢI
Câu 1 Công thức tính diện tích hình phẳng giới hạn bởi hai đồ thị hàm số y f x ,( ) y g x liên tục ( )
trên [ ; ]a b và hai đường thẳng x a, x b ( a b là: )
A b ( ) ( )
a
a
C b( ( ) ( )) 2
a
a
Câu 2 Diện tích S của hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số y f x , liên tục trên [ ; ]a b trục hoành và
hai đường thẳng x a x, b a b cho bởi công thức:
b
a
b
a
b
a
b
a
Câu 3 Diện tích hình phẳng giới hạn bởi các đường y x3 11x 6, y 6x , 2 x 0, x 2 (Đơn vị diện
tích)
A 4
5
8
18 23
Hướng dẫn giải:
Bảng xét dấu
+
2 1
0
h(x) x
Trang 8Câu 4 Diện tích hình phẳng giới hạn bởi y x3, y 4x là:
Hướng dẫn giải:
Ta có x3 4x x 2 x 0 x 2
Vậy S 8 (đvdt)
Chú ý:Nếu trong đoạn ; phương trình ( )f x g x không còn nghiệm nào nữa thì ta có thể ( )
dùng công thức f x( ) g x dx( ) f x( ) g x dx( )
Câu 5 Cho hàm số y f x liên tục và nhận giá trị không âm trên đoạn [ ; ]( ) a b Diện tích hình thang
cong giới hạn bởi đồ thị củay f x , trục hoành và hai đường thẳng ( ) x a, x b được tính theo
công thức
A ( )
b
a
b
a
( )
b
a
( )
b
a
S f x dx
Hướng dẫn giải Theo công thức (SGK cơ bản) ta có ( )
b
a
S f x dx
Câu 6 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị của hàm số y f x liên tục trên đoạn [ ; ]( ) a b , trục
hoành và hai đường thẳng x a, x b được tính theo công thức
A ( )
b
a
b
a
b
a
b
a
Hướng dẫn giải Theo công thức (SGK cơ bản) ta có ( )
b
a
S f x dx
Câu 7 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị các hàm số y f x , ( ) y g x liên tục trên đoạn ( )
[ ; ]a b , trục hoành và hai đường thẳng x a, x b được tính theo công thức
A ( ) ( )2
b
a
b
a
C ( ) ( )
b
a
b
a
Hướng dẫn giải Theo công thức (SGK cơ bản) ta có ( ) ( )
b
a
Trang 9Câu 8 Cho đồ thị hàm số y f x Diện tích hình phẳng (phần tô đậm trong hình) là ( )
A
( ) ( )
1
2 ( )
S f x dx
C
( ) ( )
( ) ( )
S f x dx f x dx
Hướng dẫn giải
Theo định nghĩa ta có 0 1
( ) ( )
S f x dx f x dx
Câu 9 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y x , trục hoành và hai đường thẳng 3
1
x , x 3 là
Hướng dẫn giải
Ta có x3 0trên đoạn [1;3] nên
3 4
20 4
x
Câu 10 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y x , trục hoành và hai đường thẳng
1
x , x 4 là
13
14 3
Hướng dẫn giải
Ta có x 0trên đoạn [1;4] nên
4 3
2
Câu 11 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số 3
1
x , x 8 là
A 45
45
45
45 8
Hướng dẫn giải
Trang 10Ta có 3 x 0trên đoạn [1;8] nên
8 4
Câu 12 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y sinx , trục hoành và hai đường thẳng
2
x là
A.1 B 1
3 2
Hướng dẫn giải
Ta có sinx 0 trên đoạn ;3
2 nên
3
2
Câu 13 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y tanx , trục hoành và hai đường thẳng
6
4
x là
A ln 3
6 ln
3 ln
6 ln
3
Hướng dẫn giải
Ta có tanx 0 trên đoạn ;
6 4 nên
4
6
6
3
Câu 14 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y e , trục hoành và hai đường thẳng 2 x
0
x , x 3 là
A
6 1
2 2
e
B
6 1
2 2
e
6 1
3 3
e
D
6 1
3 3
e
Hướng dẫn giải
Ta có e2x 0 trên đoạn [0;3] nên
DIỆN TÍCH HÌNH PHẲNG VẬN DỤNG THẤP Câu 15 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y x3 3x , trục hoành và hai đường 2
thẳng x 1, x 4 là
A 53
51
49
25 2
Hướng dẫn giải
Ta có x3 3x2 0 x 3 [1; 4]
Khi đó diện tích hình phẳng là
Trang 113 4
27 51
Câu 16 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y x4 3x2 4, trục hoành và hai đường
thẳng x 0, x 3 là
A 142
143
144
141 5
Hướng dẫn giải
Ta có x4 3x2 4 0 x 2 [0;3]
Khi đó diện tích hình phẳng là
48 96 144
Câu 17 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số 1
2
x y
x , trục hoành và đường thẳng
2
A 3 2ln 2 B 3 ln 2 C 3 2ln 2 D 3 ln 2
Hướng dẫn giải
Ta có x 1 0 x 1 nên
1
x
Câu 18 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi parabol y 2 x và đường thẳng 2 y x là
A 7
9
9 2
Hướng dẫn giải
2
x
x và
2
2 x x, x [ 1; 2]
Nên
2
2
2
9
Câu 19 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y cos 2x , trục hoành và hai đường thẳng
0, 2
x x là
Hướng dẫn giải
Trang 12Ta có cos 2 0 0;
Nên
4 4
Câu 20 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y x4 3x2 4 , trục hoành và hai đường
thẳng x 0, x 3 là
A 71
73
72
Hướng dẫn giải
Ta có x4 3x2 4 0 x 2 [0;3]
Khi đó diện tích hình phẳng là
48 96 144
Câu 21 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số 1
2
x y
x , trục hoành và đường thẳng x 2
là
A 3 2ln 2 B 3 ln 2 C 3 2ln 2 D 3 ln 2
Hướng dẫn giải
Ta có x 1 0 x 1 nên
1
x
Câu 22 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi parabol y 2 x và đường thẳng 2 y x là
A 9
9
7 2
Hướng dẫn giải
2
x
x và
2
2 x x, x [ 1; 2]
Nên
2
2
2
9
Trang 13Câu 23 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số y cos 2x , trục hoành và hai đường thẳng
0, 2
A.1 B 2 C 3 D 4
Hướng dẫn giải
Ta có cos 2 0 [0; ]
Nên
4 4
Câu 24 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi hai đồ thị hàm số y x và 3
A 1
1
1
1 15
Hướng dẫn giải
1
x
x
Nên
1
3
Câu 25 Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi hai đồ thị hàm số y 2x3 3x2 1 và
A 37
37
Hướng dẫn giải
2
1
x
x
Nên
37
Câu 26 Diện tích hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số y x2 4, đường thẳng x 3, trục tung và trục
hoành là
Trang 14A 22
32
25
23 3
Hướng dẫn giải
Xét pt x2 4 0 trên đoạn 0;3 có nghiệm x 2
Suy ra
23
3
Câu 27 Diện tích hình phẳng giới hạn bởi đường cong , trục hoành và hai đường thẳng
là
201 4
Hướng dẫn giải
Xét pt x3 4x 0 trên đoạn 3; 4 có nghiệm x 2; x 0; x 2
Suy ra
201
4
Câu 28 Diện tích hình phẳng giới hạn bởi đường cong y xlnx , trục hoành và đường thẳng x e
là
A
2 1 2
e
B
2 1 2
e
C
2 1 4
e
D
2 1 4
e
Hướng dẫn giải
Xét pt xlnx 0 trên nữa khoảng 0; e có nghiệm x 1
Suy ra
2
1
1 ln
4
Câu 29 Hình phẳng (H) được giới hạn bởi đồ thị hai hàm số y x2 x 2, y x 2và hai đường thẳng
2; 3
x x Diện tích của (H) bằng
A 87
87
87
87 5
Hướng dẫn giải
(x x 2) (x 2) 0 x 4 0 x 2
Suy ra
87
3
Câu 30 Gọi (H) là hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hai hàm số y 1 e x x y, 1 e x Diện tích
của (H) bằng
A 1
2
e
B 2 2
e
C 2 2
e
D 1 2
e
Hướng dẫn giải
3 4
yx x
3, 4
202 3
203 4
Trang 15Xét pt 1 e x x 1 e x 0 có nghiệm x 0, x 1
Suy ra
2 2