Kỹ thuật nuôi giun quế_NVMinh2016-1

Kỹ thuật nuôi giun quế_NVMinh2016-1Kỹ thuật nuôi giun quế_NVMinh2016-1Kỹ thuật nuôi giun quế_NVMinh2016-1Kỹ thuật nuôi giun quế_NVMinh2016-1Kỹ thuật nuôi giun quế_NVMinh2016-1

KỸ THUẬT NUÔI GIUN QUẾ

sử dụng làm thức ăn dùng trong chăn nuôi

NGUYỄN VĂN MINH

Khoa Thú y – Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Mobile: 0908515383 Email: nvminh.fvm@gmail.com

Nam Định - 5.2016

PHẦN I TỔNG QUAN VỀ GIUN QUẾ

I LỊCH SỬ NGÀNH NUÔI GIUN

nước phát triển như: Mỹ, Canada, Pháp, Nhật, Ý, Hàn Quốc, Philipin…

2 Đã có nhiều tài liệu, công trình nghiên cứu công bố

trên khắp thế giới, có nhiều hiệp hội nuôi giun đất được thành lập

năm 1986, nhưng giai đoạn này, kinh tế hộ gia đình nên ít được chú trọng

4 Hiện nay chuyên mục Nhà nông làm giàu-VTV1

buổi sáng đang hướng dẫn kỹ thuật nuôi giun

II TẦM QUAN TRỌNG CỦA GIUN

1 Giun làm thức ăn cho gia cầm, gia súc Ở một

số nước, giun được chế biến thành thức ăn cho người

2 Giun được chế biến thành các loại mỹ phẩm,

dược phẩm cao cấp

3 Là “ bác thợ cày ” là “ công nhân ” tiêu huỷ rác

thải, trả lại cho môi trường sự trong sạch, đất sự xốp và tăng hàm lượng mùn

III MỘT VÀI ĐẶC ĐIỂM VỀ GIUN QUẾ

1 Giới thiệu về giun quế

• Giun Quế thuộc nhóm giun ăn phân, thường sống trong môi trường có nhiều chất hữu cơ đang phân hủy, trong tự nhiên ít tồn tại với quần thể lớn

• Giun Quế là một trong những giống giun đã được thuần hóa, nhập nội và đưa vào nuôi công nghiệp với các quy mô vừa và nhỏ

• Đây là loài giun mắn đẻ, xuất hiện rải rác ở vùng nhiệt đới, dễ bắt bằng tay, vì vậy rất dễ thu hoạch

1 Giới thiệu về giun quế

• Giun Quế có kích thước tương đối nhỏ

• Khi trưởng thành, chúng có độ dài vào khoảng

10 –15 cm, thân hơi dẹt, bề ngang của con trưởng thành có thể đạt 1 – 2 mm,

• Có màu từ nâu đỏ đến màu mận chín (tùy theo tuổi), màu nhạt dần về phía bụng, hai đầu hơi nhọn

1 Giới thiệu về giun quế

• Giun Quế rất nhạy cảm, chúng phản ứng mạnh với ánh sáng, nhiệt độ và điều kiện khô hạn

• Nhiệt độ thích hợp nhất với giun Quế trong khoảng từ

20 – 30oC, ở nhiệt độ khoảng 30oC và độ ẩm thích hợp (70-80%), chúng sinh trưởng và sinh sản rất nhanh

• Ở nhiệt độ quá thấp, chúng sẽ ngừng hoạt động và có thể chết hoặc khi nhiệt độ của luống nuôi lên quá cao, chúng cũng bỏ đi hoặc chết

1 Giới thiệu về giun quế

• Giun Quế thích nghi với phổ thức ăn khá rộng Chúng ăn bất kỳ chất thải hữu cơ nào có thể phân hủy trong tự nhiên (rác đang phân hủy, phân gia súc, gia cầm…)  Thuận lợi cho việc nuôi giun với số lượng lớn tăng sinh khối và năng suất

• Tuy nhiên, những thức ăn có hàm lượng dinh dưỡng cao, giúp cho chúng sinh trưởng và sinh sản tốt hơn, sẽ hấp dẫn chúng hơn

1 Giới thiệu về giun quế

• Giun Quế là sinh vật lưỡng tính - chúng có cả cơ quan sinh dục đực lẫn sinh dục cái

• Mặc dù vậy, chúng không thể tự sinh sản được mà phải tìm một con khác để trao đổi tinh trùng, giao phối chéo với nhau để hình thành kén ở mỗi con, mỗi kén chứa khoảng 5 – 15 trứng

• Sau 2 – 3 tuần, giun con tự chui ra theo đầu kén Khi mới nở, giun con nhỏ như đầu kim, có màu trắng hồng, dài khoảng 2 – 3 mm,

• Sau 5 – 7 ngày cơ thể chúng sẽ chuyển dần sang màu đỏ và bắt đầu xuất hiện một vằn đỏ thẫm trên lưng

Trứng giun quế

Vòng đời của giun quế

1 Giới thiệu về giun quế

• Khoảng từ 15 –30 ngày sau, chúng trưởng thành và bắt đầu xuất hiện đai sinh dục, từ lúc này chúng bắt đầu có khả năng cặp đôi và sinh sản

• Con trưởng thành khỏe mạnh có màu nâu đỏ hoặc mận chín và có sắc ánh kim trên cơ thể

• Giun Quế sinh sản rất nhanh trong điều kiện khí hậu nhiệt đới tương đối ổn định và có độ

ẩm cao Cứ một tuần đẻ một lần, sau 3 tuần trứng nở, sau 3 tháng giun trưởng thành

2 Lợi ích của giun quế

• Có hàm lượng dinh dưỡng cao

2 Lợi ích của giun quế

2 Lợi ích của giun quế

• Làm thức ăn chăn nuôi gia cầm

Thức ăn chăn nuôi có bột giun sẽ không có mùi tanh và khét của cá và dầu cá, hấp dẫn với vật nuôi, lại bảo quản được lâu hơn thức ăn có dùng bột cá

2 Lợi ích của giun quế

• Làm thức ăn cho tôm, cá, ba ba

2 Lợi ích của giun quế

• Xử lý môi trường

Việc sử dụng thức ăn của giun đã góp phần làm giảm ô nhiễm môi trường đáng kể từ việc phát thải khí CH4, H2S trong phân thải của gia súc gia cầm

2 Lợi ích của giun quế

• Làm phân bón

Dùng làm phân bón lót cho cây và rau quả, tạo ra sản phẩm có chất lượng và năng suất cao, vì vậy, phân giun là loại phân sạch thiên nhiên quí giá để bón cho hoa, cây cảnh, rau quả trong nông nghiệp sạch, được thị trường rất ưa chuộng

PHẦN II

KỸ THUẬT NUÔI GIUN

I CHUỒNG NUÔI

1 Yêu cầu cơ bản

• Địa điểm nuôi giun quế là những vùng đất cao ráo không bị ngập lụt

• Trại nuôi phải ở trong vùng có sẵn nguồn phân gia súc để dễ cho việc thu gom nếu những gia đình có chăn nuôi gia súc thì càng tốt

• Trại nuôi nên xây dựng cách xa nhà  Đảm bảo vệ sinh

• Trại nuôi nên xây ở dưới tán cây

và ở các khu vực khuất gió

• Hướng của trại nuôi nên tránh hướng gió đông bắc để đảm bảo nhiệt độ trong trại nuôi ít bị ảnh hưởng của gió mùa

I CHUỒNG NUÔI

2 Kiểu chuồng nuôi

a Nuôi giun trong hố, luống đất:

• Nuôi hố: Chọn nơi cao ráo, đào hố nuôi sâu 0,4 – 0,5 m, rộng 1 – 1,2

m, dài 2, 3, 4 m tùy yêu cầu Xung quanh hố có rãnh thoát nước

I CHUỒNG NUÔI

2 Kiểu chuồng nuôi

a Nuôi giun trong hố, luống đất:

• Nuôi luống: Luống nuôi cao 0,3 – 0,4 m, rộng 1 m, dài từ 2 – 4 m nền láng xi măng hoặc lát gạch Xung quanh luống quây ván, thân cây chuối, bao bì đựng thức

ăn, xếp gạch, xây bằng gạch để ngăn phân nuôi không tràn ra ngoài

I CHUỒNG NUÔI

2 Kiểu chuồng nuôi

a Nuôi giun trong hố, luống đất:

• Nuôi bể: Nên xây 1 bể vuông có kích thước 60x60x60cm để ngâm và hòa thức ăn cho giun Trong điều kiện chưa có vốn, chúng ta có thể quây mê bồ là có thể nuôi được Trên luống có mái che, mái cách mặt luống khoảng 1 m Luống nuôi giun rất thích hợp ở nông thôn vì có mặt bằng

I CHUỒNG NUÔI

1 Kiểu chuồng nuôi

b Nuôi trong thùng, hộp:

• Thùng xốp:

I CHUỒNG NUÔI

1 Kiểu chuồng nuôi

b Nuôi trong thùng, hộp:

• Thùng xốp: Giun có thể di chuyển tự do trong các thùng xốp

• 1 Để bắt đầu, bạn có thể chỉ cần hai thùng Một cho trùn và phân hữu cơ và một để thu phân bón lỏng Trùn sẽ bò ra khỏi khu vực sinh sống của chúng và lên phần có phân, rác hữu cơ

để ăn

• 2 Nếu bạn thấy rằng phân trùn của bạn có được quá nhanh, bạn

có thể giữ thùng trùn ở dưới cùng, sau đó thêm các thùng mới chứa rác hữu cơ bên trên Nhớ đục lỗ cho trùn chui lên để ăn

• 3 Khi thùng trùng gốc đã đầy là đến lúc ta thay thùng mới.Thay thùng mới với vật liệu mới (cat tông ẩm ướt, rơm vv) và đặt nó

ở trên hộp cũ Trùn sẽ bò lên thùng mới

I CHUỒNG NUÔI

2 Kiểu chuồng nuôi

b Nuôi trong thùng, hộp:

• Nuôi bằng hộp chuyên dụng:

I CHUỒNG NUÔI

2 Kiểu chuồng nuôi

b Nuôi trong thùng, hộp:

• Hộp gỗ, sàn:

I CHUỒNG NUÔI

2 Kiểu chuồng nuôi

c Nuôi trong chuồng có ngăn bể xây

• Nếu nuôi giun qui mô lớn nhằm kinh doanh thì nên xây chuồng

Có thể làm lán mái riêng để che mưa, che nắng hoặc tận dụng gian nhà sẵn có để làm chuồng Tùy theo diện tích đất ta có thể xây chuồng dài rộng tùy ý Thông thường chuồng xây ngang 1

m 50, cao 0,50 m, dài 2 m trở lên

• Tuỳ theo lượng giun giống ban đầu mà quây ô chuồng nuôi giun rộng, hẹp khác nhau với mức 3 - 4 kg giun giống / m2 Chiều cao của ô chuồng ban đầu là 30 - 40 cm, sau đó nâng cao dần theo lượng phân cho vào nhiều lên

• Chuồng được che phủ bởi lá dừa, lá cọ, rơm, rạ là tốt nhất, vì tạo được bóng mát và giữ được độ ẩm cao  đảm bảo không

khí lưu thhoong

I CHUỒNG NUÔI

2 Kiểu chuồng nuôi

c Nuôi trong chuồng có ngăn bể xây

I CHUỒNG NUÔI

2 Kiểu chuồng nuôi

c Nuôi trong chuồng có ngăn bể xây

• Nếu luống nuôi ngoài trời thì cần có mái che bằng cọ, tranh, bạt tối màu tránh ánh sáng trực tiếp lên giun

• Thùng tưới: Sử dụng các loại thùng có vòi sen như thùng tưới rau Nếu không có thùng tưới thì có thể vẫy nước qua sàn rổ

• Gáo múc thức ăn: Có thể dùng ca múc nước bằng nhựa có cán (loại 1 – 2 lít) hoặc mũ bảo hộ lao động bằng nhựa

II THỨC ĂN – CHẤT NỀN NUÔI GIUN

• Chất nền là nơi cư trú ban đầu của giun Chất nền tốt nhất là phân bò

• Rải chất nền xuống nền luống khoảng từ 10-15 cm trước khi thả giun giống từ 2-3 ngày san bằng rồi tưới ẩm, đối với thả giun giống bằng giun sinh khối thì có thể không cần chất nền

Phân trâu,bò, lợn nái

Ủ hoai mụcủ nóng, phương pháp ủ nguội và ủ hỗn hợp:

Chất nền – Thức ăn cho giun

II THỨC ĂN – CHẤT NỀN NUÔI GIUN

II THỨC ĂN – CHẤT NỀN NUÔI GIUN

• Ngoài phân tươi của gia súc ăn cỏ là có thể cho giun ăn trực

tiếp, ta có thể ngâm phân tươi đó với phân chuồng đã ủ hoại làm thức ăn cho giun bằng các hỗn hợp sau:

– 500 kg cỏ khô hay rơm rạ, thân đậu, bã mía, mạt cưa, giấy vụn,

– 300 kg phân gia súc (trâu, bò, heo, )

– 200 kg thực vật tươi (rau, cỏ, vỏ chuối, )

• Tổng cộng được 1000 kg vật chất thô, ở giữa hố ủ cắm một

thanh tre hay khúc gỗ dài từ đáy hố nhô lên khỏi mặt hố

• Mỗi ngày tưới nước vừa, khi tưới lắc thanh tre, nhằm mục đích cho nước ngấm đều hố ủ

• Sau thời gian tối thiểu 3 tuần thì phân hoai Riêng rơm đã mủn sẵn thì thời gian ủ sẽ ngắn hơn

III CON GIỐNG và THẢ CON GIỐNG

1 Giống thuần

• Gồm 3 loại nuôi phổ biến: giun Nhật Bản và giun Đại Bình và giun Quế:

• Nên chọn mua giống những cơ sở có uy tín, không nên chọn giống bị lẫn với các loại giun đất khác Nếu chọn mua giống thuần không nên chỉ mua 100% giun giống bởi vì quá trình thu hoạch cũng như vận chuyển sẽ là cho giun mất sức và hao hụt lớn

2 Giống sinh khối

• Khi mua giống, tốt nhất là mua ở dạng sinh khối (có lẫn cả giun bố mẹ, giun con, trứng kén giun chưa nở và cơ chất mà giun đang sống quen), để giun không bị “sốc” trong môi trường mới lạ và sinh sản nhanh

III CON GIỐNG và THẢ CON GIỐNG

3 Thả giống giun

a Phương pháp thả

• Thả giống giun thường vào buổi sáng

• Khi chuẩn bị ô chuồng xong thì thả giun giống bằng cách rải sinh khối vào theo một đường thẳng giữa ô luống đó hoặc rải giun giống thành từng đám giữa mặt luống

• Khoảng 5 – 7 phút sau, giun sẽ chui hết xuống lớp sâu, loại bỏ những con giun ngọ nguậy tại chỗ, không có khả năng di chuyển xuống lớp đất sâu

• Sau khi nhặt bỏ hết giun bị thương, dùng doa tưới cây, tưới ẩm nhẹ lên luống nuôi là xong

• Hàng ngày phải tưới ẩm mặt luống Nếu trời nóng quá 34 - 35

0 C nên tưới nhiều lần để giảm nhiệt độ

III CON GIỐNG và THẢ CON GIỐNG

3 Thả giống giun

a Mật độ thả

• Mật độ thả quyết định năng suất thu hoạch

• Thả giống thuần: Mật độ thích hợp khoảng 2 - 3 kg giun tinh

/ m2 tương đương khoảng từ 8-10kg giun sinh khối

• Sau khi vận chuyển giun về ta hốt giun bỏ thành từng cụm vào luống, sau khoảng 1 giờ chúng sẽ tự động chui vào bề mặt luống

• Những con chết còn nằm lại thì ta gom lại vì giun chết sẽ ảnh hưởng đến cả luống giun

• Sau 2 giờ tiến hành tưới nước giữ ẩm và cho giun ăn

III CON GIỐNG và THẢ CON GIỐNG

3 Thả giống giun

a Mật độ thả

• Thả giống sinh khối:

• Lượng giun giống sinh khối thả là khoảng 40kg/m2

• Khi đưa giống về ta rải đề sinh khối lên diện tích nuôi

• Sau 2 giờ tiến hành tưới nước và có thể cho giun ăn

III CON GIỐNG và THẢ CON GIỐNG

1 Che phủ luống giun

• Che phủ mặt luống là biện pháp tạo bóng tối cho giun lên mặt luống ăn

thức ăn và giao phối sinh sản cả ngày lẫn đêm

• Tấm che phủ còn có tác dụng giữ độ ẩm luống nuôi

• Sau khi thả giun giống, lấy bao tải cũ hoặc chiếu cói rách, bìa các tông, lá chuối, lá cọ …đậy lên bề mặt ô chuồng giun để tạo bóng tối cho giun nhanh chóng quen nơi ở mới, rồi lấy ô roa tưới nước lên trên bề mặt, sao cho chất nền đệm ở dưới được ướt đẫm đều

III CHĂM SÓC VÀ NUÔI DƯỠNG

2 Tưới ẩm luống nuôi :

• Mùa hè tưới 2 – 3 lần ngày, mùa đông tưới 1 – 2 lần / ngày

• Ngày khô nóng tưới nhiều, ngày mưa rét tưới ít hoặc không cần tưới Độ

ẩm thích hợp luống nuôi là 70 %

• Muốn kiểm tra độ ẩm thích hợp, lấy một nắm thức ăn hay chất nền bóp

nhẹ, nếu ứa nước ở kẽ ngón tay là vừa

• Nếu nước nhỏ giọt hoặc chảy thành dòng là quá ẩm Khi quá ẩm điều chỉnh bằng cách giảm lần tưới hoặc giảm lượng nước

• Nếu bóp chặt mà không có nước là bị khô, cần tưới nước ngay

III CHĂM SÓC VÀ NUÔI DƯỠNG

3 Cho giun ăn

• Sau khi thả giun giống được 1 - 2 ngày thì nên cho giun ăn

• Lượng thức ăn mỗi lần khoảng 5 cm trên mặt luống

• Sau đó sẽ tiếp tục cho ăn khi thấy trên bề mặt luống đã xốp và không còn thức ăn cũ

• Các loại thức ăn của giun là phân tươi như phân trâu, bò, lợn, dê, thỏ, ngựa, hoặc thức ăn là rác thải hữu cơ đã hoai mục, được ủ theo các phương pháp nêu trên, đều trộn lẫn và được ngâm vào bể có tưới nước sạch trong 1 – 2 ngày, thành dạng lỏng sền sệt, rồi mới múc vào cho giun ăn là tốt nhất

III CHĂM SÓC VÀ NUÔI DƯỠNG

IV ĐỊCH HẠI LOÀI GIUN

• Sau khi cho ăn, giun có hiện tượng nổi lên trên mặt luống và trườn dài, sau đó chuyển sang màu tím bầm và chết

• Cách tốt nhất khi phát hiện trường hợp này nên hót hết phần phân lỡ cho ăn ra và tưới nước lên luống

IV BỆNH Ở GIUN

• Bệnh trúng khí độc:

– Do đáy chất nền đã bị thối rữa, trong thời gian dài chất nền thiếu O2 làm cho khí CO2 chiếm lĩnh hết khe hở của chất nền, làm giun chui lên trên lớp mặtvà bò đi – Cách khắc phục: Dùng cuốc chĩa xới toàn bộ mặt luống

và tưới nước

• Tác hại do hóa chất:

– Ngoài hai bệnh trên cần chú trọng với các loại thuốc trừ sâu, xà phòng, nước rữa chén, nước vôi vì giun sẽ lập tức chết khi tiếp xúc hoặc ngoi lên và đi khỏi luống

V THU HOẠCH

1 Thu hoạch giun

• Sau khi thả giun giống 2 tháng thì bắt đầu thu hoạch tỉa dần Trung bình mỗi tháng có thể thu được 3 - 4 kg giun /m2

• Giun có tập quán không thích sống nhiều thế hệ ở cùng một chỗ Khi giun con đã nhiều và trưởng thành thì giun bố mẹ thường bỏ đi tìm nơi ở mới

• Vì vậy sau 1 - 2 tháng, nếu không thu hoạch để sử dụng, thì cũng nên nhân luống, nếu không thì giun cũng sẽ tự bò đi

• Khi bỏ thức ăn vào các rãnh trống, giun bố mẹ thường chuyển sang đó sinh sống, nhường lại nơi

ở cũ cho giun con

V THU HOẠCH

1 Thu hoạch giun

• Khi thu hoạch, mở tấm che phủ ra, dùng tay vỗ nhẹ trên mặt luống để giun chui xuống dưới,

• Dùng một tay gạt nhẹ một lớp bề mặt khoảng 5 cm (chủ yếu gồm thức ăn giun ăn chưa hết, có lẫn trứng kén giun) để lại trên luống giun,

• Sau đó nhanh chóng dùng hai tay bốc lớp giun lẫn cơ chất, dày khoảng 20 cm bỏ vào chậu

V THU HOẠCH

1 Thu hoạch giun

• Tiếp theo: trải tấm nilon ngoài sân trống có ánh nắng càng tốt

Đổ phần hỗn hợp này lên tấm nilon, sau 5 – 10 phút gạt bỏ phần cơ chất bên trên lần lượt, vì khi giun ra ngoài sợ ánh nắng nên trốn xuống phía dưới, cho đến khi chỉ còn giun

• Lớp cơ chất lọc ra đem rải trở lại luống để tiếp tục nuôi, vì trong đó vẫn có lẫn trứng kén giun, giun con và giun bố mẹ chưa kịp chui xuống dưới