BỘ GIÁO dục và đào tạo bộ văn hóa, THỂ THAO và DU LỊCH

Trong những năm qua, vấn đề xây dựng môitrường văn hóa đã được các bệnh viện chú trọng và từng bước được cải thiện, nhiềuhoạt động văn hóa được tổ chức, nhiều công trình văn hóa được hìn

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm qua, cùng với điều kiện kinh tế - xã hội ngày càng đượcnâng cao, sự quan tâm, đầu tư của Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Bộ Y tế cho cácbệnh viện trong cả nước cũng ngày càng đồng bộ hơn: đầu tư cơ sở hạ tầng, nhânlực, trang thiết bị, đào tạo, nghiên cứu khoa học, đặc biệt là việc chăm lo đời sốngvật chất và tinh thần cho cán bộ, nhân viên y tế Ngoài các bệnh viện công lập, cácbệnh viện dân lập cũng đã ra đời và ngày càng đáp ứng được nhu cầu khám chữabệnh của người dân Các hoạt động, dịch vụ của các bệnh viện dân lập từng bướcđược hoàn thiện hơn, thể hiện được tính văn minh, lịch sự và hiện đại

Công tác điều trị, chăm sóc sức khỏe cho người bệnh, đặc biệt là việc tạo môitrường lành mạnh, văn minh, lịch sự , đã giúp cho người bệnh được hưởng khônggian tĩnh dưỡng, cảm giác thoải mái, an tâm trong quá trình điều trị Nhiều bệnhviện đã quan tâm đầu tư xây dựng cơ sở vật chất như khuôn viên cây xanh, khu nghỉtrọ cho người nhà bệnh nhân, cải thiện nhà ăn, tổ chức bữa ăn từ thiện, trang bị cácphương tiện giải trí như tivi, đài phát thanh, khu vui chơi cho các bệnh nhi, ….Những việc làm đó góp phần rất lớn vào việc hỗ trợ người bệnh và người nhà của

họ đỡ vất vả hơn, đỡ mệt mỏi hơn khi mà họ đang phải vật lộn với bệnh tật, đangphải lo lắng về sự sống, về cái chết, về tiền bạc thuốc thang, chữa bệnh

Việc tạo môi trường và không gian văn hóa trong các bệnh viện không chỉ đểphục vụ cho người bệnh và người nhà của họ, mà còn phục vụ ngay cho cán bộ,nhân viên y tế Các bệnh viện là nơi thực hiện nhiều công trình nghiên cứu, các caphẫu thuật, điều trị khó và chuyên sâu Vì vậy, đây cũng là nơi tập trung đông đảonhất các nhà khoa học của các chuyên ngành y học, lực lượng bác sĩ, điều dưỡngviên, kỹ thuật viên, hộ lý, Do đó, ngoài công việc chuyên môn, việc tổ chức cáchoạt động văn hóa chiếm một vị trí rất quan trọng, nó giúp cho mọi người thoát khỏibốn bức tường của những trăn trở, lo lắng để có thể hòa nhập với cộng đồng; từ đó

họ có thể nâng cao hiểu biết xã hội, giao lưu, giải trí, rèn luyện thân thể, tu dưỡng

nhân cách và những khả năng vốn có; để họ có những khoảnh khắc thời gian thưgiãn, thoải mái sau ngày làm việc căng thẳng Ngoài ra không gian đó còn giúp chongười bệnh và nhân viên y tế xóa được "khoảng cách vô hình" từ lâu dường như đãngăn cách họ, từ đó có thể phát huy sức sáng tạo của mỗi người trong việc làm ra cácsản phẩm văn hóa phục vụ đời sống tinh thần cho chính họ và cho toàn bệnh viện Nghị quyết Trung ương V Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII đã đưa

ra phương hướng chung cho sự nghiệp văn hóa nước ta trong đó có đoạn viết: "…

làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ đời sống và hoạt động xã hội, vào từng người, từng gia đình, từng tập thể và cộng đồng, từng địa bàn dân cư, vào mọi lĩnh vực sinh hoạt và quan hệ con người, ", ngay trong nhiệm vụ thứ hai của Nghị quyết về xây

dựng môi trường văn hóa đã chỉ rõ:

Tạo ra ở các đơn vị cơ sở (gia đình, làng, bản, xã, phường, khu tập thể, cơquan, xí nghiệp, nông trường, lâm trường, trường học, đơn vị bộ đội, ), cácvùng dân cư (đô thị, nông thôn, miền núi…) đời sống văn hóa lành mạnh,đáp ứng những nhu cầu văn hóa đa dạng và không ngừng tăng lên của cáctầng lớp xã hội [3,tr.24]

Căn cứ vào nhiệm vụ trên có thể thấy rằng, việc xây dựng một môi trường vănhóa tại các bệnh viện hiện nay là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần vào mục tiêu xâydựng con người mới xã hội chủ nghĩa Trong những năm qua, vấn đề xây dựng môitrường văn hóa đã được các bệnh viện chú trọng và từng bước được cải thiện, nhiềuhoạt động văn hóa được tổ chức, nhiều công trình văn hóa được hình thành nhằm đápứng nhu cầu thưởng thức và sáng tạo các giá trị văn hoá ngày càng cao của cán bộ,nhân viên, người bệnh và người nhà của họ

Bên cạnh những mặt tích cực như đã trình bày ở trên thì môi trường văn hóacác bệnh viện hiện nay vẫn còn rất nhiều tồn tại, hạn chế: ở nhiều bệnh viện, bệnhnhân vẫn phải nằm ba, bốn, thậm chí năm người một giường; nhiều bệnh việnkhông có chỗ nghỉ cho người nhà bệnh nhân, vệ sinh buồng phòng không đảm bảo;

nhiều bệnh viện không có khuôn viên hoặc nếu có thì cũng chỉ để làm bãi để ô tô,

xe máy; nhiều bệnh viện có nhà ăn cho bệnh nhân nhưng người nhà bệnh nhân vẫnphải ra ngoài bệnh thậm chí đi rất xa để mua đồ ăn vì nhà ăn trong bệnh viện chậtchội và đắt đỏ; nhiều bệnh viện đáp ứng đủ kết cấu hạ tầng theo quy định nhưngkhông có chỗ vui chơi cho bệnh nhi, không có chỗ hóng gió, hóng nắng; chỗ để xechật hẹp, không có biển chỉ dẫn, công tác bảo vệ không đảm bảo, tình trạng cờ bạccủa người nhà bệnh nhân, mất cắp, mất đồ diễn ra thường xuyên

Công tác tổ chức các hoạt động văn hóa ở nhiều bệnh viện vẫn chưa được chútrọng đúng mức, chưa thực chất và hiệu quả, chưa sâu và chưa rộng; nhiều hoạt độngcòn mang tính phong trào, hình thức, qua loa; nhiều công trình văn hóa mặc dù đượcđầu tư tốn kém về tài chính nhưng luôn vắng bóng người đến; nhiều chương trình, hoạtđộng văn hóa, văn nghệ chỉ dành cho số ít người; chưa phát huy hết sức sáng tạo sảnphẩm văn hóa của cán bộ, nhân viên; không có hoạt động văn hóa bổ ích cho thời gianrảnh rỗi của cán bộ, nhân viên; nhiều bệnh viện chưa chú trọng đúng mức đến việc tổchức các hoạt động văn hóa cho bệnh nhân và người nhà của họ

Bên cạnh đó, mối quan hệ và ứng xử giữa con người với con người trong cácbệnh viện hiện nay cũng là một vấn đề cần phải nghiên cứu và đánh giá một cáchkhách quan Thực tế hiện nay vẫn còn tình trạng ứng xử, giao tiếp chưa tốt giữa cấptrên và cấp dưới, giữa cán bộ, nhân viên y tế với nhau, giữa nhân viên y tế với bệnhnhân và người nhà của họ

Chính vì vậy, để góp phần tìm hiểu thực trạng môi trường văn hóa tại một sốbệnh viện tại Hà Nội, đồng thời đề xuất các giải pháp xây dựng môi trường văn hóalành mạnh, thân thiện đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của đông đảo cán bộ, nhânviên y tế, bệnh nhân và người nhà của họ, chúng tôi đã lựa chọn đề tài nghiên cứu:

"Môi trường văn hóa trong các bệnh viện ở Hà Nội hiện nay" để làm luận văn tốt

nghiệp cao học chuyên ngành Văn hoá học Cho đến nay, đề tài này chưa đượcnghiên cứu trong các công trình đi trước, vì thế vấn đề MTVH trong các bệnh viện

vẫn đang là một khoảng trống khoa học Với luận văn của mình chúng tôi hy vọng

sẽ lấp đầy khoảng trống này

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Những tập hợp và thống kê bước đầu cho thấy, đã có nhiều công trình nghiên

cứu về môi trường văn hóa Trước hết phải kể đến cuốn sách "Mấy vấn đề lý luận

và thực tiễn xây dựng văn hóa ở nước ta hiện nay" của GS.TS Hoàng Vinh, 1999

[50] Trong công trình này, tác giả cho rằng môi trường văn hoá là thiên nhiên thứhai, là vườn ươm nhân cách văn hoá của con người Tác giả Văn Đức Thanh trong

công trình "Về môi trường văn hóa cơ sở", 2001 [38] đã trình bày những vấn đề lý

luận về môi trường văn hoá cơ sở và vai trò của nó trong đời sống cộng đồng; tác giảcũng đưa ra một số nguyên tắc cơ bản cho việc xây dựng môi trường văn hoá cơ sở vànêu những định hướng, giải pháp nhằm đẩy mạnh xây dựng môi trường văn hoá cơ sở

hiện nay GS.TS Đỗ Huy trong cuốn "Xây dựng môi trường văn hóa ở nước ta hiện

nay từ góc nhìn giá trị học", 2001 [28], đã đưa ra sáu cụm vấn đề quan trọng nhất

(xoay quanh cách tiếp cận giá trị học) về xây dựng môi trường văn hoá ở nước ta Đólà: tiếp cận giá trị học về xây dựng MTVH nông thôn truyền thống và hiện đại; sự vậnđộng của MTVH nông thôn trong quá trình đô thị hoá, công nghiệp hoá, hiện đại hoá;MTVH đô thị ở nước ta hiện nay; MTVH gia đình; lối sống dân tộc hiện đại và MTVHcủa CNXH; các hệ chuẩn mực cơ bản định hướng việc xây dựng MTVH ở nước ta

hiện nay Cuốn “Xây dựng môi trường văn hoá, một số vấn đề lý luận và thực tiễn” do

Ban Tư tưởng Văn hoá Trung ương ấn hành năm 2004 [5] là tập hợp các bài nghiêncứu của nhóm tác giả bàn về môi trường văn hoá từ góc độ lý luận, qua đó, chỉ ra tầmquan trọng của việc xây dựng môi trường văn hoá đối với con người và xã hội Trong

công trình "Môi trường văn hóa với việc xây dựng lối sống con người Việt Nam", 2005

[26], tác giả Nguyễn Hồng Hà đã đưa ra các khái niệm và các mối tương quan: môitrường, môi trường văn hoá và văn hoá môi trường Tác giả cũng đánh giá vị thế củamôi trường văn hoá trong sự phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, con người Luận văn

cao học "Văn hóa ứng xử tại một số bệnh viện ở Hà Nội" của Lương Thị Phương Mai,

2011, đã đề cập sâu đến văn hoá ứng xử trong bệnh viện Tuy nhiên, văn hóa ứng xử

cũng chỉ là một nhân tố của môi trường văn hoá Nhìn chung cho đến nay chưa cócông trình nào nghiên cứu toàn diện về môi trường văn hóa tại các bệnh viện ở Hà Nội.

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu, khảo sát thực trạng về môi trường văn hóa tại một sốbệnh viện công lập và dân lập ở Hà Nội hiện nay, đánh giá những ưu điểm và hạnchế, các yếu tố tác động, người viết đề xuất giải pháp cho việc hoàn thiện môitrường văn hóa trong các bệnh viện ở Hà Nội

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về môi trường văn hóa và môi trườngvăn hóa trong bệnh viện

- Đánh giá thực trạng, tìm ra những ưu điểm, nhược điểm của môi trường vănhóa trong một số bệnh viện công lập và dân lập hiện nay và các nguyên nhân dẫnđến đến ưu điểm nhược điểm đó

- Xác định yêu cầu và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện môi trườngvăn hóa ở các bệnh viện trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Môi trường văn hoá tại các bệnh viện ở Hà Nội

hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu: 4 bệnh viện ở Hà Nội bao gồm: hai bệnh viện công

lập là Bệnh viện E, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương và hai bệnh viện dânlập là Bệnh viện Trí Đức, Bệnh viện Hồng Ngọc Căn cứ để lựa chọn các bệnh việntrên là: Bệnh viện E là bệnh viện đa khoa, Viện Huyết học - Truyền máu Trungương là Viện chuyên khoa, Bệnh viện Trí Đức và Bệnh viện Hồng Ngọc là hai bệnhviện dân lập có vốn đầu tư của tư nhân

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp khảo sát thực tế tại các bệnh viện

- Phương pháp điều tra xã hội học bao gồm: điều tra bằng bảng hỏi và phỏngvấn sâu

- Sử dụng các phương pháp nghiên cứu khác như: Phương pháp phân tích, tổnghợp; phương pháp so sánh đối chiếu để phục vụ mục tiêu và nhiệm vụ mà đề tài đặt ra

- Trong luận văn tác giả sẽ tiến hành so sánh để đánh giá những ưu điểm,nhược điểm giữa các bệnh viện công lập và dân lập

6 Đóng góp của luận văn

- Hệ thống hoá các nguồn tư liệu về cơ sở lý luận MTVH

- Kết quả điều tra và phân tích, đánh giá về thực trạng môi trường văn hóatrong các bệnh viện ở Hà Nội hiện nay

- Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo phục vụ công tác quản lý tại các bệnhviện trên địa bàn Hà Nội

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA VÀ TỔNG QUAN VỀ CÁC BỆNH VIỆN Ở HÀ NỘI ĐƯỢC KHẢO SÁT

1.1 Những vấn đề lý luận về môi trường văn hóa

1.1.1 Khái niệm môi trường văn hóa

Bước vào thế kỷ XX, cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật trên thế giới pháttriển như vũ bão, đem lại những thành tựu cho kinh tế - xã hội to lớn, đáp ứngngày càng cao nhu cầu vật chất, tinh thần và chất lượng cuộc sống của con người.Tuy vậy song song với nó, vấn đề môi trường sống cũng được đặt ra một cách bứcxúc trước sự thờ ơ, lãng quên của con người và chính nó đã có tác động ngược lạitới đời sống con người như một hệ quả tất yếu Mác và Ăngghen đã khẳng định

“Con người tạo ra hoàn cảnh đến mức nào thì hoàn cảnh cũng tạo ra con ngườiđến mức ấy” [1, tr.55]

Môi trường (Enviroment) có nhiều cách nhìn nhận Trên thế giới ngay từ thế

kỷ XIX đã hình thành những quan niệm về môi trường nhưng chủ yếu người ta xemxét môi trường theo nghĩa hẹp ở khía cạnh khoa học tự nhiên, vật chất, không gianđịa lý, khí hậu bao quanh xung quanh con người Ở nước ta, từ những năm cuối thế

kỷ XX, quan niệm về môi trường cũng được nhiều bài viết, nhiều học giả đề cậpđến Tạp chí cộng sản số 19/1996 đã nhìn nhận: “Môi trường là tổng hợp các điềukiện cư trú về tự nhiên, sinh thái của con người, của một hay nhiều loài động vật,thực vật hoặc sinh vật” [31, tr.58] Quan niệm này chủ yếu đề cập đến các yếu tố tựnhiên, yếu tố vật chất mà chưa đề cập đến các yếu tố về văn hoá, xã hội có quan hệmật thiết, không thể tách rời với con người

Tuy vậy, cũng xuất hiện nhiều quan niệm rộng hơn về môi trường, qua đómôi trường không chỉ bó hẹp trong phạm vi các yếu tố thực thể mà là toàn bộ cácđiều kiện cần thiết liên quan đến hoạt động sống của con người Michel Batisse, nhànghiên cứu về môi trường người Pháp đã khẳng định:

Môi trường không chỉ bó hẹp ở những không gian được gọi là tự nhiên

và đã bị biến đổi ít nhiều qua các thời kỳ mà còn bao gồm cả nhữngkhông gian nhân tạo làm khung cảnh cho cuộc sống của hầu hết mọingười [2, tr.47]

Từ điển Tiếng Việt (xuất bản năm 2008) đã định nghĩa “môi trường là toàn

bộ nói chung những điều kiện tự nhiên, xã hội, trong đó con người hay một sinh vậttồn tại, phát triển trong mối quan hệ với con người, sinh vật đó” PGS Trường Lưu

đã khái quát: “Về một định nghĩa chung nhất thì môi trường là những gì gắn chặt vàbao quanh con người” Tại kỳ họp thứ tư, ngày 27/2/1993, Quốc hội nước Cộng hoàXHCN Việt Nam đã thông qua Luật Bảo vệ môi trường, trong đó có định nghĩa:

"Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mậtthiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại,phát triển của con người và tự nhiên" [30, tr.8]

Như vậy, môi trường không chỉ hiểu theo nghĩa hẹp là những cái có sẵntrong tự nhiên có ảnh hướng trực tiếp đến sự sống của con người mà còn bao gồm

cả những yếu tố nhân tạo bao quanh con người, tác động qua lại, ảnh hưởng đến sựtồn tại, phát triển của con người và xã hội Nó vừa là sản phẩm do con người tạo ra,phục vụ cho các hoạt động sống của con người, vừa tác động trở lại đến con người

Từ đó cho ta thấy, môi trường sống của con người là một chỉnh thể bao quát toàn bộcác yếu tố môi trường tự nhiên, môi trường xã hội, môi trường kinh tế, môi trườngvăn hoá,… Các yếu tố này có tác động lẫn nhau và cùng tác động đến con người,tác động đến sự hình thành và hoàn thiện nhân cách của con người, tạo ra điều kiệnsống, phát triển của con người và xã hội

Môi trường văn hoá (MTVH) được hiểu với nghĩa rộng nhất là sự hiện hữu các yếu tố văn hoá vật thể, phi vật thể do con người sáng tạo, tái tạo ra, bao quanh con người, trở thành khung cảnh và điều kiện tồn tại của con người MTVH và con người tác động lẫn nhau, hướng con người tới những chuẩn mực giá trị xã hội

Khái niệm MTVH lần đầu tiên được GS sinh - nhân chủng học người PhápGeorges Olivier nhắc đến trong “Sinh thái nhân văn” năm 1975 trong đó: “MTVH

được tạo nên bởi sự tác động của con người tới con người” [36, tr.10] Theo quanđiểm của ông, MTVH là không gian văn hoá chứa đựng các mối quan hệ giữa conngười với thiên nhiên, con người với xã hội và con người với con người Theo quanđiểm của nhà nghiên cứu Xô Viết A.I Ác-nôn-đốp:

MTVH là tổng thể ổn định những yếu tố vật thể và nhân cách, nhờ đócác cá thể tác động lẫn nhau Chúng ảnh hưởng tới hoạt động khai thác

và sáng tạo giá trị văn hoá, tới nhu cầu tinh thần, hứng thú và định hướnggiá trị của họ MTVH không chỉ là tổng hợp những yếu tố văn hoá vậtthể mà còn có những con người hiện diện văn hoá [1, tr.75]

Từ quan điểm giá trị học, GS TS Đỗ Huy đã có rằng “MTVH chính là sự vậnđộng của các quan hệ của con người trong các quá trình sáng tạo, tái tạo, đánh giá,lưu trữ và hưởng thụ các sản phẩm vật chất và tinh thần của mình” [28, tr.34-35].Theo PGS TS Văn Đức Thanh: “MTVH là tổng hoà các giá trị văn hoá vật chất vàvăn hoá tinh thần tác động đến con người và cộng đồng trong một khoảng khônggian, thời gian xác định” [38, tr.27]

Môi trường văn hoá là một khái niệm rất rộng, không thể quan niệm MTVHnằm ngoài tự nhiên, cũng không thể đồng nhất MTVH với môi trường xã hội.Không phải bất cứ giá trị vật chất và tinh thần nào cũng là MTVH Các giá trị nàycần phải có mối quan hệ tác động hoặc trực tiếp, hoặc gián tiếp với con người thìmới thuộc về MTVH MTVH chính là sự thể hiện những khía cạnh, những mặt,những yếu tố của môi trường sống do con người tạo ra, đồng thời có khả năng ảnhhưởng, tác động trở lại đối với con người theo hướng vừa cá thể hoá văn hoá vừa xãhội hoá văn hoá nhằm hình thành, phát triển, hoàn thiện chất lượng văn hoá ở conngười và cộng đồng MTVH hình thành nên những biểu trưng giá trị cho con người vàcộng đồng, xác định nội dung tư tưởng, điều chỉnh nhu cầu và nguyện vọng, định hướngcho mọi hoạt động sáng tạo trong xã hội, hướng tới các giá trị Chân - Thiện - Mỹ

Trong khi làm rõ khái niệm MTVH, cần phân biệt với đời sống văn hoá(ĐSVH) Đây là hai khái niệm cơ bản có mối quan hệ mật thiết, hữu cơ Tuy vậy

trong nghiên cứu, người ta cũng thấy chúng có sự khác biệt tương đối Khi nói tớiĐSVH người ta thường nhấn mạnh đến một lĩnh vực đặc thù của đời sống xã hội vàquá trình sản xuất, tái tạo ra các giá trị văn hoá, cũng như sự tổng hoà các hoạt độngtinh thần của xã hội, các hoạt động tư tưởng, khoa học, giáo dục, tôn giáo, tínngưỡng GS.TS Hoàng Vinh cho rằng:

Đơn vị văn hoá là một bộ phận của đời sống xã hội, bao gồm các yếu tốvăn hoá tĩnh tại cũng như các yếu tố văn hoá động thái Xét về phươngdiện khác, đời sống văn hoá bao gồm các hình thức sinh hoạt văn hoáhiện thực và cả hình thức sinh hoạt văn hoá tâm linh [50, tr.268]

Như vậy, ĐSVH không chỉ bó hẹp trong những hoạt động thường nhật mangtính chủ quan của con người mà bao trùm toàn bộ phương thức sinh hoạt văn hoácủa đời sống tinh thần của xã hội, nó được coi là sự phô diễn bộ mặt của MTVH.Đời sống văn hoá bao gồm những yếu tố văn hoá tạo nên chất lượng sống của conngười thể hiện qua hai mặt: hưởng thụ và sáng tạo văn hoá

Còn MTVH là tổng hoà các điều kiện vật chất, tinh thần, hoàn cảnh; là tổnghoà các mối quan hệ xã hội có ảnh hưởng và tác động đến sự phát triển và hoànthiện nhân cách, năng lực sáng tạo của con người Nói đến MTVH là nói đến nhữngmối quan hệ tốt đẹp trong một không gian văn hoá nhất định Muốn xây dựngĐSVH trước hết phải xây dựng lên được một MTVH phong phú, sôi nổi, văn minh,đầy tính nhân văn và thẩm mỹ, vừa tiên tiến, vừa đậm đà bản sắc dân tộc Xây dựngĐSVH cho một cộng đồng nào đó trước hết là xây dựng một MTVH để nó tác động,phát huy ảnh hưởng tới đời sống con người và xã hội Đến lượt mình, MTVH lạixác lập cho con người và cộng đồng những biểu trưng giá trị, tư tưởng, nhu cầu,nguyện vọng, định hướng hoạt động sáng tạo, thúc đẩy ĐSVH phát triển

Như vậy, MTVH là môi trường chứa đựng những quan hệ văn hoá và diễn racác hoạt động văn hoá nhằm thoả mãn nhu cầu sáng tạo, sản xuất, bảo quản vàhưởng thụ các giá trị văn hoá do cá nhân và cộng đồng tạo lập lên theo cái đúng, cáiđẹp MTVH là khái niệm dùng để chỉ các quan hệ xã hội mang tính nhân văn và

thấm sâu vào trong các hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội của các cộng đồng người,

từ cá nhân, gia đình, thôn bản, trường học, bệnh viện, công ty, xí nghiệp, tới cácvùng dân cư rộng lớn hơn gắn với địa giới hành chính địa phương và cả nước

1.1.2 Cấu trúc của môi trường văn hóa

MTVH có cấu trúc rất đa dạng và phức tạp, dựa theo nhiều tiêu chí, nhiều góc độkhác nhau người ta có thể xem xét cấu trúc của MTVH ở nhiều cấp độ khác nhau

Xem xét MTVH từ góc độ không gian văn hoá với các cấp độ khác nhau,MTVH được phân chia thành hai cấp độ là MTVH vĩ mô và MTVH vi mô MTVH vĩ

mô bao gồm văn hoá vùng miền, quốc gia, nhân loại, nơi mà các giá trị văn hoá, hoạtđộng văn hoá và giao tiếp văn hoá của mỗi cá nhân và cộng đồng được mở rộng vớinhững quan hệ lớn hơn MTVH vi mô là môi trường mà ở đó diễn ra quá trình thâmnhập văn hoá đầu tiên của con người, nơi con người có sự chuyển biến từ một thực thể

tự nhiên thành một con người xã hội như gia đình, dòng tộc, Đó là môi trường thựchiện chức năng bảo tồn và trao truyền các giá trị văn hoá, là nơi hình thành các giá trịnhân văn, nhân bản của con người Đây là môi trường cơ bản nhất, nền tảng nhất đểcon người hình thành bản chất con người xã hội, con người có nhân cách TrongMTVH vi mô thì MTVH làng bản, thôn xóm, cơ quan, trường học, là những đơn vị

có vai trò quan trọng và có mối quan hệ mật thiết với mỗi người và cộng đồng trongquá trình làm việc, học tập, sinh hoạt, nơi mà con người được rèn luyện và hoàn thiệnnhân cách, phát triển năng lực, kỹ năng, nghiệp vụ, nâng cao bản lĩnh chính trị, rènluyện phẩm chất đạo đức, lòng nhân ái, các kỹ năng mềm, Các dạng thức này củaMTVH vi mô không đứng biệt lập mà chính là những bộ phận cấu thành nên MTVH vĩ

mô

Nếu xem xét theo các thành tố cấu trúc thì MTVH bao gồm: các quá trìnhgiáo dục- đào tạo, những quan hệ đạo đức và phong tục, hoạt động khoa học, hoạtđộng nghệ thuật, các sinh hoạt văn hóa truyền thống như lễ hội, tín ngưỡng và cáchình thức sinh hoạt văn hoá khác

Ngoài ra có thể xem xét MTVH từ các góc độ tiếp cận khác như các yếu tốvật thể và phi vật thể, yếu tố tự nhiên và yếu tố xã hội, những yếu tố hiện hữu vàcác yếu tố tiềm năng

Qua các nghiên cứu cũng như qua các phương diện, góc độ trong việc phânđịnh những cấu trúc của MTVH, chúng tôi xác định những yếu tố cơ bản tạo nênMTVH như sau:

- Con người văn hoá

Con người là trung tâm của sự phát triển MTVH và xã hội Trong lịch sửphát triển của con người, ở mỗi MTVH nhất định sẽ hình thành nên một kiểu mẫungười nhất định và khi MTVH thay đổi thì con người cũng thay đổi theo Văn hoákhông những là thước đo trình độ của con người đối với cộng động, xã hội mà còn

là thước đo giữa những con người với nhau, đó là những giá trị và phẩm chất bêntrong như chính trị, đạo đức, nhân sinh quan, thế giới quan, thẩm mỹ, quan niệm,

và các yếu tố bên ngoài như ăn, mặc, ở, đi lại, giao tiếp, Nghị quyết TW V Banchấp hành Trung ương Đảng khoá VIII đã chỉ ra nhiệm vụ về xây dựng con người:

Có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập dân tộc vàchủ nghĩa xã hội, có ý chí vươn lên giúp đất nước thoát khỏi nghèo nànlạc hậu, đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệp đấu tranh vì hoàbình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Có ý thức tập thể, đoànkết, phấn đấu vì lợi ích chung Có lối sống lành mạnh, nếp sống vănminh, cần kiệm, trung thực, nhân nghĩa, … [3, tr.23]

Người có văn hoá là người phân biệt được đúng - sai, phải - trái, thiện - ác,hiểu biết và hành động đúng, lời nói đi đôi với việc làm, tự kiểm soát được mọihành vi của mình Sự tồn tại của mỗi cá nhân trong quá trình phát triển toàn diện vềnăng lực sáng tạo, trí tưởng tượng, đời sống tình cảm, đều được coi là các hiệntượng cơ bản của văn hoá tác động lên các cá nhân khác Sự tác động của cộngđồng là điều kiện quan trọng nhất để tạo ra những con người có văn hoá và để xâydựng MTVH thì vấn đề trung tâm là xây dựng con người

- Cảnh quan văn hoá

Cảnh quan văn hoá là một bộ phận cấu thành MTVH, có tác động qua lại mậtthiết với con người, nó phản ảnh bản chất văn hoá của con người trong quá trìnhchinh phục, cải tạo, bảo tồn tự nhiên; mặt khác nó phản ảnh việc con người biếtphát huy những giá trị tốt đẹp của tự nhiên để tồn tại và hưởng thụ Nó cũng làthước đo để đánh giá nhân cách, đạo đức của con người trong ứng xử với thiênnhiên xung quanh con người, đánh giá một xã hội phát triển mang tính bền vững

TS Văn Đức Thanh cho rằng:

Cách thức xử sự của con người trước thiên nhiên là một bộ phận hợpthành MTVH, vì cảnh quan văn hoá không đơn thuần chỉ là tự nhiênnguyên sơ mà còn được kết hợp với bàn tay đẽo gọt, sắp xếp của conngười [38, tr.42]

Cảnh quan văn hoá bao gồm hai yếu tố là cảnh quan thiên nhiên và cảnhquan nhân tạo:

Cảnh quan thiên thiên: Như sông, hồ, biển, khí hậu, rừng, nó là những yếu

tố tự nhiên, khi có sự can thiệp của con người, nó trở thành những yếu tố có lợi phục

vụ cho con người, ngược lại sự tác động của con người cũng làm cho nó biến dạng dẫnđến việc con người phải chịu hậu quả của chính mình khi thiên nhiên “nổi giận”

Cảnh quan nhân tạo: là những yếu tố do con người sáng tạo, cải tạo để phục

vụ chính mình và cộng đồng như trụ sở làm việc, công viên, giao thông, các phươngtiện phục vụ làm việc, sinh hoạt, giải trí, ăn, ở, đi lại, vv

Giữa cảnh quan thiên nhiên và cảnh quan nhân tạo có mối quan hệ chặt chẽvới nhau, cùng chịu sự tác động tích cực và tiêu cực của con người Sự cải tạo cảnhquan văn hoá thể hiện trình độ văn hoá của mỗi người, mỗi cộng đồng và mỗi quốcgia, dân tộc

- Các quan hệ văn hoá.

Con người là tổng hoà các mối quan hệ xã hội, vì vậy quan hệ giữa conngười với nhau, giữa cá thể với cộng đồng là biểu hiện của văn hoá đồng thời cũng

là một thành tố của MTVH Tuỳ từng góc độ tiếp cận mà có cách phân loại các mốiquan hệ này như quan hệ xã hội, quan hệ huyết thống, Môi trường bệnh viện lànơi thể hiện rõ rệt mối quan hệ xã hội như quan hệ giữa lãnh đạo với nhân viên,giữa cán bộ nhân viên y tế với bệnh nhân và giữa bệnh nhân, nhân viên với nhau, …Các mối quan hệ luôn chứa đựng những giá trị văn hoá và là bộ phận không thểthiếu của MTVH, đồng thời tạo ra sự liên kết, tương tác, phụ thuộc, không thể táchrời nhau

- Các thiết chế văn hoá

Thiết chế xã hội được coi là những bộ phận quan trọng làm nên diện mạo củaMTVH, nó là nơi người ta muốn tìm hiểu, thưởng thức, sáng tạo, lưu trữ các sảnphẩm văn hoá do chính mình tạo ra để phục vụ đời sống, nhu cầu của bản thânmình GS.TS Hoàng Vinh đã khẳng định: “Thiết chế văn hoá là một tổ chức xã hội

có kết cấu bên trong khá chặt chẽ, nó ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu thường xuyêncủa con người, cho nên nó tồn tại bền vững trong đời sống xã hội” [50, tr.231]

- Các hoạt động văn hoá:

Hoạt động văn hoá là một thành tố quan trọng biểu hiện sinh động và nổi bậtcủa MTVH, nó là “thước đo” để nhận diện MTVH của đơn vị, tổ chức này vớiMTVH của đơn vị, tổ chức khác Hoạt động văn hoá nhằm đem lại cho con ngườimột không gian văn hoá độc đáo, hấp dẫn, dễ hiểu, dễ tiếp cận các giá trị văn hoá.Bên cạnh đó nó góp phần giáo dục con người, hướng con người tới bản chất nhânvăn hơn, trí tuệ hơn, đời sống tinh thần phong phú hơn,

Như vậy, MTVH là tổng thể của nhiều bộ phận, nhiều yếu tố cấu thành trongmột sự thống nhất và đa dạng Các thành tố có mối quan hệ mật thiết, thống nhất,biện chứng với nhau, không thể tách rời nhau Tuy nhiên, mỗi thành tố đều chứađựng trong nó những chức năng riêng biệt Khi chúng ta tiếp cận nghiên cứu vềMTVH phải có nhận thức đầy đủ về các thành tố tạo thành MTVH cũng như chức

năng của từng thành tố MTVH mang tính đa dạng mà thống nhất trong một chỉnhthể chung, vì vậy sự phát triển của thành tố này có ảnh hưởng đến sự phát triển củathành tố kia và tạo nên sự phát triển chung của MTVH Qua đây chúng ta có thể đề

ra, lựa chọn các biện pháp, giải pháp để phát triển MTVH phù hợp với mỗi cấp độ,với mỗi thành tố tại những cộng đồng khác nhau

1.1.3 Vai trò của môi trường văn hóa trong sự phát triển đất nước

Việt Nam đang trên con đường đổi mới, xây dựng nền kinh tế thị trường theođịnh hướng XHCN, mở cửa hội nhập kinh tế, văn hoá xã hội Vì vậy nước ta trongthời gian qua đã hình thành khá đầy đủ những điều kiện để phát triển MTVH lànhmạnh, rộng khắp từ thành thị đến nông thôn, từ đồng bằng đến vùng sâu, vùng xa,biên giới, hải đảo, từ các thôn xóm, làng bản đến các cơ quan, xí nghiệp, …Môitrường sống ở nước ta được nâng cao rõ rệt Điểm đặc biệt là chúng ta biết kết hợphài hoà giữa quy luật phát triển kinh tế với quy luật phát triển văn hoá làm điều kiện

để thúc đẩy sự phát triển mang tính bền vững Vì vậy có thể xác định vai trò củaMTVH qua một số điểm cơ bản sau:

- MTVH là nhân tố quan trọng tạo nên sự phát triển bền vững của đất nước:

Việc xây dựng một đời sống vật chất đầy đủ, giàu mạnh, một đời sống xã hộidân chủ, công bằng, văn minh; một đời sống văn hoá phong phú, lành mạnh, là mụctiêu lâu dài và xuyên suốt của Đảng và Nhà nước ta Thực tiễn đã khẳng định,Đảng, Nhà nước ta luôn coi văn hoá là mục tiêu, động lực của sự phát triển xã hội

Vì vậy, vấn đề xây dựng MTVH lành mạnh, phong phú, mang tính bền vững là mụctiêu quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta

Nghị quyết Trung ương 5 đã khẳng định mục tiêu này: “tạo ra trên đất nước

ta đời sống tinh thần cao đẹp, trình độ dân trí cao, khoa học phát triển, phục vụ đắclực sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá vì mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hộicông bằng, dân chủ, văn minh, tiến bước vững chắc lên CNXH” [3, tr.22] Như vậy,xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh gắn bó chặt chẽ với chuẩn mực Chân -

Thiện - Mỹ là vấn đề cần thiết, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm phát triển bềnvững đất nước

- MTVH góp phần xây dựng, hoàn thiện con người và lối sống văn hoá:

MTVH chỉ hình thành, tồn tại và phát triển khi xuất hiện con người, khi đượcđặt trong mối tương tác bền vững giữa con người với con người Con người chủđộng xây dựng môi trường sống của mình theo hướng ngày càng lành mạnh, thuậntiện và tốt đẹp hơn Đến lượt mình, môi trường có tác động tích cực hoặc tiêu cựcđến sự hình thành và hoàn thiện lối sống, nhân cách của con người Nói đến vai tròcủa môi trường sống là nói đến tổng thể các điều kiện để phát triển con người cả vềđời sống vật chất và tinh thần Nói đến vai trò của MTVH, chủ yếu nói đến nhữngđiều kiện nuôi dưỡng, vun đắp và phát triển những giá trị văn hoá trong con người

và cộng đồng

- MTVH góp phần đấu tranh đẩy lùi những tiêu cực và tệ nạn xã hội:

Trong quá trình phát triển kinh tế thị trường và đẩy mạnh sự nghiệp côngnghiệp hoá, hiện đại hoá, bên cạnh những thành tựu về kinh tế - xã hội góp phầnnâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân, làm cho đời sống văn hoá củanhân dân ngày càng đa dạng và phong phú thì cũng xuất hiện nhiều yếu tố phản vănhoá, những tiêu cực và tệ nạn xã hội Những yếu tố này ngày càng lan rộng đếntừng ngõ xóm, thôn bản, từng cơ quan, xí nghiệp, gây ra sự suy thoái của nền đạođức xã hội Đó là tình trạng tham nhũng, tham ô, lãng phí, cửa quyền, hách dịch, viphạm pháp luật, gây rối trật tự, mê tín dị đoan, cờ bạc, ma tuý, mại dâm, Vì vậy,xây dựng MTVH ở cơ sở chính là điều kiện để ổn định trật tự xã hội, mở rộng hìnhthức tự quản, giáo dục cộng đồng, hỗ trợ, giúp đỡ nhau khắc phục những mặt tráicủa kinh tế thị trường, đồng thời đầy lùi các hoạt động phản văn hoá, tiêu cực, tệnạn xã hội, bảo vệ môi trường sống lành mạnh

Nước ta đang trong tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đặc biệt là trong

xu thế toàn cầu hoá, vì vậy chúng ta đang phải đương đầu với những âm mưu xâmnhập của những mặt tiêu cực, sự tấn công của chủ nghĩa đế quốc trong văn hoá,

trong đó có âm mưu “diễn biến hoà bình” luôn rình rập, đe doạ đến an ninh quốc giatrong đó có an ninh văn hoá Vì vậy, chúng ta cần quan tâm đúng mức và xứng đángđối với việc xây dựng một MTVH ổn định, phát triển đúng theo định hướng XHCN,

có đủ sức mạnh, bản lĩnh để vừa tiếp thu, kế thừa có chọn lọc những giá trị văn hoátiến bộ để làm giàu thêm giá trị văn hoá tốt đẹp của dân tộc, vừa đập tan được âmmưu “diễn biến hoà bình”, âm mưu đồng hoá văn hoá của các thế lực thù địch Giữvững và tiếp tục phát huy những thành tựu đã có

1.1.4 Vai trò và đặc điểm của môi trường văn hóa trong bệnh viện

- Về đặc điểm của MTVH trong bệnh viện:

MTVH trong bệnh viện ở nước ta cũng giống như các dạng MTVH khác làchịu sự chi phối, định hướng của những tư tưởng, lý luận, những chuẩn mực, nhữngđiều kiện tự nhiên, xã hội, các quy luật của hình thái kinh tế - xã hội, các giá trị vănhoá, chịu sự chỉ đạo, tổ chức, quản lý của hệ thống chính trị - xã hội, vì vậy nó cũng

có đủ các yếu tố, các bộ phận, các tổ chức, đoàn thể và hoạt động để đáp ứng đượcnhững yêu cầu và đòi hỏi chung như tổ chức đảng, công đoàn, đoàn thanh niên, hộiphụ nữ, cựu chiến binh, … Bệnh viện cũng phải thực hiện đúng đường lối, chủchương, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước, những quy định của ngành vàcủa xã hội Vì vậy, đây là đơn vị cơ sở hoàn chỉnh để có thể đáp ứng được yêu cầuchung của sự phát triển xã hội với sự định hướng, chỉ đạo thống nhất Trong một đơn

vị bệnh viện, mọi hoạt động đều được tổ chức, diễn ra như một xã hội thu nhỏ, vì vậy

nó đáp ứng được nguyện vọng chính đáng của mỗi cá nhân, mỗi tập thể trong việc bộc

lộ, phát triển năng lực, sở trường, tư tưởng, phát huy được sức sáng tạo của mỗi người

Tuy vậy nó cũng có những đặc điểm riêng, tạo nên một sự khác biệt với cácdạng MTVH khác:

Một là, MTVH trong bệnh viện được tạo ra bởi các chủ thể là y, bác sỹ và bệnh nhân

MTVH trong bệnh viện khá đa dạng và phong phú, được tạo ra bởi nhữngcon người - nhân tố quyết định tới việc hình thành và phát triển MTVH, trong đó

các y bác sỹ và bệnh nhân là hai nhân tố quan trọng nhất Y bác sỹ được xem lànhân tố cố định Công việc và sự nghiệp gắn cả cuộc đời của họ với bệnh viện Vìvậy họ có sự gắn bó chặt chẽ đối với bệnh viện, chấp hành tốt các nội quy, quy địnhcủa bệnh viện, tự giác phấn đấu để xây dựng và bảo vệ MTVH lành mạnh tại cơquan, đơn vị của mình Ngược lại với y, bác sĩ, bệnh nhân là nhân tố thường xuyênthay đổi, không có sự gắn bó lâu dài, không có sự chủ động trong xây dựng MTVHtrong bệnh viện Tuy nhiên họ là nhân tố quan trọng cho việc giữ gìn MTVH bệnhviện lành mạnh, đồng thời quảng bá hình ảnh, uy tín của bệnh viện đối với côngchúng một cách thực tế và hiệu quả nhất Có một đặc điểm chung giữa hai đốitượng này là họ đều đến từ nhiều địa phương khác nhau, nhiều vùng văn hoá khácnhau, mang trong mình những đặc điểm riêng như tập quán, tín ngưỡng, tôn giáo,

Cả hai đối tượng này có mối quan hệ chặt chẽ, tương tác lẫn nhau Tất cả đều cầnđến môi trường sống và làm việc một cách lành mạnh, văn minh để phục vụ ngaychính bản thân mình, trước hết là để khám, chữa bệnh, đào tạo, nghiên cứu khoahọc, sau đó để tĩnh dưỡng (đối với người bệnh), để phát triển bản thân, rèn luyện,phấn đấu, hoà nhập với xã hội (đối với y bác sĩ)

Hai là, MTVH trong bệnh viện có mối quan hệ trực tiếp với bên ngoài thông qua sự tương tác với người nhà bệnh nhân

Mỗi bệnh nhân đến điều trị thường có tối thiểu một người nhà chăm sóc trực

tiếp cùng với một số lượng người nhất định thăm hỏi, phục vụ Vì vậy, thông quanhững ảnh hưởng, tương tác qua lại giữa y bác sĩ, bệnh nhân với người nhà bệnh nhân,văn hoá ứng xử đặc thù được hình thành Bên cạnh đó, thông qua người nhà bệnhnhân, các yếu tố văn hoá bên ngoài xâm nhập, đan xen với MTVH trong bệnh viện,làm cho MTVH trong bệnh viện cũng liên tục được bồi đắp thêm, làm mới thêm đểphù hợp với môi trường xã hội nói chung Người nhà bệnh nhân cũng rất đa dạng, họđến từ các vùng miền Những người có tri thức cao, có hành vi văn hoá đẹp thì mangđến cho MTVH trong bệnh viện những yếu tố tích cực Ngược lại, những người cónhận thức thấp, ý thức kém, thái độ ứng xử không tốt thì gây ra những tác động tiêucực đến MTVH, làm cho hình ảnh của bệnh viện bị “tổn thương”, bị “méo mó” trước

xã hội Bên cạnh đó, người nhà bệnh nhân cũng là “công cụ” quảng bá hình ảnh củabệnh viện ra bên ngoài một cách chân thực nhất, hiệu quả nhất, vì họ có một sự trảinghiệm thực tiễn, bắt gặp cả những cái tốt, những điều xấu trong quá trình chăm sócbệnh nhân

Ba là, bệnh viện là nơi có môi trường trong lành, sạch sẽ, phục vụ cho công tác khám chữa bệnh và chăm sóc bệnh nhân.

Trong tổng thể các dạng MTVH hiện nay ở nước ta, MTVH trong bệnh việncũng là một bộ phận quan trọng trong đời sống nhân dân, nó gắn liền với nhu cầuthiết yếu của con người là sức khoẻ Ai cũng mong muốn có được sức khoẻ tốt vàkhông ai muốn phải nằm viện (trừ những trường hợp cần vào viện theo yêu cầuriêng như thẩm mỹ, sinh con theo ý muốn, …), nhưng khi cần phải điều trị hoặcchăm sóc sức khoẻ thì bệnh viện sẽ trở thành “ngôi nhà” thứ hai cần thiết đối với

họ Bên cạnh đó, cán bộ y tế là những người gắn bó nhiều nhất, lâu nhất với bệnhviện, có người gắn bó cả một đời công chức của mình tại một bệnh viện, vì vậy cầnphải xây dựng bệnh viện là môi trường thực sự gắn bó, thân thiết, lành mạnh phục

vụ ngay chính cán bộ y tế Xác định vai trò của MTVH trong bệnh viện là góp phầntìm ra các giải pháp để nâng chất lượng phục vụ, chăm sóc sức khoẻ nhân dân, hoànthiện con người trong thời đại mới

- Về vai trò của MTVH trong bệnh viện:

Người ta thường nói “sạch như bệnh viện, đẹp như công viên”, môi trường

bệnh viện tốt tạo thuận lợi cho việc điều trị và phục hồi sức khoẻ của người bệnh.Biện viện là nơi người bệnh đến để được chẩn đoán và điều trị bệnh, ngoài ra họcần được cung cấp mọi tiện nghi sinh hoạt: ăn, mặc, ở, vệ sinh, như người bìnhthường Người bệnh còn có những tổn thương về sức khoẻ và cả tâm lý Khả năngthích ứng của người bệnh đối với những kích thích về môi trường xung quanh kémhơn người bình thường Vì vậy, môi trường bệnh viện yên tĩnh, mát mẻ, thoải mái,sạch sẽ … sẽ giúp cho người bệnh yên tâm điều trị, giảm bớt những căng thẳng thầnkinh, tạo điều kiện nhanh chóng phục hồi sức khoẻ cả về thể chất lần tinh thần

Đối với cán bộ, nhân viên y tế, môi trường tại bệnh viện có những ảnh hưởngtới sức khoẻ của nhân viên bệnh viện như: tâm lý cẳng thẳng, tác hại hạn nhân, hoáchất, lây nhiễm bệnh, vì vậy đảm bảo môi trường bệnh viện sạch, vô trùng là đảmbảo sức khoẻ, tâm lý cho nhân viên trong bệnh viện, nâng cao chất lượng và hiệuquả hoạt động của bệnh viện

Một là, MTVH trong bệnh viện góp phần quan trọng trong việc cứu chữa người bệnh, tăng cường sức khoẻ cho người bệnh

Con người là vốn quý nhất và cái vốn quý nhất của con người là sức khoẻ.Con người là yếu tố quyết định đến sự phát triển của xã hội Trong mỗi con ngườibao giờ cũng có sự thống nhất giữa thể lực và trí lực Theo GS Đỗ Nguyên Phương

Chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ cho nhân dân là nhiệm vụ của các cấp uỷ đảng,chính quyền, các đoàn thể xã hội trong đó ngành y tế có vai trò nòng cốt trong việctriển khai thực hiện, phối hợp hành động để tạo nên sức mạnh tổng hợp Ngành y tế,bên cạnh việc không ngừng nâng cao trình độ khoa học kỹ thuật, tay nghề, côngnghệ, áp dụng những thành tựu khoa học của nhân loại, những kinh nghiệm truyềnthống vào trong quá trình khám, chữa bệnh, còn phải cải thiện và xây dựng môitrường bệnh viện để môi trường đó có tác động tích cực tới quá trình cấp cứu, điềutrị, dưỡng bệnh, hồi phục sức khoẻ cho người bệnh

Hiện nay, trước nhu cầu và sự đòi hỏi rất lớn về chất lượng phục vụ, chấtlượng chuyên môn, môi trường văn minh, lịch sự, thân thiện, ngành y tế đã tậptrung đầu tư xây dựng, nâng cấp các bệnh viện về cơ sở vật chất, hạ tầng, phòngbệnh, cảnh quan, khuôn viên; trang thiết bị, kỹ thuật; các dịch vụ thiết yếu; nhân lực

và trình độ tay nghề; … Tại các bệnh viện công lập ngoài việc tăng cường chất

lượng cho các đối tượng khám chữa bệnh, đã quan tâm đến các dịch vụ phù hợp để

hỗ trợ cho bệnh nhân nghèo Hầu hết các bệnh viện đều thành lập khu khám bệnh vàđiều trị tự nguyện để phục vụ cho những người có điều kiện kinh tế khá giả Bên cạnh

đó, việc thành lập các bệnh viện tư nhân, dân lập, bệnh viện chất lượng cao cũng gópphần đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân trong việc khám chữa bệnh

Hai là, môi trường lành mạnh trong bệnh viện tạo điều kiện để y đức và các mối quan hệ tốt đẹp được thể hiện và phát huy một cách rõ nét nhất.

Y đức là một phần quan trọng của con người văn hoá trong bệnh viện, nó chịu

sự tác động của MTVH MTVH lành mạnh góp phần quan trọng để y đức được thểhiện, được phát huy, ngược lại nó sẽ bị xuống cấp, sói mòn nếu như trong bệnh việnkhông có được môi trường lành mạnh, không có điều kiện để nó được phát triển

Đối với đội ngũ y bác sỹ, nâng cao y đức cũng chính là nâng cao giá trị vănhoá cho con người, hoàn thiện con người Y đức thể hiện ở việc ứng xử giữa y bác

sĩ với bệnh nhân; thể hiện ở tinh thần, thái độ, đạo đức trong công tác; thể hiện ởtrình độ chuyên môn Vì vậy, để phát huy y đức, cần phải hoàn thiện các yếu tố cấuthành MTVH như xây dựng con người văn hoá, cảnh quan văn hoá, các thiết chếvăn hoá, các hoạt động văn hoá, …đặc biệt là việc chăm lo tới đời sống vật chất vàtinh thần của mỗi cán bộ, nhân viên để họ toàn tâm, toàn ý làm việc và phục vụngười bệnh

Ba là, MTVH góp phần nâng cao đời sống văn hoá tinh thần của cho cán bộ

y tế và người bệnh

Bên cạnh các hoạt động chuyên môn, kỹ thuật, rèn luyện y đức, hoạt độngvăn hoá trong các bệnh viện cũng có vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầuvăn hoá tinh thần của cán bộ y tế cũng như của người bệnh Ở các bệnh viện cônglập hiện nay, các hoạt động văn hoá, các thiết chế văn hoá đều được chú trọng tổchức và hoàn thiện như: thư viện, nhà truyền thống, các loại hình câu lạc bộ, độivăn nghệ; các chương trình hội diễn văn nghệ, thi quy tắc ứng xử Các hoạt động vàthiết chế này được tổ chức để đáp ứng nhu cầu thưởng thức và sáng tạo các giá trị

văn hoá của cán bộ, nhân viên y tế đồng thời làm giàu thêm đời sống tinh thần chongười lao động, giúp cho họ có thể “cân bằng tâm lý” sau các hoạt động chuyênmôn căng thẳng Các hoạt động văn hoá cũng góp phần tạo ra một bầu không khídân chủ, đoàn kết, vui tươi lành mạnh, động viên người lao động hăng hay làm việc,giao tiếp cởi mở, thân thiện

Hoạt động văn hoá cũng đem lại cho người bệnh niềm vui, niềm an ủi Nógiống như một “liều thuốc tinh thần” để tiếp thêm cho người bệnh sức mạnh vượtqua được những thách thức, định kiến, sự tuyệt vọng, đau đớn Các hoạt động vănhoá từ thiện như văn nghệ, giao lưu, chia sẻ, tư vấn, tặng quà nhân các ngày lễ, tết,

… đã mang lại cho người bệnh những những “món ăn” tinh thần rất quan trọng và ýnghĩa, qua đó góp phần xoá bỏ khoảng cách vô hình giữa cán bộ, nhân viên y tế vớingười bệnh, tăng cường hơn sự phối hợp, chia sẻ trong việc điều trị, cấp cứu, chămsóc sức khoẻ

Bốn là, MTVH lành mạnh thúc đẩy việc đấu tranh, ngăn chặn những hiện tượng tiêu cực, phản động, tệ nạn xã hội xâm nhập vào bệnh viện

Sự bùng nổ của thông tin, quá trình toàn cầu hoá, kết nối bằng công nghệthông tin hiện nay đã làm cho việc giao lưu, tiếp xúc giữa các nền văn hoá, cácluồng tư tưởng văn hoá được diễn ra một cách dễ dàng, trong đó có cả những luồng

tư tưởng phản động, lạc hậu, tiêu cực, ảnh hưởng xấu đến đời sống văn hoá của cánhân và cộng đồng MTVH ở bệnh viện cũng không phải là một ngoại lệ Ngoàinhững mặt tiến bộ có ảnh hưởng tích cực thì mặt trái của MTVH cũng có rất nhiềuvấn đề cần phải ngăn chặn, khắc phục và loại trừ Đó là những tác động ngoại sinhnhư những luồng tư tưởng phản động chống phá nhà nước, làm giảm lòng tin củangười dân đối với Đảng, phủ nhận truyền thống đấu tranh cách mạng, phủ nhận cộinguồn giá trị văn hoá tinh thần, làm phai nhạt đến bản sắc văn hoá dân tộc; nhữngtác động nội sinh như xuất hiện các tệ nạn xã hội, các hủ tục, lạc hậu, sự suy thoái

về phẩm chất đạo đức, lối sống Chính vì vậy, xây dựng MTVH là góp phần đấu

tranh, ngăn chặn, bài trừ được những mặt trái trên, xây dựng con người mới, có đạođức, có bản lĩnh, có đời sống văn hoá lành mạnh

1.2 Tổng quan về các bệnh viện ở Hà Nội được khảo sát

1.2.1 Khái quát chung về các bệnh viện ở Hà Nội hiện nay

Hiện nay trên địa bàn Hà Nội có 14 bệnh viện tuyến trung ương, 8 việnchuyên khoa có điều trị bệnh nhân trực thuộc Bộ Y tế quản lý, 45 bệnh viện cấpthành phố và quận/huyện trực thuộc Sở Y tế Hà Nội quản lý (trong đó có 11 bệnhviện tư nhân) và 6 bệnh viện trực thuộc các ngành quản lý như Quân đội, Công an,Bưu điện, Giao thông vận tải, Xây dựng, Ngoài ra còn một mạng lưới các trungtâm y tế, trạm y tế, nhà hộ sinh, phòng khám tư nhân Trong những năm qua, ngành

y tế đã tập trung đầu tư đồng bộ cho các bệnh viện nhằm nâng cao chất lượng dịch

vụ khám, chữa bệnh cho người dân, đặc biệt là nâng cao tinh thần thái độ phục vụ.Nhờ đó, bộ mặt các cơ sở khám chữa bệnh đã bước đầu được đổi mới: cơ sở hạ tầngcông sở khang trang, trang thiết bị được bổ sung, cán bộ được đào tạo và bồi dưỡngnhiều hơn; đa dạng hoá các loại hình tổ chức chăm sóc sức khoẻ, huy động nhiềuthành phần nhân dân tham gia hoạt động dịch vụ y tế theo pháp lệnh hành nghề y,dược tư nhân

Tuy vậy, các bệnh viện cũng đang đứng trước những khó khăn, thử tháchlớn: Nhu cầu khám, chữa bệnh của nhân dân thì cao, nhưng khả năng đáp ứng củacác bệnh viện lại rất có hạn Tình trạng quá tải hiện nay diễn ra phổ biến ở tất cả cácbệnh viện công lập Cơ sở hạ tầng ở nhiều bệnh viện bị xuống cấp, khuôn viên bịlấn chiếm, môi trường bị ô nhiễm Việc hiện đại hoá bệnh viện đòi hỏi năng lực kỹthuật cao, nhưng trình độ của đội ngũ cán bộ lại có hạn Việc đảm bảo công bằngtrong chăm sóc sức khoẻ nói chung và khám chữa bệnh nói riêng, quan tâm tớingười có công, trợ giúp cho người nghèo vừa là quan điểm, vừa là mục tiêu phấnđấu của Nhà nước ta nhưng hệ thống chính sách chưa đồng bộ, các bệnh viện gặpnhiều khó khăn khi triển khai thực hiện

1.2.2 Tổng quan về các bệnh viện là đối tượng khảo sát

Cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1968 ở miền Nam và chiếnthắng oanh liệt của quân và dân miền Bắc đánh bại chiến tranh phá hoại đã buộc

Mỹ phải tuyên bố ngừng ném bom từ vĩ tuyến 20 trở ra Ngày 31/10/1968 Chínhphủ quyết định giao cơ sở Trường Đại học Tài chính Kế toán tại xã Cổ Nhuế- TừLiêm- Hà Nội cho bệnh viện để làm cơ sở điều trị (cơ sở 2) Lúc này, số giườngbệnh tăng lên nhanh chóng, từ 600 lên 800 giường Bệnh viện có 800 cán bộ nhânviên Chất lượng chuyên môn được nâng cao, qua 8 năm (từ 1967 đến 1975), bệnhviện đã điều trị cho 25.256 người, chữa khỏi và đưa trở lại chiến trường 20.697người Nhân kỷ niệm 20 năm giải phóng miền Nam, bệnh viện đã được tặng thưởnghuân chương Kháng chiến hạng nhì

Sau ngày Miền Nam được giải phóng, nhiệm vụ của bệnh viện được thay đổi

là khám chữa bệnh cho cán bộ cấp tương đương chuyên viên 1 thuộc các cơ quantrung ương đóng trên địa bàn Hà Nội Cuối năm 1975, cơ sở 1 ở Thạch Thất - HàTây được chuyển về Hà Nội, tập trung bệnh viện thành một mối để phục vụ bệnhnhân là cán bộ Năm 1980 Bộ Y tế giao cho bệnh viện E đặc trách chăm sóc sứckhoẻ cho chuyên gia nước ngoài và công nhân Việt Nam đang xây dựng công trìnhthuỷ điện Hoà Bình và cầu Thăng Long Năm 1982, bệnh viện E thành lập KhoaQuốc tế, làm thêm nhiệm vụ chăm sóc bệnh nhân nước ngoài trong khi Bệnh việnQuốc tế đang được xây dựng lại

Từ năm 1993 đến năm 2002, vượt qua nhiều khó khăn gian khổ và tháchthức do cơ chế bao cấp, chính sách giảm biên chế, bệnh viện bị hạ chỉ tiêu giườngbệnh, hạ từ hạng I xuống hạng II, Tuy nhiên, với nỗ lực không ngừng vươn lên,bệnh viện đã đứng vững và có những bước phát triển vững chắc, đạt được nhiềuthành công Năm 2002, bệnh viện được Bộ Y tế quyết định trở lại Bệnh viện hạng I.

Năm 2007, Bộ trưởng Bộ Y tế đã duyệt quy hoạch phát triển bệnh viện E đếnnăm 2020, cấp tài chính bổ sung để phát triển mạng vi tính và nhà xạ trị, thành lập

bộ phận thận nhân tạo, khai trương hệ thống nước do Cộng hoà Pháp tài trợ Tháng5/2007, khu 5 tầng nhà E đã có thang máy, bệnh viện đã phát triển lên 624 giườngbệnh, thực hiện Nghị định 43 của Chính phủ về tự chủ kinh phí, Năm 2006, bệnh

viện E được Tổ chức y tế thế giới (WHO) chọn là “Bệnh viện thực hiện nâng cao

sức khoẻ, xanh, sạch, đẹp”

Về cơ cấu tổ chức, bệnh viện có cơ cấu tổ chức hoàn chỉnh, bao gồm: Đảng

uỷ, Ban Giám đốc, các ban chấp hành Công đoàn, Đoàn thanh niên, Hội Phụ nữ,Hội Cựu chiến binh; các phòng ban chức năng; các khoa/phòng chuyên môn; các bộphận dịch vụ,… Đảng bộ Bệnh viện là “Đảng bộ trong sạch vững mạnh” liên tụctrong 20 năm liền Công đoàn và Đoàn TNCS Hồ Chí Minh của bênh viên cũngthường xuyên đạt danh hiệu xuất sắc với nhiều hoạt động sôi nổi, phong phú Bệnhviện đã được Nhà nước tặng nhiều danh hiệu cao quý như: Huân chương độc lậphạng Ba (năm 2002), Huân chương kháng chiến hạng Nhì (năm 1995), Huânchương lao động hạng Nhất (năm 2007) Nhiều cán bộ, nhân viên được phong tặnghuân chương, huy chương, bằng khen của Nhà nước, Chính phủ và các Bộ, ngành

Đến nay, bệnh viện E là bệnh viện đa khoa hạng I hoàn chỉnh với chức năngkhám, chữa bệnh, đào tạo, nghiên cứu khoa học, chỉ đạo tuyến Bệnh viện đã có 850giường bệnh, tổng số cán bộ công chức là 604 người Bác sỹ có trình độ sau đại họcchiếm hơn 70% gồm các phó giáo sư, tiến sỹ, thạc sỹ, bác sỹ chuyên khoa cấp I, cấp

II Diện tích mặt bằng trên 4ha Với đội ngũ cán bộ công chức có trình độ cao, vớimáy móc, trang thiết bị hiện đại và đồng bộ, bệnh viện E luôn là nơi khám chữa

bệnh có chất lượng hàng đầu và tin cậy của người bệnh và nhân dân cả nước Hàngnăm số lượng bệnh nhân đến khám là trên 45.000 người Số bệnh nhân điều trị nộitrú trung bình từ 13.000 đến 14.000 người Tỷ lệ sử dụng giường bệnh thườngxuyên quá tải (170%) Nhiều kỹ thuật tiên tiến hiện đại được ứng dụng có hiệu quảtrong chẩn đoán, điều trị và chăm sóc người bệnh Hoạt động của bệnh viện đã từngbước phát triển, đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh cho nhân dân

1.2.2.2 Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương

Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương được thành lập trên nền tảng làKhoa Huyết học - Truyền máu, sau đó là Viện Huyết học - Truyền máu trực thuộcBệnh viện Bạch Mai

Năm 1964, tại Bệnh viện Bạch Mai, Khoa Huyết học- Truyền máu đượcthành lập trên cơ sở tách ra từ một Labo chung Cũng trong thời gian này, khu điềutrị bệnh máu lâm sàng được tách ra từ Khoa nội tổng hợp thành Khoa Điều trị bệnhmáu (Khoa C5)

Ngày 31 tháng 12 năm 1984, Khoa Huyết học- Truyền máu và Khoa điều trịbệnh máu (C5) được Bộ Y tế ký quyết định sát nhập thành Viện Huyết học - Truyềnmáu thuộc Bệnh viện Bạch Mai Sự ra đời của Viện Huyết học - Truyền máu đãđánh dấu một mốc quan trọng Đây chính là nền tảng vững chắc để Viện có nhữngbước đột phá và phát triển trong công tác đào tạo cán bộ và ứng dụng khoa học - kỹthuật Viện có một thế đứng vững chắc trong sự nghiệp xây dựng và phát triểnngành Huyết học - Truyền máu sau này

Ngày 8 tháng 3 năm 2004, Viện Huyết học - Truyền máu được Thủ tướngChính phủ ký quyết định thành lập và đổi tên thành Viện Huyết học - Truyền máuTrung ương trực thuộc Bộ Y tế, là Viện đầu ngành về Huyết học - Truyền máu của cảnước Chức năng được Thủ tướng Chính phủ giao cho Viện là: Khám chữa bệnhchuyên khoa; sản xuất chế phẩm máu; thực hiện thu gom, sàng lọc, cung cấp máu vàchế phẩm máu an toàn; nghiên cứu khoa học, đào tạo, hướng dẫn, chỉ đạo tuyến; kiểmtra chuyên môn nghiệp vụ đối với hệ thống Huyết học - Truyền máu trong cả nước,

Năm 2009, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương được chuyển ra một cơ

sở mới tại Cầu Giấy - Hà Nội với trụ sở, trang thiết bị hiện đại, số lượng cán bộnhân viên từ 90 người (năm 2004) đã lên đến hơn 600 người (năm 2011), đáp ứngđược nhu cầu truyền máu, nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng tăng của nhân dân

Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương hiện nay là bệnh viện chuyênkhoa hạng 1, nơi tập trung các kỹ thuật cao về huyết học - truyền máu Đây cũng

là tuyến cao nhất điều trị các bệnh về máu Chức năng, nhiệm vụ của Viện là:khám, xét nghiệm, chẩn đoán và điều trị chuyên khoa về bệnh máu; thực hiệncông tác tuyển chọn, tiếp nhận, sàng lọc và cung cấp máu cho các bệnh viện; thựchiện việc chỉ đạo tuyến, đào tạo cán bộ, nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế vềhuyết học và truyền máu

Về cơ cấu tổ chức, cũng như bệnh viện E, Viện Huyết học - Truyền máuTrung ương là đơn vị hành chính sự nghiệp, có cơ cấu tổ chức hoàn chỉnh: Lãnh đạotoàn diện là Đảng uỷ- Ban Giám đốc Viện; sau đó đến các tổ chức chính trị, đoànthể như Công đoàn, Đoàn thanh niên, Ban nữ công; các phòng/ban chức năng, cáckhoa/phòng chuyên môn, các bộ phận dịch vụ khác Đảng bộ Viện nhiều năm là

“Đảng bộ trong sạch, vững mạnh”; Công đoàn luôn là đơn vị cơ sở xuất sắc củaCông đoàn Y tế Việt Nam; Đoàn thanh niên là đơn vị xuất sắc của thành phố vàQuận Đống Đa trong nhiều năm liền Viện đã được Nhà nước trao tặng danh hiệucao quý: Huân chương lao động hạng Nhất (1996) và Huân chương lao động hạngNhì (2009); Viện trưởng được phong tặng danh hiệu “Anh hùng lao động”, nhiềutập thể, cá nhân được Chính phủ và các Bộ, ngành tặng bằng khen

Hiện nay, Viện có 400 gường bệnh (thực kê là 425 giường), hàng năm sốbệnh nhân đến khám là trên 38.000 người, số bệnh nhân nội trú khoảng 10.500người Tổng số cán bộ, nhân viên hiện nay là hơn 600 người Công tác khám, điềutrị đã được Viện chú trọng và chỉ đạo, bên cạnh việc điều trị các bệnh máu thôngthường, Viện đã tiến hành điều trị thành công nhiều trường hợp ghép tế máu gốc tạomáu tự thân và ghép tế bào gốc tạo máu đồng loại Đây cũng là những kỹ thuật caonhất hiện nay về điều trị bệnh máu, quy trình ghép tế bào gốc tạo máu đã trở thành

quy trình điều trị thường quy và ngày càng được hoàn thiện Ngoài ra Viện cũng ápdụng các phương pháp điều trị mới, đạt hiệu quả cao (như phương pháp điều trịnhắm đích, với phương pháp này, người bệnh ngoài việc lui bệnh hoàn toàn còn cócuộc sống bình thường sau này) Nhờ vậy mà nhiều bệnh nhân đang điều trị ở nướcngoài (như Pháp, Singapore, Thái Lan, Trung Quốc, Nga, ) đã lần lượt chuyển vềViện, bệnh nhân từ các nước bạn cũng đang tìm đến điều trị tại Viện

Cùng với hoạt động lâm sàng, cận lâm sàng, hoạt động truyền máu là mộtlĩnh vực trọng tâm của Viện, từ năm 2005 đến nay, Viện Huyết học - Truyền máuTrung ương đã được đầu tư và xây dựng hoàn chỉnh Trung tâm truyền máu khu vựcvới nhiệm vụ chính là: Vận động hiến máu, tiếp nhận máu, sàng lọc, sản xuất, bảoquản và phân phối máu Mỗi năm Trung tâm tiếp nhận trên 100.000 đơn vị máu(năm 2011 là 132.000 đơn vị máu) từ những người hiến máu tình nguyện tại Hà Nội

và các tỉnh lân cận, cung cấp máu và chế phẩm máu cho 70 bệnh viện khu vực phíabắc Bên cạnh đó, Viện luôn giữ vai trò nòng cốt trong công tác vận động, truyềnthông và tổ chức sự kiện về hiến máu tình nguyện cấp trung ương và địa phương,tạo được nhận thức tốt cho nhân dân về nghĩa cử cao đẹp - hiến máu cứu người, xâydựng nét đẹp cho mỗi người thông qua việc hiến máu tình nguyện

1.2.2.3 Bệnh viện đa khoa Hồng Ngọc

Được thành lập từ năm 2003, Bệnh viện đa khoa Hồng Ngọc là một trongnhững bệnh viện tư nhân đầu tiên tại trung tâm Hà Nội Sau 7 năm đi vào hoạtđộng, bệnh viện đã xây dựng được uy tín riêng cho mình với số lượng bệnh nhântìm đến chữa trị ngày một đông Nhằm đáp ứng nhu cầu của người bệnh, tháng 1-

2010, Bệnh viện đa khoa Hồng Ngọc đã chuyển sang địa điểm mới trên diện tíchhơn 700m2 mặt bằng với 16 tầng hiện đại tại 55 phố Yên Ninh, Ba Đình- Hà Nội

Về cơ cấu tổ chức bao gồm: Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc, các phòng, bộphận chuyên môn và dịch vụ Đội ngũ y bác sĩ, nhân viên với con số 300 ngườiđược đào tạo bài bản có chuyên môn cao Ngoài việc kết hợp với những bác sĩ đầungành, bệnh viện còn được trang bị hệ thống máy móc, thiết bị y tế hiện đại có chấtlượng cao có thể khám đa khoa và thực hiện những ca phẫu thuật khó

Tổng số giường trong bệnh viện ban đầu là 30 giường hiện giờ đã tăng lênthành hơn 200 giường, với 12 khoa, từ các khoa chính như nội, ngoại, nhi, sản…đến các khoa được coi là mới như phẫu thuật thẩm mỹ, tư vấn tiêm chủng, tâm lý,khoa vật lý trị liệu - phục hồi chức năng Đặc biệt có những chuyên khoa sâu: nộitim mạch can thiệp mạch vành, đặt stent nong mạch vành hoặc phẫu thuật ngoạikhoa, nội soi thông qua hệ X- Quang tăng sáng truyền hình, đáp ứng tốt rất nhiềuyêu cầu khắt khe nhất của người bệnh.

1.2.2.4 Bệnh viện đa khoa Trí Đức

Bệnh viện chính thức hoạt động từ tháng 4 năm 2007, được đầu tư mới vàđồng bộ trang thiết bị hiện đại do các Hãng danh tiếng từ Châu Âu, Mỹ sản xuất;đội ngũ chuyên môn gồm các Giáo sư, Bác sĩ có trình độ chuyên môn cao, cùng các

y tá có kinh nghiệm, lịch sự, tận tình và chu đáo, Với phương châm “Cung cấp cácdịch vụ y tế chất lượng cao với mức chi phí hợp lý” Hiện nay, bệnh viện Trí Đức cótrụ sở tại 219 Lê Duẩn, Hai Bà Trưng- Hà Nội

Về cơ cấu tổ chức, cũng như bệnh viện Hồng Ngọc, lãnh đạo bệnh viện làHội đồng Quản trị, Ban Giám đốc; đến các phòng, bộ phận chuyên môn và dịch vụ.Hiện nay, bệnh viện có gần 200 nhân viên, bên cạnh đó có đội ngũ cán bộ làm việc

“bán thời gian” và liên kết theo ca bệnh

Bệnh viện đã đầu tư hiện đại từ cơ sở hạ tầng đến trang thiết bị đồng bộ phục

vụ tốt nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân theo hướng dịch vụ Hiện nay, mỗinăm có khoảng 5.000 lượt người đến khám và điều trị, có trên 3.000 bệnh nhân điềutrị nội trú Có 10 chuyên khoa như: Nội, Ngoại, Sản, Nhi, Tai- mũi- họng, Răng -hàm -mặt, Cơ- xương- khớp, xét nghiệm, mắt Ngoài ra có các bộ phận và dịch vụ

đi kèm như chẩn đoán hình ảnh, thăm dò chức năng, khám sức khoẻ để đi nướcngoài và cấp bằng lái xe, … Các phòng điều trị với hệ thống theo bệnh nhân hiệnđại và đầy đủ tiện nghi nhất như hệ thống oxy trung tâm, điện thoại, internet khôngdây, vô tuyến, tủ lạnh, hệ thống điều hoà hai chiều,

Tiểu kết chương 1

Môi trường văn hoá là tổng hoà các điều kiện vật chất, tinh thần, hoàn cảnhbao quanh con người; là tổng hoà các mối quan hệ xã hội có ảnh hưởng và tác độngđến sự phát triển và hoàn thiện nhân cách, năng lực sáng tạo của con người Nói đếnMTVH là nói đến những mối quan hệ tốt đẹp làm nên văn hoá trong một khônggian nhất định MTVH là môi trường chứa đựng những quan hệ văn hoá và diễn racác hoạt động văn hoá nhằm thoả mãn nhu cầu sáng tạo và hưởng thụ các giá trị vănhoá Những giá trị này do cá nhân và cộng đồng tạo lập lên theo tiêu chuẩn của cáiđúng và cái đẹp MTVH nói chung và MTVH trong bệnh viện nói riêng đều cónhững thành tố nhất định trong hệ thống cấu trúc và có vai trò rất lớn trong việchình thành, phát triển nhân cách mỗi con người, phục vụ con người

Xây dựng MTVH trong bệnh viện là xây dựng một môi trường tri thức, lànhmạnh, trong sạch, nhân ái; đẩy lùi các tiêu cực, lạc hậu; góp phần chăm lo đời sống vậtchất và tinh thần cho cán bộ, nhân viên y tế, chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ cho nhân dân

Chương 2 THỰC TRẠNG VỀ MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA TRONG CÁC BỆNH VIỆN

Ở HÀ NỘI HIỆN NAY 2.1 Cảnh quan khuôn viên và trụ sở bệnh viện

Môi trường cảnh quan bệnh viện có vai trò quan trọng trong việc điều trị vàphục hồi sức khoẻ của người bệnh Trong những năm qua các bệnh viện cũng đã tậptrung đầu tư xây dựng và cải thiện cảnh quan bệnh viện theo các tiêu chí đánh giá

về công tác môi trường và vệ sinh ngoại cảnh trong “Quy chế bệnh viện” năm 2007như sau:

Hàng rào bao kín xung quanh bệnh viện; Vườn hoa, cây cảnh, cây xanhbóng mát được chăm sóc tốt tạo không khí mát mẻ, thoải mái trong bệnhviện; Tại cổng ra vào có sơ đồ chỉ dẫn đường đi đến các khoa, phòngtrong bệnh viện; Địa điểm quy định dành cho các dịch vụ chung: Nơi để

xe tập trung; quầy bán hàng ăn, giải khát, đồ dùng sinh hoạt; công trình

vệ sinh công cộng… Đường đi bằng phẳng, sạch sẽ, đảm bảo an toàn khivận chuyển bệnh nhân; Hệ thống thùng thu gom rác có nắp đậy để ở nơi

công cộng và trên đường đi; Hệ thống cống thoát nước và thoát chất thảilỏng kín và thông thoát [44, tr.353]

Cũng theo quy định thì tại mỗi bệnh viện, diện tích trồng cây xanh cần phải

có từ 40- 50% tổng diện tích của bệnh viện Cây trồng xung quanh bệnh viện nhằmtạo bóng mát, làm hàng rào ngăn cách và giảm ô nhiễm môi trường từ bệnh viện tớicác cơ quan, nhà dân ở gần kề Hiện tại ở phần lớn các bệnh viện, hệ thống câyxanh còn làm nơi nghỉ ngơi, nghỉ trưa cho người nhà bệnh nhân và những ngườiđến khám, chữa bệnh ngoại trú Bên cạnh đó, hệ thống vườn hoa, cây cảnh cũnggóp phần quan trọng làm cho bệnh viện thêm sạch đẹp, gần gũi và thân thiện hơn

Có 62,2% cán bộ, nhân viên và 32,7% bệnh nhân khi được hỏi cho rằng cảnh quanbệnh viện là yếu tố giữ vai trò quyết định đối với xây dựng MTVH trong bệnh viện

Trụ sở bệnh viện trước hết cũng là một kiến trúc có những đặc thù để khámchữa bệnh và chăm sóc sức khoẻ cộng đồng Xã hội càng phát triển, điều kiện kinh

tế càng đi lên đòi hỏi “ngôi nhà bệnh viện” ngày càng phải tốt hơn Mặt bằng,không gian, trụ sở của mỗi bệnh viện ngoài việc phải phù hợp với yêu cầu của côngtác khám chữa bệnh còn phải đáp ứng yêu cầu của việc lắp đặt và sử dụng trangthiết bị của bệnh viện Hiện nay, các bệnh viện đã được đầu tư sửa chữa và xây mớimột phần hoặc toàn bộ nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu của thực tiễn, đảm bảo đúngcác chỉ tiêu giường bệnh được giao Tuy nhiên tình trạng quá tải vẫn là một chủ đểnhức nhối đối với các bệnh viện, đặc biệt là ở một số chuyên khoa như: Tiêu hoá,Sản, Thần kinh, Thận tiết niệu, Tình trạng bệnh nhân năm hai, ba người mọtgiường là điều “bình thường”, đây là vấn đề lớn không chỉ đối với một số bệnh viện

ở Hà Nội, mà còn là vấn đề của hầu hết các bệnh viện công lập ở nước ta hiện nay,đặc biệt là các bệnh viện tuyến cao

2.1.1 Các bệnh viện công lập

Cảnh quan là một bộ phận không thể thiếu được ở mỗi bệnh viện công lập

hiện nay Các bệnh viện công lập đã và đang được đầu tư xây dựng một cách đồng

bộ, đảm bảo phát triển hài hoà giữa diện tích trụ sở và diện tích cây xanh, cảnhquan, khuôn viên Hiện nay, hầu hết các bệnh viện công lập đều có khuôn viên câyxanh, diện tích cây xanh che phủ chiếm tỷ lệ từ 10 đến 30% tổng diện tích của bệnhviện Hầu hết các bệnh viện đều có sơ đồ tổng thể, sơ đồ tại các khoa phòng, các

bảng biển chỉ dẫn Các quy định, nội quy được treo khá bài bản và hợp lý Đường đilối lại trong bệnh viện được xây dựng hợp lý, sạch đẹp, thuận tiện cho việc di chuyểncủa cán bộ, nhân viên và bệnh nhân Công tác vệ sinh môi trường ngoại cảnh ở hầu hếtcác bệnh viện đều được thực hiện bởi các công ty vệ sinh chuyên nghiệp, có giám sát,kiểm tra thường xuyên, đảm bảo môi trường luôn sạch sẽ, trong lành

Bảng 2.1: Tỷ lệ diện tích trụ sở và cây xanh của các bệnh viện

công lập

Tiêu chí

Bệnh viện

Diện tích chung

Diện tích cây xanh che phủ

Diện tích trụ sở

Diện tích lưu không

Hình dáng trụ sở

toàn

Nguồn: Tác giả luận văn

Với diện tích cây xanh che phủ lớn (30%) Bệnh viện E được coi là “bệnhviện xanh” Đây là một trong những bệnh viện có nhiều cây xanh nhất của Hà Nộihiện nay Viện HH-TMTW được xây dựng mới hoàn toàn và đồng bộ trên một diệntích chỉ gần 1ha, diện tích cây xanh khuôn viên chỉ chiếm khoảng 10%, tuy vậyViện có một khuôn viên và hệ thống cây xanh đẹp Tất cả các loại cây đều do mộtđơn vị cung cấp, chăm sóc, nếu không tươi tốt, phải đổi cây khác Tuy vậy, hầu hếtcây xanh đều được trồng mới cho nên chưa có độ che phủ nhiều

Các bệnh viện công lập được bao bọc bởi hệ thống tường rào và hàng rào, cóbiển chỉ dẫn chính và sơ đồ bệnh viện, ngoài ra có hệ thống biển chỉ dẫn phụ được bốtrí khoa học Tất cả các ngả đường, đường liên kết các khoa/phòng đều có biển chỉ dẫn,biển chỉ dẫn thường xuyên được làm mới Hệ thống đường đi lại được đầu tư nâng cấpthường xuyên đảm bảo bằng phẳng, sạch sẽ, hợp lý cho việc đi lại và di chuyển bệnhnhân, hầu hết đường đến các khoa/phòng đều có đường dành cho băng ca và xe lăn.Hầu hết các nơi công cộng đều có thùng rác, công tác quét dọn, vệ sinh của bệnh việnđược thực hiện liên tục trong ngày do Công ty vệ sinh hợp đồng thực hiện Có 73,0%

bệnh nhân và 53,8% cán bộ, nhân viên được hỏi cho rằng cảnh quan, không gian tại haibệnh viện này đẹp Tuy vậy, cảnh quan tại các bệnh viện này cũng còn có một số tồn tạinhất định: tại Bệnh viện E, khu vực để xe của khách tràn ra toàn bộ sân chính của Nhà

E (nhà hành chính), công tác vệ sinh sân, đường vẫn chưa thực sự đảm bảo sạch sẽ, ítthùng rác tại các nơi công cộng; Viện HH-TMTW, không có ghế đá, cây xanh chưa có

độ che phủ Có 8,0% bệnh nhân và 26,0% cán bộ, nhân viên được hỏi cho rằng chưađẹp Bên cạnh đó xung quanh các bệnh viện, hàng quán mọc lên nham nhở, các dịch

vụ bên ngoài bệnh viện còn khá lộn xộn, như mua bán, xe ôm, điều này ảnh hưởngkhông nhỏ đến môi trường cảnh quan và hình ảnh của bệnh viện

Về trụ sở, trong những năm gần đây, nhà nước đã có nhiều chính sách đầu tư

để nâng cấp cơ sở hạ tầng các bệnh viện, vì vậy nhiều bệnh viện đã được sửa chữalại, một số xây mới thêm, một số xây mới hoàn toàn tạo nên một bộ mặt hiện đạihơn, đẹp hơn Theo nghiên cứu, có 37,5% cán bộ, nhân viên và 55,6% bệnh nhâncho rằng trụ sở và cách sắp xếp các khoa/phòng tại hai bệnh viện công lập là hợp lý

Bệnh viện E là bệnh viện được ra đời đến nay đã gần 45 năm trên cơ sở vậtchất cũ của trường Đại học Tài chính Kế toán Vì vậy, hầu hết các hạng mục côngtrình đều được xây dựng vào thời kỳ chống Mỹ và thời kỳ bao cấp Cơ sở hạ tầng cũ

đã nhiều lần được sửa chữa, cải tạo do xuống cấp, do chiến tranh phá hoại của đếquốc Mỹ Các công trình được cải tạo như nhà E, khu khám bệnh phần nào đã cảithiện được diện mạo của bệnh viện Hiện tại, bệnh viện gồm tám toà nhà chính vàmười công trình phụ trợ Các toà nhà được liên kết bằng hệ thống đường dẫn có máiche Khu vực nhà vệ sinh được bố trí theo từng khoa, công tác vệ sinh phòng bệnhđược thực hiện tốt Đặc biệt vào ngày 24/2/2010, Trung tâm Tim mạch thuộc Bệnhviện E chính thức ra đời với một công trình 13 tầng hiện đại Trung tâm là một trongnhững cơ sở phẫu thuật tim hiện đại nhất Việt Nam với công xuất mỗi năm thựchiện được từ 200 đến 300 ca phẫu thuật tim Bệnh viện có hội trường lớn 300 chỗngồi để làm nơi hội nghị, biểu diễn giao lưu văn nghệ, các hoạt động từ thiện,

Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, ngay sau khi được tách ra từBệnh viện Bạch Mai, đã được Nhà nước đầu tư kinh phí cùng với nguồn vốn vay từNgân hàng thế giới (WB) để xây mới hoàn toàn tại phường Yên Hoà- Cầu Giấy- HàNội Hiện nay, viện có ba toà nhà chính và ba công trình phụ trợ Toàn bộ các côngtrình được xây mới với kiến trúc hiện đại, các khu vực, phòng/ban được sắp xếphợp lý Toàn bộ việc di chuyển của nhân viên và bệnh nhân được sử dụng bằngthang máy Nhân viên di chuyển từ khu này sang khu khác phải có thẻ quẹt Côngtác điểm danh cũng được sử dụng bằng hệ thống nhận diện vân tay tự động Khuvực nhân viên sử dụng điều hoà nhiệt độ tổng, bệnh nhân được sử dụng điều hoàriêng cho từng khoa/phòng Khu vực nhà vệ sinh được đặt theo tầng, mỗi tầng cóhai khu Công tác vệ sinh tại các khoa/phòng được tổ chức tốt, đảm bảo sạch sẽ,trong lành Viện có hội trường lớn 400 chỗ ngồi với trang thiết bị hiện đại để sửdụng cho việc hội họp, mít tinh, hội diễn văn nghệ, giao lưu văn nghệ cho bệnhnhân Ngoài ra tại Khoa Nhi của Viện còn tổ chức một phòng thư viện, một phòngCLB dành cho trẻ em bệnh nhi với nhiều sách vở, đồ chơi, đàn piano, hầu hết đều

do các tổ chức xã hội, các nhà hảo tâm đến tặng

2.1.2 Các bệnh viện dân lập

Tại hầu hết các bệnh viện dân lập trong đó có bệnh viện Hồng Ngọc và bệnhviện đa khoa Trí Đức hiện nay, nguồn đầu tư do tư nhân thực hiện Vì vậy, các bệnhviện thường tập trung đầu tư có trọng tâm trọng điểm, chủ yếu cho dịch vụ, máymóc, trụ sở Bệnh viện Hồng Ngọc với tổng diện tích khoảng 400m2 sàn, bệnh việnTrí Đức là 300m2 sàn, diện tích vốn đã hẹp lại được tận dụng cho công trình trụ sở

vì vậy các bệnh viện dân lập đều không có khuôn viên, cây xanh che mát, không cóchỗ để bệnh nhân được tĩnh dưỡng, hít thở không khí trong làn Chỉ có 32,0% nhânviên và 49,4% bệnh nhân cho rằng cảnh quan, không gian tại hai bệnh viện dân lập

là đẹp Về trụ sở và cách sắp xếp các phòng/ban trong bệnh viện, có tới 59% nhânviên và 100% bệnh nhân đánh giá là hợp lý, tỷ lệ này cao hơn các bệnh viện cônglập (37% cán bộ nhân viên và 55,6% bệnh nhân), tương ứng với thực tế mà các

bệnh viện dân lập đã đầu tư, nâng cấp để tạo ra một trụ sở làm việc, điều trị hiện đại

và hoàn hảo

Bệnh viện Hồng Ngọc đã xây dựng theo mô hình “Bệnh viện khách sạn”hiện đại Trụ sở và công trình bệnh viện như một khách sạn Bệnh viện được xâydựng với mười bốn tầng và một hầm để xe, diện tích mặt sàn khoảng 400m2 Hệthống phòng ốc được thiết kế hiện đại, trang thiết bị y tế và trang thiết bị dịch vụđều thuộc loại cao cấp Toàn bộ hệ thống toà nhà được làm mát bằng điều hoànhiệt độ tổng, các phòng bệnh sử dụng điều hoà nhiệt độ riêng Hệ thống biểnhướng dẫn, thông báo được sắp xếp một cách hợp lý, đẹp và hiện đại Nhìn chung,bệnh viện Hồng Ngọc là một bệnh viện hiện đại, với cơ sở hạ tầng, dịch vụ, thiết

bị cao cấp, đáp ứng một cách hoàn hảo cho người bệnh có điều kiện về kinh tế đếnkhám, chữa bệnh

Toà nhà Bệnh viện Trí Đức được xây dựng 9 tầng trên diện tích đất mặt bằnghơn 200m2, tuy nhỏ nhưng cũng bố trí đủ các khoa/phòng điều trị, mổ, hậu phẫu,dược, hành chính,… tất cả được bố trí một cách hợp lý để phục vụ tốt cho ngườibệnh Bệnh viện được xây dựng và đi vào hoạt động từ năm 2007 với hệ thống trangthiết bị khá hiện đại, hoạt động dịch vụ trọn gói Bệnh viện có một thang máy, khu

vệ sinh đặt tại mỗi tầng, công tác vệ sinh, bảo vệ môi trường được thực hiện tốt,sạch sẽ Có sơ đồ toàn thể bệnh viện, mỗi tầng, mỗi phòng đều có các biển chỉ dẫn

Tóm lại, cảnh quan văn hoá trong khuôn viên và trụ sở đã được các bệnhviện quan tâm, xây dựng mang lại môi trường sạch đẹp, lịch sự cho bệnh viện, tạokhông gian sống trong lành cho nhân viên y tế và người bệnh Tuy nhiên, giữa bệnhviện công lập và dân lập có điểm khác biệt Tại các bệnh viện công lập, cảnh quan,khuôn viên được xây dựng khá tốt, được cán bộ, nhân viên và người bệnh đánh giácao hơn là tại các bệnh viện dân lập, trong đó hệ thống cây xanh, cây cảnh và vệsinh ngoại cảnh đã được đầu tư đúng mức, tạo cho bệnh viện một không gian xanhcần thiết để phục vụ việc nghỉ ngơi, thư giãn của cán bộ nhân viên và bệnh nhân.Tuy nhiên, do nhu cầu khám, chữa bệnh ngày càng tăng cao, các bệnh viện luôn ở

tình trạng quá tải, vì vậy, nhiều bệnh viện đã chấp nhận xây dựng bổ sung nhữngcông trình phục vụ điều trị và phụ trợ, làm hẹp đi diện tích khoảng không gianxanh vốn có Bên cạnh đó, các hoạt động dịch vụ cũng được mở rộng, đã tràn sangcác khu vực khuôn viên, sân vườn, làm ảnh hưởng không nhỏ tới môi trường vàcảnh quan văn hoá của bệnh viện Còn các bệnh viện dân lập thì không có đượccảnh quan khuôn viên cần thiết vì diện tích nhỏ, việc đầu tư chủ yếu dành cho xâydựng trụ sở

Trụ sở bệnh viện cùng với cơ sở hạ tầng là một phần quan trọng để xây dựngmôi trường văn hoá tại mỗi cơ quan, đơn vị Khi kinh tế - xã hội phát triển, thu nhậpcủa người dân cao hơn, nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng tăng, đã động lực đểNhà nước cũng như ban lãnh đạo các bệnh viện quan tâm hơn nữa trong việc đầu tư,nâng cấp, cải tạo cơ sở hạ tầng, để một mặt phục vụ cho chính cán bộ y tế, mặt khácphục vụ tốt hơn cho người bệnh và người nhà của họ Tại hầu hết các bệnh việncông lập, cơ sở hạ tầng cũng như trụ sở làm việc đều được xây dựng từ khá lâu,hiện nay đang được cải tạo và nâng cấp, một số bệnh viện được xây mới hoàn toàn,tạo nên một diện mạo mới cho MTVH trong bệnh viện Tuy nhiên, vì đầu tư khôngđồng bộ nên tại bệnh viện công lập trụ sở mới thường được ưu tiên cho một sốkhoa/phòng khối hành chính, cùng với một số chuyên khoa chính như Nội, Ngoại,Sản, Nhi, …, còn một số chuyên khoa lẻ vẫn phải chấp nhận sử dụng hệ thống hạtầng cơ sở cũ, chật hẹp và xuống cấp Tình trạng quá tải tại các bệnh viện vẫn diễn

ra phổ biến, vì vậy bệnh nhân vẫn phải nằm đôi, nằm ba, người nhà bệnh nhânkhông có chỗ nghỉ để chăm sóc người bệnh

Tại các bệnh viện dân lập, cơ sở hạ tầng cũng như trụ sở được xây dựng mới,khép kín với đầy đủ dịch vụ đi kèm, không có tình trạng quá tải, vì vậy người bệnh

sẽ thoải mái hơn khi điều trị, không phải nằm ghép Tuy nhiên, do diện tích hẹp,kinh phí thuộc tư nhân, nên các bệnh viện chủ yếu đầu tư vào những công trình,dịch vụ chính

2.2 Con người văn hoá

Trong MTVH, yếu tố quan trọng nhất chính là con người, con người vừa làchủ thể, vừa là khách thể của MTVH, con người tạo ra MTVH và ngược lại conngười cũng chính là sản phẩm của nó Chính vì vậy, để xây dựng MTVH trong bệnhviện, điều trước hết phải quan tâm, chú ý là xây dựng con người văn hoá (có đủđức, đủ tài, đủ năng lực, để hoàn thành tốt nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhândân giao cho) Ở đây, chúng ta xét đến chủ thể của bệnh viện là đội ngũ lãnh đạo,viên chức, nhân viên làm việc trong bệnh viện Xét con người văn hoá trong bệnhviện là đề cập đến ba vấn đề lớn: trình độ chuyên môn, văn hoá công sở và yđức,đây là ba vấn đề cốt lõi quyết định đến vị trí và chất lượng phục vụ của bệnh viện

2.2.1 Đối với các bệnh viện công lập

Con người vừa mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển Muốn xây dựngđược một bệnh viện có uy tín, có môi trường văn hoá lành mạnh, thân thiện, thìtrước hết cần quan tâm đúng mức tới sự phát triển của đội ngũ cán bộ “vừa hồng,vừa chuyên”, có trình độ kỹ thuật, trình độ văn hoá và đặc biệt là có y đức trongsáng, có tình yêu thương người bệnh chân thành Trong những năm qua, được sựquan tâm chỉ đạo của Bộ Y tế, của Chính phủ, các bệnh viện đã rất chú trọng đếnviệc tăng cường nguồn nhân lực có trình độ cao: thạc sỹ, chuyên khoa 1, chuyênkhoa 2, tiến sỹ, phó giáo sư, … số lượng đội ngũ này không ngừng tăng lên, đápứng tốt yêu cầu khoa học, kỹ thuật y học ngày càng hiện đại và chuyên sâu Côngtác đào tạo và đào tạo lại cũng được tổ chức thường xuyên liên tục nhằm cập nhậtcho cán bộ, nhân viên những kiến thức chuyên môn mới ứng dụng vào việc chẩnđoán và điều trị Công tác hợp tác với các nước bạn để tăng cường năng lực chuyênmôn cũng được các bệnh viện triển khai bài bản, số lượng chuyên gia nước ngoàisang hướng dẫn, tư vấn, chuyển giao công nghệ ngày càng tăng, số lượng cán bộ cử

đi đào tạo ở nước ngoài cũng được chú trọng

Bảng 2.2: Tình hình nhân lực, học hàm tại các bệnh viện công

lập

Trình độ,

Bệnh viện GS PGS

TS/BS CKII

Ths/B

S CKI BS

Điều dưỡng

Dược

sỹ KTV

Đại học khác

Nguồn: Tác giả luận văn

Hiện nay, Bệnh viện E và Viện HH-TMTW được coi là những bệnh viện có

sự ổn định về mặt tổ chức, về chính trị nội bộ, hầu như không có đơn thư khiếu nại,khiếu kiện của cán bộ nhân viên và của bệnh nhân Cán bộ lãnh đạo phát huy tinhthần gương mẫu, trách nhiệm, xử lý nhanh, kịp thời các công việc, các tình huốngxảy ra, luôn bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động, làm cho người laođộng yên tâm làm việc, phát triển chuyên môn Lãnh đạo các khoa/phòng tích cựctham góp ý kiến để lãnh đạo bệnh viện đề ra những chủ trương, đường lối đúng đắn

và phù hợp với tình hình thực tế Việc quản lý và điều hành khoa/phòng cùng vì thếđược chủ động hơn Đối với nhân viên, được làm việc ở các bệnh viện công lập,tuyến trung ương, đã là một cơ hội rất tốt để họ phát huy hết năng lực của mình, vìvậy họ luôn nhiệt tình làm việc, cống hiến hết mình cho bệnh viện, không ngừnghọc tập để nâng cao tay nghề, nâng cao trình độ chuyên môn

Việc thực hiện nếp sống văn hoá, văn minh công sở là nội dung quan trọng đã

và đang được các bệnh viện tập trung triển khai nhằm mang lại cho bệnh viện mộtmôi trường làm việc lành mạnh Điều khó khăn nhất của các bệnh viện trong việcxây dựng nếp sống văn hoá, văn minh công sở chính là sự đổi mới tư duy, đổi mớinhững vấn đề tồn tại do lịch sử để lại từ cơ chế quan liêu, bao cấp như: tình trạnghách dịch, cửa quyền; thói quen làm việc theo nếp cũ; Đó là những cố tật khôngthể dễ dàng thay đổi được

Với quyết tâm của toàn bộ hệ thống chính trị trong bệnh viện, sự đồng thuậncủa đội ngũ cán bộ, viên chức, các bệnh viện đã từng bước xây dựng nếp sống vănhoá, văn minh công sở Bệnh viện E đã triển khai các hoạt động: thi đua hưởng ứngcuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trọng tâm là

học tập và làm theo lời Bác dạy “Thày thuốc như mẹ hiền”; thi đua thực hiện tốt cácnội dung Quy tắc ứng xử của Bộ Y tế; thường xuyên tổ chức tập huấn về giao tiếpcho viên chức mới được tuyển dụng Viện HH-TMTW cũng có nhiều chương trìnhhành động thiết thực như: Triển khai triệt để bệnh viện không khói thuốc lá với100% viên chức ký cam kết không hút thuốc lá trong khuôn viên bệnh viện; phát

mũ bảo hiểm miễn phí, để cán bộ, nhân viên của viện phải đội mũ bảo hiểm khi đi

xe máy đến cơ quan; Các chương trình: “Mỗi người phải là một người chủ có tráchnhiệm”, “Mỗi tháng rèn một việc” (12 tháng sẽ có 12 việc hữu ích, thiết thực như:bật tắt điều hoà đúng, sử dụng thang máy hợp lý, tiết kiệm điện, nước, giao tiếp vớiđồng nghiệp, với người hiến máu và người bệnh, …) Các nội dung, chương trìnhtrên đã được hầu hết cán bộ, viên chức, công nhân viên của bệnh viện hưởng ứng vàthực hiện một cách nghiêm túc, tự giác

Ngoài ra các bệnh viện cũng rất quan tâm đến việc giáo dục để mỗi ngườinâng cao hình ảnh và phong cách của mình như trang bị đồng phục riêng cho mỗikhối theo đặc thù của công việc, không được mặc áo blouse ra khỏi bệnh viện, quyđịnh phải đeo thẻ nhân viên, không đi dép lê, để tóc dài (đối với nam), không mặcquần bò xẻ gối trong bệnh viện, … Tất cả quy định và hoạt động đó làm tăng vẻ đẹpcủa người cán bộ, nhân viên y tế trong con mắt người bệnh nói riêng và công chúngnói chung

Các hoạt động rèn luyện y đức: Trong những năm qua, với nhiều hình thức,

biện pháp khác nhau, các bệnh viện đã rất nỗ lực để nâng cao tinh thần, thái độ phục

vụ người bệnh cho cán bộ, viên chức trong toàn bệnh viện Mặc dù hiện nay tìnhtrạng quá tải đang diễn ra thường xuyên, tình trạng thiếu bác sỹ trong một sốchuyên khoa cũng là một bài toán chưa có lời giải nhưng không vì thế mà tinh thầnphục vụ, thái độ của nhân viên đối với người bệnh kém đi Các bệnh viện đã thànhlập Ban chỉ đạo/Hội đồng thực hiện quy tắc ứng xử với hoạt động trọng tâm: giảmbớt các thủ tục hành chính, giảm phiền hà trong đón tiếp, khám chữa bệnh và thanhtoán viện phí để người bệnh thuận tiện khi đến điều trị, phát động 100% cán bộ,

viên chức cam kết thi đua thực hiện 12 điều y đức và giao tiếp văn minh, lịch sựtrong bệnh viện; định kỳ tổ chức sinh hoạt hội đồng người bệnh cấp khoa/phòng(hàng tuần) và bệnh viện (hàng tháng), lấy ý kiến thăm dò người bệnh để kịp thờirút kinh nghiệm, khắc phục các tồn tại cả về chuyên môn và thái độ, kỹ năng giaotiếp với người người bệnh; duy trì hoạt động đường dây nóng 24/24 giờ để giảiquyết kịp thời các thắc mắc, kiến nghị của người bệnh và nhân dân Vấn đề côngbằng trong chăm sóc và điều trị người bệnh cũng được quan tâm, đặc biệt sau khiBảo hiểm y tế xoá bỏ trần thanh toán đối với bệnh nhân được bảo hiểm, cùng vớinhiều biện pháp khác đảm bảo công bằng cho người bệnh thì tình trạng phân biệtđối xử với người bệnh giàu, nghèo đã giảm hẳn (người bệnh nghèo, người có côngvới cách mạng, … đã được các bệnh viện chú ý miễn giảm viện phí)

Đối với người bệnh, tuy là khách thể nhưng cũng được các bệnh viện coitrọng để tuyên truyền, hướng dẫn, thậm chí ép buộc vào môi trường sống mới, mộtnếp sống mới Người bệnh vốn đa dạng và phức tạp, họ ở rất nhiều nơi, nhiều vùngvăn hoá, dân tộc khác nhau, điều kiện kinh tế, điều kiện giáo dục khác nhau, vì vậykhi phải hoà nhập vào môi trường bệnh viện ở Hà Nội thì họ phải thay đổi thói quen

cũ, cách sống cũ, mặc dù thời gian có khi rất ngắn Nếu không có những nội quy,quy định cụ thể, rõ ràng, chặt chẽ sẽ dẫn đến sự phức tạp trong quan hệ giữa ngườibệnh với nhau Tình trạng cờ bạc, trộm cắp, đánh nhau, là những nguy cơ luôntiềm ẩn Chính vì vậy, các bệnh viện đã tổ chức tốt công tác ăn, ở, sinh hoạt củangười bệnh và gia đình họ như: gặp mặt, hướng dẫn, tư vấn về quy định quy trìnhkhám chữa bệnh, cách thức sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị của bệnh viện, tưvấn dinh dưỡng, những điều bệnh nhân được làm và không được làm; thường xuyêngiám sát, nhắc nhở bệnh nhân trong điều trị cũng như sinh hoạt; tổ chứcphòng/buồng tự quản; tổ chức tốt căngtin, nhà ăn, siêu thị phục vụ người bệnh ngaytrong bệnh viện; khuyến khích họ giúp đỡ nhau trong sinh hoạt

2.2.2 Các bệnh viện dân lập