PHẦN ĐẠO ĐỨC (Nhóm câu 3 điểm) 1 Trình bày khái niệm Đạo đức và Đạo đức y học? ( Trang 2 ) 2 Nêu 12 điều y đức dành cho người cán bộ y tế ? ( Trang 2 ) 3 Anhchị hiểu như thế nào về nguyên tắc tôn trọng quyền tự quyết của người bệnh? ( Trang 4 ) 4 Anhchị hiểu như thế nào về nguyên tắc làm điều thiện? ( Trang 5 ) 5 Anhchị hiểu như thế nào về nguyên tắc không làm hại? ( Trang 6 ) 6 Anhchị hiểu như thế nào về nguyên tắc công bằng? ( Trang 6 ) 7 Nêu các tình huống có thể tiết lộ bí mật thông tin.
Trang 1PHẦN ĐẠO ĐỨC
(Nhóm câu 3 điểm)
1 Trình bày khái niệm Đạo đức và Đạo đức y học? ( Trang 2 )
2 Nêu 12 điều y đức dành cho người cán bộ y tế ? ( Trang 2 )
3 Anh/chị hiểu như thế nào về nguyên tắc tôn trọng quyền tự quyết của người bệnh? ( Trang 4 )
4 Anh/chị hiểu như thế nào về nguyên tắc làm điều thiện? ( Trang 5 )
5 Anh/chị hiểu như thế nào về nguyên tắc không làm hại? ( Trang 6 )
6 Anh/chị hiểu như thế nào về nguyên tắc công bằng? ( Trang 6 )
7 Nêu các tình huống có thể tiết lộ bí mật thông tin của người bệnh? ( Trang 7 )
8 Trình bày hậu quả của việc tiết lộ thông tin của người bệnh?
( Trang 8 )
9 Trình bày quy trình của sự đồng thuận? ( Trang 9 )
10 Mô tả các trường hợp không cần sự chấp thuận của bệnh nhân?
( Trang 9 )
11 Trình bày những lưu ý trong mối quan hệ về mặt đạo đức giữa cán bộ
y tế với đồng nghiệp và sinh viên? ( Trang 10 )
12 Hội đồng đạo đức là gì? Nhiệm vụ của Hội đồng đạo đức? ( Trang 11
)
(Nhóm câu 7 điểm)
13 Nêu vài nét tóm tắt về lịch sử ra đời và phát triển của môn đạo đức y
học? ( Trang12 )
14 Trình bày 3 tấm gương đạo đức trong lịch sử y học để lại cho anh/chị
ấn tượng sâu đậm nhất? ( Trang 14 )
15 Trình bày các nguyên tắc cơ bản của đạo đức y học, nêu ví dụ cho
mỗi nguyên tắc? ( Trang 17 )
16 Mục đích của thực hành nghiên cứu lâm sàng tốt là gì? Anh/ Chị hãy trình bày các nguyên tắc đạo đức trong nghiên cứu lâm sàng?
( Trang 19 )
17 Thỏa thuận tham gia nghiên cứu là gì? Anh / chị hãy trình bày quy trình thực hiện thỏa thuận và nội dung bản thỏa thuận tham gia nghiên cứu? ( Trang 23 )
Trang 2Câu 1: Trình bày khái niệm đạo đức và đạo đức y học?
Trả lời:
Đạo đức bao gồm những chuẩn mực xã hội để phân biệt giữa cáiđúng cái sai và những giá trị về phẩm hạnh bởi các hoạt động củacon người Phẩm hạnh thường được quan niệm khác nhau theo tôngiáo, triết lý, văn hóa và truyền thống Do vậy, khó có các tiêu chuẩnđạo đức chung trong một số tình huống nhất định Tuy nhiên các giátrị tuyệt đối của cái thiện và cái ác, đúng và sai, và niềm tin về sự bấtkhả xâm phạm của con người về cơ bản là giống nhau trong tất cảcác xã hội
Mỗi con người trong cuộc sống đều phải làm một nghề nhất định,trong nghề nghiệp đó có những quy tắc, lý luận riêng và phần lớnkhông thành văn nhưng được mọi người tôn trọng Do đặc tính nghềnghiệp liên quan trực tiếp đến sức khỏe và nhân phẩn của côn người,những lý luận và quy tắc về đạo đức y học (y đức) xuất hiện rất sớm
Y đức là một phần của đạo đức và không thể tách rời các vấn đề củađạo đức trong cuộc sống thường ngày Y đức là đạo đức của ngườihành nghề y, liên quan đến quyền con người và pháp luật Cách ứng
xử của một thầy thuốc với người bệnh của họ có thể hàm chứa 2thông điệp quan trọng: sự tôn trọng quyền và nhân phẩm của ngườibệnh và là nguồn cổ vũ về tinh thần cho bản thận người bệnh và giađình họ
Câu 2: Nêu 12 điều y đức cho cán bộ y tế
Trả lời:
1- Chăm sóc sức khoẻ cho mọi người là nghề cao quý Khi đã tựnguyện đứng trong hàng ngũ y tế phải nghiêm túc thực hiện lời dạycủa Bác Hồ Phải có lương tâm và trách nhiệm cao, hết lòng yêunghề, luôn rèn luyện nâng cao phẩm chất đạo đức của người thầythuốc Không ngừng học tập và tích cực nghiên cứu khoa học đểnâng cao trình độ chuyên môn Sẵn sàng vượt qua mọi khó khăngian khổ vì sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân
2- Tôn trọng pháp luật và thực hiện nghiêm túc các quy chế
Trang 3chuyên môn Không được sử dụng người bệnh làm thực nghiệm chonhững phương pháp chẩn đoán, điều trị, nghiên cứu khoa học khichưa được phép của Bộ Y tế và sự chấp nhận của người bệnh.
3- Tôn trọng quyền được khám bệnh chữa bệnh của nhân dân.Tôn trọng những bí mật riêng tư của người bệnh; khi thăm khám,chăm sóc cần bảo đảm kín đáo và lịch sự Quan tâm đến nhữngngười bệnh trong diện chính sách ưu đãi xã hội Không được phânbiệt đối xử người bệnh Không được có thái độ ban ơn, lạm dụngnghề nghiệp và gây phiền hà cho người bệnh Phải trung thực khithanh toán các chi phí khám bệnh, chữa bệnh
4- Khi tiếp xúc với người bệnh và gia đình họ, luôn có thái độniềm nở, tận tình; trang phục phải chỉnh tề, sạch sẽ để tạo niềm tincho người bệnh Phải giải thích tình hình bệnh tật cho người bệnh vàgia đình họ hiểu để cùng hợp tác điều trị; phổ biến cho họ về chế độ,chính sách, quyền lợi và nghĩa vụ của người bệnh; động viên an ủi,khuyến khích người bệnh điều trị, tập luyện để chóng hồi phục.Trong trường hợp bệnh nặng hoặc tiên lượng xấu cũng phải hết lòngcứu chữa và chăm sóc đến cùng, đồng thời thông báo cho gia đìnhngười bệnh biết
5- Khi cấp cứu phải khẩn trương chẩn đoán, xử trí kịp thời khôngđược đun đẩy người bệnh
6- Kê đơn phải phù hợp với chẩn đoán và bảo đảm sử dụng thuốchợp lý, an toàn; không vì lợi ích cá nhân mà giao cho người bệnhthuốc kém phẩm chất, thuốc không đúng với yêu cầu và mức độbệnh
7- Không được rời bỏ vị trí trong khi làm nhiệm vụ, theo dõi và
xử trí kịp thời các diễn biến của người bệnh
8- Khi người bệnh ra viện phải dặn dò chu đáo, hướng dẫn họtiếp tục điều trị, tự chăm sóc và giữ gìn sức khoẻ
9- Khi người bệnh tử vong, phải thông cảm sâu sắc, chia buồn vàhướng dẫn, giúp đỡ gia đình họ làm các thủ tục cần thiết
10- Thật thà, đoàn kết, tôn trọng đồng nghiệp, kính trọng các bậcthầy, sẵn sàng truyền thụ kiến thức, học hỏi kinh nghiệm, giúp đỡ lẫn
Trang 4Câu 3:A/C hiểu như thế nào về nguyên tắc tôn trọng quyền tự quyết của bệnh nhân.
Trả lời:
Quyền tự quyết của người bệnh là trung tâm trong mối quan hệthầy thuốc – bệnh nhân Có thể hiểu đơn giản, tự quyết có nghĩa làbệnh nhân tự quản lý bản thân mình Đây là quyền con người, lànguyên tắc quan trọng nhất trong đạo đức y học Tuy nhiên, trongtình huống lâm sàng có các tiêu chí quan trọng cần được thiết lậptrước khi khẳng định rằng bệnh nhân có đủ quyền tự quyết định.Bệnh nhân có đủ quyền quyết định khi:
Bệnh nhân không có rối loạn tâm thần hoặc thiểu năng trí tuệ.Không có bệnh ảnh hưởng đến năng lực tâm thần của bệnh nhân.Được cán bộ y tế giải thích rõ ràng các phương án lựa chọn trongchẩn đoán và điều trị khác nhau
Nghĩa là, quyền tự quyết của bệnh nhân được thực hiện trên cơsở:
Thứ nhất là năng lực nhận thức của bệnh nhân được đảm bảoThứ hai là bệnh nhân hoàn toàn tự nguyện quyết định dựa trên sựhiểu biết về các thông tin liên quan, không bị ép buộc, đe dọa, lôikéo, …
Quyền tự quyết của người bệnh bao gồm một số nội dung cụ thểsau:
Để người bệnh được quyết định lựa chọn nơi khám chữa bệnhCung cấp đầy đủ thông tin về bệnh của mình (Chẩn đoán tiên
Trang 5Đặt quyền lợi của bệnh nhân lên cao nhất
Tôn trọng bí mật và sự riêng tư của người bệnh
Tôn trọng bệnh nhân thể hiện bằng sự trung thực của thầy thuốcTôn trọng quyền từ chối điều trị của người bệnh
Câu 4:A/C hiểu như thế nào về nguyên tắc làm điều thiện
Trả lời:
Làm điều thiện là những hành động của thầy thuốc chỉ nhằm đemlại lợi ích, những điều tốt đẹp cho bệnh nhân
Nguyên tắc làm điều thiện bao gồm hàng loạt điều kiện bắt buộc
để tăng cường lợi ích cho bệnh nhân, từ trách nhiệm không được làmđiều gì gây hại cho tới trách nhiệm phải làm việc tốt Nguyên tắc nàycũng yêu cầu thầy thuốc phải cân nhắc những điểm sau:
Đồng cảm với bệnh nhân, với nỗi đau của bệnh nhân
Coi bệnh nhân như người thân của mình
Cân nhắc mọi điều có lợi nhất trước khi tiến hành bất cứ canthiệp nào với bệnh nhân, đảm bảo lới ích lớn hơn các nguy cơ có thểgặp phải
Hạn chế tối đa các rủi ro, tác hại
Sẵn sàng giúp đỡ bệnh nhân trong mọi tình huống
Chú ý đến hoàn cảnh kinh tế của bệnh nhân trong các chỉ địnhcan thiệp
Làm điều thiện trước hết thầy thuốc phải có chuyên môn tốt vàhết lòng phục vụ người bệnh Câu nói “lương y như từ mẫu” có nộihàm gần với nguyên lý cơ bản này, nhấn mạnh đến lòng tốt, tìnhthương của người cán bộ y tế trước nỗi đau của người bênh
Trang 6Câu 5:A/C hiểu như thế nào về nguyên tắc không làm hại
Thầy thuốc phải luôn học tập, rèn luyện về năng lực để đảm bảochất lượng dịch vụ y tế là tốt nhất mà không gây hại cho bệnh nhâncủa mình
Tránh bất cứ điều gì có thể ảnh hưởng đến cuộc sống, sức khỏe,nhân phẩn của người bệnh
Hiểu rõ các nguy cơ so với lợi ích của bất kỳ thủ thuật hay biệnpháp điều trị nào trước khi thực hiện cho bệnh nhân
Luôn thận trọng và sẵn sàng loại bỏ hoặc dừng trị liệu khi nhậnthấy nguy cơ đối với bệnh nhân có thể lớn hơn lợi ích thu được
Câu 6: A/C hiểu như thế nào về nguyên tắc công bằng.
Trả lời:
Sự công bằng đơn giản là không thiên vị Tất cả các quyết địnhcủa bác sĩ phải dựa trên nhu cầu thực sự của bệnh nhân và dựa theobệnh cảnh của họ chứ không dựa trên những yếu tố khác như: giớitính, tuổi tác, giàu nghèo, quen biết hoặc tầng lớp xã hội của họ.Trong thực hành của cán bộ y tế nếu có sự không công bằng như:coi trọng địa vị, quà biếu, người quen biết, sẽ dẫn tới những bứcxúc trong xã hội, đây là nội dung liên quan đến đạo đức xã hội nóichung và ảnh hưởng trực tiếp đến ngành y tế nói riêng
Trong đạo đức y học, có các hình thức cơ bản sau: công bằngtrong phân phối, công bằng dựa trên quyền, công bằng trong quytrình thực hiện
Công bằng trong phân phối phải nói đến việc phân chia đều
Trang 7không thiên vị nguồn lực trong y tế công cộng và lâm sàng, có tínhđến trường hợp người này có thể giàu hơn những người khác.
Công bằng dựa trên quyền phải nói đến việc tôn trọng từng loạiquyền của con người và việc tiếp cận đến những quyền của chính họ.Công bằng trong quy trình phải nói đến cách làm trong đó conngười được quyền nghe một cách công bằng không thiên vị về bất
kỳ vấn đề gì mà không bị định kiến hoặc phân biệt đối xử
Câu 7: Nêu những tình huống có thể tiết lộ bí mật thông tin của người bệnh
Trả lời:
Thông tin của bệnh nhân có thể được phép tiết lộ chỉ trong một sốhoàn cảnh cụ thể Ví dụ như nếu có nguy cơ nghiêm trọng cho mộtđối tượng thứ ba thì có thể bỏ quan nguyên tắc cần thiết phải giữ bímật
Trong một số trường hợp, bằng sự suy xét thận trọng của mình,bác sỹ có thể quyết định công bố thông tin
Trong hoàn cảnh tổn thương nghiêm trọng có thể xảy ra đối vớiđối tượng thứ ba, dù có thể do phạm tội hay không (VD trường hợp
đe dọa gây tổn thương nặng cho một người được bệnh nhân nêu têntrong giao tiếp với bác sĩ)
Trong hoàn cảnh bác sỹ tin rằng một bệnh nhân là nạn nhân bịlạm dụng và bệnh nhân không thể cung cấp thông tin hoặc không thểhiện sự đồng ý cho phép cung cấp thông tin
Trong trường hợp nếu không tiết lộ thông tin bác sỹ không thểhành động vì quyền lợi tốt nhất cảu một đứa trẻ hoặc một người trẻtuổi là bệnh nhân của vị bác sĩ đó, vì họ không đủ năng lực nhậnthức để chấp thuận cho phép cung cấp thông tin
Khi không tiết lộ thông tin thì trách nhiệm dự phòng hoặc pháthiện một trường hợp phạm pháp nghiêm trọng của cảnh sát sẽ bị tổnhại hoặc chậm lại
Khi bệnh nhân của bác sĩ cũng là chuyên gia y tế và đang đặt
Trang 8những bệnh nhân thuộc trách nhiệm chăm sóc của anh ta vào mộtmối nguy hiểm lớn.
Trong hoàn cảnh một bác sĩ quan tâm tới tình trạng của bệnhnhân có phù hợp cho việc lái xe hay không
Thông tin cho những người có tiếp xúc với bệnh nhân là nhữngngười có thể bị bệnh nhân gây nguy hiểm
Chú ý các trường hợp về quyền thông báo đối nghịch với nghĩa
vụ thông báo thông tin của bệnh nhân
Câu 8: Trình bày hậu quả của việc tiết lộ thông tin của người bệnh.
Trả lời:
Dù vô tình hay cố ý để lộ thông tin của người bệnh có thể dẫn tớinhững hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng đến nhân phẩm, sức khỏe,đời sống xã hội của bệnh nhân Bên cạnh đó hâu quả khó tránh làniềm tin về người thầy thuốc cũng bị giảm dần từ phía người bệnh
Người bệnh có thể nhận ra sự tiết lộ bí mật với nhiều hậu quảtiềm tàng: tức giận, buồn phiền hoặc mất niềm tin vào vị bác sĩ đó,
do không muốn gặp bắc sĩ đó nên giảm mất cơ hội được nhân sựchăm sóc tốt
Hậu quả tác động lên nhiều bệnh nhân khác nhau Chẳng hạn mộtbệnh nhân nào đó phàn nàn rằng bác sĩ không giữ được bí mật thôngtin, sự phàn nàn này lan truyền ra nhiều bệnh nhân và những ngườikhác mất niềm tin vào bác sĩ đó Điều này có thể dẫn tới hậu quả lànhiều bệnh nhân nhận được chất lượng chăm sóc kém hơn Nhómngười này dần mất đi niềm tin vào bác sĩ nối chung và gây ảnhhưởng tới chất lượng chăm sóc sức khỏe
Trang 9Nếu không đặt ra tiêu chuẩn cao về tính bảo mật thì bệnh nhân cóthể không đủ niềm tin vào bác sĩ và kết quả là họ được chăm sóc sứckhỏe kém hơn, nhưng đây không phải là chỉ là sức khỏe Có nhiềuhậu quả khác nhau do bệnh nhân không được điều trị gây ra VD:bệnh nhân lao, HIV không được điều trị khi sinh sống, giao tiếp với
xã hội họ có thể gây hại cho những người khác do lây nhiễm, hoặclàm tăng gánh nặng cho gia đình vì bệnh tình trầm trọng hơn
Câu 9: Trình bày quy trình của sự đồng thuận
Trả lời:
Nguyên tắc quan trọng nhất trong đạo đưc y học là tôn trọngquyền tự quyết của bênh nhân Do vậy với bất kỳ quy trình hoặcphác đồ điều trị nào trong y khoa đều phải được sự đồng thuận củabệnh nhân
Để có sự đồng thuận có giá trị cao cần:
Bệnh nhân phải được thông tin đầy đủ, liên quan tới quá trình vàmục tiêu, nguy cơ và lợi ích của quy trình khám chữa bệnh
Bệnh nhân có năng lực pháp lý cả về tuổi và tình trạng tâm thần
để có thể hiểu được cách tiến hành điều trị đang được đề nghị là gì.Bệnh nhân đưa ra sự chấp thuận một cách tự nguyện, không bị épbuộc (kí vào bản cam kết)
Nhưng bệnh nhân có thể rút lại sự chấp thuận của họ bất cứ lứcnào Nếu sau khi đưa ra sự chấp thuận (kể cả kí cam kết) nhưng bệnhnhân thay đổi ý định nói rằng họ không muốn tiếp tục điều trị thìthầy thuốc cũng sẽ không có được cam kết đồng thuận có giá trị đểtiến hành điều trị
Câu 10 : Mô tả các trường hợp không cần sự chấp thuận của người bệnh.
Trong trường hợp nếu một người, nếu không được can thiệp thingười đó sẽ bị gây hại nhưng người đó không ở trong tình trạng trítuệ minh mẫn (thiếu năng lực hoặc không có năng lực) để đưa ra mộtchấp thuận điều trị Nhưng đợi đến khi bệnh nhân cô đủ năng lực
Trang 10chấp thuận thi không phù hợp Nếu có thể, trong trường hợp bênhnhân bất tỉnh không cô tri giác, nên mời những nguòi bà con gân gũitham gia thảo luận vi dôi khi chính bệnh nhân muốn như vậy,
Tình huống khẩn cấp
+ Trong tinh huống khẩn cấp, nêu ban phải cản trở một ngườinhằm ngăn cản không để người đó gây hại cho chính anh ta hoạc chongười khác (hoặc để ngăn chặn một tội ác), thì thông thường hànhđộng của bạn được coi là hành động chống lại sự bạo hành
+ Bệnh tâm thần : việc điều trị không cần ý kiến chấp thuận củabệnh nhân, chỉ áp dụng với bệnh tâm thần trong một số tình huống
đã được quy định trong luật của một số nước
+Phân tích những rối loạn tâm thần và thiểu năng trí tuệ cần chúý
+Những định nghĩa về loạn thần, thiểu năng trí tuệ (bao gồmbệnh tâm thần , không có khả năng học tập vàvroois loạn nhân cách).+ Những hàm ý đạo đức và pháp lý của bệnh tâm thần nghiêmtrọng: không có năng lực dân sự, tình trạng không được bảo vệ, giảmnăng lực tự chịu trách nhiệm
+Việc điều trị, giam giữ theo luật định và nghiên cứu đối vớinhững người bi rối lọan tâm thần nghiêm trọng có hoặc không có ýkiến chấp thuận
+ Bệnh nhân ,gia đình , cộng đồng : áp lực về đạo đức và pháp lý+ Những người nhất thời bất tỉnh hoặc hôn mê
+ Trẻ em và những người chưa đến tuổi trưởng thành
+ Trẻ em là người dưới 18 tuổi là những người hàng ngày chỉđược khám vài phút với cách giải thích qua loa và một đơn thuốchoặc kèm theo nhiều xét nghiệm
Câu 11: Trình bày những lưu ý trong mối quan hệ về mặt đạo đức giữa cán bộ y tế với đồng nghiệp và sinh viên?
*Mối quan hệ với đồng nghiệp: Chuẩn quốc tế về đạo đức y họccủa Hiệp hôijY khoa thế giới nêu 2 viêc bắt buốc không được làm
Trang 11trong quan hệ giữa thầy thuốc với thầy thuốc :
+ Trả hoặc nhân tiền công và/hoặc bất kỳ vật phẩm nào để cóbệnh nhân
+ Tranh lấy bệnh nhân từ tay đồng nghiệp
*Quan hệ với thầy dạy:trong truyền thống đạo đức y khoaHippocrate,thầy thuốc đặc biệt tôn trọng thầy dạy của họ,quan hệthầy trò vẫn luôn ghi nhận sự tận tâm cống hiến của các thầy thuốcthực hành,những người thường không nhân được thù lao cho cáchoạt động dạy học của họ
*Ở VN cũng như các nước trên TG,các bệnh viện và cơ sở y tếđều phải tham gia đào tạo cán bộ cho tương lai.Các thầythuốc,BS.điều dưỡng… đang tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạobác sỹ y khoa,đều là những người thầy của sinh viên.Đó là 1 đặc thùđáng quý của ngành y
*Sinh viên y khoa và các học viên khác của ngành y luôn chịu ơnsâu sắc thày dạy của họ
*Sinh viên luôn trông đợi thầy dạy cần đói xử với sinh viên 1cách tôn trọng và trở thành tấm gương tốt cho sinh vieenkhi xử lýcác vấn đè trong quan hệ với bệnh nhân
Câu 12: Hội đồng đạo đức là gì? Nhiệm vụ của hội đồng đạo đức?
TL: Hội đồng đạo đức là 1 tổ chức,1 nhóm người đước thành lập
bởi 1 cơ quan có tư cách pháp nhân nhằm xem xét đánh giá khíacạnh đạo đức và khoa học của các nghiên cứu y sinh học như nghiêncứu về dược phẩm ,ứng dụng trị liệu mới,xa hội và tâm lý học…màđối tượng nghiên cứu là con người
Nhiệm vụ của hội đồng đạo đức:
*Hướng dẫn, tiếp nhận các hồ sơ đánh giá đạo đức nghiên cứutrong nghiên cứu trên đối tượng con người :
+ Đề cương/cập nhật,chỉnh sửa
+ Bản chấp thuận/ thông tin cho đối tượng nghiên cứu