Phân tích thực trạng tồn trữ thuốc tại trung tâm y tế huyện thanh trì thành phố hà nội năm 2020

Để hoàn thiện các chức năng, nhiệm vụ của trung tâm, ngoài việc nâng cao trình độ tay nghề của đội ngũ cán bộ y tế, đầu tư trang thiết bị hiện đại, cung ứng đầy đủ các loại thuốc với số

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ THÙY TRANG

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TỒN TRỮ

THUỐC TẠI TRUNG TÂM Y TẾ

HUYỆN THANH TRÌ – THÀNH PHỐ

HÀ NỘI NĂM 2020 LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

HÀ NỘI, NĂM 2022

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ THÙY TRANG

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TỒN TRỮ THUỐC TẠI TRUNG TÂM Y TẾ

HUYỆN THANH TRÌ – THÀNH PHỐ

HÀ NỘI NĂM 2020 LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

CHUYÊN NGÀNH: TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƯỢC

MÃ SỐ: CK 60720412

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Song Hà

Nơi thực hiện: - Trường ĐH Dược Hà Nội

- Trung tâm y tế huyện Thanh Trì – TP Hà Nội

HÀ NỘI, NĂM 2022

Để hoàn thành chương trình CKI và luận văn tốt nghiệp này, tôi đã

nhận được rất nhiều sự quan tâm và giúp đỡ tận tình của Ban Giám hiệu trường Đại học Dược Hà Nội, Phòng Sau đại học, các Bộ môn và các giảng viên của trường đã tận tình giảng dạy, trang bị kiến thức và tạo mọi thuận lợi cho tôi trong quá trình học tại trường

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất tới

PGS.TS Nguyễn Thị Song Hà đã trực tiếp hướng dẫn, dành rất nhiều thời

gian và tận tình chỉ bảo giúp đỡ tôi hoàn thiện luận văn này Tôi xin chân

thành cảm ơn các thầy cô Bộ môn Quản lý và Kinh tế dược đã hướng dẫn,

tạo điều kiện cho tôi thực hiện và hoàn thành luận văn này

Tôi xin cảm ơn Ban giám đốc Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì, cùng toàn thể cán bộ nhân viên Phòng Kế hoạch nghiệp vụ - bộ phận Nghiệp vụ Dược đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học

tập, cung cấp số liệu và đóng góp những ý kiến quý báu để giúp đỡ tôi hoàn

thành luận văn

Cuối cùng, cho phép tôi bày tỏ lòng biết ơn tới những người thân trong gia đình, đồng nghiệp nơi tôi đang làm việc và bạn bè đã luôn quan tâm, chia

sẻ và tạo mọi thuận lợi cho tôi tham gia và hoàn thành bản luận văn này

Hà Nội, ngày 10 tháng 5 năm 2022

Học viên

Nguyễn Thị Thùy Trang

Chương 1 TỔNG QUAN 3

1.1 Tổng quan về tồn trữ thuốc 3

1.1.1 Tổng quan về bảo quản thuốc 3

1.1.2 Tổng quan về dự trữ thuốc 9

1.2 Thực trạng công tác tồn trữ thuốc tại một số bệnh viện ở Việt Nam 12

1.2.1 Thực trạng về bảo quản thuốc 12

1.2.2 Thực trạng về dự trữ thuốc tại Việt Nam 16

1.3 Vài nét về Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì 18

1.3.1 Chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm 18

1.3.2 Tổ chức bộ máy của Trung tâm 19

1.3.3 Kho Dược Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì 20

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 22

2.1 Đối tượng nghiên cứu, địa điểm và thời gian nghiên cứu 22

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 22

2.1.2 Địa điểm nghiên cứu 22

2.1.3 Thời gian nghiên cứu 22

2.2 Phương pháp nghiên cứu 22

2.2.1 Biến số nghiên cứu 22

2.2.2 Thiết kế nghiên cứu 24

2.2.3 Phương pháp thu thập số liệu 26

2.2.4 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu 27

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 29

3.1 Thực trạng bảo quản thuốc tại Trung tâm Y tế Thanh Trì 29

3.1.1 Tổ chức nhân lực kho 29

3.1.2 Cơ sở hạ tầng kho Dược 30

3.2 Thực trạng dự trữ thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì………… 41

3.2.1 Phân tích cơ cấu dự trữ thuốc trong kho 41

3.2.2 Giá trị, số lượng xuất nhập trong kho 42

3.2.3 Giá trị trị xuất nhập tồn của một số nhóm thuốc 44

3.2.4 Sự tuân thủ nguyên tắc xuất nhập 44

3.2.5 Sự khớp nhau giữa sổ sách và thực tế 45

3.2.6 Số thuốc hết hạn trong năm 2020 47

3.2.7 Hàng trả về 49

3.2.8 Thời gian hết thuốc trong kho 49

Chương 4 BÀN LUẬN 50

4.1 Về thực trạng nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị để đảm bảo công tác tồn trữ thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì 50

4.1.1 Mặt đạt được 50

4.1.2 Tồn tại, hạn chế 53

4.2 Về thực trạng dự trữ thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì 55

4.2.1 Mặt đạt được 55

4.2.2 Tồn tại, hạn chế 59

4.3 Một số hạn chế của đề tài 59

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 60

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Chữ viết tắt Tiếng Việt Tiếng Anh

BHYT Bảo hiểm Y tế

TYT Trạm Y tế

TTYT Trung tâm Y tế

Bảng 2.2 Biến số nghiên cứu 22

Bảng 3.3 Cơ cấu nhân lực tại kho 29

Bảng 3.4 Mức độ đáp ứng các yêu cầu về nhân lực kho thuốc thực tế so với hướng dẫn 29

Bảng 3.5 Diện tích của hệ thống kho 31

Bảng 3.6 Trang thiết bị trong kho 32

Bảng 3.7 Mức độ đáp ứng yêu cầu kho, trang thiết bị bảo quản thực tế so với hướng dẫn 34

Bảng 3.8 Hệ thống sổ sách trong kho thuốc năm 2020 36

Bảng 3.9 Mức độ đáp ứng hồ sơ tài liệu thực tế so với hướng dẫn tại Thông tư 36 37

Bảng 3.10 Theo dõi nhiệt độ, độ ẩm kho 38

Bảng 3.11 Số ngày có/không theo dõi nhiệt độ trong kho 39

Bảng 3.12 Mức độ đáp ứng quy định về thuốc trả về, bị thu hồi 39

Bảng 3.13 Mức độ đáp ứng quy định tự thanh tra 40

Bảng 3.14 Lượng hàng dự trữ trong kho theo tác dụng dược lý 41

Bảng 3.15 Giá trị xuất, nhập tồn trong kho năm 2020 43

Bảng 3.16 Giá trị xuất, nhập, dự trữ tồn của các nhóm thuốc có lượng tồn nhiều trong năm 2020 44

Bảng 3.17 Số thuốc kiểm tra xuất đúng lô và theo FEFO 45

Bảng 3.18 Số các khoản hàng kiểm kê khớp nhau của kho thuốc 45

Bảng 3.19 Số thuốc hết hạn trong năm 2020 47

Bảng 3.20 Số ngày hết thuốc của một số loại thuốc trong năm 2020 49

Hình 3.2 Sơ đồ bố trí kho thuốc 32

ĐẶT VẤN ĐỀ

Thuốc là loại hàng hóa đặc biệt, có nguồn gốc rất đa dạng (tự nhiên: động vật, khoáng vật, ; nhân tạo: tổng hợp hóa học, sinh học…), do có bản chất khác nhau nên có tính chất lý – hóa khác nhau, mức độ bền vững khác nhau với các yếu tố vật lý, sinh học Vì vậy, nếu bảo quản không tốt, không đúng rất dễ bị hư hỏng trong quá trình tồn trữ, lưu thông và sử dụng, điều này không chỉ gây thiệt hại về mặt kinh tế mà quan trọng hơn là có thể gây nguy hại cho tính mạng, sức khỏe người dùng Bên cạnh đó việc tồn trữ thuốc đủ với nhu cầu sử dụng tránh tình trạng hết thuốc cũng như ứ đọng quá nhiều cũng rất quan trọng liên quan đến việc điều trị và công tác kho

Việt Nam nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa nên việc bảo quản thuốc có phần bị ảnh hưởng đến chất lượng do ảnh hưởng của độ ẩm, nhiệt

độ, ánh sáng …Công tác bảo quản không chỉ có ý nghĩa về mặt chuyên môn, đảm bảo chất lượng thuốc, mà còn có ý nghĩa về mặt kinh tế xã hội của một quốc gia giúp sử dụng nguồn thuốc có hiệu quả, kinh tế nhằm giảm chi phí khám chữa bệnh từ ngân sách, cũng như của bệnh nhân Bởi vì, thuốc nếu bảo quản không tốt, không đúng rất dễ bị hư hỏng hoặc giảm chất lượng trong quá trình tồn trữ, phân phối và sử dụng, điều này không chỉ gây thiệt hại về mặt kinh tế mà quan trọng hơn có thể gây nguy hại cho tính mạng và sức khỏe của người dùng

Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì có chức năng dự phòng và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân trong huyện Thanh Trì Trung tâm đã và đang nỗ lực thực hiện tốt chức năng của mình, đặc biệt là nâng cao chất lượng khám chữa bệnh nhằm phục vụ tốt hơn nhu cầu ngày càng cao về chăm sóc sức khỏe trong cộng đồng

Để hoàn thiện các chức năng, nhiệm vụ của trung tâm, ngoài việc nâng cao trình độ tay nghề của đội ngũ cán bộ y tế, đầu tư trang thiết bị hiện đại, cung ứng đầy đủ các loại thuốc với số lượng và chất lượng phù hợp thì việc quản lý tốt hoạt động bảo quản, tồn trữ thuốc tại đơn vị đóng vai trò vô cùng

quan trọng Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào phân tích về thực trạng tồn trữ thuốc của trung tâm để từ đó đưa ra các khuyến cáo về bảo quản tồn trữ

và sử dụng thuốc hợp lý nhất Để tìm hiểu, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và góp phần nâng cao chất lượng công tác bảo quản và dự trữ thuốc tại kho,

chúng tôi tiến hành đề tài: “Phân tích thực trạng tồn trữ thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì năm 2020” với 2 mục tiêu sau:

1 Phân tích thực trạng bảo quản thuốc tại kho dược của Trung tâm Y

tế huyện Thanh Trì năm 2020

2 Phân tích thực trạng dự trữ thuốc tại kho dược của Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì năm 2020

Từ kết quả nghiên cứu đề tài đưa ra những đề xuất và kiến nghị góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo quản và dự trữ thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì

Chương 1 TỔNG QUAN 1.1 Tổng quan về tồn trữ thuốc

Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO): Tồn trữ là sự bảo quản tất cả các nguyên liệu, vật tư, bao bì dùng trong sản xuất, mọi bán thành phẩm trong quá trình sản xuất và các thành phẩm trong kho

Tồn trữ bao gồm cả quá trình xuất, nhập hàng hóa vì vậy nó yêu cầu phải có hệ thống sổ sách phù hợp để ghi chép, đặc biệt là sổ sách ghi chép việc xuất nhập hàng hóa từng ngày

Tồn trữ không chỉ là việc cất giữ hàng hóa trong kho mà nó còn là cả một quá trình xuất, nhập kho hợp lý, quá trình kiểm tra, kiểm kê, dự trữ và các biện pháp kỹ thuật bảo quản hàng hóa từ khâu nguyên liệu đến các thành phẩm hoàn chỉnh trong kho Công tác tồn trữ là một trong những mắt xích quan trọng của việc đảm bảo cung cấp thuốc cho người tiêu dùng với số lượng đủ nhất và chất lượng tốt nhất, giảm tối đa tỷ lệ hư hao trong quá trình sản xuất và phân phối thuốc [6]

1.1.1 Tổng quan về bảo quản thuốc

Các quy định về bảo quản thuốc được nêu trong thông tư số BYT với một số nội dung chính như sau:

36/2018/TT-1.1.1.1 Khái niệm bảo quản thuốc

Bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc là việc cất giữ bảo đảm an toàn,

chất lượng của thuốc, nguyên liệu làm thuốc, bao gồm cả việc đưa vào sử dụng và duy trì đầy đủ hệ thống hồ sơ tài liệu phục vụ bảo quản, xuất, nhập thuốc, nguyên liệu làm thuốc tại nơi bảo quản [4]

1.1.1.2 Thực hành tốt bảo quản thuốc

Thực hành tốt bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc là bộ nguyên tắc,

tiêu chuẩn về bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc nhằm bảo đảm và duy trì một cách tốt nhất sự an toàn và chất lượng của thuốc, nguyên liệu làm thuốc thông qua việc kiểm soát đầy đủ trong suốt quá trình bảo quản [4]

Thuốc là loại hàng hóa đặc biệt, bảo quản thuốc không những ảnh hưởng đến lợi ích, chi phí của đơn vị kinh doanh, cung ứng thuốc mà còn ảnh hưởng đến tính mạng và sức khỏe của con người Đặc biệt trong quá trình tồn trữ và bảo quản yêu cầu cần có những điều kiện về cơ sở vật chất, các phương tiện đầy đủ để bảo quản và thực hiện theo những quy trình nghiêm ngặt

* Nhân sự

Theo quy mô của đơn vị, kho thuốc có đủ nhân viên, có trình độ phù hợp với công việc được giao làm việc tại khu vực kho [4]

* Nhà kho và trang thiết bị

Địa điểm, thiết kế xây dựng

- Kho phải được xây dựng ở nơi cao ráo, an toàn, phải có hệ thống cống rãnh thoát nước, để đảm bảo thuốc, nguyên liệu làm thuốc tránh được ảnh hưởng của nước ngầm, mưa lớn và lũ lụt

- Kho phải có một địa chỉ xác định, có hệ thống đường giao thông công cộng hoặc giao thông nội bộ đủ rộng, đảm bảo thuận tiện cho việc vận chuyển, xuất nhập, bảo vệ, phòng cháy chữa cháy

- Nhà kho phải được thiết kế, xây dựng, trang bị, sửa chữa và bảo trì một cách hệ thống sao cho có thể bảo vệ thuốc, nguyên liệu làm thuốc tránh được các ảnh hưởng bất lợi có thể có và không ảnh hưởng tới chất lượng thuốc, nguyên liệu làm thuốc

- Trần, tường, mái nhà kho phải được thiết kế, xây dựng sao cho đảm bảo sự thông thoáng, luân chuyển của không khí, vững bền chống lại các ảnh hưởng của thời tiết như nắng, mưa, bão lụt

- Nền kho phải đủ cao, phẳng, nhẵn, đủ chắc, cứng Không được có các khe, vết nứt gãy là nơi tích luỹ bụi, trú ẩn của sâu bọ, côn trùng

- Kho bảo quản phải có diện tích đủ rộng để bố trí các khu vực cho các hoạt động

- Các khu vực của kho phải có biển hiệu chỉ rõ công năng của từng khu vực, phải có diện tích và thể tích phù hợp, đủ không gian để cho phép việc phân loại, sắp xếp hàng hóa theo các chủng loại thuốc và nguyên liệu khác nhau

- Các khu vực bảo quản phải được thiết kế hoặc điều chỉnh để bảo đảm các điều kiện bảo quản theo yêu cầu và dễ vệ sinh, làm sạch [4]

Trang thiết bị

- Phải trang bị các phương tiện, thiết bị phù hợp để đảm bảo các điều kiện bảo quản Các thiết bị đo phải được hiệu chuẩn định kỳ theo quy định của pháp luật về kiểm định, hiệu chuẩn thiết bị đo

- Phải có các phương tiện phát hiện và cảnh báo tự động (như chuông, đèn và/hoặc tin nhắn) kịp thời về các sự cố, sai lệch về điều kiện bảo quản, đặc biệt đối với các thuốc có yêu cầu đặc biệt về điều kiện bảo quản (nhiệt độ,

- Phải có đủ các trang thiết bị phòng chữa cháy

- Các khu vực bảo quản phải khô ráo, sạch sẽ và không có rác, sâu bọ tích tụ; phải tránh ảnh hưởng từ các mùi, các yếu tố gây tạp nhiễm và ánh sáng mạnh

- Nơi rửa tay, phòng vệ sinh phải được thông gió tốt và bố trí phù hợp (cách ly với khu vực tiếp nhận, bảo quản, xử lý thuốc)

- Có nội quy qui định việc ra vào khu vực kho, và phải có các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn việc ra vào của người không được phép

- Phải cung cấp đủ ánh sáng cho các khu vực bảo quản để có thể thực hiện tất cả các hoạt động một cách chính xác và an toàn [4]

* Các quy trình bảo quản

Yêu cầu chung

- Thuốc, nguyên liệu làm thuốc phải được bảo quản trong điều kiện đảm bảo duy trì chất lượng và theo đúng quy định của pháp luật Các lô thuốc, nguyên liệu làm thuốc phải được phân phối, cấp phát theo nguyên tắc

“Hết hạn trước xuất trước” (FEFO- First Expires First Out) hoặc nguyên tắc

“Nhập trước xuất trước (FIFO- First In First Out)

- Thuốc, nguyên liệu làm thuốc phải sắp xếp trên giá, kệ, tấm kê panel

và được bảo quản ở vị trí cao hơn sàn nhà

- Bao bì thuốc phải được giữ nguyên vẹn trong suốt quá trình bảo quản Không dùng lẫn lộn bao bì đóng gói của loại này cho loại khác

- Các khu vực giao, nhận hàng phải đảm bảo bảo vệ thuốc, nguyên liệu làm thuốc tránh khỏi tác động trực tiếp của thời tiết

- Phải có biện pháp về an ninh, bảo đảm không thất thoát thuốc, nguyên liệu làm thuốc phải kiểm soát đặc biệt quy định tại Thông tư 20/2017/TT-BYT và quy định sau:

a) Khu vực bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc kiểm soát đặc biệt phải có biển thể hiện rõ từng loại thuốc, nguyên liệu làm thuốc kiểm soát đặc biệt tương ứng

b) Thuốc độc, nguyên liệu độc làm thuốc phải được bao gói đảm bảo không bị thấm và rò rỉ trong quá trình vận chuyển [4]

* Các điều kiện bảo quản trong kho

Các điều kiện bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc phải tuân thủ theo đúng thông tin trên nhãn đã được phê duyệt hoặc công bố theo quy định

a) Bảo quản điều kiện thường:

Bảo quản trong môi trường khô (độ ẩm 75%), ở nhiệt độ từ 15-30°C Trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, tại một số thời điểm trong ngày, nhiệt

độ có thể trên 30°C nhưng không vượt quá 32°C và độ ẩm không vượt quá 80%

b) Điều kiện bảo quản đặc biệt: Bao gồm các trường hợp có yêu cầu bảo quản khác với bảo quản ở điều kiện thường

c) Hướng dẫn về điều kiện bảo quản cụ thể:

Thông tin trên nhãn Yêu cầu về điều kiện bảo quản

Bảng 1.1 Quy định điều kiện bảo quản Thông tin trên nhãn Yêu cầu về điều kiện bảo quản

“Không bảo quản quá 30 °C” Từ +2 °C đến +30 °C

“Không bảo quản quá 25 °C” Từ +2 °C đến +25 °C

“Không bảo quản quá 15 °C” Từ +2 °C đến +15 °C

“Không bảo quản quá 8 °C” Từ +2 °C đến +8 °C

“Không bảo quản dưới 8 °C” Từ +8 °C đến +25 °C

trong điều kiện bảo quản thường; hoặc với điều kiện được chứa trong bao bì chống thấm đến tận tay người bệnh

“Tránh ánh sáng” Bảo quản trong bao bì tránh ánh sáng

giá độ đồng đều nhiệt độ của kho bảo quản (Temperature mapping of storage

areas) Kết quả đánh giá độ đồng đều nhiệt độ phải cho thấy sự đồng nhất về

nhiệt độ trong toàn bộ kho bảo quản [15]

* Sắp xếp thuốc trong kho

Thuốc sau khi nhập vào kho được phân loại thành từng nhóm để thuận lợi cho việc sắp xếp, bảo quản và cấp phát Có thể phân loại theo nhóm tác dụng dược lý (thuốc kháng sinh, thuốc tim mạch) hoặc theo dạng thuốc

- Với mỗi nhóm thuốc, việc sắp xếp dựa vào tên thuốc theo trình tự ABC của danh pháp thông thường

- Với mỗi loại thuốc, việc sắp xếp dựa trên nguyên tắc FIFO: thuốc có hạn dùng ngắn, sắp hết hạn phải xếp ở phía ngoài, dễ quan sát, tiện theo dõi, cấp phát [6]

* Kiểm soát và luân chuyển hàng

Định kỳ tiến hành việc đối chiếu thuốc trong kho để kiểm soát hạn dùng và đối chiếu so sánh thuốc hiện còn và lượng thuốc còn tồn theo phiếu theo dõi xuất nhập thuốc

* Thuốc trả về, thuốc bị thu hồi

- Thuốc trả về phải được bảo quản tại khu riêng và dán nhãn để

phân biệt Chỉ được cấp phát quay trở lại sau khi được xem xét, đánh giá về chất lượng, đảm bảo an toàn cho người sử dụng

- Thuốc trả về sau khi được đánh giá là không đảm bảo chất lượng, không đảm bảo an toàn cho người sử dụng phải được xử lý theo qui định

* Hồ sơ tài liệu

Phải có hồ sơ ghi chép đối với tất cả các hoạt động trong khu vực bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc, kể cả việc xử lý hàng hết hạn

Phải có hồ sơ chi tiết thể hiện tất cả các lần nhận, xuất của thuốc, nguyên liệu làm thuốc

Hồ sơ cho mỗi chuyến hàng nhập, Hồ sơ xuất hàng phải đảm bảo theo quy định chung

Có hồ sơ sổ sách riêng đối với trường hợp có bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc phải kiểm soát đặc biệt theo quy định tại Thông tư

số 20/2017/TT-BYT và văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan [4]

1.1.2 Tổng quan về dự trữ thuốc

1.1.2.1 Khái niệm dự trữ thuốc

- Dự trữ: Là sự cất giữ tất cả các nguyên liệu, vật tư, bao bì dùng trong sản xuất, mọi bán thành phẩm trong sản xuất và thành phẩm trong kho

- Dự trữ không chỉ là việc cất giữ hàng hóa ở trong kho mà còn là cả một quá trình xuất nhập hợp lý, quá trình kiểm tra, kiểm kê, dự trữ và các biện pháp kĩ thuật bảo quản hàng hóa từ khâu nguyên liệu đến thành phẩm hoàn chỉnh trong kho Công tác dự trữ là một trong các mắt xích quan trọng của việc cung ứng thuốc cho người tiêu dùng với số lượng đầy đủ nhất, chất lượng tốt nhất, giảm đến mức tối đa tỷ lệ hư hao trong quá trình sản xuất và phân phối thuốc

- Một việc quan trọng trong công tác tồn trữ là xây dựng cơ số thuốc tồn kho các loại thuốc phù hợp với điều kiện thực tế của mỗi đơn vị, xuất phát

từ nhu cầu điều trị, khả năng tài chính, điều kiện cung ứng, lưu thông thuốc tại cơ sở

1.1.2.2 Sự cần thiết phải dự trữ thuốc trong kho

Chúng ta cần phải dự trữ thuốc vì những lý do sau đây:

- Đảm bảo tính sẵn có: tồn kho là lượng dự trữ cho sự dao động của cung và cầu, giảm nguy cơ hết hàng

- Duy trì niềm tin trong hệ thống: nếu tình trạng hết hàng xảy ra thường xuyên, bệnh nhân sẽ mất lòng tin vào khả năng phòng và chữa bệnh của hệ thống cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe

- Tránh tình trạng thiếu kinh phí: nếu không có tồn kho hoặc tồn kho

không đủ sẽ dẫn đến tình trạng thiếu hàng, lúc đó đặt hàng khẩn cấp sẽ gặp phải sự tăng giá của các nhà cung cấp hoặc mức giá sẽ cao hơn mức giá khi đặt hàng thường xuyên, dẫn đến thiếu hụt vốn

- Đáp ứng sự thay đổi của nhu cầu thị trường: Những thay đổi trong nhu cầu về loại thuốc chuyên khoa không thể dự đoán trước được Do đó, lượng tồn kho thích hợp sẽ giúp hệ thống đối phó với sự thay đổi đó [20]

- Các mức tồn kho: mức tồn kho an toàn theo quy định

Lượng dự trữ thường xuyên: theo khuyến cáo thì lượng dự trữ thường xuyên cho kho thuốc bệnh viện bằng 1,5-2 lần số tiêu thụ trung bình/tháng

Lượng dự trữ bảo hiểm: để phòng các biến động về giá, dự phòng trong thời gian hết hợp đồng cũ nhưng chưa kịp tổ chức đấu thầu để đảm bảo quá trình khám chữa bệnh diễn ra liên tục trong mọi điều kiện cung ứng bình thường và không bình thường Tuy nhiên, nếu thời gian chuyển thuốc dài, nhu cầu sử dụng thuốc lớn thì lượng dự trữ sẽ cao hơn [20]

1.1.2.3 Nội dung chủ yếu về dự trữ thuốc

* Yêu cầu chung

- Để đảm bảo chất lượng thuốc trong quy trình dự trữ đòi hỏi kho phải

có cơ sở vật chất đáp ứng các yêu cầu bảo quản thuốc có quy trình thực hành bảo quản thuốc tốt trong kho

- Thuốc cần được luân chuyển để hàng nhập trước hoặc hạn dùng trước cấp phát trước

- Tuân thủ nguyên tắc FIFO, FEFO, ưu tiên FEFO

FIFO (First In First Out): Thuốc nhập trước xuất trước

FEFO (First Expires First Out): Thuốc hết hạn dùng trước thì xuất trước

- Thuốc chờ xử lý cần phải có dấu hiệu nhận dạng và được kiểm soát biệt trữ, cách ly hợp lý nhằm ngăn ngừa việc sử dụng chúng vào sản xuất, sử

- Tùy theo tính chất của sản phẩm, phải quy định chương trình kiểm tra, đánh giá định kỳ hoặc đột xuất để xác định chất lượng sản phẩm

- Phải có một hệ thống sổ sách, các quy trình thao tác chuẩn đảm bảo cho công tác kiểm soát, theo dõi việc xuất, nhập và chất lượng thuốc

* Nhãn và bao bì

- Thuốc, nguyên liệu làm thuốc phải được bảo quản trong bao bì thích hợp có khả năng bảo vệ thuốc, nguyên liệu làm thuốc khỏi các ảnh hưởng của môi trường, bao gồm cả việc chống nhiễm khuẩn

- Tất cả bao bì của thuốc, nguyên liệu làm thuốc phải có nhãn rõ ràng, có đủ các nội dung theo quy định tại Thông tư số 01/2018/TT-BYT ngày 18/01/2018 của Bộ Y tế quy định việc ghi nhãn thuốc, nguyên liệu làm thuốc và tờ hướng dẫn sử dụng thuốc

* Tiếp nhận thuốc

- Phải có khu vực tiếp nhận thuốc riêng, đảm bảo được các điều kiện bảo quản để bảo vệ thuốc tránh khỏi các ảnh hưởng xấu của thời tiết trong suốt thời gian chờ bốc dỡ, kiểm tra thuốc

- Thuốc trước khi nhập kho phải được kiểm tra, đối chiếu với các tài liệu chứng từ liên quan về chủng loại, số lượng, chất lượng và các thông tin khác ghi trên nhãn như tên hàng, nhà sản xuất, nhà cung cấp, số lô, hạn dùng…

- Kiểm tra bao bì đóng gói: độ nhiễm bẩn và mức độ hư hại, và nếu cần thiết, cần được làm sạch hoặc để riêng những bao bì nhiễm bẩn, bị hư hại để xem xét tìm nguyên nhân

- Các thuốc đòi hỏi điều kiện bảo quản đặc biệt (các thuốc gây nghiện, thuốc độc, các thuốc cần bảo quản ở nhiệt độ lạnh…) phải nhanh chóng được kiểm tra, phân loại và bảo quản theo các chỉ dẫn ghi trên nhãn và theo các qui định của pháp luật

- Phải có và lưu các hồ sơ ghi chép cho từng lần nhập hàng, với từng lô

hàng Cần phải tuân thủ các qui định của pháp luật về lưu trữ hồ sơ thuốc

- Chế độ biệt trữ phải được thực hiện hoặc bằng việc sử dụng khu bảo quản riêng biệt, hoặc bằng hệ thống xử lý dữ liệu điện tử

* Cấp phát quay vòng

- Chỉ được cấp phát các thuốc, nguyên liệu đạt tiêu chuẩn chất lượng, còn trong hạn sử dụng

- Phải có và lưu các bản ghi chép

- Việc cấp phát cần phải tuân theo các nguyên tắc quay vòng (FIFO và FEFO), đặc biệt là thuốc có hạn dùng ngắn

- Các thùng, bao thuốc nguyên liệu bị hư hỏng, không còn nguyên niêm phong, mất nhãn hoặc nhãn bị rách, không rõ ràng thì không được bán, cấp phát, và phải thông báo ngay với bộ phận kiểm tra chất lượng

* Hồ sơ tài liệu

- Quy trình thao tác: cần phải có sẵn, treo tại các nơi dễ đọc Các quy trình này cần mô tả chính xác nội dung công việc, phù hợp với công việc

- Phải có các loại hồ sơ, tài liệu theo đúng quy định

1.2 Thực trạng công tác tồn trữ thuốc tại một số bệnh viện ở Việt Nam 1.2.1 Thực trạng về bảo quản thuốc

Việt Nam hiện nay có nhiều khó khăn trong việc xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị tốt phục vụ cho công tác bảo quản tồn trữ thuốc; trình

độ chuyên môn về lĩnh vực này của các cán bộ Dược còn hạn chế Do đó, công tác bảo quản tồn trữ thuốc lại càng quan trọng và cần được quan tâm nhiều hơn mới khắc phục được những khó khăn trên

Thuốc là một loại hàng hóa đặc biệt, đóng vai trò quan trọng trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân Vì vậy, tất cả các khâu từ sản xuất, lưu thông, phân phối và bảo quản thuốc đều cần tuân thủ các qui trình kỹ thuật và các qui định nghiêm ngặt Trong quá trình lưu thông phân phối thuốc, công tác bảo quản thuốc tại cơ sở y tế giữ vai trò quan trọng trong việc giữ ổn định

động của chi phí xuất hủy, bảo quản, lưu thông và giá thuốc được bình ổn không bị tác động của thị trường làm giảm gánh nặng về kinh tế cho bệnh viện Để khắc phục những khó khăn trong công tác bảo quản thuốc và thực hiện mục tiêu trong chiến lược phát triển ngành dược đến năm 2020, tầm

nhìn đến năm 2030 là: “Cung ứng đầy đủ, kịp thời, có chất lượng, giá hợp lý

các loại thuốc theo cơ cấu bệnh tật tương ứng với từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm sử dụng thuốc an toàn, hợp lý” [18]

Hiện nay nước ta đã gia nhập tổ chức thương mại Thế giới (WTO), việc nâng cao năng lực quản lý tồn trữ và đảm bảo chất lượng hàng thuốc đang là vấn đề sống còn đối với ngành dược nói chung và các trung tâm y tế trong nước nói riêng Bởi lẽ, tổ chức thương mại thế giới (WTO) là một tổ chức thương mại của tất cả các nước trên thế giới, thực hiện những mục tiêu đã được nêu trong lời nói đầu của Hiệp định GATT 1947 là nâng cao mức sống của nhân dân các nước thành viên, đảm bảo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thương mại, sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực của thế giới [22] Do đó, việc nghiên cứu bảo quản, tồn trữ thuốc sao cho phù hợp với điều kiện kinh tế, khí hậu và quy mô của từng trung tâm y tế cũng cần được quan tâm để đảm bảo được chất lượng của thuốc khi sử dụng Ngày 22 tháng

11 năm 2018 Bộ trưởng Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 36/2018/TT-BYT T

về “Quy định về thực hành tốt bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc” Đây

là văn bản chính quy của Việt Nam hướng dẫn áp dụng các nguyên tắc bảo quản thuốc tốt Tham gia WTO sẽ thúc đẩy các công ty dược nội địa nâng cao công nghệ, quy mô vốn, thúc đẩy hoạt động nghiên cứu sản phẩm mới để

có thể cạnh tranh được với các công ty dược của nước ngoài Đồng thời việc Việt Nam gia nhập WTO cũng góp phần nâng cao vị thế của ngành dược Việt Nam thông qua việc hợp tác chuyển giao công nghệ với các nước có ngành công nghiệp dược phát triển và tạo điều kiện cho người tiêu dùng sử dụng được những sản phẩm chất lượng cao với giá thành hợp lý Đó nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển hệ thống bảo quản, tồn trữ thuốc tại Việt Nam đã

được đề ra trong chiến lược phát triển ngành Dược

2019 tại Trung tâm y tế huyện Lâm Bình tỉnh Tuyên Quang nhân lực dược là 5/122 chiếm 4,1% [8] Năm 2016, tại Trung tâm y tế Thành phố Thái Nguyên nhân lực dược là 14/139 chiếm 10,1% [16] Bệnh viện Đa khoa Tỉnh Thanh Hóa năm 2017 nhân lực dược là 50/353 chiếm tỷ lệ 14,2% [9] Tại Bệnh viện

Đa khoa huyện Vĩnh Thuận, tỉnh Kiên Giang năm 2015 tỷ lệ nhân lực dược trong tổng số nhân viên trong đơn vị là 28/284 chiếm tỷ lệ 9,86% [19] Như vậy, với khối lượng công việc ngày càng nhiều, yêu cầu công việc ngày càng cao, khối lượng thuốc nhập và cấp phát của kho Dược ngày càng lớn thì các tỷ

lệ nhân sự trên là còn thấp

Về cơ sở hạ tầng kho Dược

Kho Dược của các Bệnh viện, Trung tâm y tế luôn được xây dựng ở nơi cao ráo, an toàn, nằm ở nơi thuận tiện cho việc xuất nhập, vận chuyển, bảo vệ Có hệ thống cống, rãnh thoát nước để đảm bảo thuốc tránh được ảnh hưởng của nước ngầm, mưa lớn và lũ lụt Tuy nhiên, theo kết quả của một số nghiên cứu năm 2020 tại bệnh viện phụ sản Thái Bình [10], năm 2019 tại Trung tâm Y tế quận Hồng Bàng- Hải Phòng [11], Trung tâm Y tế huyện Lục Yên- tỉnh Yên Bái [7] cho thấy cơ sở vật chất nhà kho phần lớn chưa đủ về diện tích và trang thiết bị đảm bảo để phục vụ công tác tồn trữ và bảo quản thuốc theo quy định của GSP Các kho chưa có khu vực bảo quản riêng, khu vực kiểm tra, kiểm soát riêng và khu vực xuất, nhập riêng Khi thuốc nhập

với số lượng lớn, các thuốc trong kho nhiều khi còn phải xếp chồng hàng lên rất cao và một phần phải đặt xuống nền, sàn nhà [5]

Kho Dược đều được trang bị tương đối đầy đủ các trang thiết bị phục

vụ công tác bảo quản, kiểm soát điều kiện bảo quản thuốc trong kho như: điều hòa, nhiệt kế, ẩm kế, máy hút ẩm, quạt thông gió, bình cứu hỏa mini, Tuy nhiên, các trang thiết bị này chưa được kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ nên không đảm bảo độ ổn định của điều kiện bảo quản [7], [16], [19]

Về hệ số sử dụng kho

Tất cả các kho thuốc đều có hệ số sử dụng diện tích, thể tích gấp nhiều lần độ cho phép Kho quá chật, thiếu diện tích thông thoáng, nhiều kho vừa là nơi bảo quản vừa là nơi xuất nhập hàng

Về trang thiết bị bảo quản

Theo kết quả nghiên cứu của Đặng Thị Thu Phương tính đến năm 2016 tại Công ty Cổ phần Dược- VTYT Thái Bình các trang thiết bị bảo quản bao gói, đồ bao gói ra lẻ thuốc cũng còn thiếu nhiều Tuy nhiên có tới 80-90% các kho đã trang

bị hệ thống quạt thông gió và máy điều hòa không khí nên đáp ứng được yêu cầu bảo quản tại các kho [12]

Về trang thiết bị vận chuyển, chất xếp hàng hóa

Cũng theo kết quả nghiên cứu của Đặng Thị Thu Phương tại kho Dược Công ty cổ phần Dược - VTYT Thái Bình mức độ cơ giới hóa của kho còn thấp, hầu như mới chỉ có 50% số kho đủ các loại xe nâng, xe đẩy, xe chở hàng Một số phương tiện rẻ tiền như giá kệ, tủ đựng thuốc cũng mới được khoảng 50% các kho đầu tư đầy đủ [12]

Về điều kiện nhiệt độ, độ ẩm tại các kho

Theo kết quả nghiên cứu của Đào Thị Hương hầu như tất cả các kho đều có quạt thông gió và máy điều hòa không khí đáp ứng được cả về điều kiện nhiệt độ và độ ẩm [8]

Các mức dự trữ trong kho thuốc

Cần xây dựng cơ số tồn kho hợp lý, đảm bảo tính kinh tế, không để tồn đọng thuốc quá lâu, quá nhiều gây ảnh hưởng đến công tác bảo quản và tồn

đọng một lượng lớn trong điều kiện kinh phí điều trị và hệ thống kho có hạn

1.2.2 Thực trạng về dự trữ thuốc tại Việt Nam

Việt Nam là một nước nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới nóng ẩm mà thuốc là một loại hàng hóa đặc biệt, được sản xuất bằng các nguyên liệu với tính chất, đặc điểm đa dạng do đó các yếu tố về thời tiết có tác động xấu đến chất lượng thuốc nếu không có biện pháp bảo quản phù hợp Nếu bảo quản không đúng, thuốc rất dễ bị hỏng hoặc giảm chất lượng trong quá trình lưu thông sử dụng, điều này gây ảnh hưởng đến kinh tế và gây nguy hại cho tính mạng và sức khỏe của con người

Quản lý tồn trữ thuốc là vấn đề liên quan đến từ việc lựa chọn, mua sắm đến cấp phát và quản lý sử dụng thuốc trên bệnh nhân Hơn nữa, nó đặt

ra các bước thích hợp để hỗ trợ hoàn thành các nhiệm vụ liên quan đến các khía cạnh khác nhau của quy trình phân phối và bảo quản trong chuỗi cung ứng để tránh việc đưa sản phẩm giả vào dử dụng Quản lý tồn trữ thuốc là một phần trong công tác quản lý cung ứng thuốc Để thực hiện tốt mục tiêu cung ứng thuốc tốt thì phải đảm bảo tồn trữ thuốc sao cho thuốc luôn được cung cấp đầy đủ kịp thời, đảm bảo chất lượng và giảm thiểu chi phí Việc tồn trữ quá nhiều loại thuốc với số lượng lớn, có thể làm tăng chi phí bảo quản, tồn trữ thuốc Thực tế cho thấy, đây luôn là bài toán khó, làm đau đầu các nhà quản lý, từ việc theo dõi lượng tồn kho thuốc để đảm bảo thuốc luôn sẵn có cho bác sỹ kê đơn, cấp phát cho bệnh nhân đến việc dự trù mua thuốc hàng tháng

Tồn kho là lượng dự trữ cho sự dao động của cung và cầu, giảm nguy

cơ hết hàng, đảm bảo cơ số thuốc sẵn sàng phục vụ công tác khám và điều trị mỗi cơ sở y tế cần dự trữ một cơ số tồn kho hợp lý, không để xảy ra nguy cơ thiếu hàng và lượng tồn cũng không quá lớn

Ở bất kì cơ sở y tế nào, các nhà quản lý đặc biệt là quản lý dược đều phải xây dựng cơ số tồn kho hợp lý, không để tồn đọng thuốc lâu gây ảnh hưởng đến công tác bảo quản, tốn kém chi phí

Mức tồn kho phụ thuộc vào số tiêu thụ trung bình [4] Tuy nhiên, lượng tiêu thụ hàng tháng luôn biến đổi Do đó, hầu hết các hệ thống cung ứng thuốc đều tăng lượng tồn kho an toàn Các kho có mức dự trữ thuốc tối đa với số lượng vừa đủ thấp nhằm tránh tình trạng dư thừa gây lãng phí, và mức dự trữ tối thiểu đủ cao để tránh tình trạng thiếu hụt, cho nhu cầu của bệnh có tăng cao và việc nhận hàng xảy ra chậm [20]

+ Mức tồn kho an toàn được quy định như sau:

+ Mức tồn kho tối thiểu: 1-2 tháng

+ Mức tồn kho tối đa: 2-3 tháng

+ Mức tồn kho an toàn là 2 tháng

Công tác tồn trữ thuốc tại bệnh viện và trung tâm y tế trong những năm gần đây rất được chú trọng Thực tế theo kết quả nghiên cứu tại bệnh viện đa khoa quận Ngô Quyền thành phố Hải Phòng có lượng thuốc dự trữ năm 2012 là 1,01 tháng sử dụng [13] Bệnh viện đa khoa huyện Vĩnh Thuận tỉnh Kiên Giang có lượng thuốc tồn kho dự trữ năm 2015 là 1,4 tháng sử dụng, dưới mức tồn kho an toàn, chưa đảm bảo thuốc sử dụng theo quy định, còn xảy ra tình trạng một số thuốc bị hết trong quá trình sử dụng [19] Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa năm 2017 là 0,28 tháng sử dụng [9] Tại Trung tâm y tế huyện Lục Yên tỉnh Yên Bái là 1,55 tháng sử dụng [7] Theo nghiên cứu của Trịnh Đình Thắng tại Trung tâm y tế thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên giá trị thuốc tồn kho dự trữ năm 2016 trung bình là 3,2 tháng sử dụng [16] Trên thực tế công tác dự trữ thuốc chủ yếu dựa trên kinh nghiệm, thường không áp dụng công thức chung

Cũng theo kết quả của các nghiên cứu cho thấy, các nhóm thuốc giá trị

xuất nhập tồn lớn trong năm, trong tháng là: kháng sinh, vitamin, dịch truyền [16], kháng sinh, nhóm tiêu hóa và nhóm tim mạch [9] Các bệnh viện có số lượng tồn kho là khác nhau tùy thuộc vào quy mô về cơ sở vật chất và mô hình bệnh tật của từng đơn vị nhằm đảm bảo sẵn sàng cơ số thuốc phục công tác cấp cứu và điều trị, chăm sóc sức khỏe nhân dân Do đó, mỗi cơ sở y tế cần xây dựng một cơ số tồn kho hợp lý vừa đảm bảo cơ số thuốc đầy đủ vừa không để tồn trữ với cơ số quá lớn Nhưng trên thực tế chưa có bệnh viện, trung tâm y

tế nào thực hiện được do điều kiện môi trường bảo quản ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng thuốc và các thuốc khi được nhập vào kho cần phải tuân theo yêu cầu bảo quản của nhà sản xuất

Đối với các Trung tâm y tế thực hiện các Chương trình y tế Quốc gia thì công tác tồn trữ thuốc có điều kiện thuận lợi hơn trong tính toán lượng hàng dự trữ hàng tháng do được cân đối, phân bổ trực tiếp từ các đơn vị tuyến trên, chủ yếu là công tác bảo quản phải được đảm bảo vì điều kiện môi trường bảo quản ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng thuốc Các thuốc khi được nhập vào kho cần được tuân theo yêu cầu bảo quản của nhà sản xuất

1.3 Vài nét về Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì – Thành phố Hà Nội

Thanh Trì là một huyện ngoại thành của Thủ đô Hà Nội, cách trung tâm thành phố 10 km về phía Nam, diện tích đất tự nhiên là 6.349,1 ha; có 15 xã,

01 thị trấn và với 61 thôn, 106 tổ dân phố, số hộ gia đình 80.262 dân số 285.805 người Huyện có địa hình trũng, dễ ngập úng Phía bắc huyện Thanh Trì giáp quận Hoàng Mai, phía Nam giáp huyện Thường Tín Phía Tây và Tây bắc giáp quận Thanh Xuân, phía đông huyện Thanh Trì là sông Hồng, giáp với tỉnh Hưng Yên và huyện Gia Lâm

1.3.1 Chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm

Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì có chức năng cung cấp dịch vụ chuyên môn, kỹ thuật về y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh, phục hồi chức năng

và các dịch vụ y tế khác theo quy định của pháp luật Thực hiện các nhiệm vụ:

về y tế dự phòng, tiêm chủng phòng bệnh; Y tế học đường; phòng chống

HIV/AIDS; quản lý và nâng cao sức khỏe cho người dân, phòng chống bệnh

xã hội; hoạt động bảo vệ môi trường đối với các cơ sở y tế; vệ sinh và sức khỏe lao động, phòng chống bệnh nghề nghiệp, tai nạn thương tích; an toàn VSTP, TTGDSK trên địa bàn; cấp cứu, khám chữa bệnh, điều trị ngoại trú các bệnh thông thường;Thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn, kỹ thuật về dân số - kế hoạch hóa gia đình và truyền thông giáo dục về dân số - kế hoạch hóa gia đình; thực hiện các hoạt động chăm sóc sức khỏe sinh sản và cải thiện tình trạng dinh dưỡng bà mẹ, trẻ em; Thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh phục vụ cho hoạt động chuyên môn Chỉ đạo tuyến, hướng dẫn về chuyên môn kỹ thuật đối với các phòng khám đa khoa khu vực Đông Mỹ, trạm y tế xã, thị trấn, y tế thôn và các cơ sở y tế thuộc cơ quan, trường học, công nông trường

xí nghiệp trên địa bàn huyện

- Tham mưu UBND huyện Thanh Trì kiện toàn Ban chỉ đạo phòng,

chống dịch bệnh, xây dựng và triển khai kế hoạch hoạt động tới các phường; tăng cường điều tra dịch tễ, giám sát phát hiện dịch tại cộng đồng; chủ động triển khai các biện pháp chuyên môn kỹ thuật khoanh vùng xử lý triệt để các ổ dịch; sẵn sàng ứng phó khi có dịch xảy ra theo nguyên tắc 4 tại chỗ: Chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, vật tư – phương tiện và kinh phí tại chỗ, hậu cần tại chỗ;

- Phối hợp tốt với Phòng Y tế, UBND huyện Thanh Trì và UBND phường triển khai các hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu và quản lý nhà nước đối với các cơ sở hành nghề y dược tư nhân, cơ sở thực phẩm do ngành

y tế quản lý Phối hợp chặt chẽ với các bệnh viện đóng trên địa bàn như Bệnh viện đa khoa huyện Thanh Trì, Bệnh viện 09, Bệnh viện đa khoa Thăng Long, Bệnh viện đa khoa Nông Nghiệp, Bệnh viện K,… trong công tác khám chữa bệnh: chuyển tuyến, luân phiên cán bộ y tế, hỗ trợ chuyên môn, khám sức khỏe người cao tuổi, gia đình chính sách, khám sức khỏe học sinh …

1.3.2 Tổ chức bộ máy của Trung tâm

Cơ cấu Trung tâm Y tế gồm 3 phòng chức năng, 5 khoa chuyên môn, 01

phòng khám đa khoa khu vực Đông Mỹ và 16 trạm y tế xã, thị trấn

Tổng số cán bộ, viên chức, người lao động hiện có là 231 người, trong

đó trình độ sau đại học: 8, đại học:51, cao đẳng: 110, cán bộ khác (trung cấp, bảo vệ, thủ quỹ, lao công, ): 62

1.3.3 Kho dược Trung tâm y tế huyện Thanh Trì

- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo đúng quy định tại Thông tư số 22/2011/TT-BYT ngày 10/6/2011 của Bộ Y tế quy định tổ chức và hoạt động của khoa Dược bệnh viện

- Thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Phòng Vật tư - Thiết bị y tế, được quy định tại Quy chế Bệnh viện ban hành kèm theo Quyết định số 1895/1997/BYT-QĐ ngày 19/9/1997 của Bộ trưởng Bộ Y tế

- Tổ chức hoặc phối hơp với các khoa, phòng liên quan triển khai thực hiện, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn trong đơn vị theo đúng quy định tại Thông tư 16/2018/TT-BYT ngày 20/7/2018 của Bộ Y tế quy định về Kiểm soát nhiễm khuẩn trong các cơ

sở khám, chữa bệnh

1.3.3.2 Cơ cấu tổ chức và nhân lực Kho dược

Kho Dược nằm trong phòng Kế hoạch nghiệp vụ, có 05 cán bộ nhân viên trong đó 03 dược sĩ đại học, 2 dược sĩ cao đẳng

Kho thuốc bảo quản các thuốc thuộc chương trình Y tế Quốc gia như thuốc ARV, thuốc chống lao, thuốc tâm thần,… và thuốc BHYT Thuốc từ các nguồn bảo hiểm y tế, chương trình y tế, tài trợ, viện trợ,… được nhập từ nhà

cung cấp vào kho dược chính, kho chính có chức năng cấp phát cho kho lẻ tại

01 phòng khám đa khoa khu vực và 16 trạm y tế các xã, thị trấn

1.3.3.3 Tính cấp thiết của đề tài

Những năm gần đây lượng dự trữ thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì không đồng đều, tăng chi phí bảo quản, tồn trữ ảnh hưởng tới công tác điều trị cho người bệnh Cũng theo Thông tư 36/TT-BYT ngày 22/11/2018 của Bộ Y tế quy định về “Thực hành tốt bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc”, chậm nhất đến ngày 01/01/2021, cơ sở đầu mối bảo quản thuốc của cơ

sở khám chữa bệnh phải tuân thủ đầy đủ GSP đối với hoạt động bảo quản thuốc quy định tại thông tư này Do vậy việc thực hiện đánh giá tồn trữ thuốc tại Trung tâm y tế nhằm đưa ra các giải pháp khắc phục các tồn tại cũng như đánh giá những điểm đạt được và chưa đạt được kho GSP theo Thông tư 36/TT-BYT là hết sức cấp thiết

Hiện nay đối với ngành y tế của Thành phố nói chung và Tại trung tâm

Y tế huyện Thanh Trì nói riêng chưa có một văn bản nào đánh giá tới hoạt động bảo quản và tồn trữ thuốc Xuất phát từ vấn đề trên cùng với nhu cầu tìm hiểu nhận thức rõ thực trạng tồn trữ thuốc của trung tâm y tế chúng tôi thực hiện đề tài phân tích thực trạng tồn trữ thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì từ đó đưa ra những lượng dự trữ phù hợp, nhằm nâng cao hiệu quả, cân bằng chi phí và nhu cầu về công tác tồn trữ thuốc tại kho Dược Trung tâm y tế đảm bảo công tác khám chữa bệnh chăm sóc sức khỏe nhân dân trên địa bàn huyện

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu, địa điểm và thời gian nghiên cứu

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu

- Kho thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì năm 2020

- Danh mục thuốc dự trữ trong kho tại TTYT huyện Thanh Trì năm

2020

2.1.2 Địa điểm nghiên cứu

Kho Dược - Trung tâm Y tế huyện Thanh Trì- Thành phố Hà Nội

Địa chỉ: Xã Đại Áng – Huyện Thanh Trì – Thành phố Hà Nội

2.1.3 Thời gian nghiên cứu

Từ 01/01/2020 đến 31/12/2020

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Biến số nghiên cứu

Bảng 2.2 Biến số nghiên cứu

STT Tên biến Định nghĩa/Giải thích Phân loại biến Kỹ thuật

thu thập Phân tích thực trạng công tác bảo quản thuốc tại kho Dược –

Trung tâm y tế huyện Thanh Trì

Hồi cứu tài liệu sẵn có

Biến phân loại

Hồi cứu tài liệu sẵn có: Báo cáo nhân lực kho

STT Tên biến Định nghĩa/Giải thích Phân loại biến Kỹ thuật

Đầy đủ, Không đầy đủ

Biến phân loại

Từ nguồn thông tin sẵn có, quan sát

6 Hệ thống sổ sách Số lượng sổ sách trong kho Biến dạng số Đếm thực

8 Đảm bảo nhiệt độ,

độ ẩm Nhiệt độ, độ ẩm đo trong kho

Biến phân dạng số: 0C, %

Từ nguồn thông tin sẵn có

Biến phân loại Quan sát

11

Các yêu cầu về tự

thanh tra thực tế

so với hướng dẫn

tại Thông tư 36

Các yêu cầu về tự thanh tra thực

tế so với hướng dẫn tại Thông tư 36: Đầy đủ, không đầy đủ

Biến phân loại

Hồi cứu tài liệu sẵn có: Báo cáo, quy trình

Phân tích thực trạng công tác dự trữ thuốc tại kho Dược –

Trung tâm y tế huyện Thanh Trì

12 Cơ cấu thuốc dự

STT Tên biến Định nghĩa/Giải thích Phân loại biến Kỹ thuật

Biến đạng số Hồi cứu

Biến phân loại

Từ nguồn thông tin sẵn có

Biến dạng số

Từ nguồn thông tin sẵn có

Các yêu cầu về thuốc thu hồi, trả

về thực tế so với hướng dẫn Biến phân loại

Từ nguồn thông tin sẵn có

19 Thời gian thiếu

thuốc trong kho

Thời gian hết thuốc trung bình của một loại thuốc trong kho

Biến dạng số:

ngày, tháng

Từ nguồn thông tin sẵn có

2.2.2 Thiết kế nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang, sử dụng kĩ thuật thu thập số liệu là hồi cứu, tóm tắt nội dung nghiên cứu được trình bày ở hình 2.1 dưới đây

+ Quan sát trực tiếp đối với cơ sở vật chất, trang thiết bị điều kiện bảo quản được trang bị trong các kho thuốc của kho Dược

+ Hồi cứu đối với các số liệu trong các báo cáo, sổ sách, thẻ kho, hóa

Nội dung nghiên cứu của đề tài được tóm tắt như sau:

Hình 2.1 Sơ đồ tóm tắt nội dung nghiên cứu

Phân tích thực trạng dự trữ thuốc tại Trung tâm y tế huyện Thanh Trì năm 2020

Phân tích thực trạng bảo quản

thuốc tại Trung tâm y tế huyện

Thanh Trì năm 2020

Phân tích thực trạng tồn trữ thuốc tại Trung tâm y tế

huyện Thanh Trì năm 2020

- Cơ cấu nhân lực tham gia quản lý kho

- Cơ sở vật chất, trang thiết bị của các kho

+ Kho thuốc: Diện tích kho và cách bố trí

- Công tác lưu trữ hồ sơ tài liệu

- Các yêu cầu về thuốc trả về, bị thu hồi

- Các yêu cầu về tự thanh tra

- Cơ cấu thuốc dự trữ trong kho theo nhóm tác dụng dược lý

- Giá trị xuất nhập tồn trong năm 2020

- Lượng xuất nhập tồn của nhóm thuốc có giá trị sử dụng nhiều

- Tuân thủ nguyên tắc xuất nhập

Đề xuất và kiến nghị

2.2.3 Phương pháp thu thập số liệu

2.2.3.1 Nguồn thu thập số liệu

Để phân tích thực trạng tồn trữ thuốc tại Trung tâm y tế huyện Thanh Trì năm 2020, đề tài đã sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu từ nguồn tài liệu sẵn

có, dựa vào phần mềm quản lý Dược và file Excel lưu trữ tại kho dược Các dữ liệu:

- Hồ sơ nhân sự của kho Dược

- Báo cáo xuất nhập tồn thuốc từ tháng 1/2020 đến hết tháng 12/2020 từ

số liệu trích xuất phần mềm của kho dược Kết quả cho các thông tin: Tên thuốc,

số lượng, nồng độ hàm lượng, đơn giá,…

- Báo cáo kiểm kê trang thiết bị

- Báo cáo thuốc hết hạn từ tháng 1-12/2020

- Sổ theo dõi nhiệt độ, độ ẩm năm 2020

- Biên bản kiểm kê thuốc

2.2.3.2 Biểu mẫu thu thập

Biểu mẫu thu thập số liệu được trình bày tại các Phụ lục từ 1 đến 19

2.2.3.3 Phương pháp thu thập số liệu

Hồi cứu lại số liệu sãn có và thông qua khảo sát thực tế

* Về thực trạng bảo quản thuốc tại kho:

- Số lượng và cơ cấu nhân viên kho thuốc theo trình độ học vấn phù hợp với từng vị trí thông qua biểu biên chế nhân sự

- Diện tích kho, trang thiết bị trong kho phục vụ công tác bảo quản và dự trữ hiện có như: diện tích, máy điều hòa, tủ lạnh, tủ mát, nhiệt kế, ẩm kế, quạt thông gió, giá kệ… và các trang thiết bị phòng cháy chữa cháy: Sử dụng phương pháp quan sát, hồi cứu báo cáo, đo và tính diện tích kho

- Hệ thống sổ sách: Thông qua các loại sổ sách hiện có

- Các quy trình thao tác chuẩn của kho dược

Đối chiếu với các quy chuẩn quy định trong Thông tư 36/TT-BYT

- Công tác theo dõi nhiệt độ, độ ẩm:

+ Dựa vào sổ chi chép nhiệt độ, độ ẩm tại kho dược năm 2020 theo quy

định của kho: ngày ghi 2 lần sáng 8-9h, chiều 15-16h

+ Tổng số ngày khảo sát: tổng số ngày theo dõi là 269 ngày (tổng số ngày

đi làm theo giờ hành chính trong năm)

Sau đó kiểm tra sổ ghi chép nhiệt độ, độ ẩm của kho và tính xem trong năm 2020 có bao nhiêu ngày không kiểm soát nhiệt độ, bao nhiêu ngày kiểm soát nhiệt độ đủ 2 lần/ ngày và bao nhiêu lần chỉ kiểm soát nhiệt độ 1 lần/ngày

* Về thực trạng công tác tồn trữ thuốc kho:

- Việc tuân thủ nhập, xuất, tồn, cơ cấu hàng hóa xuất trong năm, tồn cuối năm các tài liệu sẵn có

- Số lượng khoản mục, thuốc bị thiếu không đủ cung ứng trong năm

- Việc thực hiện nhập, xuất theo FEFO thông qua tài liệu sẵn có trong kho

- Thời gian hết thuốc trong kho

- Để thu thập số liệu về hàng thiếu, hỏng, vỡ, hủy ta thu thập từ các báo cáo kiểm kê, biên bản hủy thuốc

Công cụ thu thập số liệu: Thiết kế bộ công cụ thu thập số liệu là biểu mẫu thu thập số liệu trên phần mềm Microsof Execel

2.2.4 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu

2.2.4.1 Phương pháp xử lý số liệu:

- Xử lý trước khi nhập số liệu: Làm sạch số liệu:

+ Loại bỏ các số liệu ngoại lai (số liệu xuất khác không phải xuất sử dụng)

+ Trường hợp 1 thuốc nhưng có nhiều đơn giá khác nhau, trong danh mục

là nhiều khoản mục: Tính tổng giá trị sử dụng và số lượng để gộp thành một khoản mục, tính lại đơn giá (Đơn giá = Tổng giá trị sử dụng: Tổng số lượng), được gọi là đơn giá bình quân

- Phần mềm nhập số liệu: Dùng phần mềm Microsoft Word 2016 và Microsoft Excel

- Xử lý sau khi nhập số liệu

+ Thống kê số liệu

+ Sắp xếp số liệu tùy theo mục đích phân tích, chỉ tiêu nghiên cứu

+ Trình bày kết quả bẳng bảng

2.2.4.2 Phương pháp phân tích số liệu

- Phương pháp thống kê: Sử dụng để hệ thống hóa các số liệu về bảo quản, cấp phát thuốc,…So sánh các yêu cầu giữa thực tế và hướng dẫn, đánh giá đầy đủ hay không đầy đủ

- Công thức tính toán:

+ Tính số lượng cán bộ kho dược theo trình độ chuyên môn

% cán bộ Dược theo trình độ chuyên môn = Số lượng cán bộ dược tại kho phân theo trình độ chuyên môn/ Tổng số cán bộ tại kho dược phân theo trình độ chuyên môn * 100%

+ Tính diện tích kho:

Diện tích kho (m2) = Chiều dài (m) x Chiều rộng (m)

+ Tính tổng số khoản mục, giá trị xuất - nhập - tồn tại các kho

+ Tỷ lệ % Số khoản mục = SKM các mặt hàng trong kho/ Tổng SKM x 100%

+ Tỷ lệ % GT xuất = GT xuất từng mặt hàng/ Tổng GT xuất x 100%

+ Tỷ lệ chênh lệch = Số khoản mục thực kiểm/ Số khoản mục theo sổ sách x 100%

- Các điều kiện sử dụng để phân tích số liệu (test )

Giá trị thuốc tồn cuối kỳ = Giá trị thuốc tồn đầu kỳ + Giá trị nhập – Giá trị xuất trong kỳ

Kiểm soát thuốc trong kho bằng cách lấy theo biên bản kiểm kê 12 tháng Tuân thủ nguyên tắc xuất nhập: kiểm tra xác xuất phiếu xuất nhập kho

- Các căn cứ quy định của pháp luật để đánh giá:

Thông tư số 36/2018/TT-BYT ngày 22/11/2018, Quy định về Thực hành

tốt bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3.1 Thực trạng bảo quản thuốc tại Trung tâm Y tế huyện T hanh Trì - Thành phố Hà Nội năm 2020

3.1.1 Tổ chức nhân lực kho

Bảng 3.3 Cơ cấu nhân lực tại kho

Nhận xét:

Nhân lực kho dược gồm 05 nhân viên trong đó 03 dược sĩ đại học và

02 dược sĩ cao đẳng, tỷ lệ dược sĩ đại học và cao đẳng đáp ứng được yêu cầu chuyên môn nghiệp vụ của kho

Căn cứ vào các quy định của Thông tư 36/2018/TT-BYT về tổ chức nhân

1 Trình độ

thủ kho

- Là người có trình độ, hiểu biết cần thiết về dược, về nghiệp vụ bảo quản

Có bảng phân công nhiệm vụ và trách nhiệm cho từng cán bộ dược

Đầy đủ

3 Đào tạo -Tất cả nhân viên phải được đào

tạo, cập nhật về thực hành tốt bảo quản thuốc, các quy định luật pháp, các quy trình thao tác, quy định về vệ sinh, an toàn phù

- Tham gia đầy

đủ các lớp tập huấn bảo quản vắc xin của CDC

tổ chức, 3 năm/1

Đầy đủ

hợp Hiệu quả đào tạo phải được đánh giá

- Nhân viên phải được đào tạo và tuân thủ quy định giữ vệ sinh chung và vệ sinh cá nhân

lần

- Được tập huấn

về quy trình điều dưỡng và kiễm soát nhiễm khuẩn tại Bệnh viện Thanh Nhàn 1 năm/ 1 lần

Đầy đủ trang thiết

Kho Dược có bản mô tả công việc xác định rõ nhiệm vụ và trách nhiệm, cán bộ kho được đào tạo, cập nhật về thực hành tốt bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc, các quy định pháp luật, các quy trình thực hiện và quy định về an toàn phù hợp với vị trí công việc Làm việc trong kho được trang bị đầy đủ bảo

hộ lao động: Quần áo Blu, khẩu trang, găng tay, kính, trang phục bảo hộ phù hợp với từng yêu cầu,…

Các yêu cầu về trình độ thủ kho, đào tạo… thực tế đều đáp ứng yêu cầu so với thông tư 36/TT-BYT Tuy nhiên về yêu cầu khám sức khỏe định kỳ cho nhân viên kho Dược chưa đáp ứng đầy đủ, chỉ tổ chức khám 12 tháng/ 1lần

3.1.2 Cơ sở hạ tầng kho Dược

3.1.2.1 Diện tích kho

dựng kiên cố, nền nhà được lát gạch men sạch sẽ đảm bảo điều kiện vệ sinh, khô ráo, thông thoáng, thuận tiện cho các phương tiện vận chuyển thuốc xuất nhập ra vào đảm bảo cho việc cấp pháp

Kết quả khảo sát thiết kế xây dựng và đo trực tiếp diện tích kho thuốc được trình bày bằng bảng 3.5 dưới đây:

Bảng 3.5 Diện tích của hệ thống kho

Sơ đồ kho được bố trí như hình 3.2 sau:

Hình 3.2 Sơ đồ bố trí kho thuốc chính

Nhận xét:

Hệ thống kho thuốc của Trung tâm Y tế được xây dựng kiên cố, nền nhà được lát gạch sạch sẽ đảm bảo điều kiện vệ sinh, thông thoáng, an toàn chống lũ lụt, chống ẩm, mưa nắng, chống nóng Trần tường nhà được xây dựng chắc chắn, thông thoáng, cách nhiệt Bố trí trong các kho được sắp xếp một cách tương đối hợp lý

Diện tích kho nhỏ, bố trí chưa hợp lý, khoa học

Khu vực chờ kiểm nhập, xuất còn chung, điều này chưa theo đúng quy định gây bất lợi trong quá trình kiểm nhập

Kho dược chỉ có 1 cửa ra vào chưa đạt yêu cầu theo hướng dẫn là phải có

2 cửa ra vào riêng biệt

3.1.2.2 Trang thiết bị trong kho

Bảng 3.6 Trang thiết bị trong kho

STT Thiết bị Đơn vị tính Số lượng Tình trạng sử dụng

TỦ THUỐC

TỦ THUỐC

GIÁ 3 TẦNG

GIÁ 3 TẦNG

GIÁ 3 TẦNG