SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2019

Đề tài mà tôi báo cáo năm nay cũng là thiết bị dự thi “Thiết bị dạy học tự làm” năm 2019 tại Thừa Thiên Huế. Do số lượng học sinh phân luồng THCS tăng lên hàng năm, đối tượng học sinh này cần phải chú trọng hơn về tính sư phạm, thị phạm một cách tỉ mỉ, bởi ý thức các em đang còn chưa cao, dẫn đến khó đạt kỹ năng và dễ mất an toàn. “THIẾT BỊ VÁT MÉP PHÔI HÀN” là thiết bị được thiết kế nâng cấp trên thiết bị dự thi lần thứ V, năm 2016 tại Cần Thơ.

SỞ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG TRUNG CẤP KỸ NGHỆ HÀ TĨNH

BÁO CÁO SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Kính gửi: Hội đồng thi đua, khen thưởng Sở LĐTB&XH tỉnh Hà Tĩnh

Người báo cáo: Nguyễn Thái Hà Chức vụ: P Trưởng phòng Đào tạo- Quản sinh Đơn vị công tác:Trường Trung cấp Kỹ nghệ Hà Tĩnh Nội dung báo cáo:

“THIẾT KẾ CHẾ TẠO THIẾT BỊ VÁT MÉP PHÔI HÀN”

(Thiết bị dự thi: Thiết bị dạy học tự làm lần thứ VI, năm 2019)

Hà Tĩnh, Năm 2019

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“THIẾT KẾ CHẾ TẠO THIẾT BỊ VÁT MÉP PHÔI HÀN”

Phần: MỞ ĐẦU

I Bối cảnh của đề tài

Trong Văn kiện đại hội XII, kế thừa quan điểm chỉ đạo của nhiệm kỳ trước, Đảng ta đưa ra đường lối đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, xác định đây là một kế sách, quốc sách hàng đầu, tiêu điểm của sự phát triển, mang tính đột phá, khai mở con đường phát triển nguồn nhân lực Việt Nam trong thế kỷ XXI, khẳng định triết lý nhân sinh mới của nền giáo dục nước nhà “dạy người, dạy chữ, dạy nghề”

Việc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới đang đặt ra ngày càng cấp thiết Để đạt được mục tiêu ngành Giáo dục nói chung, Giáo dục Đại học và Dạy nghề nói riêng đang còn nhiều bất cập cần giải quyết, nhưng giới hạn đề tài tôi chỉ trích dẫn ra

đây một số bất cập cần giải quyết Thứ nhất, phương pháp giáo dục còn lạc hậu,

chủ yếu truyền thụ kiến thức một chiều; tổ chức thi, kiểm tra, đánh giá kết quả

còn thiếu thực chất, mắc bệnh thành tích Thứ hai, cơ chế, chính sách, đầu tư cho

giáo dục, đào tạo chưa phù hợp; cơ sở vật chất-kỹ thuật thiếu đồng bộ, còn lạc

hậu Thứ ba, chưa gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo với nghiên cứu khoa học, với

sản xuất kinh doanh và nhu cầu của thị trường

Luật Giáo dục nghề nghiệp số 74/2014/QH13 có hiệu lực từ ngày 01/07/2015, cấu trúc lại hệ thống giáo dục quốc dân của Việt Nam, làm thay đổi toàn diện cấu trúc hệ thống giáo dục nghề nghiệp theo hướng thống nhất Luật

đã mang lại sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống đào tạo nhân lực lao động kỹ thuật trực tiếp cho sự phát triển của đất nước Các văn bản dưới luật đồng thời ban hành hướng dẫn thực hiện có hiệu quả công tác đào tạo Thiết bị đào tạo là điều kiện quyết định đến chất lượng đào tạo nghề và được thể hiện tại thông tư

số 18/2015/TT-BLĐTBXH về việc ban hành danh mục thiết bị tối thiểu trình độ

TC nghề, CĐ nghề và thông tư 15/2017/TT-BLĐTBXH về quy định tiêu chí,

tiêu chuẩn kiểm định chất lượng giáo dục nghề nghiệp, trong đó: “Tiêu chí 5- cơ

sở vật chất, thiết bị đào tạo”

Tình hình thực tế tại Trường Trung Cấp Kỹ Nghệ Hà Tĩnh hiện nay sau khi

có quyết định số 2764/QĐ-UBND ngày 18/09/2018 của UBND tỉnh Hà Tĩnh sát nhập với Trung Tâm Giáo Dục Nghề Nghiệp- Giáo dục thường xuyên Hồng Lĩnh Nhà trường có 2 cơ sở đào tạo và một sân tập lái xe lái máy, các hệ đạo tạo trong nhà trường từ sơ cấp đến trung cấp nghề và đào tạo lái xe ô tô với tổng số lượng trên 2500 HS và HV, trong đó đến tháng 10/2019 hệ TC nghề có mặt đầu năm là 1450 hs, tuyển mới 750 hs, tốt nghiệp hơn 770 hs

Hệ trung cấp nghề có 7 nghề, nhóm nghề kỹ thuật có 5 nghề (Hàn, CN ô

tô, Máy thi công nền, Điện CN, Tin học) và nhóm nghề dịch vụ có 2 nghề (Kỹ thuật chế biến món ăn, may thời trang)

Số lượng học sinh phân luồng THCS tăng lên từng năm, từ năm 2017 nhà trường tuyển sinh vượt chỉ tiêu từ 15-20% làm cho thiết bị dạy học thiếu và yếu,

như đánh giá của Thứ trưởng BLĐTBXH Nguyễn Thị Hà tại hội thi “Thiết bị

dạy học tự làm lần thứ VI, năm 2019” vẫn còn một số cơ sở giáo dục nghề

nghiệp có số giờ thực tập thấp, tỷ lệ học sinh, sinh viên trên một thiết bị đào tạo còn cao, ảnh hưởng đến hoạt động giảng dạy của nhà giáo cũng như việc rèn luyện kỹ năng cho người học, đó là tình trạng chung một số đơn vị cũng như thực trạng Trường TC Kỹ Nghệ Hà Tĩnh hiện nay

II Lý do chọn đề tài

Với bối cảnh chung của dạy nghề và thực trạng của Trường Trung Cấp Kỹ Nghệ Hà Tĩnh mà tác giả đã nêu trên, thì cấp ủy, BGH nhà trường không khỏi trăn trở, tranh thủ mọi nguồn lực từ đầu tư cấp trung ương đến địa phương để tăng cường cơ sở vật chất trang thiết bị nhằm đáp ứng tối thiểu cho các nghề đào tạo trong nhà trường Nhà trường được lựa chọn 2 nghề trọng điểm cấp Quốc gia

và 1 nghề trọng điểm ASEAN nhưng sự đầu tư dàn trải và nhỏ giọt dẫn đến thiết

bị không bù được số hết khấu hao và hư hỏng Bên cạnh đó, thực hiện nghị quyết 19 NQ/TW về việc rà soát sắp xếp mạng lưới, nhà trường đã có đề án sát

nhập vào trường CĐ Kỹ Thuật Việt Đức Hà Tĩnh nên nguồn lực đầu tư tạm dừng từ năm 2019

Mặc dù đứng trước nhiều thách thức của việc sát nhập mạng lưới cơ sở dạy nghề, nhưng đội ngũ CBGV- CNVC trong nhà trường cũng không ngừng học tập nâng cao trình độ, nghiệp vụ chuyên môn, thường xuyên nghiên cứu, cải tiến thiết bị dạy học nhằm bổ sung thêm danh mục cũng như số lượng thiết bị dạy học Nghề Hàn là một nghề có đầu ra việc làm cao nhất, có thu nhập ổn định ngay sau khi ra trường Nghề Hàn là nghề nằm trong danh mục định mức kinh tế

kỹ thuật khá cao, trang thiết bị có giá trị lớn và lại không phải là nghề được đầu

tư trọng điểm của nhà trường Từ năm 2010 trở lại đây, số lượng thiết bị do giáo viên tự làm, cải tiến bổ sung vào danh mục thiết bị dạy nghề Hàn cũng tương đối

nhiều Các thiết bị tự làm của nghề Hàn đã tham gia dự thi “Thiết bị dạy học tự

làm” các kì 2010,2013,2016,2019 đều đạt giải

Đề tài mà tôi báo cáo năm nay cũng là thiết bị dự thi “Thiết bị dạy học tự

làm” năm 2019 tại Thừa Thiên Huế Do số lượng học sinh phân luồng THCS

tăng lên hàng năm, đối tượng học sinh này cần phải chú trọng hơn về tính sư phạm, thị phạm một cách tỉ mỉ, bởi ý thức các em đang còn chưa cao, dẫn đến

thiết bị được thiết kế nâng cấp trên thiết bị dự thi lần thứ V, năm 2016 tại Cần Thơ Với những kỹ năng trong các MD: Chế tạo phôi hàn, Hàn điện nâng cao, Hàn Mig- Mag đều cần kỹ năng chế tạo phôi và cần các thiết bị được hiện đại hơn để học sinh không quá bỡ ngỡ khi tiếp cận doanh nghiệp Thiết bị không quá cồng kềnh, có thể di chuyển đến các phòng học một cách dễ dàng, sử dụng thị phạm tốt nhưng vẫn đảm bảo được khi gia công trong dạy học, thiết bị được thiết kế khoa học, gọn nhẹ, đảm bảo được tính sư phạm, dễ sử dụng

III Phạm vi đối tượng nghiên cứu:

MD Chế tạo phôi hàn, MD Hàn Hồ quang tay nâng cao, MD hàn Mig-Mag, cắt

ống bằng plasma và nó có chức năng đây đủ của một máy tiện để gia công các chi tiết nhỏ, vật liệu không quá cứng

Thiết bị vát mép phôi tấm, Cắt- vát mép phôi ống bằng plasma, khí

IV Mục đích nghiên cứu:

Bổ sung vào thiết bị dạy học cho Nghề Hàn Hàn nói riêng và cho khoa Động lực –MCT làm thiết bị chế tạo nói chung Nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, học sinh được tiếp cận đa dạng các thiết bị từ đơn giản đến hiện đại trong học tập, tạo sự hăng say trong luyện tập kỹ năng

V Điểm mới trong kết quả nghiên cứu:

thi năm 2016, thiết bị được chế tạo đồ gá có độ chính xác cao, được thiết kế tháo lắp phôi một cách dễ dàng, độ cứng vững Đồ gá thiết kế có tính lắp lẫn, tháo rời

dễ dàng Thiết bị được thiết kế động cơ giảm tốc với tốc độ cực nhỏ, làm mềm điều chỉnh tốc độ vô cấp bằng biến tần, công suất đầu trục chính đảm bảo gia công, tính ổn định cao

Phần: NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận

Với mục đích truyền tải được tối đa kiến thức trong quá trình dạy nghề thì các thiết bị dạy nghề là không thể thiếu Sử dụng các thiết bị dạy nghề nhằm nâng cao chất lượng dạy nghề mà nguồn nhân lực sau khi học xong Để nâng cao được nguồn nhân lực thì không chỉ cung cấp lý thuyết mà còn cần phải cung cấp các kiến thức thực hành Vì vậy các thiết bị dạy nghề là không thể thiếu trong các trường dạy nghề

Thiết bị dạy nghề tạo điều kiện cho người học nghề nâng cao được kiến thức thực tế, khả năng phán đoán, làm việc nhóm, kĩ năng cá nhân, … Bởi vậy nên việc giảng dạy cần phải có các giáo cụ trực quan vừa là để nâng cao kiến thức vừa là để người học nghề dễ hình dung Để hoạt động rèn luyện các kĩ năng nghề nghiệp cho người học nghề hiệu quả thì không thể chỉ dạy mỗi lý thuyết không mà còn cần phải kết hợp những kiến thức thực hành Không những để rèn luyện các kĩ năng nghề nghiệp tốt mà thiết bị dạy nghề còn được sử dụng để kiểm tra, đánh giá những kĩ năng và kiến thức của người học nghề

cứu và phát triển nhằm cung cấp thêm vào danh mục thiết bị dạy học, được thiết

kế chế tạo và đưa vào thực tế giảng dạy, rút kinh nghiệm và hiệu chỉnh trước khi chính thức trở thành danh mục thiết bị của nhà trường

II Thực trạng của vấn đề

2.1 Thuận lợi:

dự thi Thiết bị dạy nghề tự làm lần thứ V, năm 2016 Với đội ngũ tập thể giáo viên dày kinh nghiệm đã đóng góp những ý kiến chuyên môn cho quá trình thiết

kế, chế tạo

Số lượng học sinh và mật độ dạy học liên tục nên quá trình thí nghiệm, đánh giá tính hiệu quả, tính chính xác cao hơn Thiết bị chế tạo phôi hàn tại nhà trường cũng rất nhiều chủng loại, nên việc đánh giá sự sáng tạo trong cái mới,

cũng như góp tăng thêm thiết bị nhằm đảm bảo cho học sinh đạt kết quả cao nhất

2.2 Khó khăn:

Thời gian dành cho việc nghiên cứu khoa học đang còn hạn chế, chưa thường xuyên được tham quan, học tập và chuyển dao công nghệ nên việc hạn chế cập nhật công nghệ mới dẫn đến khi chế tạo xong đã không phù hợp trong dạy học nữa

Thiết bị máy móc phục vụ chế tạo tại nhà trường hạn chế, việc gia công như phay, bào, xọc phải đi thuê mượn các xưởng cơ khí ngoài Hoàn toàn thiết

bị thí nghiệm, đo kiểm số liệu gần như cũng phải thuê mượn dẫn đến giá thành thiết bị cao, kéo dài thời gian thực hiện

2.3 Thành công- Hạn chế:

* Thành công:

Thiết bị đã hoàn thành và được đánh giá trước khi đưa vào sử dụng, tham dự hội thi “Thiết bị dạy học tự làm lần thứ VI, năm 2019” đạt giải khuyến khích

Thiết bị được thiết kế tính sư phạm cao, phản ánh được các thông số nâng cao tính sư phạm của thiết bị Thiết kế gọn nhẹ, có thể di chuyển đến các phòng học dễ dàng

Thiết bị giới thiệu, làm mẫu và gia công được một số kỹ năng như: Vát mép phôi tấm nhiều góc độ hoặc xén mặt đầu, vát mép phôi tròn bằng plasma hoặc khí, kỹ năng vận hành máy tiện khi gia công phôi…

Tính năng suất được thể hiện đồ gá tháo lắp nhanh, đảm bảo độ cứng vững, khi cắt hoặc vát mép plasma có thể điều chỉnh vô cấp và vị trí điều khiển thuận tiện

* Hạn chế:

Tính năng suất chưa đạt được ở mức độ gia công, thiết bị được cải tiến, chỉnh sửa, mua đồ cũ nên có những thông số chưa phù hợp

Thiết kế nhỏ gọn nên quá trình cắt plasma, cũng như cắt khí, phải làm máng nước làm nguội

Hệ dẫn động đang lắp đặt trên máy tiện mi ni nền cần phải được đảm bảo không quá tải, không để máy va đập mạnh dễ làm hỏng bánh răng hộp tốc độ

Phải được giáo viên hướng dẫn và kèm cặp khi mới sử dụng, nắm được nguyên tắc vận hành, bảo trì, bảo dưỡng để sự dụng lâu dài và hiệu quả

III Mô tả thông số và đặc tính thiết kế của thiết bị

a, Cấu tạo:

gồm 3 phần chính như sau:

* Đồ gá : Gá kẹp phôi tấm trên bàn dao máy tiện

+ Thiết kế bàn dao phụ gá lên bàn dao máy tiện: tăng hành trình bàn chạy dao để đủ chiều dài gia công phôi, dễ dàng khi gá lắp đồ gá lên máy tiên lớn, không phá kết cấu máy tiện mini, nhưng dễ dàng lắp trên các loại máy tiện (hình1)

(hình 1)

+ Thiết kế đồ gá kẹp chặt phôi phẳng để cắt gọt: gồm một số chi tiết được

mô phỏng dạng 3D, được định vị bởi trụ vuông (hình 4) và kẹp chặt nhờ mặt côn tì lên má kẹp (hình 2)

(hình 2)

+ Đồ gá kẹp phôi tấm được lắp ghép như hình vẽ (hình 3)

`

(hình 3)

1- bàn gá 1 rãnh T dẫn hướng trụ vuông 2- Phôi

3- Khối vuông dẫn hướng trụ côn 4- Má kẹp phôi tấm

5- Khối chốt côn

4

1

3

5

6

7

2

6- Vít me 7- Bàn gá 2 rãnh T kẹp chặt trên bàn dao máy tiện

* Phần động cơ giảm tốc và biến tần :

+ Mô tơ giảm tốc 3 pha 200v, P= 500w ( hình 4), dẫn động khi chuyển sang chế độ cắt plasma hoặc cắt khí

+ Biến tần cài đặt thông số, có điều khiển bằng tay (hình 5), làm mềm dãy vận tốc để đạt được vận tốc phù hợp khi cắt

(hình 4)

(hình 5)

* Truyền động và dẫn hướng: Sử dụng trên máy tiện mini

+ Máy tiện mini (hình 6) công suất động cơ 550w, khoảng cách gia công theo chiều dọc 550mm

+ Dẫn hướng bàn dao được cải tạo đủ hành trình 150mm (chiều dài phôi tấm thự hành tại trường )

(hình 6)

b Đặc tính kỹ thuật:

các sản phẩm đạt yêu cầu phải có tính chính xác cao, tiết kiệm chi phí về thời gian, nguyên vật liệu Để giải quyết vấn đề này có rất nhiều phương pháp, trong đó đồ gá đóng vai trò rất quan trọng Thiết bị đồ gá nhóm tác giả chúng tôi xuất phát từ thực tế giảng dạy các mô dun nói trên về hàn, cắt ống

- Cơ cấu gá cặp phôi: Chia làm 2 phần:

+ Phần thứ nhất: là đồ gá kẹp chặt phôi tấm tháo lắp nhanh ( Hình 3), bàn dao được chế tạo có rãnh chữ T (hình 1) và cải tiến tăng hành trình chạy dao đối với máy tiện mini dự thi, bàn chạy dao ngang được thiết kế hành trình lên đến 300mm đảm bảo gia công tiêu chuẩn một phôi thực hành hàn

Phương pháp gia công bằng cách gá phôi tấm trên đồ gá lắp ghép trên bàn dao máy tiện, lắp dao phay trên trục chính máy tiện, ta có thể xén mặt đầu bằng

máy tiện

+ Phần thứ hai: Kẹp chặt phôi ống: Phần này do đặc tính gần như không có lực cắt nên gá kẹp đơn giản, thiết bị cải tiến 2016 vẫn dữ nguyên cơ cấu mở

đóng nhanh mâm cặp ( hình 7)

(hình 7)

- Động cơ giảm tốc: Động cơ giảm tốc 3 pha 200v 500w (hình 4) Biến tần làm

ổn định tốc độ động cơ và tăng giảm tốc độ vô cấp

- Hộp điều khiển: được thiết kế lắp đặt thuận lợi cho người sử dụng (hình 8)

+ Tủ điện lắp đặt biến tần ở vị trí dễ cài đặt, hộp điều khiển có dây dài thuận tiện cho người điều khiển, có công tắc đảo chiều động cơ, có chiết áp tăng giảm tốc độ vô cấp trong khoảng cài đặt biến tần

(hình 8)

Phương pháp gia công cắt, vát mép plasma, xích truyền động được xuất phát từ động cơ giảm tốc, qua hộp tốc độ máy tiện và được biến tần làm mềm ở tốc độ thấp nhưng có tải trọng lớn Khi vát mép tốc độ được điều chỉnh phù hợp qua hộp điều khiển, đảm bảo vừa đạt được năng suất, không lảng phí khí khí

(Hình 9)

1- Hộp biến tần; 2- Động cơ giảm tốc; 3-Đồ gá phôi tấm;

4-Mâm cặp kẹp dao phay;5- Hộp điều khiển khi cắt plasma

IV Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

Nhận thấy được thiết bị trong đào nghề Hàn thiếu và yếu, nhóm tác giả chúng tôi đã khảo sát, đưa ý tưởng trình lãnh đạo nhà trường, sau đó được công bố và góp ý cho tác giả Chúng tôi đã triển khai khi được sự thống nhất và ra quyết định thành lập hội đồng chỉ đạo đề tài Không ít khó khăn trong quá trình thực hiện đề tài, nhưng sự thành công đầu tiên là nhận được sự hứng thú và tìm tòi cái khác biệt với thiết bị đào tạo hiện có

Mặc dầu chưa được ứng dụng cho toàn khóa học, nhưng qua một số mô đun được sử dụng giảng dạy và hướng dẫn kỹ năng được lặp đi lặp lại một số lớp

2

1

3

4

5